I. Z. ν. Γ. X., Αρ. Αίτησης: 37/2022, 13/11/2023

(1993)1 ΑΑΔ 195, η οποία επικυρώθηκε στην απόφαση Σοφοκλέους ν. Τσεσμέλογλου

(2012)1 ΑΑΔ 158», η οποία πραγματεύεται την υποβολή εναρκτήριας αίτησης σε λανθασμένο τύπο και την ύπαρξη παρατυπίας λόγω μη συμμόρφωσης με τον Κ.3

(1)των περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Διαδικαστικών Κανονισμών, κάτι που εδώ δεν προωθείται. Ό,τι μπορεί απλά να λεχθεί είναι πως η υπό εξέταση αίτηση μπορούσε να καταχωρηθεί και στα πλαίσια της αίτησης γονικής μέριμνας με αριθμό 541/2018 [Theocharides v. Θεοχαρίδη

(2016)1 ΑΑΔ 1167], αλλά και στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης γονικής μέριμνας της οποίας η εκδίκαση εκκρεμεί. Κατά τα λοιπά, οι λόγοι ένστασης στη βάση των οποίων ο πατέρας αντιτίθεται στη διενέργεια του συγκεκριμένου ταξιδιού επαναλαμβάνονται και αναλύονται στη γραπτή αγόρευση του συνηγόρου του, απ' όπου και το απόσπασμα που παρατίθεται πιο κάτω: «Α. Η Αιτήτρια έδωσε δείγματα γραφής για επανειλημμένη παραβίαση του διατάγματος ημερομηνίας 13.12.2019 με αποτέλεσμα την καταδίκη της σε φυλάκιση ενώ διατρέχει εκ νέου τον ίδιο κίνδυνο να καταδικαστεί λόγω εν νέου και επανειλημμένης παραβίασης του εν λόγω διατάγματος και προς τούτο παραπέμπω στα Τεκμήρια 1 και 2 της ένορκης δήλωσης του καθ΄ ου η αίτηση. Ως εκ τούτου οι ανησυχίες του καθ΄ ου η αίτηση περί εκ νέου παραβίασης του εν λόγω διατάγματος είναι εύλογες. Β. Δεν έχουν αντικρουστεί με κανένα τρόπο οι εύλογες ανησυχίες του καθ΄ ου η αίτηση περί μη επιστροφής των ανηλίκων στην Κύπρο ως αποτέλεσμα της ίδιας της συμπεριφοράς της Αιτήτριας που είναι αφενός μεν η εκκρεμούσα εναντίον της αίτηση παρακοής, η επανειλημμένως εκφρασθείσα δήλωση της να εγκαταλείψει την Κύπρο, πράγμα για το οποίο ο καθ΄ ου η αίτηση υπέβαλε σχετικές καταγγελίες στον αστυνομικό σταθμό Στροβόλου, καθώς και τα αντικειμενικά γεγονότα της έξαρσης της τρομοκρατίας, της εμπόλεμης κατάστασης στην χώρα καταγωγής της την Ουκρανία με την οποία έχει δεσμούς, καθώς και του γεγονότος ότι η Γεωργία είναι δίπλα από την Ουκρανία ενώ την ίδια στιγμή τα ανήλικα φοιτούν σε σχολείο και επιδιώκεται η συμμετοχή τους σε φιλικό τουρνουά κατά τον χρόνο αυτό, χωρίς να υπάρχει, όπως ψευδώς υπαινίσσεται η Αιτήτρια, άδεια του Υπουργείου Παιδείας και μάλιστα σε σχολικό χρόνο. Εξάλλου η ίδια η Αιτήτρια διατείνεται ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα για την ικανοποίηση χρηματικής εγγύησης, την ίδια στιγμή που ψευδώς αναφέρει ότι έχει μηνιαία εισοδήματα ύψους €1.500 και ταυτόχρονα αιτείται νομικής αρωγής σε σωρεία ποινικών υποθέσεων που εκκρεμούν εναντίον της ενώ την ίδια στιγμή δεν υποβάλλει η ίδια κανένα όρο τον οποίο μπορεί να ικανοποιήσει σε περίπτωση έκδοση του αιτούμενου διατάγματος. Γ. Τίποτε, όπως έχει νομολογηθεί δεν μπορεί να αποζημιώσει την ταλαιπωρία και ψυχική οδύνη που θα υποστεί ο καθ΄ ου η αίτηση και τα ανήλικα σε περίπτωση που εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα και τα ανήλικα μετακινηθούν μόνιμα εκτός δικαιοδοσίας και δεν επιστρέψουν στην Κύπρο. Η πιθανότητα αυτή και οι σχετικές ανησυχίες του καθ΄ ου η αίτηση είναι καθόλα εύλογες και πρέπει να αντικρουστούν με κάθε σοβαρότητα και δεν πρέπει να αποκλειστούν. Σε περίπτωση μάλιστα πραγματοποίησης τους, εκτός των άλλων τρομακτικών επιπτώσεων στον καθ΄ ου η αίτηση και τα ανήλικα, θα επηρεαστεί άμεσα και η εκδίκαση της κυρίως αίτησης λόγω της απουσίας των ανηλίκων, ώστε να συνεκτιμηθεί η γνώμη τους, πράγμα που καλύπτεται και νομοθετικά σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 12 Ν.23/1990. Εξάλλου έχει νομολογηθεί ότι τα Δικαστήρια σε θέματα γονικής μέριμνας έχουν συμφυή εξουσία να προστατεύουν τους ανηλίκους (Nora El Hani L Sayegh, Π.Ε. 8236, ημερομηνίας 28.7.1992), των οποίων η γνώμη, απόλυτα σεβαστή, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τους πολλούς και σοβαρούς κινδύνους που ενέχει η εύλογη ανησυχία του πατέρα για μη επιστροφή τους στην Κύπρο.» Η παροχή προσωρινής δικαστικής προστασίας, που είναι συνυφασμένη με το άρθρο 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν.14/60), όπως αυτή έχει ερμηνευτεί στην υπόθεση Οδυσσέως ν. Πιερή

(1982)1 ΑΑΔ 599, συναρτάται με τις τρεις προϋποθέσεις που θα πρέπει αθροιστικά να συντρέχουν προκειμένου το Δικαστήριο να εκδώσει προσωρινό διάταγμα. Πρώτον, η ύπαρξη σοβαρού ζητήματος προς εκδίκαση στην ακρόαση της υπόθεσης, δεύτερον, η ύπαρξη πιθανότητας ότι ο ενάγοντας δικαιούται σε θεραπεία ή έχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας και τρίτον, ότι θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο εκτός αν εκδοθεί το προσωρινό διάταγμα. Έχω ήδη αναφερθεί στις αιτούμενες θεραπείες της εναρκτήριας αίτησης. Όπως προκύπτει από το συνδυασμό των άρθρων 14, 15 και 20 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90), η επαναρύθμιση της γονικής μέριμνας αποτελεί θέμα που ρυθμίζεται από το Δικαστήριο. Το τι επιδιώκει η Αιτήτρια με την υπό εξέταση αίτησή της, είναι η ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας κατά τρόπο ώστε να επιτραπεί σ' αυτήν να πραγματοποιήσει το επίδικο ταξίδι μαζί με τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων, θέμα για το οποίο υπάρχει διαφωνία μεταξύ των γονέων. Με άλλα λόγια η αίτηση της Αιτήτριας αφορά στη ρύθμιση της άσκησης συγκεκριμένης πτυχής της από κοινού ασκούμενης γονικής μέριμνας του προσώπου των ανήλικων τέκνων των διαδίκων. Σύμφωνα με το άρθρο 7 του ίδιου πιο πάνω Νόμου: «Αν οι γονείς διαφωνούν κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας και το συμφέρον του τέκνου επιβάλλει να ληφθεί απόφαση, αποφασίζει το Δικαστήριο, έπειτα από αίτηση οποιουδήποτε από τους γονείς». Στην παρούσα υπόθεση δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το συμφέρον των τέκνων επιβάλλει, ενόψει της διαφωνίας των γονέων, όπως ληφθεί απόφαση από το Δικαστήριο κατά πόσον θα πραγματοποιηθεί το επίδικο ταξίδι, πράγμα που αποκαλύπτει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση. Ως προς τη δεύτερη προϋπόθεση, ό,τι απαιτείται είναι να καταδειχθεί πιθανότητα επιτυχίας, δηλαδή κάτι περισσότερο από απλή δυνατότητα, αλλά και κάτι πολύ λιγότερο από το «ισοζύγιο των πιθανοτήτων», που είναι το μέτρο απόδειξης στις αστικές υποθέσεις. Εξετάζοντας το ζήτημα κατά πόσον έχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας η Αιτήτρια, θα πρέπει να σημειωθεί πως η απάντηση είναι καταφατική εφόσον, σύμφωνα με το διάταγμα ημερομ. 13/12/2019, ανατίθεται σ' αυτήν η φύλαξη και η φροντίδα των ανήλικων τέκνων των διαδίκων. Εναπομένει η τρίτη προϋπόθεση του άρθρου 32 του Ν.14/60. Κατά τη νομολογία μας η προϋπόθεση αυτή συνδέεται με το θέμα της επάρκειας της θεραπείας των αποζημιώσεων. Πλήρης δικαιοσύνη σημαίνει την απόδοση στον Ενάγοντα της θεραπείας που δικαιούται σύμφωνα με το νόμο (Βλ. Αντωνία Παναγίδου κ.ά. ν. Μαρίας Παναγίδου κ.ά.

(2001)1Α.Α.Δ. 396). Η υπό αναφορά προϋπόθεση ικανοποιείται όπου οι αποζημιώσεις θεωρούνται ότι δεν αποτελούν ικανοποιητική θεραπεία. Στην υπό κρίση υπόθεση θα ήταν άκρως επικίνδυνο να εξεταστεί η προϋπόθεση αυτή σε συνάρτηση με οικονομικά συμφέροντα. Εδώ πρόκειται για υπόθεση γονικής μέριμνας και δε θεωρώ ότι οι οικογενειακές διαφορές της συγκεκριμένης φύσεως εξομοιώνονται με κάθε άλλη αστική υπόθεση ή ότι οι αποζημιώσεις αποτελούν ικανοποιητική θεραπεία. Κάθε απόφαση των γονέων, σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας και κάθε απόφαση του Δικαστηρίου, σχετικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή με τον τρόπο άσκησής της, θα πρέπει να αποβλέπει, όπως ρητά επιτάσσει το άρθρο 6 του Ν.216/90, στο συμφέρον του τέκνου. Επίσης σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 7 του ίδιου πιο πάνω Νόμου, στις οποίες έχω ήδη αναφερθεί, επιβάλλεται, ενόψει της διαφωνίας των γονέων, η λήψη απόφασης από το Δικαστήριο. Θεωρώντας δε ότι οι αποζημιώσεις υπό τις περιστάσεις και ειδικότερα ενόψει της εξυπηρέτησης του συμφέροντος του ανήλικου, δεν αποτελούν ικανοποιητική θεραπεία, κρίνω ότι συντρέχει και αυτή η προϋπόθεση. Ως ήδη έχω προαναφέρει, κατά τη ρύθμιση ζητημάτων που άπτονται της γονικής μέριμνας ανηλίκου, ως η παρούσα, η απόφαση του Δικαστηρίου πρέπει να αποβλέπει το συμφέρον του τέκνου (βλ. αρ. 6

(2)(α) του Ν. 216/90). Η εν λόγω αρχή αποτέλεσε αντικείμενο σχολιασμού του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στις υποθέσεις Στυλιανού ν. Στυλιανού

(1993)1 ΑΑΔ 130, Ιακωβίδου ν. Ιακωβίδη

(1996)1 ΑΑΔ 1057, Διευθυντής Τμήματος Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας ν. Φ. Ντούμα

(2001)1 ΑΑΔ 1911 και Σοφοκλέους ν. Τσεσμέλογλου

(2006)1 ΑΑΔ 1153. Σχετικό με τη φύση της διαδικασίας σε αιτήσεις γονικής μέριμνας είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Ιωαννίδης ν. Ιωαννίδη

(2002)1 ΑΑΔ 1446: «Στη διαδικασία αιτήσεων γονικής μέριμνας δεν υπάρχει το στοιχείο της αντιπαράθεσης μεταξύ των γονέων. Πρόκειται για διαδικασία εξεταστικού χαρακτήρα της οποίας, ο τελικός σκοπός είναι η καλύτερη εξυπηρέτηση της ευημερίας και του συμφέροντος του ανηλίκου. Στα άρθρα 6 και 14 του νόμου, αναφέρεται ότι το κύριο κριτήριο για τη γονική μέριμνα είναι το συμφέρον του τέκνου. Πρόκειται για αρχή η οποία επαναλαμβάνεται συχνά στη νομολογία. Βλ. Στυλιανού ν. Στυλιανού (ανωτέρω) και Ιακωβίδης ν. Ιακωβίδη

(2000)1 ΑΑΔ 1108, από την οποία και η πιο κάτω επιγραμματική διατύπωση της αρχής. «Η ύψιστη αρχή που το Δικαστήριο θα πρέπει πάντα να έχει υπόψιν σε τέτοιες υποθέσεις είναι η ευημερία του ανηλίκου.»» Εκείνο το οποίο καλείται το Δικαστήριο να αποφασίσει στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι κατά πόσο στη βάση των γεγονότων τα οποία τέθηκαν ενώπιόν του, μέσω τον ενόρκων δηλώσεων των διαδίκων, αλλά και της συνέντευξής του με τα παιδιά, είναι δίκαιο και εύλογο να εκδώσει τα αιτούμενα διατάγματα. Το όλο θέμα, σύμφωνα με τη νομολογία ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου (Γρηγόρη ν. Γρηγόρη

(2007)1 ΑΑΔ 850). Το υπό κρίση θέμα, κατά την άποψη του Δικαστηρίου, εμπίπτει εντός του δικαιώματος κάθε γονέα, ημεδαπού ή αλλοδαπού που ζει στην Κύπρο, να ταξιδεύει μαζί με το παιδί του στο εξωτερικό. Γενικότερα, τα ταξίδια αυτά, αποτελούν μέρος του σύγχρονου τρόπου ζωής των γονέων και των παιδιών τους. Ως θέμα αρχής δε, προάγουν το συμφέρον του παιδιού, αφού είναι μια ευκαιρία ψυχαγωγίας, επιμόρφωσης και κοινωνικοποίησης του παιδιού, το οποίο έρχεται αντιμέτωπο με νέες προκλήσεις, γνωρίζει νέους τόπους και κουλτούρες και γενικά διευρύνει τους ορίζοντες του. Πόσο μάλλον που το ταξίδι στην περίπτωση που εξετάζεται γίνεται για ένα συγκεκριμένο σκοπό, αυτό δηλαδή της συμμετοχής των ανήλικων τέκνων των διαδίκων σε «αγώνες ρυθμικής και ενόργανης γυμναστικής». Όπως φάνηκε δε, από τη συνέντευξη του Δικαστηρίου με τα ανήλικα, αυτά επιθυμούν εναγωνίως να κάνουν το συγκεκριμένο ταξίδι και να συμμετάσχουν στους συγκεκριμένους αγώνες. Πρόκειται για άθλημα με το οποίο ασχολούνται εδώ και πολλά χρόνια και προπονούνται σχεδόν καθημερινά. Ευελπιστούν δε να καταλάβουν ως χώρα μια καλή θέση και οι ίδιες ένα μετάλλιο. Ως προς το συγκεκριμένο θέμα υιοθετώ και επαυξάνω τα όσα αναφέρονται στη γραπτή αγόρευση των συνηγόρων της Αιτήτριας, ότι δηλαδή: «Τα οφέλη από τη συμμέτοχη σε αγώνες είναι πάρα πολλά ειδικά στην ηλικία που βρίσκονται σήμερα τα κορίτσια. Θα μάθουν να εμπιστεύονται τον εαυτό τους, θα αυξήσουν την αυτοεκτίμηση τους, θα κοινωνικοποιηθούν, θα έρθουν πιο κοντά με τις δασκάλες και τις συναθλήτριες τους, θα νοιώσουν μέρος ενός συνόλου, θα αγαπήσουν περισσότερο τον αθλητισμό. Όλα αυτά υπερτερούν του ότι τα κορίτσια θα απουσιάσουν πέντε μέρες από το σχολείο. Τα κορίτσια είναι μόλις 11 και 8 ετών. Εν πάσει περιπτώση, η αιτήτρια δεσμεύεται όπως φροντίσει να ενημερωθεί από τις δασκάλες των παιδιών για τα μαθήματα για τις μέρες που τα κορίτσια θα απουσιάζουν και να διευθετήσει έτσι ώστε τα κορίτσια καλύψουν την ύλη που ενδεχομένως να χάσουν. Θα πρέπει όμως να σημειωθεί, ότι οι Γυμναστικοί Σύλλογοι βρίσκονται κάτω από τον ΚΟΑ, ο οποίος είναι η Ανώτατη Αρχή στην Κύπρο για τον εξωσχολικό αθλητισμό και ο οποίος στηρίζει τους Συλλόγους για συμμετοχή σε διεθνείς διοργανώσεις και αγώνες. Επομένως, οι Σύλλογοι, που στην πλειοψηφία τους αποτελούνται από μαθητές, έχουν την έγκριση της ανώτατης αρχής στην Κύπρο, για να συμμετέχουν τα μέλη τους σε διεθνείς αγώνες, αφού η αρχή αναγνωρίζει ότι τα οφέλη των παιδιών από την συμμετοχή τους είναι πολλαπλάσια και ότι δεν θα επηρεάσει με κανένα τρόπο την ολιγοήμερη απουσία τους από το σχολείο.» Τέλος, θεωρώ τους φόβους του Καθ' ου η αίτηση για μη επιστροφή των παιδιών στην Κύπρο μετά το τέλος των αγώνων, ως υπερβολικούς. Σε κάθε περίπτωση τόσο η Γεωργία, όσο και η Ουκρανία είναι συμβαλλόμενα κράτη της Σύμβασης για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών που διασφαλίζει την επαναφορά παιδιών στον τόπο διαμονής τους σε περίπτωση παράνομης μετακίνησης. Παρά τα όσα πιο πάνω αναφέρονται, δεν είμαι διατεθειμένη, υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης αυτής, να εκδώσω το αιτούμενο διάταγμα Β, το οποίο θα ισοδυναμούσε με εν λευκώ άδεια για μεταφορά των ανηλίκων στο εξωτερικό από την Αιτήτρια, με ενδεχόμενο τον κίνδυνο για οποιαδήποτε κατάχρηση. Στη βάση όλων των πιο πάνω, εκδίδεται διάταγμα ως το Α της αίτησης. Νοείται ότι το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ' ου η αίτηση με τις ανήλικες σύμφωνα με το διάταγμα ημερομ. 13/12/2019, στην αίτηση γονικής μέριμνας με αρ. 541/18 αναστέλλεται από τις 15 μέχρι τις 21 Νοεμβρίου 2023, και των δύο αυτών ημερομηνιών συμπεριλαμβανομένων. Ενόψει του αποτελέσματος, επιδικάζεται το ½ των εξόδων υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ' ου η αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στο τέλος της διαδικασίας της εναρκτήριας αίτησης, οπότε και θα είναι πληρωτέα. (Υπ.) ............ Δ. Κούσιου, Πρ. /ΚΤ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο