Μ. ν. Δ., Αρ. Αίτησης: 10/2020, 13/1/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODLEM:2022:4 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΛΥΣΗΣ ΓΑΜΟΥ Ενώπιον:Μ. Τουμαζή, Π., Γ. Αντωνιάδης, Δ., Κ. Χατζηαθανασίου-Σιαμτάνη, Δ. Αρ. Αίτησης: 10/2020 Μεταξύ: ΧΧΧΧΧ Μ., από Λεμεσό Αιτητή -και- ΧΧΧΧΧ Δ., από Λεμεσό Καθ' ης η Αίτηση Ημερομηνία: 13 Ιανουαρίου 2022 Εμφανίσεις: Για τον Αιτητή: κα Χρ. Μιχαήλ για Κώστα Π. Χ"Κωστή Για την Καθ' ης η αίτηση: κα Φρ. Βερεσιέ για Georgios E. Konnaris & Co LLC Η ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από τη Μ. Τουμαζή, Π. ΑΠΟΦΑΣΗ Μ. ΤΟΥΜΑΖΗ, Π.: Οι διάδικοι είναι XXXXX, Ελληνοκύπριοι πολίτες, μέλη της XXXXX της Κύπρου και τέλεσαν το γάμο τους στις 03.07.2005 στον Ιερό Ναό XXXXX στη Λεμεσό. Από το γάμο τους οι διάδικοι απέκτησαν ένα παιδί. Ο Αιτητής, με την υπό κρίση αίτηση, ζητά τη λύση του γάμου που τέλεσε με την Καθ' ης η αίτηση, προβάλλοντας ως λόγο διαζυγίου τον ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης για λόγους που αφορούν την Καθ' ης η αίτηση. Η Καθ' ης η αίτηση καταχώρισε υπεράσπιση και ανταπαίτηση προβάλλοντας ως λόγο διαζυγίου τον ισχυρό κλονισμό για λόγους που αφορούν τον Αιτητή. Αίτηση και ανταπαίτηση συνεκδικάστηκαν. Η διαδικασία προχώρησε με βάση τη νέα Δ.30 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας με την καταχώριση έγγραφης μαρτυρίας με ένορκες δηλώσεις. Οι ενόρκως δηλούντες δεν αντεξετάστηκαν. Ο Αιτητής, στην έγγραφη μαρτυρία του, αναφέρει ότι τον τελευταίο χρόνο η Καθ' ης η αίτηση άρχισε να εκδηλώνει μια απαράδεκτη συμπεριφορά απέναντι του, η οποία έχει κλονίσει ανεπανόρθωτα την έγγαμη σχέση. Συγκεκριμένα, η Καθ' ης η αίτηση δεν εκδήλωνε αισθήματα αγάπης για τον ίδιο. Του συμπεριφέρετο με τρόπο υποτιμητικό και ειρωνικό, τον ύβριζε εντελώς αναίτια ή/και για ασήμαντους λόγους μπροστά σε τρίτα πρόσωπα, ακόμα και μπροστά στον ανήλικο γιο τους. Ουδέποτε άσκησε ψυχολογική και σωματική βία, αντιθέτως πάντοτε ήταν στοργικός και τρυφερός μαζί της, παρόλη την αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά της και προσπαθούσε να διασώσει το γάμο τους λόγω του ανήλικου τέκνου τους. Η Καθ' ης η αίτηση στις 09.01.2019 άρχισε να του μιλά επιθετικά και υποτιμητικά μπροστά σε υπαλλήλους της εταιρείας τους και στη συνέχεια άρχισε να τον βρίζει. O ίδιος στην προσπάθεια του να την σταματήσει, εκ λάθους του και λόγω της έντασης, πέταξε ένα ποτήρι προς τον τοίχο και εκ παραδρομής πετάχτηκαν τα νερά από το ποτήρι πάνω στα ρούχα της Καθ' ης η αίτηση. Αμέσως απολογήθηκε στην Καθ' ης η αίτηση, αλλά αυτή βρίσκοντας αφορμή λόγω του ότι ήταν φανερό πλέον ότι δεν ήθελε να συνεχίσουν τον έγγαμο βίο τους, τον έδιωξε και πήγε στον Αστυνομικό Σταθμό για να προβεί σε καταγγελία. O ισχυρισμός της ότι αυτή μεταφέρθηκε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών δεν ευσταθεί καθότι καμία ζημιά δεν έπαθε. Η συμπεριφορά της Καθ' ης η αίτηση τους οδηγούσε συχνά σε καυγάδες και εντάσεις με αποτέλεσμα μη αντέχοντας άλλο την όλη κατάσταση, περί τα μέσα του 2019 να εγκαταλείψει ο ίδιος τη συζυγική κατοικία. Έκτοτε ζούν χωριστά. Η πιο πάνω συμπεριφορά της Καθ' ης η αίτηση έχει προκαλέσει ισχυρό κλονισμό στο γάμο τους και τον έχει οδηγήσει σε ουσιαστική διάλυση, χωρίς να υπάρχει καμία πιθανότητα επανασύνδεσης. Η Καθ' ης η αίτηση, στην ένορκο της δήλωση, αναφέρει ότι η κοινή συμβίωση τους ήταν αρμονική και ευτυχισμένη τα πρώτα χρόνια του γάμου τους. Κατά διαστήματα όμως υπήρχαν εντάσεις λόγω της συμπεριφοράς του Αιτητή. Ωστόσο, κατά ή περί το 2013 και μετέπειτα η συμπεριφορά του Αιτητή άρχισε να είναι επιθετική και βίαιη, ασκώντας όχι μόνο ψυχολογική αλλά και σωματική βία εναντίον της. Παρά τις προειδοποιήσεις της προς τον Αιτητή ότι αδυνατούσε πλέον να ανεχτεί την απαράδεκτη συμπεριφορά του, η εν λόγω συμπεριφορά συνεχίστηκε. Αποκορύφωμα των ανωτέρω ήταν όταν κατά ή περί την 09.01.2019 και ενώ συζητούσαν για τις πληρωμές των οφειλών της εταιρείας, ο Αιτητής διαφώνησε μαζί της και της επιτέθηκε, ρίχνοντας της ζεστό καφέ και φλιτζάνια. Προς απόδειξη του γεγονότος αυτού υπάρχει καταγεγραμμένο το όλο συμβάν από το κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης το οποίο βρίσκεται στα γραφεία της εταιρείας (Τεκμ. 2). Στην εταιρεία που εργάζοντο ήταν οι μοναδικοί υπάλληλοι και δεν υπήρχε κανένας άλλος παρών. Η ίδια υπέστη εγκαύματα και μετέβηκε αμέσως στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού και ακολούθως προέβηκε σε σχετική καταγγελία στον Αστυνομικό Σταθμό Πολεμιδιών (Τεκμ. 3). Δεν ήταν η πρώτη φορά που της επιτέθηκε ο Αιτητής. Συγκεκριμένα, στις 02.12.2018 της επιτέθηκε ξανά. Η ίδια δεν ήθελε να δημιουργήσει εντάσεις και δεν επιθυμούσε την ποινική δίωξη του. Η συμβίωση με τον Αιτητή είχε καταστεί αφόρητη εξαιτίας της πιεστικής, βίαιης, επικίνδυνης και χειριστικής συμπεριφοράς του, τόσο προς την ίδια όσο και προς το ανήλικο τέκνο τους, κατά τρόπο που η συνέχιση της καθίστατο ανέφικτη. Η πιο πάνω περιγραφόμενη συμπεριφορά του Αιτητή την ανάγκασε κατά και/ή περί την 01.03.2019 να εγείρει στο Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού την Αίτηση υπ' αριθμόν Χ/2019 για να της παραχωρηθεί η αποκλειστική χρήση της συζυγικής στέγης. Μετά την έκδοση προσωρινού διατάγματος αποκλειστικής χρήσης στέγης στην ίδια στις 04.03.2019, ο Αιτητής εγκατέλειψε τη συζυγική οικία στην οποία πλέον διαμένει η ίδια μαζί με το ανήλικο τέκνο τους. Ο Αιτητής, εξαναγκάστηκε να φύγει από την κατοικία μετά την έκδοση του πιο πάνω διατάγματος (Τεκμ. 4). Ο γάμος της έχει κλονισθεί για τους πιο πάνω λόγους που αφορούν το πρόσωπο του Αιτητή, σε τέτοιο βαθμό που δεν υπάρχει καμία πιθανότητα επανασύνδεσης. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Οι διάδικοι βασίζουν το αίτημα τους σε αίτηση και ανταπαίτηση στον ισχυρό κλονισμό του γάμου, ο οποίος προβλέπεται στις διατάξεις του άρθρου 111.2.Β(β) του Συντάγματος ως τροποποιήθηκε από το Ν.95/89και που προνοεί τα εξής: «Β. Το διαζύγιον χωρεί μόνον - (α) .... (β) όταν αι μεταξύ των συζύγων σχέσεις έχουν κλονισθή τόσον ισχυρώς από λόγον ο οποίος αφορά το πρόσωπον του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, ώστε βασίμως η εξακολούθησις της εγγάμου σχέσεως να είναι αφόρητος δια τον ενάγοντα·». Ως τονίστηκε στην απόφαση διαζυγίου Ζαχαρίου ν. Ζαχαρίου
(1993)1 Α.Α.Δ. 159, για την τεκμηρίωση του ισχυρού κλονισμού πρέπει να αποδειχθεί ότι: «(α) Ο γάμος υπέστη ισχυρό κλονισμό. Ισχυρός είναι ο κλονισμός ο οποίος υποσκάπτει το θεμέλιο του γάμου. Ο γάμος θεμελιώνεται στην πίστη των συζύγων στους σκοπούς του γάμου, την προσήλωση τους στην ευόδωση τους και στον αλληλοσεβασμό των συζύγων .. (β) Ο κλονισμός πρέπει να οφείλεται σε λόγο που αφορά το πρόσωπο του εναγόμενου ή και των δύο συζύγων .. (γ) Το βάσιμο του αιτήματος του ενάγοντα για διαζύγιο είναι αλληλένδετο με τους λόγους του κλονισμού. Οι κλονιστικοί λόγοι πρέπει να καθιστούν εξ αντικειμένου αφόρητη για τον ενάγοντα τη συνέχιση του γάμου. Στην περίπτωση που ο κλονισμός οφείλεται σε λόγους που αφορούν και τους δυο συζύγους, πρέπει να αποφασιστεί αν το πλέγμα των σχέσεων των διαδίκων κατέστη τέτοιο ώστε η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να έχει καταστεί αφόρητη για τον αιτούντα το διαζύγιο». Στο σύγγραμμα Απόστολος Γεωργιάδης «Οικογενειακό Δίκαιο» έκδοση 2014, απαριθμούνται οι προϋπόθεσεις τεκμηρίωσης του ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης ως ακολούθως (σελ. 301-302): «Για να συντρέξει το στοιχείο του ισχυρού κλονισμού ως λόγος διαζυγίου θα πρέπει: (α) να υπάρξει κάποιο γεγονός ή κατάσταση (υπαίτιο ή ανυπαίτιο), το οποίο αντικειμενικά να μπορεί να θεωρηθεί ότι οδηγεί σε ισχυρό κλονισμό ενός γάμου μεταξύ δύο οποιωνδήποτε συζύγων· (β) το αντικειμενικά κλονιστικό αυτό γεγονός να προκάλεσε πράγματι τον ισχυρό κλονισμό υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες που εξετάζουμε στον συγκεκριμένο γάμο, κρινόμενο αυτή τη φορά υποκειμενικά ως προς το αν και πόσο επηρέασε τις σχέσεις μεταξύ των συζύγων· (γ) το γεγονός να αφορά τον εναγόμενο ή και τους δύο συζύγους· και (δ) ο κλονισμός να είναι ισχυρός». Με βάση το άρθρο 111.2Β(β) του Συντάγματος δεν απαιτείται η «υπαιτιότητα του άλλου συζύγου», αλλά απλά η ύπαρξη λόγου που αφορά το πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων. Επομένως, ο κλονισμός είναι αποσυνδεδεμένος από την υπαιτιότητα. Ο ισχυρός κλονισμός μπορεί να βασίζεται είτε σε υπαίτιο, είτε σε ανυπαίτιο κλονιστικό γεγονός. Σε περίπτωση που το κλονιστικό γεγονός αφορά και τους δύο συζύγους, είναι αδιάφορο ποιος από τους δύο βαρύνεται λιγότερο ή περισσότερο. Δεν εκδίδεται διαζύγιο εάν ο κλονιστικός λόγος αφορά τον ενάγοντα αποκλειστικά (βλ. Νεοκλέους ν. Σοφοκλέους
(1994)1 Α.Α.Δ. 797, Σ. Σαββίδη ν. Π. Σαββίδου
(1997)1 Α.Α.Δ. 497, Λ. Αραδιπιώτη ν. Τ. Αραδιπιώτη
(2002)1 Α.Α.Δ. 143). Το βάρος απόδειξης των λόγων που κλόνισαν τη συμβίωση φέρει πάντοτε ο Αιτητής (βλ. Φιλιππίδου ν. Φιλιππίδη
(2011)1 Α.Α.Δ. 333, Χ.Σ. ν. Κ.Χ.Σ. Έφεση αρ. 18 Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου ημερ. 17.06.2021). Στην υπό κρίση υπόθεση και οι δύο διάδικοι, με αίτηση και ανταπαίτηση, αιτούνται τη λύση του γάμου τους, προβάλλοντας τον ίδιο λόγο προς διάζευξη και συγκεκριμένα αυτό του ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης. Ο κάθε διάδικος ρίχνει αποκλειστικά την ευθύνη της κατάρρευσης στον άλλο. Τα ισχυριζόμενα από τον Αιτητή κλονιστικά περιστατικά συνοψίζονται στην ένορκο του δήλωση ως εξής: (
- i)Η Καθ' ης η αίτηση δεν εκδήλωνε αισθήματα αγάπης προς τον ίδιο. (
- ii)Του συμπεριφερόταν με υποτιμητικό και ειρωνικό τρόπο. (iii) Τον ύβριζε μπροστά σε τρίτα πρόσωπα και μπροστά στο παιδί τους. (
- iv)Στις 09.01.2019 η Καθ' ης η αίτηση του μιλούσε επιθετικά και υποτιμητικά μπροστά στους υπαλλήλους και στη συνέχεια άρχισε να τον βρίζει. Τα ισχυριζόμενα από την Καθ' ης η αίτηση κλονιστικά περιστατικά συνοψίζονται ως εξής: (
- i)Από το 2013 η συμπεριφορά του Αιτητή προς την ίδια άρχισε να είναι επιθετική και βίαιη. Ο Αιτητής ασκούσε ψυχολογική και σωματική βία εναντίον της. (
- ii)Στις 02.11.2018 ο Αιτητής της επιτέθηκε. (iii) Στις 09.01.2019 ο Αιτητής της επιτέθηκε και πάλι ρίχνοντας της ζεστό καφέ και φλυτζάνια. Ο Αιτητής προέβαλε κατά γενικό τρόπο ότι η Καθ' ης η αίτηση δεν εκδήλωνε αισθήματα αγάπης προς τον ίδιο, ότι του συμπεριφερόταν με υποτιμητικό και ειρωνικό τρόπο και ότι τον ύβριζε, χωρίς να εξειδικεύσει με γεγονότα τη θέση του αυτή. Οι ισχυρισμοί του είναι γενικοί και αόριστοι και δεν έπεισαν το Δικαστήριο. Προτιμούμε και αποδεχόμαστε τη θέση της Καθ' ης η αίτηση ως προς τα γεγονότα που οδήγησαν στον κλονισμό του γάμου. Δεχόμαστε τη θέση της ότι η συμπεριφορά του Αιτητή ήτο επιθετική προς αυτή και ότι ένεκα της συμπεριφοράς του η ίδια προέβη σε καταγγελίες στη Αστυνομία. Προς ενίσχυση του ισχυρισμού της, η Καθ' ης η αίτηση κατέθεσε ως τεκμήριο 3 Βεβαίωση Αναφορών / Καταγγελιών από την Αστυνομική Διεύθυνση Λεμεσού ότι η Καθ' ης η αίτηση στις 02.12.2018 και 09.01.2019 κατήγγειλε τον Αιτητή στην Αστυνομία. Στις 09.01.2019 και οι δύο διάδικοι παραδέχονται ότι έγινε κάποιο επεισόδιο μεταξύ τους. Ο Αιτητής, ο οποίος έχει και το βάρος απόδειξης των ισχυρισμών του, στην ένορκο του δήλωση, αναφέρει ότι εκείνη την ημέρα η Καθ' ης η αίτηση άρχισε να του μιλά επιθετικά και υποτιμητικά και να τον βρίζει και ότι ο ίδιος εκ λάθους της πέταξε ποτήρι με νερό και ότι το νερό πετάχτηκε στα ρούχα της. Όμως ο Αιτητής καμιά αναφορά δεν κάνει για το περιστατικό αυτό στην αίτηση του, επομένως δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη η δική του θέση εφόσον είναι εκτός δικογράφων. Όπως ειπώθηκε εξάλλου στην Ορθοδόξου ν. Ορθοδόξου 1 Α.Α.Δ.
(1997)501: «Είναι γνωστή η αρχή της νομολογίας μας πως το Οικογενειακό Δικαστήριο ερευνά το θέμα που άγεται ενώπιόν του στη βάση μόνο των λόγων και γεγονότων στα οποία στηρίζεται η αίτηση». Αποδεχόμαστε ως ορθή και αληθή τη θέση της Καθ' ης η αίτηση ότι στη συζήτηση και διαφωνία που είχαν στις 09.01.2019 ο Αιτητής της επιτέθηκε ρίχνοντας της φλυτζάνι που είχε μέσα καφέ. Εξάλλου ο ίδιος ο Αιτητής παραδέχεται ότι στις 09.01.2019 πέταξε γυάλινο αντικείμενο το οποίο περιείχε υγρό και συγκεκριμένα ότι πέταξε ποτήρι με νερό το οποίο χύθηκε στα ρούχα της Καθ' ης η αίτηση. Ο Αιτητής απολογήθηκε όπως είπε, δηλαδή αντιλήφθηκε ότι η συμπεριφορά του αυτή ήτο μεμπτή. Αποδεχόμαστε επίσης τη θέση της Καθ' ης η αίτηση ότι λόγω της συμπεριφοράς του Αιτητή αναγκάστηκε να καταχωρήσει αίτηση αποκλειστικής χρήσης της οικογενειακής στέγης από την ίδια και το παιδί, στα πλαίσια της οποίας εκδόθηκε προσωρινό διάταγμα (Τεκμ. 4). Ο Αιτητής απέκρυψε από το Δικαστήριο την ύπαρξη του διατάγματος το οποίο παραχωρούσε στην Αιτήτρια την αποκλειστική χρήση της οικογενειακής στέγης και το οποίο τον διέτασσε να εγκαταλείψει την εν λόγω στέγη εντός 72 ωρών από την επίδοση. Η θέση του ότι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την οικογενειακή στέγη το 2019 λόγω της συμπεριφοράς της Καθ' ης η αίτηση, δεν γίνεται αποδεκτή. Οι διάδικοι δηλώνουν στην έγγραφη μαρτυρία τους ότι ο γάμος τους έχει κλονιστεί τόσο ισχυρά που η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης είναι αφόρητη. Κατά την κρίση του Δικαστηρίου η θέση αυτή αποδίδει και την αντικειμενική πραγματικότητα. Η κατάσταση αυτή έχει δημιουργηθεί από τον Αιτητή στην κυρίως αίτηση - Καθ' ου η αίτηση στην ανταπαίτηση και είναι πρόσφορη να κλονίσει το γάμο. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο κλονισμός οφειλόταν σε λόγους που αφορούν το πρόσωπο του Καθ' ου η αίτηση στην ανταπαίτηση. Είναι περαιτέρω εύρημα του Δικαστηρίου ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ κλονισμού και κλονιστικών γεγονότων και ότι τα κλονιστικά γεγονότα που περιέγραψε η Αιτήτρια στην ανταπαίτηση κλόνισαν το γάμο των διαδίκων σε τέτοιο βαθμό ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης συμβίωσης να έχει καταστεί αφόρητη. Για τους πιο πάνω λόγους, η αίτηση απορρίπτεται. Εκδίδεται απόφαση στην ανταπαίτηση με την οποία λύεται ο γάμος των διαδίκων λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης και για λόγους που αφορούν το πρόσωπο του Καθ' ου η αίτηση στην ανταπαίτηση. Τόσο στην αίτηση όσο και στην ανταπαίτηση, τα έξοδα επιδικάζονται σε βάρος του Αιτητή-Καθ' ου η αίτηση στην ανταπαίτηση, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, αλλά λόγω του ότι αίτηση και ανταπαίτηση συνεκδικάστηκαν, να είναι ένα σετ εξόδων. (Υπ.) ............ Μ. Τουμαζή, Π. (Υπ.) ............ Γ. Αντωνιάδης, Δ. (Υπ.) ............ Κ. Χ"Aθανασίου-Σιαμτάνη,Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /Σ.Χ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο