Α.Χ. ν. Ι.Σ., Αρ. Αίτησης:40/2020, 8/6/2022

(1)του Περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90), η διατροφή ανηλίκων τέκνων χαρακτηρίζεται ως κοινή υποχρέωση των γονέων τους [Μαρκουλίδη ν. Μαρκουλλίδη

(1998)1 Α.ΑΙΔ. 1386]. Πρόκειται για επιμερισμό της υποχρέωσης των γονέων έναντι της διατροφής τέκνου. Περαιτέρω, το άρθρο 37 του ίδιου πιο πάνω Νόμου, ρυθμίζει με το εδάφιο

(1)το μέτρο της διατροφής και με το εδάφιο

(2)το περιεχόμενο της. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για τη διατροφή προσώπου. Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του. Σε συνήθεις υποθέσεις διατροφής, ο καθορισμός της συνεισφοράς των γονέων στη διατροφή του ανήλικου παιδιού τους γίνεται, σύμφωνα με τις πρόνοιες των πιο πάνω άρθρων, στη βάση των οικονομικών δυνάμεων των γονέων και τα έξοδα συντήρησης του ανήλικου, που συνιστούν παραμέτρους μαθηματικής φύσεως κυρίως. Η παρούσα υπόθεση, όμως, κάθε άλλο παρά συνήθης είναι. Χαρακτηριστικά της στοιχεία είναι, μεταξύ άλλων, η εκ γενετής κατάσταση της υγείας του ανήλικου τέκνου των διαδίκων Κ. (ΤΕΚ. 9) ως και η κατάσταση της υγείας του Καθ' ου η αίτηση (ΤΕΚ. 4 - 12). Ως εκ της κατάστασης της υγείας του ανήλικου τέκνου των διαδίκων Κ. η Αιτήτρια από το 2005, λίγο μετά τη γέννηση του δηλαδή και για λόγους φροντίδας του, σταμάτησε να εργάζεται (ΤΕΚ 8). Το ίδιο συμβαίνει και με τον Καθ' ου η αίτηση, ο οποίος, για λόγους υγείας, δεν εργάζεται. Όλα τα πιο πάνω, φέρουν την οικογένεια πριν και μετά τη διάσταση να συντηρείται με κρατικά επιδόματα. Δεν χρειάζεται στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης να γίνει αναφορά ούτε στα έξοδα των ανηλίκων, ούτε στις οικονομικές δυνάμεις / επιδόματα των γονέων. Ό,τι ανάγεται ως διαφορά, δυνάμενη να στηρίξει την απαίτηση της Αιτήτριας, ως αυτή έχει καταγραφεί στην αρχή της απόφασης αυτής, είναι τα όσα αναφέρονται στη γραπτή αγόρευση του συνηγόρου της και παρατίθενται αυτούσια πιο κάτω: «Όσον αφορά την εισοδηματική ικανότητα του Καθ' ου η Αίτηση παραπέμπουμε το Δικαστήριο σας στην παράγραφο 11 της γραπτής δήλωσης μαρτυρίας της Αιτήτριας. O Καθ' ου η Αίτηση λαμβάνει λόγω του προβλήματος υγείας που αντιμετωπίζει αυξημένο ποσό επιδομάτων που υπερβαίνει το ποσό των €1.500= μηνιαίως. Τα αυξημένα επιδόματα του καθορίστηκαν στη βάση του γεγονότος ότι είναι πατέρας τριών παιδιών που ήταν και τα τρία ανήλικα κατά το χρόνο που του παραχωρήθηκαν τα επιδόματα αλλά και επιπλέον το ένα εκ των τριών παιδιών του με πρόβλημα ολικής αναπηρίας. Ουσιαστικά δηλαδή Εντιμοτάτη ο Καθ' ου η αίτηση λαμβάνει επιδόματα που του δόθηκαν για τα παιδιά του χωρίς ουσιαστικά να καταβάλλει τα ποσά αυτά για την κάλυψη των υπέρμετρων υψηλών αναγκών των παιδιών του. Τέλος, όσον αφορά τον Καθ' ου η Αίτηση είναι απόλυτη η θέση της Αιτήτριας ότι θα μπορούσε να εργάζεται έστω και περιορισμένα πλην όμως επιλέγει ο ίδιος να σφετερίζεται τα επιδόματα των παιδιών του και ουσιαστικά να ζει σε βάρος τους. Εστιάζω την προσοχή του δικαστηρίου σας στο γεγονός ότι ο Καθ' ου η Αίτηση δεν αμφισβήτησε την θέση αυτή της Αιτήτριας και δεν επιδίωξε την αντεξέταση της για να ανατρέψει τους ισχυρισμούς της αυτούς. Μπαίνω στον πειρασμό κυρία Πρόεδρε να σχολιάσω τα ιατρικά πιστοποιητικά, τεκμήρια 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 και 12 που επισυνάπτει στην γραπτή δήλωση μαρτυρίας του ο Καθ' ου η Αίτηση. Κάποια εξ αυτών παραπέμπουν στις αρχές του 2019 αλλά σε κανένα από αυτά δεν περιγράφεται ο Καθ' ου η Αίτηση ως ανίκανο πρόσωπο για εργασία. Είναι παραδεκτό γεγονός από την Αιτήτρια ότι αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας εξαιτίας τραυματισμού του από τροχαίο, αλλά σε καμία περίπτωση ο Καθ' ου η Αίτηση δεν κρίνεται άτομο εντελώς ακατάλληλο για οποιουδήποτε είδους εργασία. Σχολιάζω περαιτέρω κυρία Πρόεδρε και την επιλογή του Καθ' ου η Αίτηση να εξαναγκάσει την Αιτήτρια να εγκαταλείψει τον συζυγικό οίκο με τα τρία παιδιά και να αναγκαστεί να επωμίζεται κόστος €650= μηνιαίως για ενοίκιο, ενώ θα μπορούσε η Αιτήτρια να διέμενε στο συζυγικό οίκο και να μετακινείτο ο ίδιος στο πατρικό του σπίτι που ήταν ανέκαθεν εισήγηση της Αιτήτριας». Εν αντιθέσει με την Αιτήτρια, μόνο ο Καθ' ου η αίτηση έδωσε σαφή εικόνα για τα επιδόματα που λαμβάνει και το ύψος αυτών. Αναφέρει λοιπόν στις παραγράφους 11 και 12 της ένορκης γραπτής μαρτυρίας του: «

1. Εγώ αντιμετωπίζω σοβαρά προβλήματα υγείας που με καθιστούν ανίκανο προς εργασία και από την 1/11/2015 είμαι λήπτης Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Επισυνάπτω ως Τεκμήριο 3 σχετική βεβαίωση από το Υπουργείο Εργασίας, πρόνοιας και κοινωνικών ασφαλίσεων. Πριν το Διαζύγιο λάμβανα ως βοήθημα και το ποσό των €240 για τη σύζυγο και το ποσό των €144 για τα τέκνα κάτω των 14 ετών. Το δε βοήθημα ή και ποσό που λάμβανα πριν το διαζύγιο ήτο €1545,50 ενώ μετά το διαζύγιο το ποσό που λαμβάνω είναι €1150,
2. Τα ανωτέρω ποσά των €240 και των €144 καταβάλλονται πλέον στην Αιτήτρια. Στο βοήθημα ή και ποσό που λαμβάνω για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα που είναι €1150,82 συμπεριλαμβάνεται το ποσό €240 για τον ενήλικα γιο μας που διαμένει μαζί μου και το διαθέτω για τα έξοδα του. Ένεκα της διάστασης μας όπως προανάφερα μου αποκοπήκαν εισοδήματα και ωφελήματα που είχα όταν συμβιώναμε με την Αιτήτρια.
3. Επιπρόσθετα, λαμβάνω επίδομα από το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης ως ανάπηρος ύψους €608,
4. Το ποσό αυτό φαίνεται στο Τεκμήριο 3 και λήφθηκε υπόψη για τον καθορισμό του ποσού που απαιτείται να μου καταβάλλεται από το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα για την κάλυψη των αναγκών μου ένεκα σοβαρών προβλημάτων υγείας μου». Πρώτιστα θεωρώ ορθό να αναφέρω ότι το διαζύγιο των διαδίκων εκδόθηκε στις 02/12/2020 (ΤΕΚ. 1 και 5). Η πιο πάνω μαρτυρία του Καθ' ου η αίτηση ελέγχεται, επί τη βάσει του ΤΕΚ. 3, ως ορθή και ακριβής. Ό,τι προκύπτει δε, από αυτήν, είναι πως ο Καθ' ου η αίτηση συνεχίζει να λαμβάνει βοήθημα μόνο για τον ενήλικα γιο των διαδίκων Γ., ο οποίος είναι στρατιώτης και όχι για τους ανήλικους Κ. και Π. στους οποίους αφορά η παρούσα αίτηση. Τα περί «σφετερισμού» λοιπόν «των επιδομάτων των παιδιών» από τον Καθ' ου η αίτηση, ως ο ισχυρισμός της Αιτήτριας, περιορίζονται, στη βάση των πιο πάνω, μόνο για τον ενήλικα Γ., στον οποίο, όμως, δεν αφορά η παρούσα υπόθεση. Εκ περισσού αναφέρω ότι οι διαφορετικές τοποθετήσεις των διαδίκων για το που διαμένει αυτός - εννοείται ο ενήλικας υιός τους Γ. - και για το ποιός από τους δύο τους δικαιούται να λαμβάνει το σχετικό επίδομα που τον αφορά ύψους €240 μηνιαίως, αποτελεί διαφορά την οποία το Δικαστήριο τούτο στερείται δικαιοδοσίας να επιληφθεί, ιδίως στα πλαίσια της παρούσας αίτησης που αφορά τη διατροφή ανηλίκων. Σειρά παίρνουν οι θέσεις της Αιτήτριας πως ο Καθ' ου η αίτηση «θα μπορούσε να εργάζεται» και «δεν περιγράφεται - εννοείται στα ιατρικά πιστοποιητικά που επισυνάπτει στη μαρτυρία του - ως ανίκανο πρόσωπο για εργασία» και παρά το «ότι αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας εξαιτίας τραυματισμού του από τροχαίο, .. δεν κρίνεται άτομο εντελώς ακατάλληλο για οποιουδήποτε είδους εργασία». Από τις δικές της αναφορές και μόνο, αποδεικνύεται το αβάσιμο των πιο πάνω θέσεων της Αιτήτριας. Οι αναφορές είναι πολλές, επιλέγω όμως τις πιο σημαντικές. Αναφέρονται από την Αιτήτρια, τόσο στην υπό εξέταση αίτησή της όσο και στην αίτηση της για ρύθμιση της γονικής μέριμνας των ανήλικων τέκνων των διαδίκων με αρ. 29/20, που καταχώρησε στις 09/06/2020 (ΤΕΚ. 6). Επιλέγω να παραθέσω πιο κάτω το περιεχόμενο της παραγράφου 5 από την αίτηση της ΤΕΚ. 6 πιο πάνω: «
5. Η Αιτήτρια από τα πρώτα στάδια της σχέσης της με τον Καθ' ου η αίτηση αντιλήφθηκε τα προβλήματα που είχε ο Καθ' ου η Αίτηση με τον αλκοολισμό, την χρήση ναρκωτικών ουσιών καθώς και σοβαρά ψυχιατρικά προβλήματα. Στην αρχή του γάμου των διαδίκων η Αιτήτρια προσπάθησε να βοηθήσει τον Καθ' ου η Αίτηση για να ξεπεράσει τα προβλήματα που είχε, με την ελπίδα της δημιουργίας της οικογένειας τους και με την ελπίδα ότι η έλευση του πρώτου τέκνου των διάδικων θα ανάγκαζε τον Καθ' ου η Αίτηση τουλάχιστον να σταματήσει τις ναρκωτικές ουσίες και το αλκοόλ. H Αιτήτρια έκανε τεράστιες προσπάθειες ώστε να έχουν μία φυσιολογική ζωή παρόλα αυτά ο Καθ' ου η Αίτηση συνεχώς άλλαζε προς το χειρότερο. Ειδικότερα μετά την έλευση του δεύτερου τέκνου των διαδίκων Κωνσταντίνου το 2004 ο οποίος εκ γενετής παρουσιάζει εγκεφαλική παράλυση και είναι τετραπληγικός η συμπεριφορά του Καθ' ου η αίτηση μεταμορφώθηκε προς το χειρότερο έγινε πιο ανήσυχος και ήταν εντονότερα τα προβλήματα στην συμπεριφορά του τόσο λόγω των εξαρτήσεων του όσο και των ψυχιατρικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε. Σε πολλές περιπτώσεις επήλθε στην αντίληψη της Αιτήτριας ότι ο Καθ' ου η Αίτηση σταματούσε την θεραπεία του και δεν λάμβανε της φαρμακευτική αγωγή του. Όταν η Αιτήτρια τον παρότρυνε να συνεχίζει τη λήψη της φαρμακευτικής του αγωγής ο Καθ' ου η Αίτηση αντιδρούσε έντονα και είχε βίαιη συμπεριφορά απέναντι της. Σταδιακά ο Καθ' ου η αίτηση λόγω των ανωτέρω νοσηλευόταν ανά τακτά χρονικά διαστήματα σε Ψυχιατρικά Ιδρύματα και κυρίως στο Ψυχιατρικό Ίδρυμα που εδρεύει στην Αθαλάσσα. Μετά από κάθε εξιτήριο από το Ψυχιατρικό Ίδρυμα ο Καθ' ου ήταν σχετικά σε καλή ψυχολογική κατάσταση όμως η συμπεριφορά του αυτή διαρκούσε για πολύ μικρό χρονικό διάστημα καθότι μετέπειτα ήταν αρνητικός στην λήψη της φαρμακευτικής αγωγής του κάτι που τον επηρέαζε σε τεράστιο βαθμό και άρχιζε ξανά την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών. O Καθ' ου η αίτηση σταδιακά είχε τεράστια ξεσπάσματα και δημιουργούσε συμπεριφορές επικίνδυνες τόσο για τον ίδιο όσο και για ολόκληρη την οικογένεια των διαδίκων. Πολλές φορές ο Καθ' ου η αίτηση λόγω του αλκοολισμού και της χρήσης ουσιών δημιουργούσε ατυχήματα με την μοτοσυκλέτα και νοσηλευόταν πολλές φορές σε νοσοκομείο. Αποκορύφωμα αυτών των πράξεων ήταν να προκληθεί μεγάλο ατύχημα πριν από τρία χρόνια περίπου που να του προκαλέσει μόνιμη αναπηρία και να αναγκαστεί να παραμείνει στο σπίτι. H Αιτήτρια όλα αυτά τα χρόνια συνέχισε να τον στηρίζει και να τον παροτρύνει να πράττει όλα όσα πρέπει για να είναι καλά ο ίδιος και κατά συνέπεια να υπάρχει υγεία σε ολόκληρη την οικογένεια των διαδίκων, παρότι η ίδια επιβαρυνόταν σχεδόν ολομόναχη το βάρος ανατροφής και συντήρησης ολόκληρης της οικογένειας και ειδικότερα μετά την γέννηση του Κωνσταντίνου που χρειάζεται συνεχώς κάποιο να βρίσκεται κοντά του». Ακόμα από το ίδιο ΤΕΚ. 6 παραθέτω αυτούσια και την σχετική με τα πιο πάνω τελική εισήγηση της Αιτήτριας: «
6. ... Ο Καθ' ου η αίτηση είναι πολύ κακό παράδειγμα για τα παιδιά της και πολλές φορές κρίνεται επικίνδυνος. Δεν είναι σε θέση να συντηρεί και να προσέχει τον ίδιο του τον εαυτό και θα ήταν απόλυτα επικίνδυνο να του ανατεθεί η οποιαδήποτε προστασία των ανηλίκων». Η υπογράμμιση είναι δική μου. Αποτελεί γεγονός πως τα ενώπιον του Δικαστηρίου ιατρικά πιστοποιητικά δεν αναφέρονται στο κατά πόσο ο Καθ' ου η αίτηση είναι ικανός για εργασία ή όχι. Μετά όμως από προσεκτική μελέτη τους, αποδεικνύονται μέσα από αυτά τα πολλαπλά προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει ο Καθ' ου η αίτηση που, δυστυχώς, παρά τις επίπονες θεραπείες και επεμβάσεις στις οποίες αυτός συνεχώς υποβάλλεται, αντί να ιαίνονται, επιδεινώνονται και φθάνουν μέχρι το σημείο ακρωτηριασμού του ενός ποδιού του. Εξάλλου δεν είναι τυχαία που κατόπιν αξιολόγησης της αναπηρίας του (ΤΕΚ. 9) ο Καθ' ου η αίτηση λαμβάνει, ένεκα αυτής, σχετικό επίδομα (παράγραφος 12 ανωτέρω). Τα πραγματικά κίνητρα της Αιτήτριας για καταχώρηση της υπό εξέταση αίτησης δεν ήταν ακριβώς να επιτύχει συνεισφορά του Καθ' ου η αίτηση στη διατροφή των ανηλίκων τέκνων του, αλλά αλλότρια και εκδικητικά. Αφού υπομνήσω τη θέση του Καθ' ου η αίτηση ότι δεν ανάγκασε την Αιτήτρια να εγκαταλείψει το συζυγικό οίκο, αλλά αυτή από μόνη της αποφάσισε να χωρίσουν και έφυγε (παράγραφος 8 της μαρτυρίας του), χωρίς άλλα σχόλια, παραθέτω, αυτούσια πιο κάτω, τη σχετική θέση της Αιτήτριας όπως αυτή αναφέρεται στην παράγραφο 17 της μαρτυρίας της: «
7. ..... Αναφέρω ότι αναγκάστηκα να εγκαταλείψω το συζυγικό οίκο, αφού ο Καθ' ου η αίτηση με εκδίωξε μαζί με τα παιδιά μας, επειδή κατά την άποψη του ο συζυγικός οίκος του ανήκει ιδιοκτησιακά. Του είχα τότε εισηγηθεί να με αφήσει μαζί με τα παιδιά μας στο συζυγικό οίκο και σε αντάλλαγμα να μην διεκδικήσω περιουσιακές διαφορές. Δυστυχώς, ήταν ανένδοτος, βίαιος και επιθετικός και για να προστατεύσω εμένα και τα παιδιά μου αναγκάστηκα να εγκαταλείψω το συζυγικό οίκο». Καθώς επίσης επαναλαμβάνω πιο κάτω και τα όσα σχετικά αναφέρονται στην αγόρευση της συνηγόρου της: «Σχολιάζω περαιτέρω κυρία Πρόεδρε και την επιλογή του Καθ' ου η Αίτηση να εξαναγκάσει την Αιτήτρια να εγκαταλείψει τον συζυγικό οίκο με τα τρία παιδιά και να αναγκαστεί να επωμίζεται κόστος €650= μηνιαίως για ενοίκιο, ενώ θα μπορούσε η Αιτήτρια να διέμενε στο συζυγικό οίκο και να μετακινείτο ο ίδιος στο πατρικό του σπίτι που ήταν ανέκαθεν εισήγηση της Αιτήτριας». Ό,τι στα πιο πάνω θα ήθελα να προσθέσω είναι η δυνατότητα παροχής σχετικού επιδόματος ενοικίου που προβλέπεται στον περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου του 2014, (στη συνέχεια αναφερόμενος ως ο Νόμος), το οποίο επίδομα μπορεί η Καθ' ης η αίτηση να διερευνήσει αν δικαιούται. Τα παρεχόμενα με βάση τον πιο πάνω Νόμο επιδόματα, χαρακτηρίζονται στο προοίμιο του εν λόγω Νόμου ως «ελάχιστο καλάθι διαβίωσης» το οποίο «σημαίνει τις κατηγορίες αναγκών και τα μηνιαία ποσά για κάλυψη των αναγκών αυτών είτε για ένα πρόσωπο είτε και για τα μέλη της οικογενειακής μονάδας, όπως καθορίζονται σε Κανονισμούς που εκδίδονται από το Υπουργικό Συμβούλιο δυνάμει της παραγράφου (α) του άρθρου 38». Ως τέτοια δε, «δεν πρέπει να προσμετρούν υπέρ ή εναντίον οιουδήποτε γονέα» (Λ. Λ. v. Κ. Κ., Έφ. Αρ. 1/2019, ημερ. 17/05/22). Το ίδιο φυσικά συμβαίνει και με το αναπηρικό επίδομα που λαμβάνει ο Καθ' ου η αίτηση. Είναι λυπηρό που άτομα απόλυτα εξαρτημένα από κρατικά επιδόματα για τα ίδια και την οικογένεια τους προβαίνουν σε άσκοπες δικαστικές διαδικασίες κινούμενοι από αλλότρια κίνητρα, όπως εδώ η Αιτήτρια, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς και την πρόνοια του ίδιου πιο πάνω Νόμου σύμφωνα με την οποία οποιοδήποτε επιδικασθέν ποσό διατροφής λαμβάνεται υπόψη ως εισόδημα και αφαιρείται από το επίδομα που λαμβάνει ο δικαιούχος (άρθρο 12

(1)(γ) του Νόμου), απολήγοντας έτσι σε κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας (Constantinides v. Vima Ltd

(1983)1 C.L.R. 348, Έλληνας v. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 149, Αρχιεπίσκοπος Κύπρου (Αρ. 2)

(1993)1 Α.Α.Δ. 248, Διευθυντής Φυλακών v. Περρέλλα

(1995)1 Α.Α.Δ. 217, Re Beogradska D.D.

(1996)1 Α.Α.Δ. 911 και Βασιλείου v. Μακρίδη

(2000)2 Α.Α.Δ. 133). Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω, η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ του Καθ' ου η αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. [Υπ.] ........... Δ. Κούσιου, Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΝ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο