← Κύπρος

Yπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως ως Κεντρική Αρχή με βάση το Νόμο 11(ΙΙΙ/94), ύστερα από εξουσιοδότηση του Π.Π. ν. Μ.Μ., Αρ. Αίτησης: 1/2022,

Yπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως ως Κεντρική Αρχή με βάση το Νόμο 11(ΙΙΙ/94), ύστερα από εξουσιοδότηση του Π.Π. ν. Μ.Μ., Αρ. Αίτησης: 1/2022, 11/4/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Δικαιοδοσία Θεμάτων Οικογενειακών Σχέσεων Ενώπιον: Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Αρ. Αίτησης: 1/2022 Αναφορικά με τον περί της Συμβάσεως για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών (Κυρωτικό) Νόμο του 1994 (Ν11(ΙΙΙ)/94) και τον Κανονισμό (EK) 2201/

  1. Μεταξύ: Yπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως ως Κεντρική Αρχή με βάση το Νόμο 11(ΙΙΙ/94), ύστερα από εξουσιοδότηση του Π.Π. Αιτήτρια και Μ.Μ. Καθ΄ ης η αίτηση Ημερομηνία: 11 Απριλίου 2023 Εμφανίσεις: Για την Αιτήτρια: κα Π. Χαραλάμπους, Δικηγόρος της Δημοκρατίας για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Για την Καθ'ης η αίτηση: κ. Λ. Βραχίμης ΑΠΟΦΑΣΗ Η εξεταζόμενη αίτηση καταχωρίστηκε από την Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, που ορίζεται ως Κεντρική Αρχή στην Κυπριακή Δημοκρατία, στο εξής «η αιτήτρια», για να ασκεί όλες τις εξουσίες και αρμοδιότητες που προβλέπονται για την αρχή αυτή με βάση τη Σύμβαση για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών, στο εξής «η Σύμβαση». Αυτή κυρώθηκε με τον περί της Συμβάσεως για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών (Κυρωτικό) Νόμο του 1994 (Ν11(III/94), στο εξής «ο Νόμος». Με την αίτηση ζητείται η έκδοση διατάγματος για την επιστροφή του τέκνου του Π.Π. και της Μ.Μ., στο εξής «η καθ'ης η αίτηση», του Κ.Π., στην Ελλάδα και να διαταχθεί η καθ'ης η αίτηση να παραδώσει το παιδί στην αιτήτρια ή σε εκπρόσωπο της ή στον πατέρα του. H αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της Τροοδίας Διονυσίου, Διοικητικής Λειτουργού τοποθετημένης στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως και του Π.Π. στις οποίες αναφέρονται τα επίδικα γεγονότα. Στην ένορκη δήλωση της Τροοδίας Διονυσίου αναφέρεται ότι λήφθηκε από την αιτήτρια επιστολή της Κεντρικής Αρχής της Ελληνικής Δημοκρατίας και αίτηση του Π.Π. με αίτημα την επιστροφή του τέκνου αυτού και της καθ'ης η αίτηση, του Κ.Π., στην Ελλάδα. Στηρίζεται στον ισχυρισμό της παράνομης μετακίνησης του παιδιού από την καθ'ης η αίτηση από την Ελλάδα στην Κύπρο αρχικά στις 19.8.2021 και στη συνέχεια στις 4.10.2021 (και όχι 5.10.2021 όπως λανθασμένα αναφέρεται) χωρίς τη συναίνεση του πατέρα του και την παράνομη κατακράτηση του παιδιού μετά την έκδοση της απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας με την οποία ανατέθηκε προσωρινά η άσκηση της επιμέλειας στον πατέρα. Στην ένορκη δήλωση του Π.Π. αναφέρεται ότι απέκτησαν με την καθ'ης η αίτηση, από σχέση, δύο τέκνα, την Α. - Ξ. που γεννήθηκε στις 17.8.2007 και τον Κ. που γεννήθηκε στις 29.6.2012, τα οποία αναγνώρισε ως τέκνα του. Επήλθε διάσταση στη συμβίωση του με την καθ'ης η αίτηση το Νοέμβριο 2017 και τα τέκνα διέμεναν με την καθ'ης η αίτηση. Στις 30.11.2017 προέβηκαν με την καθ'ης η αίτηση στη σύναψη ιδιωτικού συμφωνητικού για τη συναινετική ρύθμιση των σχέσεων τους. Με βάση αυτό συμφωνήθηκε η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας και η ανάθεση της προσωρινής επιμέλειας των τέκνων τους στην καθ'ης η αίτηση. Στις 23.6.2021 εκδόθηκε προσωρινή διαταγή από το Μονομελές Πρωτοδικείο Βέροιας, στα πλαίσια αίτησης της καθ'ης η αίτηση για ασφαλιστικά μέτρα, με την οποία ανατέθηκε προσωρινά η επιμέλεια των τέκνων στην καθ'ης η αίτηση και ορίστηκε προσωρινά η καταβολή από τον πατέρα διατροφής ποσού €400 και για τα δύο τέκνα μέχρι τη συζήτηση της αίτησης και υπό τον όρο συζήτησης αυτής κατά τη δικάσιμο της 20.10.
  2. Ανέφερε ακολούθως ότι η καθ'ης η αίτηση οδήγησε αεροπορικώς τα τέκνα τους στην Κύπρο στις 19.8.2021 με σκοπό τη μετοίκηση τους στην Κύπρο. Καταχώρισε στις 8.9.2021 αίτηση εναντίον της καθ'ης η αίτηση για ανάθεση στον ίδιο της προσωρινής επιμέλειας των τέκνων τους η οποία συνεκδικάστηκε με την αίτηση της καθ'ης η αίτηση στις 29.9.2021 αντί στις 20.10.
  3. Στα πλαίσια της εκδίκασης των αιτήσεων αυτών διατάχθηκε από το Δικαστήριο η παρουσία των τέκνων τους ενώπιον του και η ακρόαση αυτών. Για το λόγο αυτό η καθ'ης η αίτηση ταξίδεψε με τα τέκνα από την Κύπρο στις 4.10.2021 και την ίδια ημέρα εμφανίστηκε ενώπιον του Προέδρου Πρωτοδικών του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας και έγινε η ακρόαση των τέκνων. Η καθ'ης η αίτηση και τα τέκνα ταξίδεψαν αυθημερόν προς την Κύπρο. Στις 8.10.2021 εκδόθηκε απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας με την οποία ανατέθηκε στον ίδιο η άσκηση της προσωρινής επιμέλειας του Κ. ενώ η προσωρινή επιμέλεια της θυγατέρας τους ανατέθηκε στην καθ'ης η αίτηση. Η καθ'ης η αίτηση καταχώρισε ένσταση στην εξεταζόμενη αίτηση προβάλλοντας λόγους που θα μπορούσαν να περιληφθούν στους ακόλουθους:
  4. H μετακίνηση του παιδιού στην Κύπρο ήταν νόμιμη και δεν έγινε κατά παράβαση των δικαιωμάτων φύλαξης του πατέρα. Υπήρχε διάταγμα στον ουσιώδη χρόνο με βάση το οποίο η μητέρα ασκούσε την επιμέλεια του. Δεν υπήρξε παράνομη κατακράτηση του.
  5. Η έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων θα επιφέρει σοβαρό κίνδυνο να εκθέσει το παιδί σε φυσική ή ψυχική δοκιμασία ή να το θέσει σε αφόρητη κατάσταση.
  6. Το παιδί αντιτίθεται στην επιστροφή του. Είναι σε ηλικία και έχει ωριμότητα για να ληφθούν οι απόψεις του. Στην ένορκη δήλωση της καθ'ης η αίτηση που συνοδεύει την ένσταση της αναφέρεται ότι εκδόθηκε προσωρινή διαταγή από το Μονομελές Πρωτοδικείο Βέροιας στις 23.6.2021 με την οποία ανατέθηκε στην ίδια προσωρινά η επιμέλεια των τέκνων. Είναι η θέση της ότι αφού είχε την επιμέλεια των τέκνων, είχε δικαίωμα με βάση το ελληνικό δίκαιο να καθορίσει τον τόπο διαμονής των τέκνων χωρίς να εξασφαλίσει προηγουμένως τη συμφωνία του πατέρα ή την άδεια του Δικαστηρίου. Αναφέρθηκε στη βίαιη συμπεριφορά του Π.Π. απέναντι της. Ανέφερε ότι υπέβαλε παραίτηση από το Νοσοκομείο στην Ελλάδα στο οποίο εργαζόταν ως γιατρός περί το τέλος Ιουνίου 2021, η οποία είχε ισχύ από 5.10.
  7. Ο Π.Π. εργαζόταν ως γιατρός στο ίδιο Νοσοκομείο. Βρήκε εργασία σε κλινική στη Λευκωσία και στις 19.8.2021 μετεγκαταστάθηκε με τα τέκνα τους στην Κύπρο όπου έκτοτε διαμένουν. Καταχώρισε στις 9.9.2021 αγωγή με την οποία ζητά να της ανατεθεί οριστικά και αποκλειστικά η επιμέλεια των τέκνων και να επιτραπεί η μεταβολή της κατοικίας των τέκνων από τη Βέροια στη Λευκωσία. Ο Π.Π. καταχώρισε στις 8.9.2021 στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βέροιας αίτηση ασφαλιστικών μέτρων με την οποία ζητούσε να του ανατεθεί η επιμέλεια των τέκνων. Η αίτηση συνεκδικάστηκε με τη δική της αίτηση και εκδόθηκε απόφαση στις 8.10.2021 με την οποία ανατέθηκε προσωρινά στην ίδια η επιμέλεια της Α. και στον πατέρα η επιμέλεια του Κ. Ανέφερε ότι στην εν λόγω απόφαση, αντίγραφο της οποίας κατατέθηκε ως τεκμήριο στην ένορκη δήλωση της Τροοδίας Διονυσίου, ο Π.Π. όφειλε να ασκήσει αγωγή για την οριστική ανάθεση της επιμέλειας του Κ. μέσα σε εξήντα ημέρες από την επίδοση της απόφασης. Ανέφερε ότι η ίδια καταχώρισε στις 25.10.2021 αίτηση μεταρρύθμισης της εν λόγω απόφασης με την οποία ζητούσε μεταξύ άλλων να μεταρρυθμιστεί η απόφαση και να παραμείνει η επιμέλεια του Κ. στην ίδια. Η εν λόγω αίτηση απορρίφθηκε από το Δικαστήριο στις 15.2.2022 για τους λόγους που αναφέρονται στην απόφαση. Κρίθηκε η αίτηση απαράδεκτη και για το λόγο ότι η ισχύς της απόφασης με την οποία είχε ανατεθεί η προσωρινή επιμέλεια του Κ. στον πατέρα του είχε ατονίσει από 9.12.2021, ημερομηνία κατά την οποία συμπληρωνόταν η προθεσμία των εξήντα ημερών για την καταχώριση αγωγής για την οριστική ανάθεση της επιμέλειας του τέκνου. Ανέφερε ότι τέτοια αγωγή δεν καταχωρίστηκε από τον πατέρα και συνεπώς, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου, «έχει ατονίσει (αποδυναμωθεί) από την 9.12.2021 η ισχύς της απόφασης των ασφαλιστικών μέτρων, της οποίας ζητείται η ανάκληση ως εκτελεστός τίτλος, για το συγκεκριμένο κεφάλαιο, ώστε να τυγχάνει και γι' αυτό το λόγο απαράδεκτη η κρινόμενη αίτηση». Ακολούθως ανέφερε ότι τα παιδιά έχουν προσαρμοστεί στην Κύπρο. Αναφερόμενη στον Κ. που αφορά η αίτηση κατέθεσε ότι έχει προσαρμοστεί πολύ καλά στην Κύπρο, είναι η επιθυμία του να παραμείνει στην Κύπρο και ενίσταται να επιστρέψει στην Ελλάδα. Κατέθεσε ως τεκμήρια ψυχολογικές αξιολογήσεις της δικαστηριακής ψυχολόγου Δρ. Χριστίνας Αντωνοπούλου ημερομηνίας 3.12.2021 και 6.6.2022 στις οποίες αναφέρεται ότι ο Κ. έχει ώριμη σκέψη και με συνοχή σύμφωνα με την ηλικία του και η επιθυμία του είναι να συνεχίσει να ζει στο περιβάλλον του στην Κύπρο, οικογενειακό, φιλικό και εκπαιδευτικό γιατί νοιώθει ευτυχισμένος και ασφαλής. Συγκεκριμένα αναφέρεται για τον Κ. ότι «Η πατρική φιγούρα είναι στο μυαλό του δυνατή αλλά είναι επενδεδυμένη με έντονο άγχος εξαιτίας της συμπεριφοράς του πατέρα που διακατέχεται από έμμονες ιδέες, έντονη και ακατανόητη εχθρότητα προς τη μητέρα, ενώ συστηματικά μεταφέρει στον Κ. αυτή την εχθρότητα με αποτέλεσμα να διακατέχεται από συναισθήματα ψυχικής αναστάτωσης». Καθώς και ότι «... η διακοπή από το παρόν οικογενειακό περιβάλλον, θα έχει άμεσες και αντανακλαστικές αρνητικές συνέπειες, απροσδιορίστως εκτενείς, στην ψυχική υγεία του Κ. Αναφέρει ότι «Κρίνεται απαραίτητο ο Κ. να συνεχίσει την κοινωνικοποίηση σε ένα περιβάλλον (αυτό της μητέρας του στην Κύπρο) διότι του παρέχει ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Κατέθεσε περαιτέρω ως τεκμήριο ψυχολογική αξιολόγηση της κλινικής ψυχολόγου Αιμιλίας Πίττα στην οποία αναφέρεται ότι ο Κ. εξέφρασε συναισθήματα φόβου προς τον πατέρα του αφού όπως είπε ανησυχεί ότι μπορεί να τον εξαναγκάσει να κάνει πράγματα τα οποία δεν θέλει. Αναφέρεται ότι ο Κ. περιέγραψε περιστατικό στο οποίο ο πατέρας του τον πίεζε να δεθεί με σχοινί και να κατέβει από μεγάλο ύψος στην οικία όπου διέμενε. Αναφέρεται ότι «η απομάκρυνση του παιδιού παρά τη θέληση του από τη μητέρα και την αδελφή του θα επέφερε μεγάλες συναισθηματικές δυσκολίες και πιθανόν ψυχικό τραύμα το οποίο θα καθόριζε μελλοντικά και την εξέλιξη του». Kατέθεσε ως τεκμήριο μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ημερομηνίας 15.1.2022 του ετεροθαλή αδελφού του Κ., Χ.Π., τέκνου του Π.Π. από γάμο, που απέστειλε στον προηγούμενο δικηγόρο της καθ'ης η αίτηση στην Ελλάδα. Αναφέρεται σε αυτό ότι κατόπιν συνομιλίας του με τον αδελφό του Κ. «είναι προφανές και αδιαμφισβήτητο ότι θέλει να παραμείνει με τη μητέρα του» και ότι αυτό το γνωστοποίησε ο Κ., κατά τα λεγόμενα του στον πατέρα του, πράγμα το οποίο έπραξε και ο ίδιος. Ανέφερε τους λόγους για τους οποίους κρίνει ότι το περιβάλλον της μητέρας του Κ. είναι καταλληλότερο για να μεγαλώσει αναφερόμενος στην περίοδο του γυμνασίου και του λυκείου που έζησε ο ίδιος για έξι χρόνια με τον πατέρα του. Ανέφερε ότι ο πατέρας του «τείνει να ασκεί αρνητική ψυχολογική μεταχείριση, χρησιμοποιώντας εκφράσεις που πληγώνουν και μπορούν να στιγματίσουν ένα παιδί όταν απλές καταστάσεις δεν πηγαίνουν με τη ροή που ο ίδιος επιθυμεί». Αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες εκφράσεις. Kατέθεσε ως τεκμήριο αντίγραφο ένορκης κατάθεσης της Δ. Σ. ημερομηνίας 30.5.2022, της οποίας η θυγατέρα είναι συμμαθήτρια με τον Κ. Αναφέρθηκε στο γεγονός ότι ο Κ. είναι χαρούμενο παιδί που προσαρμόστηκε στο νέο σχολικό περιβάλλον και έχει δημιουργήσει φίλους. Καθώς και στο γεγονός ότι οι μητέρες των παιδιών της τάξης οργανώνουν δραστηριότητες και εκδρομές στις οποίες συμμετέχουν η καθ'ης η αίτηση με τον Κ. Ανέφερε ότι διαπίστωσε τον ισχυρό οικογενειακό δεσμό της μητέρας και των παιδιών της και την αγάπη και το δέσιμο στα αδέλφια Κ. και Α. Κατέθεσε ως τεκμήριο αντίγραφο ένορκης κατάθεσης του Θ. Κ. ημερομηνίας 30.5.2022, ο οποίος με τη σύζυγο του και τα παιδιά της από τον πρώτο γάμο της συνδέονται οικογενειακώς με την καθ'ης η αίτηση και τα παιδιά της καθότι η σύζυγος του είναι συνάδελφος (γιατρός) της καθ'ης η αίτηση. Αναφέρθηκε στη διαπίστωση αυτού και της συζύγου του για την απόλυτη αφοσίωση και προσήλωση της καθ'ης η αίτηση στα παιδιά της και την προσαρμογή των παιδιών της στις συνθήκες διαβίωσης της Κύπρου. Οι δύο ανωτέρω ένορκες καταθέσεις έγιναν στο Προξενικό Γραφείο της Πρεσβείας της Ελλάδος στην Κύπρο ενώπιον της Διευθύνουσας του Προξενικού Γραφείου για σκοπούς της δικαστικής διαδικασίας στην Ελλάδα. Κατέθεσε ως τεκμήριο γνωμοδότηση του δικηγόρου Θεόφιλου Παπαδόπουλου ημερομηνίας 25.6.2022 στην οποία αναφέρεται στο νομικό πλαίσιο αναφορικά με τη γονική μέριμνα στον ουσιώδη χρόνο, την 19.8.2021, που ίσχυε στη νομοθεσία του ελληνικού δικαίου πριν την ισχύ του Ν4800/2021 που η ισχύς του άρχισε την 16.9.
  8. Ανέφερε ότι κατά την 19.8.2021 που η καθ'ης η αίτηση μετέβηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο με τα τέκνα της ήταν σε ισχύ η προσωρινή διαταγή με την οποία της ανατέθηκε η προσωρινή επιμέλεια των τέκνων. Κατά την 4.10.2021 που η καθ'ης η αίτηση ταξίδεψε με τα τέκνα της προς την Κύπρο δεν είχε εκδοθεί ακόμα η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικαίου Βέροιας ημερομηνίας 8.10.2021 με την οποία ανατέθηκε η προσωρινή επιμέλεια του Κ. στον πατέρα του. Ανέφερε ότι η απόφαση ημερομηνίας 8.10.2021 απώλεσε την ισχύ της και δεν υφίσταται παραπέμποντας στο άρθρο 693 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας που ίσχυε στον ουσιώδη χρόνο πριν την τροποποίηση του με το Ν4842/2021 που ισχύει από 1.1.
  9. Εξήγησε ότι η απόφαση επιδόθηκε στις 19.10.2021 και δεν ασκήθηκε τακτική αγωγή στην προθεσμία που ορίστηκε στην απόφαση. Η καθ'ης η αίτηση καταχώρισε συμπληρωματική ένορκη δήλωση μετά από άδεια του Δικαστηρίου. Ανέφερε σ' αυτή ότι ο Εισαγγελέας άσκησε ποινική δίωξη εναντίον του Π.Π. στις 6.7.2022 μετά από μήνυση της ίδιας. Λόγω αυτής το Υπουργείο Υγείας αποφάσισε την αυτοδίκαιη αργία του γιατρού Π.Π. από την ημερομηνία άσκησης της ποινικής δίωξης. Ανέφερε σε δεύτερη συμπληρωματική ένορκη δήλωση που καταχώρισε ότι εκδόθηκε απόφαση στην ποινική δίωξη από το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Βέροιας στις 31.10.2022 με την οποία ο Π.Π. καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης οκτώ μηνών με αναστολή για τρία χρόνια για ενδοοικογενειακή απειλή κατ' εξακολούθηση. Κατά την ακρόαση της εξεταζόμενης αίτησης δεν αντεξετάστηκαν οι ενόρκως δηλούντες επί των ενόρκων δηλώσεων τους. Οι δικηγόροι της αιτήτριας και της καθ'ης η αίτηση κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις ως οι οδηγίες του Δικαστηρίου και προέβηκαν σε προφορικές διευκρινίσεις. Νομική εξέταση - Κατάληξη Η παρούσα υπόθεση αφορά τον ισχυρισμό του Π.Π., πατέρα του Κ., ότι υπάρχει παράνομη μετακίνηση του παιδιού από τη μητέρα του από την Ελλάδα στην Κύπρο και παράνομη κατακράτηση του από τη μητέρα του στην Κύπρο. Ορίζεται στο άρθρο 3 της Σύμβασης: «Η μετακίνηση ή κατακράτηση παιδιού θεωρείται παράνομη εφόσον- α. γίνεται κατά παράβαση των δικαιωμάτων φύλαξης που απονέμονται σε φυσικό πρόσωπο, ίδρυμα ή οποιαδήποτε άλλη οργάνωση, είτε από κοινού είτε αποκλειστικά, δυνάμει του δικαίου του Κράτους στο οποίο το παιδί είχε τη συνήθη διαμονή του αμέσως πριν από τη μετακίνηση ή κατακράτηση· και β. κατά το χρόνο της μετακίνησης ή κατακράτησης τα δικαιώματα αυτά ασκούνταν, στην πραγματικότητα, είτε από κοινού είτε αποκλειστικά, ή θα είχαν ασκηθεί με τον τρόπο αυτό, αν δεν είχε συμβεί η μετακίνηση ή κατακράτηση. Τα δικαιώματα φύλαξης που αναφέρονται στην υποπαράγραφο α πιο πάνω, δύνανται να απορρέουν ιδίως είτε απευθείας από το νόμο είτε από δικαστική ή διοικητική απόφαση είτε από συμφωνία που ισχύει σύμφωνα με το δίκαιο του Κράτους αυτού.» Ορίζεται στο άρθρο 4 της σύμβασης: «Η Σύμβαση εφαρμόζεται για κάθε παιδί το οποίο είχε τη συνήθη διαμονή του σε Συμβαλλόμενο Κράτος αμέσως πριν από οποιαδήποτε παραβίαση δικαιωμάτων φύλαξης ή επικοινωνίας. Η Σύμβαση παύει να εφαρμόζεται όταν το παιδί φθάσει στην ηλικία των 16 ετών.» Ορίζεται στο άρθρο 5 της σύμβασης: «Για σκοπούς της Σύμβασης αυτής- α. ΄δικαιώματα φύλαξης΄ περιλαμβάνουν δικαιώματα που αφορούν στην επιμέλεια του προσώπου του παιδιού και, ιδίως, το δικαίωμα ορισμού του τόπου διαμονής του παιδιού· β. ΄δικαιώματα επικοινωνίας΄ περιλαμβάνουν το δικαίωμα μεταφοράς παιδιού σε μέρος άλλο από τη συνήθη διαμονή του παιδιού, για ορισμένο χρονικό διάστημα.» Είναι παραδεκτό και από τις δύο πλευρές ότι ο συνήθης τόπος διαμονής του παιδιού πριν τη μετακίνηση του στην Κύπρο ήταν η Βέροια, στην Ελλάδα. Ο Κ. ήρθε στην Κύπρο με τη μητέρα του και την αδελφή του στις 19.8.
  10. Κατά το χρόνο εκείνο ίσχυε το άρθρο 1518ΑΚ (ελλληνικού Αστικού Κώδικα) το οποίο όριζε: Άρθρο 1518 - Επιμέλεια του προσώπου «Η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευση του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου της διαμονής του..» Η καθ'ης η αίτηση είχε προσωρινά την επιμέλεια των δύο ανήλικων τέκνων όταν ταξίδεψε με τα τέκνα από την Ελλάδα στην Κύπρο στις 19.8.2021 με βάση την απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας ημερομηνίας 23.6.
  11. Με βάση το άρθρο 1518 ΑΚ του ελληνικού δικαίου είχε το δικαίωμα για προσδιορισμό του τόπου της διαμονής των τέκνων αφού της ανατέθηκε προσωρινά η επιμέλεια. Για το λόγο αυτό της επιτράπηκε η έξοδος από την Ελλάδα, αφού προηγουμένως διερευνήθηκε το θέμα ότι δεν υπήρχε η συναίνεση του πατέρα, επιδεικνύοντας τη σχετική απόφαση. Ο Ν 4800/2021 με τον οποίο τροποποιήθηκαν άρθρα του ελληνικού Αστικού Κώδικα έχει ισχύ από 16.9.
  12. Με αυτόν παραμένει το άρθρο 1518 όσο αφορά το τι περιλαμβάνει η επιμέλεια ως ανωτέρω παρατέθηκε και αντικαταστάθηκε το άρθρο 1519 το οποίο ορίζει στο εδάφιο 2: «Για τη μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, απαιτείται προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά από αίτηση ενός από τους γονείς.» Mε βάση την προσωρινή απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας ημερομηνίας 23.6.2021 η καθ'ης η αίτηση είχε την προσωρινή επιμέλεια των τέκνων που κατά το άρθρο 1518 ΑΚ περιλαμβάνει την επίβλεψη και τον προσδιορισμό του τόπου διαμονής του τέκνου. Κατά το χρόνο της μετακίνησης την 19.8.2021 δεν ίσχυε το άρθρο 1519 ΑΚ όπως τροποποιήθηκε με το Ν4800/2021 με το οποίο ορίζεται ότι για τη μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο απαιτείται προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη δικαστική απόφαση. Συνεπώς προκύπτει από τα ανωτέρω ότι η μετακίνηση των τέκνων και στην περίπτωση που εξετάζεται η μετακίνηση του Κ. από τη μητέρα του από την Ελλάδα στην Κύπρο κατά την 19.8.2021 δεν ήταν παράνομη. Προχώρησα να εξετάσω αν είναι παράνομη η κατακράτηση. Ακολούθησε η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας ημερομηνίας 8.10.2021 με την οποία ανατέθηκε προσωρινά η επιμέλεια του Κωνσταντίνου στον πατέρα του. Αυτή βεβαίως ατόνισε με βάση τους όρους της απόφασης, την απόφαση ημερομηνίας 15.2.2022 στην οποία έγινε αναφορά ανωτέρω, και τη σχετική γνωμοδότηση του δικηγόρου που κατατέθηκε ως τεκμήριο. Ενόψει όμως της τροποποίησης του άρθρου 1519 με ισχύ από 16.9.2021 προέβηκα στην εξέταση αν η κατακράτηση είναι παράνομη. Η καθ'ης η αίτηση εγείρει με την ένσταση της την υπεράσπιση του άρθρου 13(β) της Σύμβασης, το οποίο ορίζει: «Άρθρο 13 Ανεξάρτητα από τις πρόνοιες του προηγούμενου Άρθρου, η δικαστική ή διοικητική αρχή του Κράτους από το οποίο προέρχεται η αίτηση δεν δεσμεύεται να διατάξει την επιστροφή του παιδιού αν το φυσικό πρόσωπο, ίδρυμα ή άλλη οργάνωση που αντιτίθεται στην επιστροφή του αποδείξει ότι - α. ------------------------------------------------------------------------------------------ β. υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ότι η επιστροφή του ή της θα εξέθετε το παιδί σε φυσική ή ψυχική δοκιμασία ή, διαφορετικά, θα έθετε το παιδί σε αφόρητη κατάσταση.» Έχει κριθεί στη Νομολογία σε σχέση με την υπεράσπιση του άρθρου 13(β) ότι πρέπει να αποδεικνύεται υψηλός βαθμός αφόρητης κατάστασης ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση να ασκήσει τη διακριτική ευχέρεια του αντίθετα από την υποχρέωση του για επιστροφή του παιδιού (Νικολάου ν. Υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως

(2008)1 ΑΑΔ 1311, Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως και Γιωρκάτζη, Έφεση αρ.10/2019, ημερομηνίας 3.12.2020 και Γ.Κ.G και Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Έφεση αρ.1/2021, ημερομηνίας 19.3.2021). Η καθ'ης η αίτηση εγείρει και τη δεύτερη υπεράσπιση του άρθρου 13(β). Με βάση αυτή το Δικαστήριο δύναται να αρνηθεί να διατάξει την επιστροφή του παιδιού «αν διαπιστώσει ότι το παιδί αντιτίθεται στην επιστροφή του και βρίσκεται ήδη σε ηλικία και βαθμό ωριμότητας που υποδεικνύουν να ληφθούν υπόψη οι απόψεις του». Η εξαίρεση αυτή του άρθρου 13(β) πρέπει να ερμηνεύεται στενά ώστε να μην είναι το παιδί που θα αποφασίζει για την επιστροφή του. Παραθέτω το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση στην υπόθεση Νικολάου ν. Υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως (ανωτέρω) στην οποία λέχθηκε σχετικά με την ένσταση του παιδιού να επιστρέψει στη χώρα της συνήθους διαμονής του
(1326): «Υπάρχει αρκετή νομολογία, κυπριακή και αλλοδαπή από την οποία φαίνεται πως ο πρωταρχικός σκοπός της Σύμβασης είναι η επιστροφή των απαχθέντων παιδιών στη χώρα της συνήθους διαμονής τους ώστε τα αρμόδια δικαστήρια της χώρας της συνήθους διαμονής να αποφασίζουν αναφορικά με τα απαχθέντα ανήλικα παιδιά. Αν τα δικαστήρια έδιναν ευρεία ερμηνεία στη (δεύτερη) υπεράσπιση του Άρθρου 13(β) της Σύμβασης, σε σχέση με τις επιθυμίες του ανηλίκου, αυτό θα συνεπαγόταν ότι ένας απαγωγέας γονιός μπορεί να απαγάγει το παιδί του από τη χώρα της συνήθους διαμονής του και στη συνέχεια να το επηρεάσει με διάφορους τρόπους ώστε το παιδί να μην επιθυμεί την επιστροφή του στον άλλο γονέα που ζει στη χώρα της συνήθους διαμονής. Στην υπόθεση Zaffino v. Zaffino
(2006)1 FLR 410 τονίστηκε ότι το δικαστήριο πρέπει να σταθμίζει τη φύση και την ένταση των ενστάσεων του παιδιού από τη μια και τους στόχους της Σύμβασης από την άλλη, στους οποίους περιλαμβάνεται η αβρότητα και ο σεβασμός προς τις δικαστικές διαδικασίες της αιτούσας χώρας κα επίσης η γενική ευημερία του παιδιού. Στην υπόθεση Re T
(2000)2 FLR 192 δόθηκαν κατευθυντήριες γραμμές ως προς το ζήτημα των ενστάσεων του παιδιού να επιστρέψει στη χώρα της συνήθους διαμονής του. Η εξέταση του ζητήματος αυτού περιλαμβάνει τρία στάδια. Πρώτον, κατά πόσο οι ενστάσεις του παιδιού αποδεικνύονται. Δεύτερον, κατά πόσο η ηλικία και η ωριμότητα του παιδιού είναι τέτοια που το καθιστά ορθό για το δικαστήριο να τις λάβει υπόψη. Αν τα προαναφερόμενα απαντηθούν καταφατικά τότε το δικαστήριο προχωρεί στο τρίτο ερώτημα ως προς το πώς θα ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια. Κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας το δικαστήριο θα πρέπει να αναζητήσει τους λόγους για τους οποίους το παιδί ενίσταται και θα πρέπει να βεβαιωθεί ότι οι απόψεις του παιδιού εκφράζονται ελεύθερα.» To Δικαστήριο άκουσε την άποψη του Κ., που είναι 10 ½ ετών, στα πλαίσια της συνομιλίας που είχε μαζί του. Διαπίστωσα ότι έχει την αναγκαία ωριμότητα για την ηλικία του. Ανέφερε με έμφαση την άρνηση του να επιστρέψει στη Βέροια και να διαμένει με τον πατέρα του. Η άρνηση του αυτή δεν εξανεμίζει τον πρωταρχικό σκοπό της Σύμβασης που είναι η άμεση επιστροφή του παιδιού στη χώρα διαμονής του για τους ακόλουθους λόγους: (α) Έχει ταυτίσει τη ζωή του με αυτή της μητέρας του εδώ και 1 ½ χρόνο, η οποία επέλεξε την Κύπρο για να ζήσει και να εργάζεται ως γιατρός. (β) Έχει προσαρμοστεί στο νέο του περιβάλλον στο οποίο ζει για 1 ½ χρόνο, φοίτησε στην τετάρτη τάξη του δημοτικού σχολείου, φοιτά στην πέμπτη τάξη κατά τη σχολική χρονιά 2022-2023 και θα είναι τελειόφοιτος την ερχόμενη σχολική χρονιά 2023-2024, έκανε φίλους και έχει καλή σχέση με την αδελφή του. Αυτά προκύπτουν από τη συνομιλία που είχα μαζί του αλλά και από τις ψυχολογικές αξιολογήσεις και τις ένορκες καταθέσεις των φίλων της οικογένειας που κατατέθηκαν ως τεκμήρια. Προκύπτει ότι ο Κ. είναι χαρούμενος και ικανοποιημένος με την οικογενειακή και κοινωνική ζωή που έχει στην Κύπρο καθώς και με τη σχολική ζωή του. Με βάση τα ανωτέρω, η δεύτερη υπεράσπιση του άρθρου 13(β) της Σύμβασης γίνεται δεκτή. Η αίτηση για επιστροφή του Κ. στην Ελλάδα απορρίπτεται. Κρίνω σκόπιμο να επισημανθεί ότι θα έπρεπε να κατατεθεί ως τεκμήριο στην ένορκη δήλωση της Λειτουργού της αιτήτριας πιστοποιητικό του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας με αναφορά στις επίδικες διατάξεις του ελληνικού δικαίου (ελληνικού αστικού κώδικα και πολιτικής δικονομίας) και στην ερμηνεία τους και όχι απλά γνώμη δικηγόρου. Επισημαίνεται ότι η έρευνα και η μελέτη των σχετικών διατάξεων του ελληνικού δικαίου έγινε από το Δικαστήριο. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της καθ'ης η αίτηση και εναντίον της αιτήτριας, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Φ. Κωνσταντίνου, Δ. sn cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.