Β.Β. ν. Α.Χ.Κ., Αρ. Αίτησης:124/2020, 29/11/2021

(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν216/90), στο εξής «ο Νόμος». Το ποσό της συνεισφοράς του αιτητή με βάση το εν λόγω διάταγμα αυξήθηκε από 1.12.2019 στο ποσό των €407 το μήνα, κατά δέκα τοις εκατόν (10%), με βάση το άρθρο 38

(2)του Νόμου. Με αίτηση που ο αιτητής καταχώρισε στις 15.5.2020 ζητά με βάση το άρθρο 38

(1)του Νόμου την τροποποίηση του επίδικου διατάγματος, όπως αυτό αυξήθηκε, ώστε το ποσό της συνεισφοράς του να μειωθεί στο ποσό των €280 το μήνα. Ζητά περαιτέρω να μην ισχύσει η αυτόματη αύξηση κατά δέκα τοις εκατόν (10%) ή να ανασταλεί η ισχύς της. Η αίτηση αυτή αποτελεί το αντικείμενο εξέτασης της παρούσας διαδικασίας. Πρόβαλε στο δικόγραφο του, ως λόγο για την αιτούμενη τροποποίηση ότι τον Οκτώβριο 2016 «είχε υποστεί οξύ πρόσθιο έμφραγμα». Η κατάσταση της υγείας του χειροτέρευε και από το Δεκέμβριο 2018 σταμάτησε την εργασία του στο κατάστημα πώλησης και τοποθέτησης ειδών θέρμανσης και κλιματιστικών που λειτουργούσε. Εργάζεται από το Δεκέμβριο 2018 σε εταιρεία που κατονόμασε με μειωμένο ωράριο. Ανέφερε όσο αφορά τα έξοδα των τέκνων του ότι «δεν έχουν διαφοροποιηθεί». Η καθ'ης η αίτηση αμφισβητεί με την έκθεση υπεράσπισης της την απαίτηση του αιτητή και εγείρει ανταπαίτηση ζητώντας αύξηση του ποσού της συνεισφοράς του ώστε να αυξηθεί στο ποσό των €600 το μήνα. Πρόβαλε στο δικόγραφο της ότι «τα παιδιά όσο μεγαλώνουν έχουν περισσότερα έξοδα και δεν θα είναι δίκαιο ως προς τα ίδια τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων να εκδοθεί αυτό το διάταγμα». Καθώς και ότι «Τα ανήλικα τέκνα τους είναι τη δεδομένη στιγμή 12 ετών που σημαίνει ότι αν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα για τα υπόλοιπα 6 χρόνια και μέχρι να ενηλικιωθούν.. θα λαμβάνουν €140 έκαστο για να καλύψουν τις ανάγκες τους οι οποίες όλο και αυξάνονται». Η εκδίκαση της αίτησης έγινε με την καταχώριση έγγραφης μαρτυρίας του αιτητή και της καθ'ης η αίτηση. Η εκδίκαση ολοκληρώθηκε με την κατάθεση γραπτών αγορεύσεων των δικηγόρων τους στις 3.11.2021 και επιφυλάχθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου. Παραθέτω τη σχετική με τα επίδικα θέματα μαρτυρία του αιτητή, που συνάδει το δικόγραφο του. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση του, η οποία αποτέλεσε τη μαρτυρία του, τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: Κατά το χρόνο έκδοσης του επίδικου διατάγματος λειτουργούσε «κατάστημα με θερμάνσεις και κλιματιστικά» με μηνιαίο εισόδημα €1.

1. Ανέφερε ότι «Τον Οκτώβριο 2016, πριν από την έκδοση του διατάγματος, είχε υποστεί «οξύ πρόσθιο έμφραγμα» και υποβλήθηκε «σε αγγειοπλαστική». Τον Ιούλιο 2017 υποβλήθηκε πάλι «σε αγγειοπλαστική». Ανέφερε «Λόγω της άσχημης εξέλιξης την οποία είχε η υγεία μου και των γνωματεύσεων τις οποίες έλαβα από γιατρούς, αναγκάστηκα να σταματήσω πλήρως την προηγούμενη εργασία μου. Έτσι έκλεισα το κατάστημα με θερμάνσεις και κλιματιστικά το οποίο διατηρούσα, αφού δεν μπορούσα πλέον να ανταποκριθώ στις υποχρεώσεις του καταστήματος». Κατέθεσε έγγραφο καρδιολόγου ημερομηνίας 26.11.2019 ως τεκμήριο στο οποίο αναγράφεται «η δοκιμασία κόπωσης» που έγινε, τα ευρήματα και η εκτίμηση τους. Κατέθεσε ιατρικό πιστοποιητικό καρδιολόγου ημερομηνίας 12.12.2019 ως τεκμήριο στο οποίο αναγράφεται ότι «μπορεί να εργάζεται αλλά με μειωμένο ωράριο καθότι από κάποιο σημείο σωματικής δραστηριότητας και μετά αναφέρει κόπωση». Εργάζεται από το Δεκέμβριο 2018 σε εταιρεία που κατονόμασε με μειωμένο ωράριο, ασχολείται με την επιδιόρθωση ηλεκτρικών εργαλείων και έχει μηνιαίο εισόδημα «γύρω στα €700 μηνιαίως». Κατέθεσε βεβαίωση του διευθυντή της εταιρείας στην οποία εργάζεται ημερομηνίας 30.1.2020 ως τεκμήριο στην οποία αναγράφεται ότι ο μισθός του είναι €
2. Κατέθεσε κατάσταση αποδοχών ασφαλισμένου των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το έτος 2019 ως τεκμήριο στο οποίο αναγράφονται οι πραγματικές και οι ασφαλιστέες αποδοχές του. Από το Φεβρουάριο 2021 ο μισθός του είναι €
3. Ανέφερε ότι «έκλεισε το κατάστημα» που λειτουργούσε αφού λόγω της κατάστασης της υγείας του δεν μπορεί να ασχοληθεί με την εγκατάσταση θέρμανσης ή κλιματιστικών «λόγω του ότι απαιτείται πιο βαριά και πιο έντονη χειρωνακτική εργασία». Αναφερόμενος στα έξοδα των τέκνων τους που ανέφερε η καθ'ης η αίτηση στο δικόγραφο της κατέθεσε ότι «είναι αυθαίρετα ποσά και δεν δικαιολογούνται». Είναι η θέση του ότι το ποσό της συνεισφοράς του θα πρέπει να μειωθεί στο ποσό των €280 το μήνα με βάση «τις αλλαγές που επήλθαν στην οικονομική κατάσταση» του. Ανέφερε «θα πρέπει να υπάρξει αναστολή της αυτόματης αύξησης αφού η κατάσταση της υγείας μου και τα σημερινά εισοδήματα μου δεν θα μεταβληθούν». Παραθέτω τη σχετική με τα επίδικα θέματα μαρτυρία της καθ'ης η αίτηση, που συνάδει με το δικόγραφο της. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση της, η οποία αποτέλεσε τη μαρτυρία της, τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: Ο αιτητής είναι ικανός για εργασία αλλά θα πρέπει να εργάζεται με μειωμένο ωράριο όπως αναφέρεται στο ιατρικό πιστοποιητικό που κατέθεσε ως τεκμήριο. Το γεγονός της κατάστασης της υγείας του γνώριζε ο αιτητής κατά το χρόνο έκδοσης του επίδικου διατάγματος και συμφώνησε στην έκδοση του. Νομική εξέταση- Αξιολόγηση μαρτυρίας - Κατάληξη Στο άρθρο 33

(1)του Νόμου ορίζεται: «33

(1)Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του.» Στο άρθρο 37 του Νόμου ορίζεται: «37

(1)Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.

(2)Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του.» Στο άρθρο 38

(1)του Νόμου (όπως τροποποιήθηκε) ορίζεται: «38

(1)Αν αφότου εκδόθηκε η απόφαση που προσδιορίζει τη διατροφή μεταβλήθηκαν οι όροι της, το Δικαστήριο μπορεί να τροποποιήσει την απόφαση του ή και να διατάξει τον τερματισμό της διατροφής.» Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στη Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1993)1 ΑΑΔ 195, 201, λέχθηκαν τα πιο κάτω: «Ο όρος ′αφότου′ στο πλαίσιο του άρθρου 38 του Ν216/90, δεν αφήνει αμφιβολία ότι μόνο γεγονότα τα οποία ανακύπτουν μετά την έκδοση του διατάγματος και τείνουν να διαφοροποιήσουν το πραγματικό βάθρο στο οποίο στηρίχθηκε η απόφαση της οποίας επιδιώκεται η τροποποίηση, μπορεί να στοιχειοθετήσουν τις προϋποθέσεις για αναθεώρηση του εκδοθέντος διατάγματος. Διαφορετικά, δεν παρέχεται δικαιοδοσία σε Δικαστήριο να αναθεωρήσει την απόφαση ομοβάθμιου Δικαστηρίου.» Στην πρόσφατη απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην Αντρέου ν. Τσίρου, Έφεση αρ.16/2013, ημερομηνίας 21.12.2016, λέχθηκαν τα πιο κάτω: «Το άρθρο 38, το οποίο είναι προσδιοριστικό της δυνατότητας τροποποίησης υφιστάμενου διατάγματος διατροφής, ερμηνεύθηκε σε αριθμό υποθέσεων όπως τις Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1993)1 Α.Α.Δ 195, Αριστείδου ν. Χρυσάνθου

(1994)1 Α.Α.Δ. 711, Δημητρίου ν. Περδίου

(2005)1 Α.Α.Δ 1418 και άλλες. Η νομολογία έχει καθορίσει ότι μόνο γεγονότα τα οποία ανακύπτουν μετά την έκδοση του αρχικού διατάγματος είναι δυνατό να ληφθούν υπόψη προς αναθεώρηση του υφιστάμενου διατάγματος. Είναι η μεταβολή των όρων που καθιστά την αρχική απόφαση μεταρρυθμιστέα. Αυτό σημαίνει ότι οιοσδήποτε των διαδίκων που υπόκειται στο αρχικό διάταγμα διατροφής, μπορεί να υποβάλει αίτηση για τροποποίηση είτε προς τα άνω, είτε προς τα κάτω, ή, ακόμη και να επιδιώξει εξ ολοκλήρου τερματισμό της διατροφής, (δέστε σχετικά και τα όσα αναφέρονται στα συγγράμματα Ε. Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη: Οικογενειακό Δίκαιο, Τόμος ΙΙα, σελ. 144-145, Γιώργου Κουμάντου: Οικογενειακό Δίκαιο, Τόμος ΙΙ, σελ. 123-125 και Βασίλη Βαθρακοκοίλη: Το Νέο Οικογενειακό Δίκαιο, Γ΄ Έκδοση, σελ. 515-518, που ερμηνεύουν το αντίστοιχο άρθρο 1494 του Αστικού Κώδικα). Ο αιτητής έχει βέβαια το βάρος απόδειξης ότι οι όροι του υφιστάμενου διατάγματος διατροφής έχουν μεταβληθεί ούτως ώστε να είναι αναγκαία η τροποποίηση του.» Τίθεται το ερώτημα, κατά πόσο στην εξεταζόμενη υπόθεση υπάρχει μεταβολή των όρων από τότε που εκδόθηκε το διάταγμα του οποίου επιδιώκεται τροποποίηση, ώστε να ενεργοποιείται η δικαιοδοσία του Δικαστηρίου. Το επίδικο διάταγμα εκδόθηκε εκ συμφώνου στο πλαίσιο εξώδικου συμβιβασμού. Οι εισοδηματικές δυνάμεις του αιτητή και της καθ'ης η αίτηση και οι ανάγκες των ανήλικων τέκνων τους δεν κρίθηκαν από το Δικαστήριο κατόπιν αξιολόγησης μαρτυρίας και δεν υπάρχουν ευρήματα του Δικαστηρίου για το έτος 2017 που καταχωρίστηκε η αίτηση διατροφής 401/2017 στην οποία εκδόθηκε το επίδικο διάταγμα στις 22.12.

1. Έχοντας κατά νου τα ανωτέρω, εξέτασα την απαίτηση του αιτητή για τροποποίηση του ποσού της συνεισφοράς του για τη διατροφή των τέκνων του με βάση το επίδικο διάταγμα, όπως τελικά αυξήθηκε με την αυτόματη αύξηση, ζητώντας μείωση, αξιολογώντας τη μαρτυρία των διαδίκων στο ερώτημα κατά πόσο μεταβλήθηκαν οι όροι του εν λόγω διατάγματος. Ο αιτητής έχει το βάρος απόδειξης ότι οι όροι του επίδικου διατάγματος όσο αφορά την εισοδηματική κατάσταση του έχουν μεταβληθεί, αφού αυτό πρόβαλε στο δικόγραφο του. Συνεπώς το ζητούμενο είναι ο προσδιορισμός της κατ' ισχυρισμό μειωμένης εισοδηματικής κατάστασης του αιτητή και αυτή αποτελεί αντικείμενο εξέτασης (Αντρέου ν Τσίρου, ανωτέρω). Λαμβάνω υπόψη μου τα ακόλουθα σημαντικά: Ο αιτητής ισχυρίστηκε στο δικόγραφο του και υποστήριξε με τη μαρτυρία του ότι το εισόδημα από την εργασία του μειώθηκε λόγω του γεγονότος ότι «έκλεισε το κατάστημα» που διατηρούσε λόγω της κατάστασης της υγείας του. Δεν μπορούσε να συνεχίσει την εργασία του που αφορούσε εγκατάσταση θέρμανσης και κλιματιστικών «λόγω του ότι απαιτείται πιο βαριά και πιο έντονη χειρωνακτική εργασία». Ανέφερε ότι από το Δεκέμβριο 2018 εργάζεται σε εταιρεία με μειωμένο ωράριο και εισόδημα «γύρω στα €700 μηνιαίως» και από το Φεβρουάριο 2021 έχει εισόδημα €750 μηνιαίως. Δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι κατά την έκδοση του επίδικου εκ συμφώνου διατάγματος στις 22.12.2017 και κατά την ισχύ της αυτόματης αύξησης την 1.12.2019 υπήρχε η κατάσταση της υγείας του με το έμφραγμα που είχε υποστεί και την αγγειοπλαστική που υποβλήθηκε τον Οκτώβριο 2016 και ακολούθησε δεύτερη αγγειοπλαστική τον Ιούλιο
2. Προκύπτει ότι η κατάσταση της υγείας του, το έμφραγμα και η υποβολή δύο φορές σε αγγειοπλαστική, προϋπήρχε των δύο ουσιωδών χρονικών σημείων που αναφέρθηκαν ανωτέρω. Δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι οι ημερομηνίες των δύο ιατρικών εγγράφων, 26.11.2019 και 12.12.2019, δεν επηρεάζουν τον ουσιώδη χρόνο. Το γεγονός που αναφέρεται σ' αυτά, η κατάσταση της υγείας του αιτητή, προϋπήρχε του χρόνου έκδοσης του επίδικου διατάγματος και ισχύος της αυτόματης αύξησης. Συνεπώς η σύσταση του γιατρού στο έγγραφο ημερομηνίας 12.12.2019 «Λόγω των πιο πάνω μπορεί να εργάζεται αλλά με μειωμένο ωράριο καθότι από κάποιο σημείο σωματικής δραστηριότητας και μετά αναφέρει κόπωση» δεν βοηθά τον αιτητή. Η σύσταση αυτή αφορά προφανώς την εργασία του στην εταιρεία από το Δεκέμβριο
3. Πέραν τούτου, δεν συστήνεται η μη ενασχόληση του με την προηγούμενη εργασία του, που εν πάση περιπτώσει, δεν δικογράφησε ότι ήταν χειρονακτική ή επίπονη. Η κόπωση που ανέφερε στο γιατρό, επισημαίνεται ότι στο ιατρικό πιστοποιητικό αναγράφεται «αναφέρει κόπωση», εννοώντας ότι αναφέρει ο αιτητής, θα υπάρχει προφανώς και με την εργασία του στην εταιρεία αφού ο χρόνος έκδοσης του αφορά την εργασία του στην εταιρεία. Πέραν των πιο πάνω, δεν διαφεύγει της προσοχής μου και η αναφορά του αιτητή στο εισόδημα του ότι ήταν «γύρω στα €700» από το Δεκέμβριο 2018 μέχρι τον Ιανουάριο 2021 χωρίς να προβεί με σαφή και συγκεκριμένο λόγο στην αποκάλυψη του εισοδήματος του όπως είχε υποχρέωση να πράξει. Η προσπάθεια του αιτητή να πετύχει μείωση της συνεισφοράς του δεν πετυχαίνει. Συνάγεται από τα πιο πάνω ότι δεν προκύπτει μεταβολή της εισοδηματικής κατάστασης του απλά και μόνο επειδή επέλεξε «να κλείσει το κατάστημα» που λειτουργούσε ως αυτοεργοδοτούμενος και να αναζητήσει εργασία ως μισθωτός με αποτέλεσμα τη μείωση του εισοδήματος του. Ο αιτητής ανέφερε στο δικόγραφο του στην εναρκτήρια αίτηση ότι τα έξοδα των τέκνων του «δεν έχουν διαφοροποιηθεί». Καμιά αναφορά στη μαρτυρία του ότι με το ποσό που ζητά να καταβάλλει για τη διατροφή τους θα καλύπτονται οι ανάγκες τους. Εξέτασα ακολούθως την ανταπαίτηση της καθ'ης η αίτηση. Έχει το βάρος απόδειξης ότι οι όροι του επίδικου διατάγματος όσο αφορά τις ανάγκες των τέκνων τους έχουν μεταβληθεί, αφού ζητά αύξηση του ποσού της συνεισφοράς του αιτητή με την ανταπαίτηση της. Επισημαίνω ότι η αιτήτρια δεν δικογράφησε τα έξοδα των τέκνων τους που υπήρχαν κατά την έκδοση του επίδικου διατάγματος και την μεταβολή τους μετά την έκδοση του και ακολούθως να δώσει σχετική μαρτυρία (Χ. Χριστοδούλου ν. Α. Χριστοδούλου, ανωτέρω). Η αναφορά της σε ανάγκες και έξοδα για την κάλυψη τους δεν την βοηθά. Δεν δικογράφησε και συνεπώς δεν έδωσε μαρτυρία για την αύξηση των αναγκών τους με χρονικά σημεία αναφοράς το χρόνο έκδοσης του επίδικου διατάγματος και το χρόνο καταχώρισης της ανταπαίτησης της. Δεν απέδειξε μεταβολή των όρων του επίδικου διατάγματος όσο αφορά τις ανάγκες των τέκνων τους. Η αόριστη αναφορά της ότι «όσο μεγαλώνουν έχουν περισσότερα έξοδα» δεν την βοηθά. Για την κάλυψη των αναγκών που προκύπτουν από το μεγάλωμα των τέκνων θεσπίστηκε η διάταξη του άρθρου 38

(2)του Νόμου για την αυτόματη αύξηση του ποσού της διατροφής κατά δέκα τοις εκατόν (10%). Το επίδικο διάταγμα αυξήθηκε δύο χρόνια μετά την έκδοση του. Καταλήγω με βάση τα πιο πάνω ότι ο αιτητής δεν απέδειξε την απαίτηση του για μείωση της συνεισφοράς του για τη διατροφή των τέκνων τους, όπως αυτή καθορίστηκε στο επίδικο διάταγμα και αυξήθηκε στη συνέχεια. Δεν απέδειξε ούτε την αξίωση του να μην ισχύσει η επόμενη αυτόματη αύξηση που ισχύει την 1.12.2021. Η καθ'ης η αίτηση δεν απέδειξε την ανταπαίτηση της. Η εναρκτήρια αίτηση και η ανταπαίτηση απορρίπτονται. Ενόψει της κατάληξης, κάθε πλευρά θα επωμιστεί τα έξοδα της. Φ. Κωνσταντίνου, Δ. sn cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο