K.X. ν. Α.Α., Αρ. Αίτησης: 14/2012, 3/8/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Δικαιοδοσία Περιουσιακών Διαφορών Ενώπιον: Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Αρ. Αίτησης: 14/2012 Μεταξύ: K.X. Αιτήτρια και Α.Α. Καθ΄ ου η αίτηση ------------------------------- Ημερομηνία: 3 Αυγούστου 2023 Εμφανίσεις: Για την αιτήτρια: κ. Δ. Παπαχρυσοστόμου Για τον καθ'ου η αίτηση: κ. Λ. Βραχίμης ΑΠΟΦΑΣΗ Οι διάδικοι τέλεσαν θρησκευτικό γάμο στις 17.7.
- Απέκτησαν δύο γιους, ο ένας απεβίωσε. Επήλθε διάσταση στην έγγαμη συμβίωση τους το Φεβρουάριο 2011, χρόνος που δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός. Η αιτήτρια ζητά με την τροποποιημένη εναρκτήρια αίτηση την έκδοση απόφασης για τη ρύθμιση των περιουσιακών διαφορών της με τον καθ'ου η αίτηση με βάση τον περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμο του 1991 (Ν232/91), στο εξής «ο Νόμος». Ζητά τη συνεισφορά της στην αύξηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση, που απέκτησε κατά τη διάρκεια του γάμου τους ή με την προοπτική τέλεσης του. O καθ'ου η αίτηση αμφισβητεί με την έκθεση υπεράσπισης του την αξίωση της αιτήτριας και ζητά την απόρριψη της αίτησης της. Εγείρει ανταπαίτηση ζητώντας τη συνεισφορά του στην αύξηση της περιουσίας της αιτήτριας που απέκτησε κατά τη διάρκεια του γάμου τους. Κατέθεσαν μαρτυρία κατά την ακροαματική διαδικασία για την πλευρά της αιτήτριας, η ίδια και για την πλευρά του καθ'ου η αίτηση, ο Α. Τ. (Μ.Υ.1), Λειτουργός στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λευκωσίας, ο Δ. Δ. (Μ.Υ.2), Ανώτερος Τεχνικός στην Τεχνική Υπηρεσία του Δημαρχείου Λευκωσίας, ο Ν. Σ. (Μ.Υ.3), Προϊστάμενος στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ο καθ'ου η αίτηση (Μ.Υ.4), ο Α. Α. (Μ.Υ.5), επιμετρητής ποσοτήτων, ο Κ. (Κ.) Α. (Μ.Υ.6), εκτιμητής ακινήτων και ο Δ. Α. (Μ.Υ.7), γιος των διαδίκων. Κατατέθηκαν οι γραπτές αγορεύσεις των δικηγόρων των διαδίκων, έγιναν προφορικές διευκρινίσεις και επιφυλάχθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου. Παρατίθεται η μαρτυρία στην οποία θα κριθεί η έκβαση της αίτησης, της υπεράσπισης και της ανταπαίτησης. Η αιτήτρια ανέφερε στη γραπτή δήλωση της και στην προφορική μαρτυρία της τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: Συμβίωνε με τον καθ'ου η αίτηση στο σπίτι των γονιών της από το
- Μετά το γάμο διέμεναν σε σπίτι που της μεταβίβασε η μητέρα της. Δεν εργαζόταν μέχρι το
- Φρόντιζε το σύζυγο και τα τέκνα τους. Ο καθ'ου η αίτηση εργαζόταν ως πελεκάνος και «περί το 1989», όπως δικογράφησε, εργαζόταν ως υπάλληλος του πατέρα της που λειτουργούσε συνεργείο αυτοκινήτων. Δημιούργησε συνεταιρισμό με τον πατέρα της το
- Οι εργασίες του συνεταιρισμού γίνονταν σε χώρο που ενοικίαζε ο πατέρας της. Από το 1996 γίνονταν σε υποστατικό που χτίστηκε στο ακίνητο με αριθμό εγγραφής Α479, που αγόρασαν ο πατέρας της και ο καθ'ου η αίτηση και γράφτηκε στο όνομα τους κατά ½ μερίδιο. Η ίδια εργαζόταν στο συνεταιρισμό από το 1997 μέχρι το χρόνο που επήλθε η διάσταση, στις 12.2.2011, ενώ στο δικόγραφο της ανέφερε μέχρι τον Ιούλιο
- Τα καθήκοντα της ήταν γραμματειακά, λογιστικά και εξωτερικές εργασίες όπως εισπράξεις από πελάτες. Ο καθ'ου η αίτηση απέκτησε εννέα ακίνητα στο χωριό Πλατανιστάσα και εννέα αυτοκίνητα και είχε καταθέσεις σε τραπεζικούς λογαριασμούς και ασφάλειες ζωής όπως ανέφερε στην ένορκη δήλωση του αποκάλυψης περιουσίας ημερομηνίας 30.9.
- Οι γονείς της «διέτρεφαν και συντηρούσαν» αυτή και τον καθ'ου η αίτηση από το 1986 που συμβίωναν και η διατροφή και η συντήρηση αυτών και των τέκνων τους «γινόταν από τους γονείς της και συνεχίστηκε μέχρι και τη διάσταση σε πολύ μεγάλο βαθμό». Θεωρεί ότι η συνεισφορά της στην απόκτηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση είναι κατά το ήμισυ αναφέροντας ότι αρχικά διέμεναν στην κατοικία των γονιών της, ακολούθως στην ιδιόκτητη κατοικία της που απέκτησε από τους γονείς της, φρόντιζε την οικογένεια, οι γονείς της βοηθούσαν οικονομικά και εργαζόταν στο συνεταιρισμό από το
- Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι λάμβανε για την εργασία της στο συνεταιρισμό ποσό ΛΚ200 μηνιαίως και στη συνέχεια €200 που αφορούσε τα έξοδα διακίνησης της. Ο καθ'ου η αίτηση είχε εισόδημα από το συνεταιρισμό «πιο πολλά» από ΛΚ250 την εβδομάδα που είχε ο πατέρας της. Ακολούθως πρώτος μάρτυρας για την πλευρά του καθ'ου η αίτηση ήταν ο Α. Τ. (Μ.Υ.1), Λειτουργός στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λευκωσίας. Κατέθεσε για το επίδικο ακίνητο που αποτελούσε τη συζυγική κατοικία. Το ½ του περιγραφόμενου ακινήτου μεταβιβάστηκε στην αιτήτρια από τη μητέρα της στις 20.11.
- Κατέθεσε στη συνέχεια ο Δ. Δ. (Μ.Υ.2), Ανώτερος Τεχνικός στην Τεχνική Υπηρεσία του Δημαρχείου Λευκωσίας. Κατέθεσε για τη διαίρεση του ½ ακινήτου που είναι εγγεγραμμένο στην αιτήτρια σε δύο κατοικίες, ισόγεια και ανώγεια κατοικία, με ξεχωριστούς τίτλους ιδιοκτησίας. Κατέθεσε ο Ν. Σ. (Μ.Υ.3), Προϊστάμενος στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Κατέθεσε ως τεκμήρια καταστάσεις αποδοχών ασφαλισμένου για την αιτήτρια και τον καθ'ου η αίτηση. Κατέθεσε ακολούθως ο καθ'ου η αίτηση (Μ.Υ.4). Ανέφερε στη γραπτή δήλωση του και στην προφορική μαρτυρία του τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: Αναφορικά με το ακίνητο με αριθμό εγγραφής [ ] κατέθεσε ότι το αγόρασαν κατά το ήμισυ με τον πατέρα της αιτήτριας, έχτισαν το 1997 υποστατικό σ' αυτό και εργάζονταν εκεί. Αναφορικά με το ακίνητο που αποτελούσε τη συζυγική κατοικία κατέθεσε ότι αποτελείται από δύο κατοικίες, μία σε κάθε όροφο και μεταβιβάστηκε στην αιτήτρια από τους γονείς της. Αναφέρθηκε σε ανακαινίσεις που έγιναν στον πρώτο όροφο και στο ισόγειο κατά τη διάρκεια του γάμου ισχυριζόμενος ότι τα έξοδα πληρώθηκαν από το εισόδημα της εργασίας του. Ανέφερε ότι η αιτήτρια δεν φρόντιζε την οικογένεια, αντίθετα πλήρωνε ο ίδιος οικιακή βοηθό για τις δουλειές του σπιτιού μία φορά την εβδομάδα. Κατέθεσε ότι η αιτήτρια «σπανίως μαγείρευε και καθημερινά είτε τρώγαμε από τη μητέρα της αιτήτριας είτε φέρναμε φαγητό από κάποια ψησταριά». Αναφερόμενος στην εργασία της αιτήτριας στο συνεταιρισμό κατέθεσε ότι εργαζόταν μόνο 1 ή 2 ώρες την ημέρα και λάμβανε μισθό ΛΚ50 (€85,43) την εβδομάδα που ξόδευε για προσωπικά έξοδα της. Κάλυπτε ο ίδιος τα έξοδα της οικογένειας από τα εισοδήματα του. Αναφέρθηκε στα δάνεια που έγιναν για την απόκτηση της επίδικης περιουσίας και στο υπόλοιπο δύο δανείων, ενός προσωπικού και άλλου κοινού με την αιτήτρια (παράγραφος 45 της γραπτής δήλωσης του). Aναφέρθηκε στις τραπεζικές καταθέσεις που είχε (παράγραφο 46 της γραπτής δήλωσης του). Αντεξετάστηκε στη μαρτυρία του. Κατέθεσε στη συνέχεια ο Α. Α. (Μ.Υ.5), επιμετρητής ποσοτήτων. Ανέφερε ότι προέβηκε σε εκτίμηση των εργασιών ανακαίνισης που έγιναν στην ισόγεια και στην ανώγεια κατοικία. Κατέθεσε «πήγα επί τόπου για να δω τις εργασίες και πήρα τα σχέδια για να κάνω την επιμέτρηση με βάση την τιμή μονάδας των χρονολογιών που έγιναν». Ανέφερε ότι μπήκε μέσα στην ισόγεια κατοικία, ενώ δεν είχε πρόσβαση στην ανώγεια κατοικία. Αναφορικά με την ισόγεια κατοικία κατέθεσε ότι προέβηκε σε εκτίμηση των εργασιών της ισόγειας κατοικίας με βάση τις εξηγήσεις που του έδωσε ο καθ'ου η αίτηση και με βάση τα σχέδια και κατάληξε ότι το ποσό των εν λόγω εργασιών «ανέρχεται περίπου σε €101.065». Κατέθεσε ως τεκμήριο σχετική κατάσταση με περιγραφή των εργασιών και αντίστοιχο ποσό κόστους (Τεκμήριο 23). Αναφέρθηκε στις συσκευές κλιματισμού στον όροφο, οικιακές συσκευές, έπιπλα, ερμάρια και κουρτίνες. Κατά την αντεξέταση του ρωτήθηκε αν ήταν σε θέση να εξηγήσει τις τρέχουσες μονάδες για το κάθε κονδύλι και απάντησε αρνητικά. Σε υποβολή «Τιμολόγησες ό,τι σου έλεγε ο καθ'ου η αίτηση;» απάντησε θετικά. Του υποβλήθηκε ότι δεν κατέγραψε τιμές μονάδας και απάντησε «Εμπειρικά από άλλα έργα που είχα της τάδε εποχής». Kατέθεσε ο Κ. (Κ.) Α. (Μ.Υ.6), εκτιμητής ακινήτων. Προέβηκε σε εκτίμηση της αγοραίας αξίας του επίδικου ακινήτου και ετοιμασία σχετικής έκθεσης (Τεκμήριο 28). Ανέφερε ότι έγινε επιτόπια επιθεώρηση του ακινήτου, για την ισόγεια κατοικία έγινε ολοκληρωμένη επιθεώρηση εσωτερικά και εξωτερικά ενώ για την ανώγεια κατοικία έγινε εξωτερική επιθεώρηση αφού δεν επιτράπηκε η είσοδος σε αυτή λόγων ενοικιαστών. Αναφέρεται στην έκθεση ότι αυτό αποτελεί παρέκκλιση των συνηθισμένων διαδικασιών για επιθεώρηση ακινήτων για εκτίμηση σύμφωνα με τους σχετικούς κανονισμούς που ισχύουν στο επάγγελμα τους, και «η τελική εκτίμηση πιθανόν να ήταν διαφορετική, εάν γινόταν και εσωτερική επιθεώρηση του ακινήτου». Εξήγησε ότι βασίστηκε στην έκθεση υπολογισμού του κόστους εκτελεσθείσας εργασίας του Αλέξη Αδαμίδη (Μ.Υ.5), στο Τεκμήριο
- Εξήγησε στη μαρτυρία του ότι η εκτίμηση έγινε με βάση τη συγκριτική μέθοδο και όσο αφορά την ανώγεια κατοικία προέβηκε σε υπόθεση ότι προσομοιάζει με την ισόγεια κατοικία. Kατέληξε στην εκτίμηση του ότι η αγοραία αξία του ακινήτου κατά το Φεβρουάριο 2011 αγνοώντας τις εργασίες ανακαίνισης ήταν €264.000 ενώ μετά την ολοκλήρωση των εργασιών ανακαίνισης ήταν €336.
- Εξήγησε ότι το ποσό €72.000 αποτελεί την αύξηση του ακινήτου (€336.000 - €264.000). Αντεξεταζόμενος ρωτήθηκε για την κατάσταση του κόστους εκτελεσθεισθών εργασιών, Τεκμήριο 23, στην οποία βασίστηκε. Κατέθεσε ότι προέβηκε στην εκτίμηση «κατά αναλογία με βάση την πείρα και τις γνώσεις του». Ανέφερε «Η εκτίμηση ακινήτου δεν είναι ζύγισμα.. προσέγγισα το θέμα όσο πιο κοντά μπορούσα». Καθώς και «με άλλη προσέγγιση πιθανώς το ποσό να ήταν μικρότερο». Κατέθεσε ο Δ. Α. (Μ.Υ.7), γιος των διαδίκων. Κατέθεσε γραπτή δήλωση στην οποία αναφέρθηκε στις ανακαινίσεις που έγιναν με χρήματα του πατέρα του. Ανέφερε ότι η μητέρα του «σπανίως μαγείρευε» και μαγείρευε η μητρική γιαγιά ή αγόραζαν φαγητό, έκανε η οικιακή βοηθός μία φορά την εβδομάδα τις δουλειές του σπιτιού, τα έξοδα της οικογένειας πλήρωνε ο πατέρας του και η μητέρα του ξόδευε χρήματα σε προσωπικές αγορές. Νομική πτυχή - Αξιολόγηση μαρτυρίας - Κατάληξη Παρατίθεται η νομοθετική και η νομολογιακή στήριξη για την εξέταση της απαίτησης και της ανταπαίτησης. Στο άρθρο 14 του Νόμου ορίζεται: «
(1)Σε περίπτωση που ο γάμος λυθεί ή ακυρωθεί, ή σε περίπτωση διάστασης των συζύγων, και η περιουσία του ενός συζύγου έχει αυξηθεί, ο άλλος σύζυγος, εφόσον συνέβαλε με οποιοδήποτε τρόπο στην αύξηση αυτή, δικαιούται να εγείρει αγωγή στο Δικαστήριο και να απαιτήσει την απόδοση του μέρους της αύξησης το οποίο προέρχεται από τη δική του συμβολή.
(2)Η συνεισφορά του ενός συζύγου στην αύξηση της περιουσίας του άλλου τεκμαίρεται ότι ανέρχεται στο ένα τρίτο της αύξησης, εκτός αν αποδειχθεί μεγαλύτερη ή μικρότερη συνεισφορά.
(3)Στην αύξηση της περιουσίας των συζύγων δεν υπολογίζεται ό,τι αυτοί απέκτησαν: (α) Από δωρεά, κληρονομιά, κληροδοσία ή άλλη χαριστική αιτία. (β) με διάθεση περιουσίας που αποκτήθηκε με τις αναφερόμενες στην παράγραφο (α) αιτίες.» Στο άρθρο 2 ερμηνεύεται η λέξη «περιουσία» ως εξής: «′περιουσία′ σημαίνει την κινητή και ακίνητη ιδιοκτησία η οποία αποκτήθηκε πριν από το γάμο με την προοπτική του γάμου ή οποτεδήποτε μετά τη σύναψη του γάμου από οποιοδήποτε από τους συζύγους.» Στην απόφαση Α. Ορφανίδης ν. Ν. Ορφανίδη
(1998)1 Α.Α.Δ. 179, 187, 189 έχουν τεθεί οι αρχές για την επίλυση των περιουσιακών διαφορών των συζύγων. Λέχθηκαν τα ακόλουθα: «.αφετηρία για την επίλυση διαφορών αυτής της φύσης αποτελεί η διαπίστωση των περιουσιακών στοιχείων των συζύγων κατά το χρόνο του γάμου. Σε δεύτερο στάδιο, έρχεται η διαπίστωση της αύξησης, (αν υπάρχει), και σε τρίτο η προέλευση της αύξησης και η συνάρτησή της με τη συνεισφορά του ετέρου των συζύγων στην πραγμάτωσή της.» Καθώς και τα πιο κάτω: «Η αύξηση της περιουσίας είναι στοιχείο σχετικό. Συναρτάται, αφενός, με την αξία της περιουσίας και αφετέρου, με τις οικονομικές υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη. Το αντικείμενο του μερισμού είναι η αύξηση της περιουσίας, όχι αυτή τούτη η περιουσία. ................................................................................ Το πρώτο που πρέπει να τυγχάνει εξακρίβωσης είναι η αύξηση της περιουσίας του συζύγου ώστε να διαπιστωθεί το αντικείμενο του πιθανού διαμοιρασμού. Εξαιρείται από τη διανομή και δεν προσμετρά ως αύξηση περιουσία η οποία δωρίζεται σε σύζυγο καθώς και το προϊόν της διάθεσης της. Το δεύτερο θέμα που εξετάζεται είναι κατά πόσο ο έτερος των συζύγων συνεισέφερε στην αύξηση, άμεσα ή έμμεσα, και το τρίτο, ο καθορισμός του ύψους της συνεισφοράς. Εάν η μαρτυρία δεν είναι καταληκτική, ως προς την έκταση της συνεισφοράς, υπεισέρχεται το τεκμήριο που δημιουργεί το άρθρο 14
(2)του νόμου.» Kρίσιμο στοιχείο είναι να αποτιμηθεί η αρχική περιουσία της αιτήτριας και του καθ'ου η αίτηση κατά το χρονικό σημείο που άρχισαν τη συμβίωση τους και η τελική περιουσία τους κατά το χρονικό σημείο που προκύπτει η αξίωση, το χρόνο της διάστασης της έγγαμης συμβίωσης τους. Η διαφορά μεταξύ αρχικής και τελικής περιουσίας, αφού αφαιρεθούν τα χρέη των διαδίκων, αποτελεί την αύξηση της περιουσίας τους και το αντικείμενο διαμοιρασμού στην εναρκτήρια αίτηση και στην ανταπαίτηση. Oι δικηγόροι των διαδίκων προέβηκαν σε κοινή δήλωση παραδεκτών γεγονότων ως προς το χρόνο της διάστασης, το Φεβρουάριο 2011, και ως προς την αξία κατά το χρόνο της διάστασης της περιουσίας που ήταν εγγεγραμμένη στον καθ'ου η αίτηση, του ½ ακινήτου με αριθμό εγγραφής Α479 στο ποσό €210.000, των ακινήτων στο χωριό Πλατανιστάσα στο ποσό €17.000 και των αυτοκινήτων στο ποσό €12.
- Επισημαίνεται ότι η αξία του ακινήτου [ ] δηλώθηκε στο ποσό €210.000 και όχι στο ποσό €200.000 όπως αναφέρουν στις αγορεύσεις τους οι δικηγόροι των διαδίκων. Η δήλωση στο ποσό €210.000 είναι καταγραμμένη στο πρακτικό του Δικαστηρίου και στις σημειώσεις του τηρούσε το Δικαστήριο κατά την ακροαματική διαδικασία. Απαίτηση Η αξίωση της αιτήτριας όπως περιορίστηκε με την αγόρευση του δικηγόρου της αφορά το ½ ακίνητο [ ], τα ακίνητα στο χωριό Πλατανιστάσα και τα αυτοκίνητα που είναι εγγεγραμμένα στον καθ'ου η αίτηση που αναφέρονται στην ένορκη δήλωση του αποκάλυψης περιουσίας ημερομηνίας 30.9.
- Καθώς και τις καταθέσεις των τραπεζικών λογαριασμών και τις ασφάλειες ζωής του καθ'ου η αίτηση που αναφέρονται στην ένορκη δήλωση του αποκάλυψης περιουσίας. Είναι η θέση της αιτήτριας ότι η εν λόγω περιουσία του καθ'ου η αίτηση αποτελεί αύξηση της περιουσίας του. Ισχυρίστηκε πως τα δάνεια που ανέφερε ο καθ'ου η αίτηση στη μαρτυρία του ότι υπήρχαν κατά το χρόνο της διάστασης δεν δικογραφήθηκαν από τον καθ'ου η αίτηση και δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη. Πρόβαλε η αιτήτρια ότι η περιουσία αποκτήθηκε με τη δική της συνεισφορά κατά το ήμισυ προβάλλοντας το γεγονός ότι κατοικούσαν στην κατοικία των γονιών της, ακολούθως σε κατοικία ιδιοκτησίας της που απέκτησε από τους γονείς της, φρόντιζε την οικογένεια τους, βοηθούσαν οικονομικά οι γονείς της και εργαζόταν στο συνεταιρισμό από το
- Εξέτασα την απαίτηση της αιτήτριας με βάση το δικόγραφο και τη μαρτυρία της. Λαμβάνω υπόψη τις δηλωθείσες ως παραδεκτές αξίες της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση κατά το χρόνο της διάστασης. Την αξία του ½ του ακινήτου [ ] ποσού €210.000, τα ακίνητα στο χωριό Πλατανιστάσα ποσού €17.000 και τα αυτοκίνητα ποσού €12.
- Λαμβάνω υπόψη τα ποσά των τραπεζικών λογαριασμών του καθ'ου η αίτηση που αναφέρονται στην παράγραφο 2 της ένορκης δήλωσης του αποκάλυψης περιουσίας. Ποσά €670, €11.512,98, €3.653,85 (€7.307,71 ? 2 αφού ο λογαριασμός είναι κοινός με το γιο των διαδίκων), €3.079,74 (€6.159,48 ? 2 αφού ο λογαριασμός είναι κοινός με τον πατέρα της αιτήτριας) και €6.750,
- Για το ποσό €39.167,68 που αναφέρεται στην παράγραφο 2 ζ) ανέφερε η αιτήτρια στη μαρτυρία της στη γραπτή δήλωση της (παράγραφος 22) ότι αφορούσε κατάθεση σε κοινό λογαριασμό με την ίδια, ότι υπέγραφε η ίδια ή ο καθ'ου η αίτηση και ότι απέσυρε τα χρήματα εξηγώντας ότι ξόφλησε €12.000 «το χρέος του σπιτιού», €21.450,41 «το χρέος του καθ'ου η αίτηση» και κράτησε η ίδια €4.
- Αφού ήταν κοινός λογαριασμός της αιτήτριας και του καθ'ου η αίτηση θα ληφθεί υπόψη το ήμισυ αυτού ως περιουσία του καθ'ου η αίτηση κατά το χρόνο της διάστασης, ποσό €19.583,84 (€39.167,68 ? 2). Οι τραπεζικές καταθέσεις του καθ'ου η αίτηση όπως αναφέρθηκαν ανωτέρω ήταν συνολικού ποσού €45.251 κατά το χρόνο της διάστασης (€670 + €11.512,98 + €3.653,85 + €3.079,74 + €6.750,18 + €19.583,84 = €45.250,59). Οι ασφάλειες ζωής του καθ'ου η αίτηση ήταν συνολικού ποσού €13.527 κατά το χρόνο της διάστασης (€1.979,29 + €11.548,07 = €13.527,36). Η συνολική περιουσία του καθ'ου η αίτηση κατά το χρόνο της διάστασης ήταν ποσού (€239.000 + €45.251 + €13.527 = €297.778). Το ποσό €297.778 αποτελεί την αποτίμηση της αξίας της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση κατά το χρόνο της διάστασης, το Φεβρουάριο
- Επόμενο βήμα είναι η εξακρίβωση της αύξησης της εν λόγω περιουσίας του ώστε να διαπιστωθεί το αντικείμενο του διαμοιρασμού. Από το εν λόγω ποσό πρέπει να αφαιρεθεί το ποσό των οικονομικών υποχρεώσεων, το υπόλοιπο των δανείων του καθ'ου η αίτηση, κατά το χρόνο της διάστασης που έγιναν για την απόκτηση της εν λόγω περιουσίας (Ορφανίδης ν. Ορφανίδη, ανωτέρω). Ανέφερε ο καθ'ου η αίτηση στη γραπτή δήλωση του (παράγραφος 45) ότι είχε δύο δάνεια για την απόκτηση της επίδικης περιουσίας. Προσωπικό δάνειο στο οποίο αναφέρθηκε με υπόλοιπο κατά το χρόνο διάστασης €25.982,20 και κοινό δάνειο με την αιτήτρια με υπόλοιπο €23.692,
- Ο δικηγόρος της αιτήτριας ανέφερε στην αγόρευση του ότι δεν θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα υπόλοιπα των δανείων προβάλλοντας ότι ο καθ'ου η αίτηση δεν τα δικογράφησε, χωρίς να αμφισβητούνται. Ο δικηγόρος του καθ'ου η αίτηση δέχεται στην αγόρευση του ότι η αξία της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση είναι €287.
- Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω θεώρησε τη δηλωθείσα αξία του ½ ακινήτου [ ] στο ποσό €200.000 αντί €210.
- Συνεπώς προκύπτει με την εν λόγω επισήμανση ότι το ποσό €297.778 που κατέληξε το Δικαστήριο ως αξία της συνολικής περιουσίας του καθ'ου η αίτηση είναι αποδεκτό από τον καθ'ου η αίτηση. Ανέφερε στη συνέχεια ο δικηγόρος του καθ'ου η αίτηση ότι δικογραφήθηκαν τα δάνεια του καθ'ου η αίτηση παραπέμποντας σε παραγράφους του δικογράφου του. Είναι η θέση του ότι ως προς το υπόλοιπο του κοινού δανείου θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το ήμισυ του ποσού €23.692, δηλαδή ποσό €11.
- Θεωρώ ότι τα δάνεια που αφορούν την επίδικη περιουσία δικογραφήθηκαν στις παραγράφους 19 και 20 του δικογράφου του καθ'ου η αίτηση. Θα αφαιρεθεί από το ποσό €297.778 στο οποίο κατέληξα ως αξία της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση το υπόλοιπο των δανείων €25.982 και €11.846 (€23.692 ? 2), το ήμισυ που αναλογεί στον καθ'ου η αίτηση, συνολικό ποσό €37.
- Η καθαρή αύξηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση είναι €259.950 (€297.778 - €37.828), ποσό που αποδέχεται ο καθ'ου η αίτηση με την ανωτέρω επισήμανση. Από το εν λόγω ποσό κρίνω εύλογο να αφαιρεθεί το ποσό €19.584 που συμπεριλήφθηκε στην περιουσία του καθ'ου η αίτηση και αφορά το ήμισυ της κατάθεσης του κοινού τραπεζικού λογαριασμού €39.167,
- Λαμβάνω υπόψη ότι ο εν λόγω λογαριασμός ήταν κοινός των διαδίκων, η αιτήτρια ανέφερε στη γραπτή δήλωση της (παράγραφος 22) ότι απέσυρε τα χρήματα του λογαριασμού και ξόφλησε με ποσό περί το ήμισυ αυτού, ποσό €21.450, χρέος του καθ'ου η αίτηση για το συνεργείο, ξόφλησε «το χρέος του σπιτιού», ποσό €12.000, χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένα ποιο χρέος, και κράτησε η ίδια ποσό €4.500 αναφέροντας ότι ήταν «συνιδιοκτήτρια τουλάχιστον του ½». Συνεπώς προκύπτει ως καθαρή αύξηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση ποσό €240.366 (€259.950 - €19.584). Η θέση του καθ'ου η αίτηση όπως αναφέρεται στην αγόρευση του δικηγόρου του είναι ότι η αιτήτρια δεν δικαιούται να λάβει το τεκμήριο του ⅓ προβάλλοντας ότι «η αιτήτρια όχι μόνο δεν ανέτρεψε το τεκμήριο του ⅓ για να αποδείξει συνεισφορά πέραν του ⅓ αλλά αντίθετα δεν απέδειξε την οποιαδήποτε συνεισφορά με οποιοδήποτε τρόπο στην αύξηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση». Δεν γίνεται αποδεκτή η θέση του καθ'ου η αίτηση. Η αιτήτρια δεν απέδειξε με τη μαρτυρία της ότι είχε άμεση συνεισφορά στην απόκτηση της επίδικης περιουσίας συνολικού ποσού €240.
- Λαμβάνω όμως υπόψη την εργασία της στο συνεταιρισμό από το 1997 μέχρι τον Ιούλιο 2010, χρόνο που ανέφερε στο δικόγραφο της, άσχετα αν το εισόδημα της ήταν ΛΚ200 ή €200, σημασία έχει ότι συνεισέφερε με τα καθήκοντα της στη λειτουργία του συνεταιρισμού, καθήκοντα που δέχτηκε ο καθ'ου η αίτηση. Περαιτέρω λαμβάνω υπόψη το γεγονός ότι αρχικά διέμεναν με τους γονείς της στην κατοικία τους, στη συνέχεια σε κατοικία που της μεταβίβασαν οι γονείς της και είχαν οικονομική βοήθεια από τους γονείς της, κατέθεσε ο καθ'ου η αίτηση και ο γιος τους ότι μαγείρευε η μητρική γιαγιά. Καθώς και ότι η αιτήτρια φρόντιζε την οικογένεια της. Δεν με ικανοποίησε η μαρτυρία του καθ'ου η αίτηση και του γιου των διαδίκων ότι η αιτήτρια «δεν μαγείρευε» και «δεν καθάριζε την κατοικία». Εύλογο είναι ότι η φροντίδα μιας κατοικίας και των μελών της οικογένειας με όλα όσα περιλαμβάνει δεν μπορεί να γίνει με τη βοήθεια οικιακής βοηθού μία φορά την εβδομάδα. Αξιολογώντας τη μαρτυρία της αιτήτριας στην απόκτηση της επίδικης περιουσίας του καθ'ου η αίτηση δεν μπορεί να εξευρεθεί με πραγματικό υπολογισμό η συνεισφορά της. Συνεπώς εφαρμόζεται το τεκμήριο του άρθρου 14
(2)του Νόμου, στο οποίο ορίζεται: «Η συνεισφορά του ενός συζύγου στην αύξηση της περιουσίας του άλλου τεκμαίρεται ότι ανέρχεται στο ένα τρίτο της αύξησης, εκτός αν αποδειχθεί μεγαλύτερη ή μικρότερη συνεισφορά.» Παραθέτω το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην Α. Θεωρή ν. Δ. Χρυσοστόμου
(2003)1 ΑΑΔ 386, 389, στην οποία λέχθηκε: «Ως εκ τούτου, εφόσον δεν είχε αποδειχθεί ούτε μεγαλύτερη, ούτε μικρότερη, αλλά ούτε και ανύπαρκτη συνεισφορά της εφεσίβλητης στην αύξηση της ακίνητης περιουσίας του εφεσείοντος, ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο προχώρησε και εφάρμοσε το τεκμήριο του εδαφίου
(2)του άρθρου 14 του Νόμου σύμφωνα με το οποίο, εκτός αν αποδειχθεί μεγαλύτερη ή μικρότερη συνεισφορά, η συνεισφορά του ενός συζύγου στην αύξηση της περιουσίας του άλλου τεκμαίρεται ότι ανέρχεται στο ένα τρίτο της αύξησης.» Σχετική με τα επίδικα θέματα της εξεταζόμενης υπόθεσης είναι και η απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην Κ. Βασιλείου ν. Μ. Βασιλείου
(2012)1 ΑΑΔ 279, στην οποία παραπέμπω. Καθώς και η απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην Α. Σταυρινού ν. Η. Στυλιανού, ΄Εφεση αρ.18/2017, ημερομηνίας 7.5.2020 στην οποία λέχθηκε: «Ο εφεσίβλητος δεν απέδειξε συνεισφορά μεγαλύτερη του ενός τρίτου, αλλά ούτε και η εφεσείουσα απέδειξε ότι η συνεισφορά του ήταν μικρότερη του ενός τρίτου. Συνεπώς, στη βάση των αποφασισθέντων στην υπόθεση Ορφανίδης ν. Ορφανίδη
(1998)1 ΑΑΔ 179 ότι '.όπου η μαρτυρία δεν είναι καταληκτική ως προς την έκταση της συνεισφοράς, υπεισέρχεται το τεκμήριο που δημιουργεί το άρθρο 14
(2)του νόμου΄, έκρινε πως ο εφεσίβλητος δικαιούται το ένα τρίτο του ποσού της αύξησης της περιουσίας. Η απόφαση είναι ορθή. Εφόσον υπήρξε αύξηση της περιουσίας και ο εφεσίβλητος έχει συνεισφέρει σ' αυτήν, και ενόψει του ότι δεν καθορίστηκε το ποσό της συνεισφοράς, ενεργοποιείται το τεκμήριο του άρθρου 14
(2), το οποίο είναι μαχητό. Στη βάση της μαρτυρίας, η αξιολόγηση της οποίας δεν αμφισβητείται, ορθά κατέληξε το πρωτόδικο Δικαστήριο στην απόφαση του.» Ενόψει των ανωτέρω, κρίνω ότι η συνεισφορά της αιτήτριας εκτείνεται στο ⅓ της αύξησης της επίδικης περιουσίας του καθ'ου η αίτηση. Συνεπώς η συνεισφορά της είναι το ⅓ του ποσού €240.366, το οποίο όπως ανωτέρω κατέληξα είναι το αντικείμενο διαμοιρασμού μεταξύ των διαδίκων, ποσό €80.
- Ανταπαίτηση Εξέτασα την ανταπαίτηση του καθ'ου η αίτηση. Αφορά τη συνεισφορά του στην αύξηση της περιουσίας της αιτήτριας ως προς την αύξηση της αξίας της ισόγειας και της ανώγειας κατοικίας λόγω των εργασιών που έγιναν. Όσο αφορά το ήμισυ της κατάθεσης του κοινού τραπεζικού λογαριασμού, αποφασίστηκε στο πλαίσιο εξέτασης της απαίτησης της αιτήτριας. Θεωρεί ότι η αύξηση της εν λόγω περιουσίας είναι €72.000 με βάση τη μαρτυρία του Κ. Α. (Μ.Υ.6). Είναι η θέση του όπως αναφέρεται στην αγόρευση του δικηγόρου του ότι η συνεισφορά του υπερβαίνει το 90% του ποσού €72.000 και συνεπώς υπερβαίνει το ποσό €64.
- Ο δικηγόρος της αιτήτριας πρόβαλε ότι η ανταπαίτηση δεν έχει νομική βάση και θα πρέπει να απορριφθεί. Παρέπεμψε στον περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Κανονισμό του 1990 (ΔΚ 2/1990) και στην αίτηση διαζυγίου 467/2011, ημερομηνίας 3.10.
- Θα δεχθώ τη θέση του δικηγόρου του καθ'ου η αίτηση ότι δεν αναφέρεται στο σχετικό Διαδικαστικό Κανονισμό ότι πρέπει να έχει νομική βάση η ανταπαίτηση. Η απόφαση στην οποία αναφέρθηκε ο δικηγόρος της αιτήτριας που εκδόθηκε από το Τριμελές Οικογενειακό Δικαστήριο Λευκωσίας σε σύνθεση που μετείχε το παρόν Δικαστήριο σε υπόθεση διαζυγίου, έχει διαφορετικά πραγματικά γεγονότα. Η αίτηση απορρίφθηκε λόγω μη προώθησης της και προχώρησε σε ακρόαση η ανταπαίτηση που απορρίφθηκε ως πρόωρη και νομικά απαράδεκτη γιατί δεν τηρήθηκε η προδικασία που προβλέπει ο Ν22/1990 αφού ο αιτητής στην ανταπαίτηση δεν απέστειλε γνωστοποίηση στον οικείο επίσκοπο για προσπάθεια συνδιαλλαγής. Εξετάστηκε ως δεύτερο θέμα στην εν λόγω απόφαση η έλλειψη νομικής βάσης της ανταπαίτησης που παρέμεινε να εκδικαστεί μόνη της. Επισημαίνω ότι η παρούσα υπόθεση αφορά συνεκδίκαση αίτησης και ανταπαίτησης και αυτό αναφέρθηκε επανειλημμένα από το Δικαστήριο κατά την ακροαματική διαδικασία. Δεν αφορά εκδίκαση μόνο της ανταπαίτησης ώστε να δημιουργεί πρόβλημα η έλλειψη νομικής βάσης. Για τους πιο πάνω λόγους δεν θα σταθώ σε «υπερβολικά τυπολατρική ερμηνεία της συνήθους νομιμότητας» ώστε να εμποδιστεί η εξέταση επί της ουσίας της ανταπαίτησης του καθ'ου η αίτηση όπως ορθά ανέφερε ο δικηγόρος του. Ο καθ'ου η αίτηση βασίζει την ανταπαίτηση του στη μαρτυρία του Α. Α. (Μ.Υ.5), επιμετρητή ποσοτήτων και στο Τεκμήριο 23 που κατέθεσε και στη μαρτυρία του Κυριάκου Αθηνοδώρου (Μ.Υ.6), εκτιμητή ακινήτων και στο τεκμήριο 28 που κατέθεσε. Αξιολογώντας τις μαρτυρίες των εμπειρογνωμόνων του καθ'ου η αίτηση διαπίστωσα ότι δεν είναι αιτιολογημένες και από αυτές δεν μπορούν να διαπιστωθούν βάσιμα και ασφαλή συμπεράσματα ως προς την αξία του επίδικου ακινήτου με την ισόγεια και την ανώγεια κατοικία κατά το χρόνο της διάστασης. Αναφορικά με τη μαρτυρία του Μ.Υ.5 και το Τεκμήριο 23 επισημαίνεται ότι έγινε επιτόπια επιθεώρηση του ακινήτου όμως εισήλθε μόνο στην ισόγεια κατοικία και δεν εισήλθε στην ανώγεια κατοικία. Η μαρτυρία του και το έγγραφο του, Τεκμήριο 23, στο οποίο καταγράφει τις εργασίες στο χρόνο που έγιναν και ποσό κόστους, δεν πείθουν ως προς την ακρίβεια τους. Η μαρτυρία του κλονίστηκε αντεξεταζόμενος καθώς και από την απάντηση του σε ερώτηση του Δικαστηρίου, κατά πόσο ως επιμετρητής ποσοτήτων δικαιούται να προβαίνει και σε εκτιμήσεις των αντικειμένων που ανέφερε πέραν των οικοδομικών υλικών. Απάντησε ότι έχει δικαίωμα σε ο,τιδήποτε αφορά το οικοδομικό κόστος και όχι για έπιπλα και οικιακές συσκευές και για τα τελευταία προέβηκε σε εκτίμηση «από εμπειρία». Ακολούθως η μαρτυρία του Μ.Υ.6 και το Τεκμήριο 28 που κατέθεσε το οποίο στηρίχθηκε στο Τεκμήριο 23 δεν πείθουν ως προς την αντικειμενικότητα τους. Αναφέρεται στο Τεκμήριο 28 ότι η εκτίμηση βασίστηκε στα στοιχεία του Τεκμήριου 23 «τα οποία έχουν θεωρηθεί ως ορθά». Αναφέρεται επίσης ότι έγινε επιτόπια επιθεώρηση του επίδικου ακινήτου και ολοκληρωμένη επιθεώρηση της ισόγειας κατοικίας εσωτερικά και εξωτερικά. Για την ανώγεια κατοικία έγινε μόνο εξωτερική επιθεώρηση αφού δεν επιτράπηκε η είσοδος σε αυτή. Αναφέρεται «Σημειώνεται ότι αυτό αποτελεί παρέκκλιση των συνηθισμένων διαδικασιών για επιθεώρηση ακινήτων για εκτίμηση σύμφωνα με τους κανονισμούς του 'RICS' και η τελική εκτίμηση πιθανόν να ήταν διαφορετική, εάν γινόταν και εσωτερική επιθεώρηση του ακινήτου. Η παρούσα εκτίμηση γίνεται αυστηρώς με αυτή την επιφύλαξη». Αναφέρεται στην προφορική μαρτυρία του πως προέβηκε «σε υπόθεση» όσο αφορά την ανώγεια κατοικία, αφού δεν εισήλθε σε αυτή, ότι προσομοιάζει με την ισόγεια. Η μαρτυρία του Μ.Υ.6 δεν πείθει αφού στηρίχθηκε στη μαρτυρία του Μ.Υ.5 και στο έγγραφο που ετοίμασε και για το λόγο ότι η μαρτυρία του δεν μπορεί να βασίζεται σε «υπόθεση» όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, αλλά σε πραγματικά γεγονότα ώστε να μπορούν να διαπιστωθούν με βάση την έκθεση εκτίμησης βάσιμα και ασφαλή συμπεράσματα. Κρίθηκε στη νομολογία Ορφανίδης ν. Ορφανίδη (ανωτέρω) ότι το πρώτο που πρέπει να τυγχάνει εξακρίβωσης είναι η αύξηση της περιουσίας του συζύγου ώστε να διαπιστωθεί το αντικείμενο του πιθανού διαμοιρασμού. Συνεπώς προκύπτει ότι ο καθ'ου η αίτηση δεν απέδειξε την ακριβή αξία του επίδικου ακινήτου, ισόγειας και ανώγειας κατοικίας, στο χρόνο της διάστασης ώστε να εξακριβωθεί η αύξηση της περιουσίας της αιτήτριας ως είχε το βάρος απόδειξης να πράξει. Αφού ο καθ'ου η αίτηση απέτυχε να αποδείξει το πρώτο ζητούμενο την εξακρίβωση της αύξησης της περιουσίας της αιτήτριας, δεν εξετάζεται το δεύτερο ζητούμενο, κατά πόσο συνεισέφερε στην αύξηση και στη συνέχεια δεν καθορίζεται το τρίτο ζητούμενο, το ύψος της συνεισφοράς. Το ίδιο θέμα με απασχόλησε στην απόφαση που εκδόθηκε στην υπόθεση Β.Φ ν. Ε.Α, 104/2015, ημερομηνίας 30.6.2021, που επικυρώθηκε με την απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην Έφεση αρ.8/2022, ημερομηνίας 16.3.
- Παραθέτω το πιο κάτω απόσπασμα από την τελευταία: «Ο ΜΑ4, όπως και το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε, απέτυχε να προσφέρει μια αξιόπιστη εκτίμηση αφού, ετοίμασε αυτή, επιθεωρώντας τα επίδικα ακίνητα από την εξωτερική τους πλευρά, χωρίς να επιθεωρήσει το εσωτερικό τους και διαπιστώσει ιδίοις όμμασι την κατάσταση τους. Βασίστηκε στις πληροφορίες που του έδωσε ο εφεσείων και όχι στις δικές του διαπιστώσεις. Ο τρόπος ετοιμασίας της εκτίμησης και κατ' επέκταση της μαρτυρίας του ΜΑ4 ήταν βασισμένος σε πληροφορίες και περιείχε εικασίες και υποθέσεις τόσο για την κατάσταση των ακινήτων όσο και των υλικών κατασκευής τους. Ο ίδιος δε, είχε παραδεχθεί αντεξεταζόμενος πως όντως, η εσωτερική κατάσταση των ακινήτων (την οποία δεν επιθεώρησε) θα διαφοροποιούσε την τιμή εκτίμησης αφού επηρεάζει την αξία του ακινήτου. Ορθά επισημαίνεται από το πρωτόδικο Δικαστήριο πως 'η μαρτυρία δεν μπορεί να βασίζεται σε 'υποθέσεις' όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, αλλά σε πραγματικά δεδομένα του υπό εκτίμηση ακινήτου ώστε να μπορούν να διαπιστωθούν .. βάσιμα και ασφαλή συμπεράσματα'.» Ο καθ'ου η αίτηση απέτυχε να αποδείξει την αύξηση της περιουσίας της αιτήτριας. Εκδίδεται απόφαση υπέρ της αιτήτριας και εναντίον του καθ'ου η αίτηση για το ποσό €80.122 πλέον νόμιμο τόκο από τις 8.6.2017, ημερομηνία καταχώρισης της τροποποιημένης εναρκτήριας αίτησης. Κρίνω ασκώντας τη διακριτική εξουσία μου, να μην εφαρμόσω τον κανόνα του άρθρου 33
(2)του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960 (Ν14/60), όπως τροποποιήθηκε, όσο αφορά την επιδίκαση νόμιμου τόκου επί του εξ αποφάσεως χρέους από το χρόνο καταχώρισης της εναρκτήριας αίτησης στις 25.1.
- Διαπιστώνεται από το φάκελο του υπόθεσης ότι η πορεία της διαδικασίας προχώρησε προς άλλη κατεύθυνση με την καταχώριση της τροποποιημένης αίτησης στις 8.6.
- Για το λόγο αυτό κρίνω ότι είναι δίκαιο όπως το εξ αποφάσεως χρέος φέρει νόμιμο τόκο από τις 8.6.2017, που καταχωρίστηκε η τροποποιημένη αίτηση, η οποία έδωσε ώθηση στη διαδικασία Π. Μουστάκα ν. Ν. Ιωάννου και Ν. Ιωάννου ν. Π. Μουστάκα
(2010)1ΑΑΔ173. Η ανταπαίτηση του καθ'ου η αίτηση απορρίπτεται. Ενόψει της μερικής επιτυχίας της αίτησης και όχι ως ήταν το αίτημα της αιτήτριας, τα έξοδα επιδικάζονται ως προς το ήμισυ υπέρ της αιτήτριας και εναντίον του καθ'ου η αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Φ. Κωνσταντίνου, Δ. sn cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο