Μ.Μ. ν. Α.(Α.)Μ., Αρ. Αίτησης: 57/2020, 25/11/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Δικαιοδοσία Διατροφής Ενώπιον: Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Αρ. Αίτησης: 57/2020 Μεταξύ: Μ.Μ. Αιτήτρια και Α.(Α.)Μ. Καθ' ου η αίτηση ----------------------------- Ημερομηνία: 25 Νοεμβρίου 2021 Εμφανίσεις: Για την Αιτήτρια: κ. Λ. Βραχίμης για Ελένη Βραχίμη & Σία Για τον Καθ' ου η Αίτηση: κα Β. Παντελή για Στυλιανός Ν. Χριστοφόρου & Συνεργάτες ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Οι διάδικοι τέλεσαν πολιτικό γάμο στο Λονδίνο την 1.4.1975 και θρησκευτικό γάμο στη Λευκωσία στις 28.7.
- Απέκτησαν τρία τέκνα, που είναι ενήλικα σήμερα. Επήλθε διάσταση στην έγγαμη συμβίωση τους το Φεβρουάριο
- Εκδόθηκε απόφαση λύσης του γάμου τους στις 3.10.
- Η αιτήτρια ζητά με την εναρκτήρια αίτηση την έκδοση διατάγματος με το οποίο να καθοριστεί η συνεισφορά του καθ'ου η αίτηση στη διατροφή της στο ποσό των €1.200 το μήνα ή σε άλλο ποσό που το Δικαστήριο θα κρίνει δίκαιο με βάση τον περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμο του 1991 (Ν232/91), στο εξής «ο Νόμος». Αναφέρεται στην παράγραφο 27 των γεγονότων της εναρκτήριας αίτησης ότι «Ο καθ' ου η αίτηση μπορεί και πρέπει να καταβάλλει το ποσό των €800 μηνιαίως ως διατροφή για την αιτήτρια». Ζήτησε με μονομερή αίτηση της, που κατέστη διά κλήσεως με οδηγίες του Δικαστηρίου για επίδοση της στον καθ'ου η αίτηση, την έκδοση ενδιάμεσου διατάγματος ποσού €1.200 το μήνα. Η εν λόγω αίτηση απορρίφθηκε με απόφαση που εκδόθηκε στις 30.7.
- Κρίθηκε ότι η αιτήτρια δεν απέδειξε τη δεύτερη προϋπόθεση του άρθρου 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960 (Ν14/60) και ότι ενόψει της κατάληξης αυτής, η εξέταση της τρίτης προϋπόθεσης του άρθρου 32 ήταν περιττή. Παραθέτω το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση: «Η απορία της αιτήτριας και η ευπορία του καθ'ου η αίτηση ως βασικές προϋποθέσεις για τη διατροφή μετά το διαζύγιο θα εξεταστούν κατά την ακρόαση της εναρκτήριας αίτησης με την αξιολόγηση της μαρτυρίας που θα προσαχθεί για εξαγωγή συμπερασμάτων από το Δικαστήριο.» Ο καθ'ου η αίτηση αμφισβητεί με την έκθεση υπεράσπισης του την αξίωση της αιτήτριας και ζητά την απόρριψη της αίτησης. Εγείρει προδικαστική ένσταση ότι η αιτήτρια κωλύεται να προωθήσει την απαίτηση της λόγω της αδικαιολόγητης καθυστέρησης της στην καταχώριση της αίτησης αφού η απόφαση του διαζυγίου εκδόθηκε στις 3.10.
- Κατά την ακροαματική διαδικασία κατέθεσαν ένορκες δηλώσεις η αιτήτρια και για την πλευρά του καθ'ου η αίτηση ο ίδιος και ο γιος τους Λ.Μ. Η εκδίκαση ολοκληρώθηκε με τις γραπτές αγορεύσεις των δικηγόρων τους στις 7.10.2021 οπότε επιφυλάχθηκε η απόφαση. Ο δικηγόρος της αιτήτριας αναφέρθηκε στην αγόρευση του στις νομοθετικές διατάξεις που ρυθμίζουν την αξίωση της αιτήτριας και προέβηκε σε ανάλυση αυτών με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης καθώς και σε σχετική νομολογία. Είναι η θέση του ότι ο καθ'ου η αίτηση έχει την οικονομική δυνατότητα να καταβάλλει στην αιτήτρια το ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των εξόδων της που ανέρχεται στο ποσό των €770 μηνιαίως εξηγώντας ότι αφαιρείται από το ποσό των €1.200 που είναι τα έξοδα της το ποσό των €430 που είναι η σύνταξη της. Η δικηγόρος του καθ'ου η αίτηση αναφέρθηκε στην αγόρευση της στην καταχρηστική καταχώριση της εξεταζόμενης αίτησης μετά από τρία χρόνια από την έκδοση του διαζυγίου και υποστήριξε ότι η αιτήτρια δεν απέδειξε με τη μαρτυρία της ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 5(α) και (γ) του Νόμου. Παραθέτω τη σχετική με τα επίδικα θέματα μαρτυρία της αιτήτριας, που συνάδει με το δικόγραφο της. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση της, η οποία αποτέλεσε τη μαρτυρία της, τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: Γεννήθηκε στις 28.9.
- Δημιούργησαν με τον καθ'ου η αίτηση επιχείρηση πώλησης εξοπλισμού και ειδών κομμωτηρίου. Ίδρυσαν, για σκοπούς λειτουργίας της επιχείρησης, αρχικά την εταιρεία A.M.T.H.L. και στη συνέχεια την εταιρεία A.M.T.H.(L.)L. Παρά το γεγονός ότι οι δύο εταιρείες ιδρύθηκαν από τους δύο από κοινού και με κοινή συνεισφορά τους, με την ίδρυση των εταιρειών ο καθ'ου η αίτηση απέκτησε το 95% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας και η ίδια το 5%. Εργάζονταν και οι δύο στην εταιρεία και ήταν γραμμένοι στο μισθολόγιο της εταιρείας, η ίδια για €806 μηνιαίως ως καθαρές απολαβές και ο καθ'ου η αίτηση για €1.100 μηνιαίως. Η εταιρεία A.M.T.H.L έχει, μεταξύ άλλων, δύο οικόπεδα στην Έγκωμη, στο ένα ανεγέρθηκε κτίριο που περιλαμβάνει εκθεσιακό χώρο, αποθήκη, γραφεία, στούντιο και διαμερίσματα, ακίνητο στη Λεμεσό, κατάστημα στη Λάρνακα και τεμάχιο στον Αναλυόντα. Αναφέρθηκε στα κτηματολογικά στοιχεία των ακινήτων. Η αξία της εν λόγω εταιρείας περιλαμβανομένης και της αξίας της ακίνητης περιουσίας της υπερβαίνει τα €6.000.
- Η εταιρεία A.M.T.H.(L.)L. έχει, μεταξύ άλλων, ένα κατάστημα στην Πάφο. Αναφέρθηκε στα κτηματολογικά στοιχεία του. Ο καθ'ου η αίτηση είναι ιδιοκτήτης επτά τεμαχίων στο Φ. εντός των οποίων ανήγειρε σπίτι. Καθώς και εμπορικού οικοπέδου στον Άγιο Δομέτιο στο οποίο ανήγειρε τέσσερα καταστήματα με διώροφο υπόγειο. Τα καταστήματα είναι ενοικιασμένα με ενοίκιο €1.500 μηνιαίως. Ο καθ'ου η αίτηση έχει εισόδημα από τη σύνταξη του ποσού €700 μηνιαίως που λαμβάνει από τις κοινωνικές ασφαλίσεις, παραμένει όμως διευθυντής των δύο εταιρειών. Κατέθεσε αντίγραφα του μητρώου του Εφόρου Εταιρειών ως τεκμήριο. Πέραν από το εισόδημα από την ενοικίαση των καταστημάτων στον ΄Αγιο Δομέτιο, έχει εισόδημα €1.500 μηνιαίως από την ενοικίαση δύο διαμερισμάτων ενός υπνοδωματίου και ενός διαμερίσματος δύο υπνοδωματίων στην Έγκωμη της εταιρείας A.M.T.H.L. Η ίδια συνέχισε να πηγαίνει στην εταιρεία για δύο εβδομάδες μετά τη διάσταση που επήλθε το Φεβρουάριο
- Σταμάτησε να πηγαίνει στην εταιρεία κατά το Μάρτιο 2016 αφού το ζήτησε ο καθ'ου η αίτηση. Συνέχισε όμως να είναι δηλωμένη στο μισθολόγιο της εταιρείας για €806 μηνιαίως ως καθαρές απολαβές και να λαμβάνει κάθε μήνα την επιταγή που κατέθετε στον προσωπικό λογαριασμό της. Επιπλέον λάμβανε από τον καθ'ου η αίτηση ποσό €1.500 μηνιαίως σε μετρητά. Την επιταγή και τα μετρητά της τα έπαιρνε ο γιος τους Κ. Κατέθεσε αντίγραφα των δύο επιταγών, που κράτησε, ημερομηνίας 28.2.2017, ως τεκμήρια. Ανέφερε ότι η πρώτη επιταγή αφορά το μισθό της και η δεύτερη επιταγή το επιπλέον ποσό των €1.500 που λάμβανε κάθε μήνα. Είπε για τη δεύτερη επιταγή ότι ήταν η μοναδική φορά που έλαβε το ποσό των €1.500 σε επιταγή και όχι σε μετρητά. Ανέφερε ότι συνέχισαν να πληρώνονται απευθείας από την εταιρεία ο λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος της συζυγικής κατοικίας, ο λογαριασμός του κινητού τηλεφώνου της και η βενζίνη του αυτοκινήτου της αφού συνέχισε να χρησιμοποιεί την κάρτα της εταιρείας. Κατέθεσε ότι λίγες ημέρες μετά την επίδοση στον καθ'ου η αίτηση του απαγορευτικού διατάγματος που εκδόθηκε στην αίτηση Περιουσιακών Διαφορών 139/17 έλαβε επιστολή απόλυσης της από την εταιρεία και ταυτόχρονα δεν λάμβανε το μισθό της ή άλλο ποσό από την εταιρεία. Επίσης έπαυσαν να πληρώνονται απευθείας από την εταιρεία οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος και τηλεφώνου και η βενζίνη του αυτοκινήτου της. Κατέθεσε αντίγραφο της επιστολής απόλυσης της από την εταιρεία ημερομηνίας 2.2.2018 ως τεκμήριο. Αναφέρθηκε στις προσπάθειες που έκανε για να βρει εργασία. Είπε «Κοίταζα στις εφημερίδες στις αγγελίες για εργασία, σε διάφορες ιστοσελίδες στο διαδίκτυο, ρωτούσα σε διάφορα καταστήματα ενώ ρωτούσα και διάφορους φίλους και γνωστούς εάν γνώριζαν κάπου που μπορούσα να εργοδοτηθώ. Πήγα συνολικά σε επτά συνεντεύξεις για εργασία, για τη θέση πωλήτριας σε κατάστημα, σε ένα φωτογραφείο, σε δικηγορικό γραφείο για τη θέση γραμματέας αλλά δυστυχώς δεν έλαβα καμία θετική απάντηση. Το ζήτημα που έθεταν όλοι ήταν η ηλικία μου». Ανέφερε ότι το Νοέμβριο 2018 μέχρι τον Ιανουάριο 2019 εργάστηκε σε ζαχαροπλαστείο ως πωλήτρια με απολαβές €5 την ώρα, €800 μηνιαίως. Αναγκάστηκε να σταματήσει γιατί η εργασία απαιτούσε ορθοστασία και μεταφορά βαριών αντικειμένων με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί πρόβλημα στην πλάτη της. Λαμβάνει σύνταξη από το Σεπτέμβριο 2019 ποσού €427,60 μηνιαίως. Δεν έχει άλλο εισόδημα ούτε τραπεζικές καταθέσεις. Κατέθεσε ότι κατά το χρόνο έκδοσης της απόφασης του διαζυγίου και για διάστημα τριών ετών από την έκδοση του δεν μπορούσε να βρει σταθερή εργασία όπως εξήγησε. Ανέφερε «με τη λήξη της περιόδου των τριών ετών βρίσκομαι σε τέτοια ηλικία που δεν μπορώ να αρχίσω κατάλληλο επάγγελμα για να εξασφαλίσω τη διατροφή μου» αφού θα προτιμήσουν υποψήφια νεότερης ηλικίας και δεν μπορεί να εργοδοτηθεί σε θέση που απαιτεί χειρωνακτική εργασία. Αναφέρθηκε στους λόγους που δεν καταχώρισε νωρίτερα την αίτηση διατροφής. Ανέμενε ότι μετά την καταχώριση της αίτησης περιουσιακών διαφορών θα κατέληγαν σε κάποια συμφωνία. Αντίθετα ψυχράνθηκαν οι σχέσεις τους με τα δύο μικρότερα τέκνα της, τα οποία εργάζονται στην εταιρεία με τον καθ'ου η αίτηση. Απαίτησαν να αποσύρει την αίτηση αλλιώς θα διέκοπταν οποιαδήποτε σχέση μαζί της. Αναφέρθηκε στον ισχυρισμό του καθ'ου η αίτηση στην έκθεση υπεράσπισης του ότι έχει περιουσία εγγεγραμμένη στο όνομα της, ½ μερίδιο διαμερίσματος στο Παραλίμνι, για το οποίο έδωσε την εξουσιοδότηση του να το εκμεταλλευτεί ή να το ενοικιάσει. Το ½ μερίδιο αυτού είναι εγγεγραμμένο στο όνομα του καθ'ου η αίτηση. Ανέφερε ότι αποτάθηκε σε μεσίτη, που κατονόμασε, για να βρει αγοραστή για το διαμέρισμα. Οι δικηγόροι της επικοινώνησαν με τους δικηγόρους του καθ'ου η αίτηση με επιστολή ημερομηνίας 29.12.2020 και ζήτησαν να δώσει ο καθ'ου η αίτηση γραπτή βεβαίωση ότι συμφωνεί για να πωληθεί το διαμέρισμα για το ποσό των €85.000 που πρότεινε ο μεσίτης. Οι δικηγόροι της δεν πήραν απάντηση στην επιστολή ούτε στην υπενθύμιση που έστειλαν στις 11.1.
- Κατέθεσε αντίγραφα των επιστολών ως τεκμήρια. Ανέφερε ότι για την ενοικίαση του διαμερίσματος επίσης απαιτείται συγκατάθεση του καθ'ου η αίτηση που δεν υπάρχει. Εξήγησε ότι η ενοικίαση θα μπορούσε να γίνει μόνο το καλοκαίρι. Αναφέρθηκε στα έξοδα της για τη διατροφή και τη φροντίδα του εαυτού της, την ένδυση και την υπόδηση, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την ψυχαγωγία και τις κοινωνικές υποχρεώσεις, τις διακοπές, τη διακίνηση με αυτοκίνητο και τη λειτουργία της κατοικίας στην οποία διαμένει. Για τα έξοδα αυτά απαιτούνται μηνιαίως €1.212,
- Παραθέτω τη σχετική με τα επίδικα θέματα μαρτυρία του καθ'ου η αίτηση, που συνάδει με το δικόγραφο του. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση του, η οποία αποτέλεσε τη μαρτυρία του, τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: Γεννήθηκε στις 5.8.
- Η αιτήτρια ήταν γραμμένη στο μισθολόγιο της εταιρείας για να έχει εισόδημα μηνιαίως και σύνταξη στο μέλλον. Ο ρόλος της στην εταιρεία ήταν «εντελώς γραμματειακός» και δεν είχαν κοινή συνεισφορά στην ίδρυση της εταιρείας ως ο ισχυρισμός της. Η αιτήτρια κατέχει 500 μετοχές της εταιρείας A.M.T.H.L, 250 μετοχές της εταιρείας A.M.T.H.(L.)L., τη συζυγική κατοικία της οποίας η αξία εκτιμάται σε €350.000 κατά το χρόνο της διάστασης, οικόπεδο στη Λακατάμια του οποίου η αξία εκτιμάται σε €160.000 κατά το χρόνο της διάστασης και ½ μερίδιο διαμερίσματος στο Παραλίμνι του οποίου είναι συνιδιοκτήτης του άλλου ½ μεριδίου και η αξία του εκτιμάται σε €85.000 κατά το χρόνο της διάστασης. Κατέθεσε αντίγραφο ένορκης δήλωσης της αιτήτριας για αποκάλυψη περιουσίας στην αίτηση Περιουσιακών Διαφορών 139/
- Ανέφερε ότι μετά τη διάσταση τους η αιτήτρια δεν εμφανίστηκε στην εταιρεία. Συνέχισε όμως η εταιρεία να της καταβάλλει το μισθό της και να καλύπτει κάποια έξοδα της. Στη συνέχεια λόγω της συνεχιζόμενης αποχής της από την εργασία της, η εταιρεία θεώρησε πως τερματίστηκε η απασχόληση της λόγω δικής της υπαιτιότητας, δηλαδή πως είχε παραιτηθεί. Κατέθεσε αντίγραφο σχετικής επιστολής της εταιρείας προς την αιτήτρια ημερομηνίας 2.2.
- Ανέφερε ότι η αιτήτρια δεν καταχώρισε αίτηση στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών αναφορικά με τον τερματισμό της απασχόλησης της. Αποχώρησε από τις εταιρείες τις οποίες διοικούν οι δύο γιοι τους, Λ. και Κ.Μ. Μεταβίβασε τις μετοχές που κατείχε στις εταιρείες στους δύο γιους τους κατά το ήμισυ κατά τις 4.1.2017 αφού συνταξιοδοτήθηκε. Κοινοποίησε τις μεταβιβάσεις στις 29.12.2017 στον ΄Εφορο Εταιρειών αλλά τα έγγραφα επιστράφηκαν λόγω του απαγορευτικού διατάγματος που εκδόθηκε στα πλαίσια της αίτησης περιουσιακών διαφορών. Είναι συνταξιούχος από τον Αύγουστο 2016 και λαμβάνει σύνταξη €698,
- Προστίθεται στο εισόδημα του το ενοίκιο των τεσσάρων καταστημάτων στον Άγιο Δομέτιο ποσού €800 μηνιαίως. Κατέθεσε αντίγραφα αποδείξεων ως τεκμήρια. Η πρόσφατη, ημερομηνίας 1.3.2020, αφορά το Φεβρουάριο
- Το συνολικό εισόδημα του είναι €1.498,
- Αρνήθηκε ότι εισπράττει ενοίκια από τα τρία διαμερίσματα στην Έγκωμη, τα οποία είναι ιδιοκτησίας της εταιρείας A.M.T.H.L. Ανέφερε ότι το ένα κατοικείται από το γιο τους Κ. Δέχτηκε τον ισχυρισμό της αιτήτριας ότι είναι ιδιοκτήτης επτά τεμαχίων στο Φ. και ανήγειρε σπίτι. Ανέφερε ότι κατά το Φεβρουάριο 2016 που επήλθε διάσταση προέβηκε σε εργασίες βελτίωσης του σπιτιού που βρισκόταν εκεί και διαμένει σ' αυτό με τη σύζυγο του, με την οποία τέλεσε γάμο στις 30.1.
- Ανέφερε ότι η αιτήτρια «όφειλε να ρευστοποιήσει» την περιουσία που έχει, πριν αιτηθεί διάταγμα διατροφής από τον ίδιο. Αναφέρθηκε στο διαμέρισμα στο Παραλίμνι. Είπε ότι παρόλο που το ½ μερίδιο είναι εγγεγραμμένο στο όνομα του, της παραχώρησε τη διαχείριση και είχε την εξουσιοδότηση του να το εκμεταλλευτεί ως να ήταν όλο το ακίνητο εγγεγραμμένο στο όνομα της, να το πωλήσει ή να το ενοικιάζει. Ανέφερε ότι η εξουσιοδότηση του δόθηκε ενόρκως στην ένορκη δήλωση του ημερομηνίας 29.6.
- Κατέθεσε αντίγραφο της ένορκης δήλωσης του που συνόδευε την ένσταση του στην ενδιάμεση αίτηση διατροφής. Καλύπτει με το εισόδημα του τα έξοδα του ίδιου και της συζύγου του που είναι άνεργη. Αναφέρθηκε στα μηνιαία έξοδα του για την κάλυψη των αναγκών που ανέφερε και η αιτήτρια. Για αυτά απαιτούνται μηνιαίως €1.
- Παραθέτω τη σχετική με τα επίδικα θέματα μαρτυρία του γιου των διαδίκων Λ.Μ. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση του, η οποία αποτέλεσε τη μαρτυρία του τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: O καθ'ου η αίτηση συνταξιοδοτήθηκε και αποχώρησε από τις εταιρείες τις οποίες διοικεί ο ίδιος και ο αδελφός του Κ.Μ. Ο καθ'ου η αίτηση μεταβίβασε τις μετοχές, που κατείχε στις εταιρείες, στον ίδιο και στον αδελφό του κατά το ήμισυ στις 4.1.
- Ο καθ'ου η αίτηση παρέμεινε διευθυντής των εταιρειών μόνο τυπικά. Κατέθεσε αναφερόμενος στην απασχόληση της αιτήτριας στην εταιρεία ότι δεν είχε εμπλοκή στη διοίκηση των εταιρειών καθώς και ότι η εταιρεία τερμάτισε την απασχόληση της στις 2.2.2018 λόγω της αποχής της από την εταιρεία. Αναφέρθηκε στο διαμέρισμα στο Παραλίμνι του οποίου είναι ιδιοκτήτες κατά το ήμισυ οι διάδικοι. Κατέθεσε για αυτό ότι ο καθ'ου η αίτηση «της παραχώρησε και την εξουσιοδότησε να το διαχειρίζεται όπως επιθυμεί» αναφερόμενος στην αιτήτρια. Νομική πτυχή - Αξιολόγηση μαρτυρίας - Κατάληξη Το άρθρο 3 του Νόμου ορίζει: «Οι σύζυγοι έχουν, ανάλογα με τις δυνάμεις τους, αμοιβαία υποχρέωση διατροφής.» Η υποχρέωση αυτή, η οποία υπάρχει κατά το χρόνο της συμβίωσης επεκτείνεται, υπό προϋποθέσεις που καθορίζονται στο Νόμο, στο χρόνο μετά τη διακοπή της συμβίωσης ακόμα και μετά τη λύση του γάμου, όπως είναι η παρούσα υπόθεση. Η εξεταζόμενη αίτηση, η οποία αφορά αίτημα για διάταγμα διατροφής συζύγου μετά την έκδοση διαζυγίου, βασίζεται στο άρθρο 5(α) του Νόμου που ορίζει. «
- Εφόσον ο ένας από τους πρώην συζύγους δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη διατροφή του από τα εισοδήματα ή την περιουσία του, δικαιούται να ζητήσει διατροφή από τον άλλο: (α) Αν κατά την έκδοση του διαζυγίου ή κατά το τέλος των χρονικών περιόδων που προβλέπονται στις επόμενες παραγράφους βρίσκεται σε ηλικία ή σε κατάσταση υγείας που δεν του επιτρέπει να αρχίσει ή να συνεχίσει την άσκηση κατάλληλου επαγγέλματος, ώστε να εξασφαλίσει απ' αυτό τη διατροφή του. . . . (γ) αν δεν βρίσκει σταθερή κατάλληλη εργασία ή αν χρειάζεται κάποια επαγγελματική εκπαίδευση και στις δύο όμως περιπτώσεις για διάστημα που δεν μπορεί να ξεπεράσει τα τρία χρόνια από την έκδοση του διαζυγίου.» Το άρθρο 5 ορίζει ως βασικές προϋποθέσεις της διατροφής μετά το διαζύγιο την απορία του δικαιούχου και την ευπορία του υποχρέου (Σάββα ν. Σάββα, Έφεση αρ.10/2018, ημερομηνίας 17.10.2019). Η απορία του δικαιούχου συνίσταται στην αδυναμία της αυτοδιατροφής του, δηλαδή στην ανικανότητα του να καλύπτει ο ίδιος τις άμεσες βιοτικές του ανάγκες από τα εισοδήματα του και την περιουσία του. Ο δικαιούχος οφείλει πριν ζητήσει διατροφή, να ρευστοποιήσει την απρόσοδη περιουσία του. Η ευπορία του υποχρέου είναι συνάρτηση αφενός των εισοδημάτων του και της περιουσίας του και αφετέρου των υπόλοιπων υποχρεώσεων του (Σύγγραμμα Οικογενειακό Δίκαιο Ε. Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη, Τόμος Ι, Στ΄ Έκδοση, σελ.459-465). Για τη γέννηση του δικαιώματος της μεταγαμιαίας διατροφής θα πρέπει να συντρέχει μία από τις ειδικές προϋποθέσεις των εδαφίων (α) - (δ) του άρθρου
- Στην εξεταζόμενη αίτηση έχει εφαρμογή το εδάφιο (α) στο οποίο ορίζεται η αδυναμία του δικαιούχου να αρχίσει ή να συνεχίσει την άσκηση κατάλληλου επαγγέλματος εξαιτίας της ηλικίας της αιτήτριας ή της κατάστασης της υγείας της. Η αιτήτρια ήταν 64 ετών κατά την καταχώριση της αίτησης και έχει συνταξιοδοτηθεί. Δεν ζήτησε την έκδοση διατάγματος διατροφής κατά την έκδοση του διαζυγίου στις 3.10.
- Κατατέθηκε αντίγραφο της απόφασης διαζυγίου και από τους δύο διαδίκους ως τεκμήριο. Η αιτήτρια καταχώρισε την εξεταζόμενη αίτηση στις 11.2.2020 αφού πέρασαν δύο χρόνια και τέσσερις μήνες από την έκδοση του διαζυγίου. Έδωσε τη δική της εκδοχή για το λόγο που δεν καταχώρισε σχετική αίτηση νωρίτερα, όπως παρατέθηκε ανωτέρω. Η καταχώριση της αίτησης της στο χρόνο που αναφέρθηκε δεν την καθιστά εκπρόθεσμη με βάση το χρόνο που θέτει το άρθρο 5(α). Συνεπώς η προδικαστική ένσταση που ήγειρε ο καθ'ου η αίτηση στην έκθεση υπεράσπισης του ότι η αιτήτρια κωλύεται να προωθήσει την απαίτηση της λόγω αδικαιολόγητης καθυστέρησης της στην καταχώριση της αίτησης δεν έχει νομοθετική στήριξη και απορρίπτεται. Εξέτασα αρχικά την οικονομική κατάσταση της αιτήτριας. Το μόνο εισόδημα της είναι η σύνταξη της ποσού €427,60 μηνιαίως που λαμβάνει από το Σεπτέμβριο
- Η ηλικία της δεν τις επιτρέπει να βρει εργασία για να εξασφαλίσει τη διατροφή της. Ανέφερε τις προσπάθειες της για να βρει εργασία που δεν είχαν αποτέλεσμα. Ανέφερε ότι εργάστηκε για τρεις μήνες μέχρι τον Ιανουάριο 2019 σε ζαχαροπλαστείο ως πωλήτρια με απολαβές €800 μηνιαίως και αναγκάστηκε να παραιτήσει λόγω προβλήματος στην πλάτη της από την ορθοστασία και τη μεταφορά βαριών αντικειμένων. Εργαζόταν στην εταιρεία από την ίδρυση της το 1991 και ήταν γραμμένη στο μισθολόγιο της εταιρείας. Προκύπτει ότι η αιτήτρια εργαζόταν στην εταιρεία και η εξεύρεση εργασίας στην ηλικία πέραν των 64 ετών δεν είναι εύκολο εγχείρημα. Δεν μπορεί να αξιοποιήσει με πώληση ή υποθήκευση το οικόπεδο στη Λακατάμια, του οποίου είναι ιδιοκτήτρια, για να έχει εισόδημα, αφού εκδόθηκε απαγορευτικό διάταγμα πώλησης ή υποθήκευσης του στην αίτηση περιουσιακών διαφορών. Εξέτασα στη συνέχεια την οικονομική κατάσταση του καθ'ου η αίτηση. Είναι συνταξιούχος από τον Αύγουστο 2016 και λαμβάνει σύνταξη ποσού €698,56 μηνιαίως. Προστίθεται στο εισόδημα του το ποσό από τα ενοίκια τεσσάρων καταστημάτων στον Άγιο Δομέτιο, ποσό €800 μηνιαίως. Είναι η θέση του ότι το εισόδημα του είναι €1.498,
- Αρνήθηκε ότι έχει εισόδημα από ενοίκια διαμερισμάτων στην Έγκωμη αναφέροντας ότι αυτά είναι ιδιοκτησία της εταιρείας. Η αιτήτρια πρόβαλε ότι τα ενοίκια των καταστημάτων στον ΄Αγιο Δομέτιο είναι €1.500 μηνιαίως. Αξιολογώντας τη μαρτυρία των διαδίκων σε σχέση με τα αποδεικτικά στοιχεία που κατατέθηκαν ως τεκμήρια κρίνω ότι ο καθ'ου η αίτηση δεν μου έγινε πιστευτός ότι τα ενοίκια είναι ποσού €
- Επέλεξε να καταθέσει τέσσερις αποδείξεις, η πρώτη με ημερομηνία 1.3.2020, η πιο πρόσφατη, αφορά το Φεβρουάριο 2020, η δεύτερη με ημερομηνία του Ιουνίου 2018, δεν είναι ευκρινής, αφορά τον Απρίλιο 2018, η τρίτη με ημερομηνία 12.5.2017, δεν είναι ευκρινής, αφορά περίοδο του Φεβρουαρίου 2017 και η τέταρτη με ημερομηνία 24.1.2017 αφορά τον Ιανουάριο
- Δεν κατέθεσε ενοικιαστήριο έγγραφο για να αποδείξει το ποσό ενοικίου και δεν κατέθεσε πρόσφατη απόδειξη. Δεν κατέθεσε κατάσταση τραπεζικού λογαριασμού που να δείχνει το ποσό της κατάθεσης των ενοικίων όπως έκανε για να αποδείξει το ποσό εμβάσματος της σύνταξης του. Έχοντας κατά νου τα ανωτέρω, δεν ικανοποιήθηκα ότι το ποσό ενοικίου που εισπράττει από τα καταστήματα είναι €800 μηνιαίως, €200 για κάθε κατάστημα. Αναφέρθηκε αόριστα στη μαρτυρία του ότι η ακίνητη περιουσία που είναι εγγεγραμμένη στο όνομα του είναι υποθηκευμένη λόγω προσωπικών δανείων που έλαβε από την Τράπεζα Κύπρου. Αόριστα αναφέρθηκε στο προσωπικό δάνειο που έχει στην εταιρεία προβάλλοντας ότι καθυστερεί να το αποπληρώσει λόγω του εισοδήματος του με το οποίο καλύπτει τις ανάγκες του και της συζύγου του που είναι άνεργη. Έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι θεωρεί ότι απαιτείται ποσό €1.495 για την κάλυψη των μηνιαίων εξόδων του ενώ ισχυρίζεται ότι το εισόδημα του είναι €1.498,56 και με αυτό καταβάλλει τα δάνεια που αόριστα ανέφερε χωρίς να αποκαλύψει το ποσό των δόσεων που καταβάλλει. Προκύπτει από τη μαρτυρία του καθ'ου η αίτηση, όπως ανωτέρω υπέδειξα, προσπάθεια απόκρυψης της εισοδηματικής ικανότητας του. Προκύπτει ότι αυτή είναι πέραν των €1.500 που ο ίδιος δήλωσε ως εισόδημα. Η μαρτυρία του καθ'ου η αίτηση ότι έδωσε εξουσιοδότηση στην αιτήτρια να εκμεταλλευτεί το διαμέρισμα στο Παραλίμνι με πώληση ή ενοικίαση χωρίς ο ίδιος να προβαίνει σε υλοποίηση της δήλωσης του αυτής προκαλεί έκπληξη. Η στάση του αυτή ενισχύει περισσότερο την κρίση μου ότι η εισοδηματική ικανότητα του είναι πέραν του ποσού €1.500 που δήλωσε. Η αξιοποίηση του ενοικίου από την ενοικίαση ή του ποσού από την πώληση του διαμερίσματος θα ενίσχυε το εισόδημα τόσο της αιτήτριας όσο και του καθ'ου η αίτηση αφού είναι ιδιοκτήτες του διαμερίσματος κατά ½ μερίδιο. Θα είχαν επιπλέον εισόδημα από την αξιοποίηση του διαμερίσματος. Το ίδιο θέμα απασχόλησε το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην υπόθεση Ταπή ν Μαλέκος, Έφεση αρ. 30/2017 ημερομηνίας 29.11.2019, στην οποία παρέπεμψε και η απόφαση στην υπόθεση Konyalian v. Paskulov, Έφεση αρ. 2/2020, ημερομηνίας 24.6.
- Εξέτασα ακολούθως τα έξοδα της αιτήτριας. Θεωρώ ότι μηνιαίως επαρκούν €200 για διατροφή ως η μαρτυρία της, €130 για προσωπική φροντίδα ως η μαρτυρία της, €45 για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ως η μαρτυρία της, €80 για ένδυση και υπόδηση, €70 για ψυχαγωγία ως η μαρτυρία της, €50 για κοινωνικές υποχρεώσεις, €160 για έξοδα λειτουργίας της κατοικίας στην οποία διαμένει και €120 έξοδα λειτουργίας του αυτοκινήτου της. Καταλήγω ότι μηνιαίως επαρκούν περί το ποσό €855 για την κάλυψη των αναγκών της. Από το ποσό αυτό αφαιρώντας το ποσό της σύνταξης της €427,60, απαιτείται ποσό €427,40 λέγε €
- To ποσό αυτό θεωρώ εύλογο ως συνεισφορά του καθ'ου η αίτηση με εισόδημα πέραν των €1.500 μηνιαίως. Η αιτήτρια θα μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της αφού και με το εισόδημα που είχε από την εργασία της στο ζαχαροπλαστείο ποσού €800, έστω για τρεις μήνες, δεν ανέφερε ότι δεν ήταν αρκετό για την κάλυψη των αναγκών της. Επισημαίνω ότι όσα ανέφεραν οι διάδικοι για την παύση της εργοδότησης της αιτήτριας στην εταιρεία δεν αφορούν τη δικαιοδοσία του Οικογενειακού Δικαστηρίου. Επισημαίνω περαιτέρω ότι όσα ανέφεραν οι διάδικοι για τις αξίες της ακίνητης περιουσίας τους και των εταιρειών αφορούν τη δικαιοδοσία των περιουσιακών διαφορών και θα εξεταστούν στην αίτηση περιουσιακών διαφορών που εκκρεμεί για εκδίκαση. Συνακόλουθα εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο καθ'ου η αίτηση να καταβάλλει στην αιτήτρια €430 μηνιαίως από 11.2.2020, ημερομηνία καταχώρισης της εναρκτήριας αίτησης, και την αντίστοιχη ημέρα κάθε μήνα ως συνεισφορά του στη διατροφή της. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της αιτήτριας και εναντίον του καθ'ου η αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Φ. Κωνσταντίνου, Δ. sn cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο