Γ.Ν. ν. Μ.Μ., Αρ. Αίτησης: 245/2021, 26/9/2022

(1982)1 C.L.R 557, συναρτάται με τις τρείς προϋποθέσεις που θα πρέπει αθροιστικά να συντρέχουν προκειμένου το Δικαστήριο να εκδώσει προσωρινό διάταγμα. Πρώτο, η ύπαρξη σοβαρού ζητήματος προς εκδίκαση στην ακρόαση της υπόθεσης, δεύτερο, η ύπαρξη πιθανότητας ότι ο ενάγοντας δικαιούται σε θεραπεία ή έχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας και τρίτο, ότι θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο εκτός αν εκδοθεί το προσωρινό διάταγμα. Έχω ήδη αναφερθεί στις αιτούμενες θεραπείες της εναρκτήριας αίτησης. Ένα από τα ενδεχόμενα είναι ο Αιτητής να επιτύχει τροποποίηση του υφιστάμενου διατάγματος, στη βάση του άρθρου 20 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν. 216/90) το οποίο προνοεί τα εξής: «20. Αν από τότε που εκδόθηκε δικαστική απόφαση σχετικά με τη γονική μέριμνα μεταβλήθηκαν οι συνθήκες, το Δικαστήριο μπορεί ύστερα από αίτηση του ενός ή και των δύο γονέων ή του Διευθυντή να προσαρμόσει την απόφαση του στις νέες συνθήκες ανακαλώντας ή τροποποιώντας την». Επίσης σύμφωνα με το άρθρο 17 του ιδίου πιο πάνω Νόμου, ο γονέας με τον οποίο δε διαμένει το τέκνο διατηρεί το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας μ' αυτό και στην περίπτωση διαφωνίας των γονέων του ανήλικου ως προς την άσκηση του παραπάνω δικαιώματος, το Δικαστήριο καθορίζει τον τρόπο κατά τον οποίο θα γίνεται η επικοινωνία. Αναμφίβολα η κατά τα πιο πάνω άρθρα ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας αποτελεί σοβαρό ζήτημα για εκδίκαση και ο Αιτητής με τον οποίο δε διαμένει ο ανήλικος έχει πιθανότητα επιτυχίας, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ότι ήδη ασκεί το δικαίωμα του αυτό. Εξετάζοντας το ζήτημα κατά πόσο θα είναι δύσκολο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο, αν δεν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα, θα πρέπει να σημειωθεί πως και εδώ η απάντηση είναι καταφατική. Αυτή, η τρίτη στη σειρά προϋπόθεση, κατά τη νομολογία μας, συνδέεται με το θέμα της επάρκειας της θεραπείας των αποζημιώσεων. Στην υπό κρίση υπόθεση θα ήταν άκρως επικίνδυνο να εξεταστεί η προϋπόθεση αυτή σε συνάρτηση με οικονομικά συμφέροντα. Η ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας λειτουργεί μέσα στο γενικότερο πλαίσιο διατάξεων που προβλέπουν την άσκηση του δικαιώματος αλλά και καθήκοντος των γονέων σε σχέση με τη γονική μέριμνα του ανήλικου τέκνου τους (άρθρα 6 και 17 του Ν. 216/90) για την οποία ο νόμος επιτάσσει η ρύθμιση αυτή να αποβλέπει πρώτιστα στο συμφέρον του τέκνου. Γι' αυτό και το Δικαστήριο, όταν ρυθμίζει την άσκηση της προσωπικής επικοινωνίας του γονέα με το τέκνο του, πρέπει πάντοτε να αποφασίζει με οδηγό το καλώς νοούμενο συμφέρον του τελευταίου λαμβάνοντας υπόψη του τις προκύπτουσες συντρέχουσες συνθήκες και περιστάσεις κάτω από τις οποίες θα ασκείται η προσωπική αυτή επικοινωνία στη συγκεκριμένη περίπτωση. Το άκρως προσωπικό δικαίωμα του γονέα για επικοινωνία με το ανήλικο τέκνο του συντελεί στην ανάπτυξη του ψυχικού του κόσμου και στην εν γένει προσωπικότητα του, γι' αυτό η άσκηση του αποβλέπει κυρίως στο καλώς νοούμενο συμφέρον του τέκνου και αποτρέπει τον κίνδυνο της ψυχικής αποξένωσης από τον γονέα με τον οποίο δε διαμένει. Τυχόν αποκλεισμός του ή αδικαιολόγητος περιορισμός του αντιστρατεύεται το πραγματικό συμφέρον του τέκνου και ναι, αν δεν απονεμηθεί τώρα δικαιοσύνη, δεν θα μπορεί να απονεμηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Βέβαια η συνδρομή των τριών προϋποθέσεων του άρθρου 32 του Ν.14/60 δεν οδηγούν το δίχως άλλο στην έκδοση του αιτούμενου διατάγματος. Θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο είναι δίκαιο και εύλογο να εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα (Οδυσσέως, πιο πάνω και Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού v. Θεωρή,

(1989)1 Α.Α.Δ.(Ε) 255). Επιβάλλεται ευθύς εξ' αρχής να υπογραμμιστεί εμφαντικά ότι το συμφέρον του παιδιού υπαγορεύει την ελεύθερη και ανεμπόδιστη επικοινωνία με το γονέα που δε διαμένει. Και τούτο γιατί η αναίτια και αβασάνιστη στέρηση του ενός από τα δύο γονεϊκά πρότυπα της ζωής του οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε συναισθηματικό ακρωτηριασμό. Για να δομήσει λοιπόν το παιδί στέρεα και ομαλά το συναίσθημα και την προσωπικότητα του και να υπερβεί το ψυχικό τραύμα του χωρισμού των γονιών του, χρειάζεται τη διπολική τους προσοχή και παρουσία. Μόνο ο βάσιμος φόβος υπαρκτού κινδύνου του θα υπαγόρευε την περιστολή της επικοινωνίας. Δε διαφεύγει της προσοχής μου πως αποφασίζω ενδιάμεσες αιτήσεις και όχι την εναρκτήρια. Ωστόσο δεν μπορώ παρά να διατηρώ κατά νουν, ακόμη και σ΄ αυτό το στάδιο, τις πρόνοιες του εδαφίου 3 του άρθρου 14 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) και συγκεκριμένα την αναφορά του νομοθέτη σε «συμφωνίες των γονέων για την επιμέλεια .. του τέκνου» στις περιπτώσεις όπου το Δικαστήριο κατανέμει την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων. Οι διάδικοι εδώ, μετά την έκδοση του διατάγματος ημερομηνίας 17/06/2021, συμφώνησαν στην έκδοση του προσωρινού διατάγματος ημερομηνίας 21/12/2021 με το οποίο ρυθμίστηκε η επικοινωνία πατέρα - παιδιού για τα Χριστούγεννα του 2021. Έχω αναφερθεί ήδη στην εν λόγω ρύθμιση πιο πάνω. Ό,τι αξίζει να σημειωθεί, είναι πως σ' αυτήν δεν περιλαμβάνονται διανυκτερεύσεις και έχει συνολική διάρκεια 22 ωρών, κατανεμημένη σε τέσσερις ημέρες. Αναφέρω, επίσης, ότι με την αίτηση του ημερομηνίας 15/12/2021, στα πλαίσια της οποίας εκδόθηκε το πιο πάνω προσωρινό διάταγμα, ο πατέρας ζητούσε και διανυκτερεύσεις. Θεωρώ ότι, ως Οικογενειακό Δικαστήριο, έχω καθήκον να ευνοώ και να ενθαρρύνω τέτοιες διευθετήσεις μεταξύ των γονέων εις τρόπον ώστε να εγκρίνω το αίτημα του Αιτητή στην αίτησή του ημερομηνίας 26/01/2022, αναφορικά με τη ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας του με τον ανήλικο, κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, του Πάσχα και των θερινών διακοπών. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η ρύθμιση αυτή θα περιλαμβάνει και διανυκτερεύσεις. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι αρνητική. Και τούτο γιατί ο Αιτητής τόσο στην ένορκη του δήλωση που συνοδεύει την αίτηση του ημερομηνίας 26/01/2022, όσο και αυτήν που συνοδεύει την αίτηση του ημερομηνίας 22/06/2022, δεν παρουσιάζει τέτοια διαφοροποίηση της επικρατούσας κατάστασης πραγμάτων η οποία να δικαιολογεί τούτο, λαμβανομένης υπόψη και της αρνητικής επί του θέματος αυτού θέσης της Καθ' ης η αίτηση, για τους λόγους που αυτή επικαλείται, στις δικές της ένορκες δηλώσεις που συνοδεύουν τις ενστάσεις της. Ό,τι γενικότερα αποκαλύπτεται από το περιεχόμενο των πιο πάνω ενόρκων δηλώσεων των διαδίκων είναι πως οι διαφωνίες, οι αντεγκλήσεις και οι διαπληκτισμοί μεταξύ τους είναι πολλοί και αδιάκοποι. Ενίοτε τους οδηγούν για καταγγελίες ή παράπονα στην Αστυνομία και ενίοτε ενώπιον του Δικαστηρίου για επίλυσή τους. Οχυρωμένοι οι γονείς πίσω από το συμφέρον του παιδιού τους, όπως ο καθένας το κατανοεί, έχουν αναδυθεί σ' ένα αδιάκοπο αγώνα αντιπαράθεσης και υπερίσχυσης του ενός έναντι του άλλου, αναφορικά με δικές τους προσωπικές διαφορές. Οι γονεϊκές αδυναμίες όπως τις καταλογίζει ο ένας γονιός στον άλλο, οι εκατέρωθεν αμφισβητήσεις τους ως προς το γονεϊκό τους ρόλο και η συμπεριφορά και των δύο τους, εκπέμπουν προς τρίτους, του Δικαστηρίου τούτου μη εξαιρουμένου, την αίσθηση ότι αδυνατούν, στο παρόν στάδιο, να αντιληφθούν και να εξυπηρετήσουν το καλώς νοούμενο συμφέρον του παιδιού τους. Στα ίδια πιο πάνω πλαίσια εντάσσεται και η διαφορά των διαδίκων ως προς το αίτημα που αφορά η αίτηση ημερομηνίας 22/06/2022, για αλλαγή του τόπου παράδοσης και παραλαβής του παιδιού. Ειλικρινά απαξιώ να αναφερθώ στις εκατέρωθεν τοποθετήσεις για το θέμα, όπως για παράδειγμα το αν οι προτεινόμενοι με την αίτηση τόποι είναι κοντά ή μακριά από τον ήδη καθορισθέντα με το υφιστάμενο διάταγμα τόπο και αν η παρουσία τρίτων προσώπων θα αποσοβήσει ή όχι τον κίνδυνο επανάληψης συγκεκριμένων συμπεριφορών στις οποίες, κατ' ισχυρισμόν του Αιτητή, προβαίνει η Καθ' ης η αίτηση. Δεν είναι δυνατόν συμπεριφορές και επεισόδια μεταξύ των γονέων που λαμβάνουν χώραν κατά την παράδοση και παραλαβή του παιδιού, να υποβάλλουν το τελευταίο στην οποιαδήποτε ενδεχόμενη ταλαιπωρία μπορεί να προξενήσει σ' αυτό, η αλλαγή του κατά το υφιστάμενο διάταγμα καθορισμένου προς τούτο τόπου, αυτού δηλαδή της διαμονής του. Για οτιδήποτε συμβαίνει μεταξύ τους στο χρόνο και τόπο αυτό, ας ακολουθήσουν οι διάδικοι την προσφιλή σ' αυτούς μέθοδο της καταγγελίας στην αστυνομία και ας αφήσουν ανενόχλητο το παιδί τους. Τέλος αναφέρω ότι λόγω της ηλικίας του παιδιού, δεν κρίθηκε αναγκαίο αυτό να ακουστεί από το Δικαστήριο (Α. Χουβαρτάς v. K. Pleshrykh, Εφ. αρ. 1/2022 και 2/2022, ημερομηνίας 07/07/2022). Στη βάση των πιο πάνω, η αίτηση ημερομηνίας 22/06/2022 απορρίπτεται και στην αίτηση ημερομηνίας 26/01/2022 εκδίδεται προσωρινό διάταγμα με το οποίο τροποποιείται το προηγούμενο διάταγμα του Δικαστηρίου ημερομηνίας 17/06/2021, με την προσθήκη σ' αυτό πρόνοιας αναφορικά με την επικοινωνία πατέρα - παιδιού κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, του Πάσχα και των θερινών διακοπών, ως ακολούθως: (γ) Την περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, τον πρώτο χρόνο ισχύος του παρόντος διατάγματος, καθημερινά την περίοδο από τις 24 Δεκεμβρίου έως τις 27 Δεκεμβρίου από η ώρα 11:00π.μ. έως η ώρα 4:30μ.μ. εκάστης ημέρας, χωρίς διανυκτερεύσεις και το δεύτερο χρόνο ισχύος του παρόντος διατάγματος, καθημερινά την περίοδο από τις 29 Δεκεμβρίου έως τις 1 Ιανουαρίου από η ώρα 11:00π.μ. έως η ώρα 4:30μ.μ. εκάστης ημέρας, χωρίς διανυκτερεύσεις και ούτω καθεξής και εναλλάξ κάθε επόμενο χρόνο. Ο Καθ' ου η αίτηση, τα Χριστούγεννα του 2022, θα ασκήσει το δικαίωμά του την πρώτη περίοδο. (δ) Την περίοδο του Πάσχα, τον πρώτο χρόνο ισχύος του παρόντος διατάγματος, καθημερινά την περίοδο από την Μεγάλη Πέμπτη έως την Κυριακής του Πάσχα, από η ώρα 11:00π.μ. έως η ώρα 4:30μ.μ. εκάστης ημέρας, χωρίς διανυκτερεύσεις και το δεύτερο χρόνο ισχύος του παρόντος διατάγματος, καθημερινά την περίοδο τη Δευτέρα της Διακαινησίμου έως την Πέμπτη της Διακαινησίμου, από η ώρα 11:00π.μ. έως η ώρα 4:30μ.μ. εκάστης ημέρας, χωρίς διανυκτερεύσεις και ούτω καθεξής και εναλλάξ κάθε επόμενο χρόνο. Ο Καθ' ου η αίτηση, το Πάσχα του 2023, θα ασκήσει το δικαίωμά του την πρώτη περίοδο. (ε) Την περίοδο των θερινών διακοπών, τον πρώτο χρόνο ισχύος του παρόντος διατάγματος καθημερινά τις περιόδους από τις 7 Ιουλίου έως τις 11 Ιουλίου και από τις 7 Αυγούστου έως τις 11 Αυγούστου, από η ώρα 11:00π.μ. έως η ώρα 4:30μ.μ. εκάστης ημέρας, χωρίς διανυκτερεύσεις και το δεύτερο χρόνο ισχύος του παρόντος διατάγματος καθημερινά τις περιόδους από τις 10 Ιουλίου έως τις 14 Ιουλίου και από τις 10 Αυγούστου έως τις 14 Αυγούστου, από η ώρα 11:00π.μ. έως η ώρα 4:30μ.μ. εκάστης ημέρας, χωρίς διανυκτερεύσεις και ούτω καθεξής και εναλλάξ κάθε επόμενο χρόνο. Ο Καθ' ου η αίτηση, το καλοκαίρι του 2023, θα ασκήσει το δικαίωμά του τις πρώτες περιόδους. Νοείται ότι, κατά τις περιόδους των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, του Πάσχα και των θερινών διακοπών, όταν το ανήλικο θα βρίσκεται με την Καθ' ης η αίτηση σε σχέση με μια από τις πιο πάνω περιόδους, το δικαίωμα επικοινωνίας του Αιτητή υπό στοιχεία (α) και (β) ανωτέρω αναστέλλεται για την περίοδο αυτή. Οι υπόλοιπες πρόνοιες του διατάγματος ημερομηνίας 17/06/2021, παραμένουν ως έχουν. Ενόψει του αποτελέσματος και λόγω της φύσης της υπόθεσης, θεωρώ ορθό και δίκαιο ως προς τα έξοδα, όπως ο κάθε διάδικος επωμισθεί τα δικά του. [Υπ.] ........... Δ. Κούσιου, Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Α.Ν. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο