H. ν. D. S., Αρ. Αίτησης: 273/2019, 31/5/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODLEM:2022:28 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΛΥΣΗΣ ΓΑΜΟΥ Ενώπιον:Μ. Τουμαζή, Π., Γ. Αντωνιάδης, Δ., Κ. Χατζηαθανασίου-Σιαμτάνη, Δ. Αρ. Αίτησης: 273/2019 Μεταξύ: ΧΧΧΧΧ H., κάτοικος Λεμεσού Αιτητή -και- ΧΧΧΧΧ D. S., κάτοικος Λεμεσού Καθ' ης η Αίτηση Ημερομηνία: 31 Μαΐου 2022 Εμφανίσεις: Για τον Αιτητή: κ. Χρ. Π. Αδάμου Για την Καθ' ης η αίτηση: κ. Θ. Σ. Τριγκής για Theodoros S. Tringis & Partners LLC Η ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από τη Μ. Τουμαζή, Π. ΑΠΟΦΑΣΗ Μ. ΤΟΥΜΑΖΗ, Π.: Οι διάδικοι τέλεσαν πολιτικό γάμο στις 19.03.2007 στο Δημαρχείο Αραδίππου. Ο Αιτητής είναι Τουρκοκύπριος και Μουσουλμάνος στο θρήσκευμα. H Καθ' ης η αίτηση κατάγεται από τη Σρι-Λάνκα. Από το γάμο τους δεν απέκτησαν παιδιά. Βρίσκονται σε διάσταση από τον Ιανουάριο του 2019. Ο Αιτητής, με την υπό κρίση αίτηση, ζητά τη λύση του πολιτικού γάμου που τέλεσε με την Καθ' ης η αίτηση, προβάλλοντας ως λόγο διαζυγίου τον ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης από λόγους που αφορούν το πρόσωπο της Καθ' ης η αίτηση. Η Καθ' ης η αίτηση καταχώρησε υπεράσπιση. Η διαδικασία προχώρησε με βάση τη νέα Δ.30 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας με την καταχώρηση έγγραφης μαρτυρίας με ένορκες δηλώσεις. Οι ενόρκως δηλούντες δεν αντεξετάστηκαν. Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι ετοίμασαν γραπτές αγορεύσεις. Ο Αιτητής, στην έγγραφη μαρτυρία του με ένορκο δήλωση, αναφέρει ότι είναι αναλφάβητος και ότι μιλά την Ελληνική και Τουρκική γλώσσα. Είναι η θέση του ότι η σχέση του με την Καθ' ης η αίτηση αρχικά ήταν αρμονική, ενώ στη συνέχεια είχε καταστεί προβληματική συνεπεία της όλης συμπεριφοράς της Καθ' ης η αίτηση. Η Καθ' ης η αίτηση, μερικούς μήνες πριν από τη μεταξύ τους διάσταση, ήτο αδιάφορη και απόμακρη. Είχαν καθημερινά διαπληκτισμούς και έντονους καυγάδες σε όλα τα θέματα και ειδικότερα σε οικονομικά θέματα, θέματα καθαριότητας του σπιτιού και φροντίδας του ιδίου. Όλες οι συζητήσεις τους κατέληγαν σε καυγάδες με αποτέλεσμα να μην έχουν πλέον επικοινωνία μεταξύ τους. Είναι η θέση του Αιτητή ότι ο σκοπός της Καθ' ης η αίτηση είναι να πετύχει την πολιτογράφηση της ως πολίτιδα της Κυπριακής Δημοκρατίας, σύζυγος πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. H συμπεριφορά της καταδεικνύει ότι η Καθ' ης η αίτηση τον χρησιμοποίησε για να παραμείνει και να εργάζεται στη Κύπρο. H όλη συμπεριφορά της Καθ' ης η αίτηση κλόνισε την έγγαμη σχέση και επέφερε μεταβολή των συναισθημάτων του σε τέτοιο βαθμό ώστε η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για τον ίδιο. Περί τα τέλη του Ιανουαρίου 2019 ο ίδιος εγκατέλειψε το συζυγικό οίκο, η δε Καθ' ης η αίτηση ενοικίασε σπίτι όπου διαμένει με την κόρη της την οποία απέκτησε από τον πρώτο της γάμο. Η Καθ' ης η αίτηση, στην έγγραφη μαρτυρία της με ένορκο δήλωση, αναφέρει ότι ο Αιτητής είναι αλκοολικός. Αρνείται τα όσα ο Αιτητής της καταλογίζει και ειδικότερα τα όσα της καταλογίζει για σύναψη γάμου με απώτερο σκοπό την πολιτογράφηση της ή για αδιαφορία εκ μέρους της και απομάκρυνση της από αυτόν. Αρνείται επίσης ότι η διασάλευση της έγγαμης σχέσης τους οφείλεται στην ίδια. Αίτημα της είναι η απόρριψη της αίτησης διαζυγίου, με έξοδα εναντίον του Αιτητή. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Ο Αιτητής βασίζει το αίτημα του στον ισχυρό κλονισμό του γάμου, ο οποίος προβλέπεται στις διατάξεις του άρθρου 111.2.Β(β) του Συντάγματος ως τροποποιήθηκε από το Ν.95/89 και που προνοεί τα εξής: «Β. Το διαζύγιον χωρεί μόνον - (α) .... (β) όταν αι μεταξύ των συζύγων σχέσεις έχουν κλονισθή τόσον ισχυρώς από λόγον ο οποίος αφορά το πρόσωπον του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, ώστε βασίμως η εξακολούθησις της εγγάμου σχέσεως να είναι αφόρητος δια τον ενάγοντα·». Ως τονίστηκε στην απόφαση διαζυγίου Ζαχαρίου ν. Ζαχαρίου
(1993)1 Α.Α.Δ. 159, για την τεκμηρίωση του ισχυρού κλονισμού πρέπει να αποδειχθεί ότι: «(α) Ο γάμος υπέστη ισχυρό κλονισμό. Ισχυρός είναι ο κλονισμός ο οποίος υποσκάπτει το θεμέλιο του γάμου. Ο γάμος θεμελιώνεται στην πίστη των συζύγων στους σκοπούς του γάμου, την προσήλωση τους στην ευόδωση τους και στον αλληλοσεβασμό των συζύγων .. (β) Ο κλονισμός πρέπει να οφείλεται σε λόγο που αφορά το πρόσωπο του εναγόμενου ή και των δύο συζύγων .. (γ) Το βάσιμο του αιτήματος του ενάγοντα για διαζύγιο είναι αλληλένδετο με τους λόγους του κλονισμού. Οι κλονιστικοί λόγοι πρέπει να καθιστούν εξ αντικειμένου αφόρητη για τον ενάγοντα τη συνέχιση του γάμου. Στην περίπτωση που ο κλονισμός οφείλεται σε λόγους που αφορούν και τους δυο συζύγους, πρέπει να αποφασιστεί αν το πλέγμα των σχέσεων των διαδίκων κατέστη τέτοιο ώστε η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να έχει καταστεί αφόρητη για τον αιτούντα το διαζύγιο». Στο σύγγραμμα Απόστολος Γεωργιάδης «Οικογενειακό Δίκαιο» έκδοση 2014, απαριθμούνται οι προϋπόθεσεις τεκμηρίωσης του ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης ως ακολούθως (σελ. 301-302): «Για να συντρέξει το στοιχείο του ισχυρού κλονισμού ως λόγος διαζυγίου θα πρέπει: (α) να υπάρξει κάποιο γεγονός ή κατάσταση (υπαίτιο ή ανυπαίτιο), το οποίο αντικειμενικά να μπορεί να θεωρηθεί ότι οδηγεί σε ισχυρό κλονισμό ενός γάμου μεταξύ δύο οποιωνδήποτε συζύγων· (β) το αντικειμενικά κλονιστικό αυτό γεγονός να προκάλεσε πράγματι τον ισχυρό κλονισμό υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες που εξετάζουμε στον συγκεκριμένο γάμο, κρινόμενο αυτή τη φορά υποκειμενικά ως προς το αν και πόσο επηρέασε τις σχέσεις μεταξύ των συζύγων· (γ) το γεγονός να αφορά τον εναγόμενο ή και τους δύο συζύγους· και (δ) ο κλονισμός να είναι ισχυρός». Με βάση το άρθρο 111.2Β(β) του Συντάγματος δεν απαιτείται η «υπαιτιότητα του άλλου συζύγου», αλλά απλά η ύπαρξη λόγου που αφορά το πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων. Επομένως, ο κλονισμός είναι αποσυνδεδεμένος από την υπαιτιότητα. Ο ισχυρός κλονισμός μπορεί να βασίζεται είτε σε υπαίτιο, είτε σε ανυπαίτιο κλονιστικό γεγονός. Σε περίπτωση που το κλονιστικό γεγονός αφορά και τους δύο συζύγους, είναι αδιάφορο ποιος από τους δύο βαρύνεται λιγότερο ή περισσότερο. Δεν εκδίδεται διαζύγιο εάν ο κλονιστικός λόγος αφορά τον ενάγοντα αποκλειστικά (βλ. Νεοκλέους ν. Σοφοκλέους
(1994)1 Α.Α.Δ. 797, Σ. Σαββίδη ν. Π. Σαββίδου
(1997)1 Α.Α.Δ. 497, Λ. Αραδιπιώτη ν. Τ. Αραδιπιώτη
(2002)1 Α.Α.Δ. 143). Το βάρος απόδειξης των λόγων που κλόνισαν τη συμβίωση φέρει πάντοτε ο Αιτητής (βλ. Φιλιππίδου ν. Φιλιππίδη
(2011)1 Α.Α.Δ. 333, Χ.Σ. ν. Κ.Χ.Σ. Έφεση αρ. 18 Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου ημερ. 17.06.2021). Θα εξετάσουμε κατ' αρχή τη θέση του δικηγόρου της Καθ' ης η αίτηση ότι λόγω του γεγονότος ότι ο Αιτητής είναι αναλφάβητος, το λεκτικό ή «jurat» της ένορκης του δήλωσης είναι ελαττωματικό, εφόσον δεν καταγράφεται από τον Πρωτοκολλητή το συγκεκριμένο λεκτικό με βάση τον Τύπο 36 της Διαταγής 39 θ13 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Σύμφωνα με την εισήγηση του δικηγόρου της Καθ' ης η αίτηση, η ένορκος δήλωση είναι χωρίς αποδεικτική αξία και η παρατυπία αυτή δεν είναι θεραπεύσιμη. Η Δ.39 θ9 και θ10 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί τα ακόλουθα: «
- The affidavit when sworn shall be signed by the deponent or, if he cannot write, marked by him with his mark, in the presence of the person administering the oath.
- The person taking the affidavit shall note immediately at the foot thereof, towards the left side of the paper, the time when and the place where the affidavit is taken, and that the affidavit was sworn and signed before him; he shall sign the jurat and describe his office. (Form 35.)». Η Δ.39 θ13 προνοεί τα ακόλουθα: «Where an affidavit is sworn by any person who appears to the officer taking it to be illiterate or blind, the officer shall certify in the jurat that the affidavit was read in his presence to the deponent, that the deponent seemed perfectly to understand it, and that the deponent made his signature in the presence of the officer. No such affidavit shall be used in evidence in the absence of this certificate, unless the Court or a Judge is otherwise satisfied that the affidavit was read over to and appeared to be perfectly understood by the deponent. (Form 36.)» Η Δ.39 θ15 προνοεί τα ακόλουθα: «The Court or Judge may receive any affidavit sworn for the purpose of being used in any cause or matter, notwithstanding any defect by misdescription of parties or otherwise in the title or jurat, or any other irregularity in the form thereof, and may direct a memorandum to be made on the document that it has been so received». Ο Τύπος 36 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προβλέπει τα ακόλουθα: «Sworn and signed before me on the day of 19 , at , I, having first truly, distinctly, and audibly read over the contents of this affidavit to the deponent (if the deponent is blind or illiterate, add-he being blind or illiterate, as the case may be. If there be exhibits, add-and explained the nature and effect of the exhibits therein referred to), who appeared perfectly to understand the same and made his mark thereto in my presence». Στην υπό κρίση ένορκο δήλωση, ο Αιτητής ο οποίος είναι αναλφάβητος, έβαλε το δακτυλικό του αποτύπωμα ενώπιον του Πρωτοκολλητή. Είναι γεγονός ότι από την ένορκο δήλωση λείπει η βεβαίωση του Πρωτοκολλητή, το πρότυπο της οποίας παρέχει ο Τύπος 36 με βάση τη Δ.39 θ.13 και που αφορά περιπτώσεις όπου ο ενόρκως δηλών είναι αγράμματος ή τυφλός. Όμως υπάρχει στο κάτω αριστερό μέρος βεβαίωση Πρωτοκολλητή ως προς τον τόπο που έγινε η ένορκος δήλωση, η ημερομηνία και ότι ο ενόρκως δηλών ορκίστηκε και υπέγραψε ενώπιον του Πρωτοκολλητή. Συγκεκριμένα, αναφέρονται τα εξής: «Ωρκίσθην και Υπέγραψεν ενώπιον μου σήμερον την 27.5.21 στο Ο.Δ. Λεμεσού». Η ένορκος δήλωση φέρει την υπογραφή του Πρωτοκολλητή και τη σφραγίδα. Σημειώνουμε επίσης ότι τα χαρτόσημα που είναι επικολλημένα έχουν ακυρωθεί. Κρίνουμε ότι στην παρούσα περίπτωση βεβαιώθηκε η αυθεντικότητα της ένορκης δήλωσης και παράλειψη συμμόρφωσης με τον Τύπο 36 αποτελεί παρατυπία η οποία δεν επηρεάζει το κύρος της ένορκης δήλωσης. Εξάλλου, η Δ.39 θ.15 καλύπτει αυτές τις παρατυπίες. Στην υπόθεση In re El-Bustani
(1991)1 AAΔ 736, δεν τηρήθηκαν τα εχέγγυα που προβλέπει η Δ.39 θ.13 για τη βεβαίωση ένορκης δήλωσης (jurat) αναλφάβητων ή τυφλών προσώπων. Το Δικαστήριο, παρά την παρατυπία, αποφάσισε ότι η αίτηση δεν ήτο καταδικασμένη σε αποτυχία και προχώρησε στην εξέταση της ουσίας της αίτησης. Η υπόθεση Α. Θεμιστοκλέους & Υιοί Λτδ κ.α. ν. Arizona Trading Co Ltd
(1997)1(Γ) ΑΑΔ 1354, με την οποία αποφασίστηκε ότι η ένορκος δήλωση δεν είχε αποδεικτική αξία, διαφέρει από την παρούσα διότι εκεί δεν υπήρχε καμία βεβαίωση, παρά μόνο η υπογραφή του Πρωτοκολλητή. Όπως αναφέρθηκε: «Στην περίπτωση μας παραλείπεται ολόκληρη η βεβαίωση και το πιο σημαντικό η λέξη «ορκίστηκε», που είναι το ουσιαστικό στοιχείο της. Το ότι υπάρχει η υπογραφή δεν μεταβάλλει την κατάσταση». Καταλήγουμε ότι για τους λόγους που έχουμε εξηγήσει, η παρατυπία στην ένορκο δήλωση του Αιτητή δεν είναι ουσιώδης και θα προχωρήσουμε με την εξέταση της ουσίας της αίτησης. Είναι η θέση του Αιτητή ότι παρουσιάστηκαν προβλήματα στο γάμο εξαιτίας της συμπεριφοράς της Καθ' ης η αίτηση η οποία ήτο απόμακρη, αδιάφορη και τον χρησιμοποίησε για να παραμείνει στην Κύπρο. Είναι περαιτέρω θέση του ότι είχαν διαφορές και καυγάδες πάνω σε οικονομικά θέματα και θέματα που αφορούσαν τη φροντίδα του σπιτιού. Η Καθ' ης η αίτηση, αν και απορρίπτει τα όσα της καταλογίζει ο Αιτητής, φαίνεται να παραδέχεται ότι υπήρχαν προβλήματα στο γάμο εφόσον ισχυρίζεται ότι ο Αιτητής ήτο αλκοολικός. Αποδεχόμαστε τη θέση του Αιτητή ότι υπήρχαν προβλήματα στη σχέση των διαδίκων και ότι δημιουργούντο έντονοι καυγάδες μεταξύ τους. Αποδεχόμαστε επίσης τη θέση του Αιτητή ότι η Καθ' ης η αίτηση ήτο απόμακρη και αδιάφορη προς το πρόσωπο του. Από την άλλη, αποδεχόμαστε τη θέση της Καθ' ης η αίτηση ότι ο Αιτητής ήτο αλκοολικός. Η κατάσταση η οποία δημιουργήθηκε μεταξύ των διαδίκων είναι πρόσφορη να κλονίσει το γάμο. Εξάλλου, η υφιστάμενη διάσταση η οποία χρονολογείται από τον Ιανουάριο του 2019 βεβαιώνει τον κλονισμό. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο κλονισμός οφειλόταν σε λόγους που αφορούν το πρόσωπο και των δύο διαδίκων. Είναι περαιτέρω εύρημα του Δικαστηρίου ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ κλονισμού και κλονιστικών γεγονότων και ότι τα κλονιστικά γεγονότα κλόνισαν το γάμο των διαδίκων σε τέτοιο βαθμό ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης συμβίωσης να έχει καταστεί αφόρητη για τους διαδίκους. Στο σύγγραμμα της Ε. Κουνουγέρη - Μανωλεδάκη «Οικογενειακό Δίκαιο», Τόμος 1, Γ' έκδοση, αναφέρονται τα εξής (σελ. 374): «Αν ο κλονιστικός λόγος αφορά τα πρόσωπα και των δύο συζύγων ή αν υπάρχουν περισσότεροι κλονιστικοί λόγοι, είναι αδιάφορο ποιος σύζυγος βαρύνεται περισσότερο και ποιος λιγότερο (όταν π.χ. ο λόγος είναι οι συνεχείς φιλονικίες και η κακομεταχείριση του ενός συζύγου από τον άλλο) ή ποιος βαρύνεται με υπαίτιο και ποιος με ανυπαίτιο κλονιστικό λόγο (όταν λ.χ. ο ένας σύζυγος παραβιάζει συνεχώς τις κοινές αποφάσεις για τη ρύθμιση των θεμάτων του συζυγικού βίου και ο άλλος είναι ανίκανος για συνουσία). Επίσης για την εφαρμογή του άρθρου 1439 §1 είναι αδιάφορο ποιος κλονιστικός λόγος εμφανίστηκε πριν από τον άλλο ή αν ο κλονιστικός λόγος που αφορά το πρόσωπο του ενός συζύγου είναι απότοκος του (υπαίτιου ή ανυπαίτιου) λόγου που αφορά το πρόσωπο του άλλου». Εκδίδεται απόφαση με την οποία λύεται ο πολιτικός γάμος των διαδίκων που τελέστηκε στις 19.03.2007 στο Δημαρχείο Αραδίππου, λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης και για λόγους που αφορούν το πρόσωπο και των δύο διαδίκων. Ενόψει του αποτελέσματος, η κάθε πλευρά να καταβάλει τα έξοδα της. (Υπ.) ............ Μ. Τουμαζή, Π. (Υπ.) ............ Γ. Αντωνιάδης, Δ. (Υπ.) ............ Κ. Χ"Aθανασίου-Σιαμτάνη, Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /Σ.Χ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο