Θ.Δ. ν. Κ.Δ., Αρ. Αίτησης: 71/2019, 6/7/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Δικαιοδοσία Γονικής Μέριμνας Ενώπιον: Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Αρ. Αίτησης: 71/2019 Μεταξύ: Θ.Δ. Αιτητής και Κ.Δ. Καθ' ης η αίτηση ----------------------------- Ημερομηνία: 6 Ιουλίου 2023 Εμφανίσεις: Για τον Αιτητή: κ. Π. Αριστοτέλους Για την Καθ' ης η Αίτηση: κ. Γ. Τσαρδελής για Ηλίας Νεοκλέους & Σία Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Oι διάδικοι τέλεσαν πολιτικό γάμο το 2002 και θρησκευτικό γάμο το
- Απέκτησαν δύο τέκνα, τον Α. ηλικίας 11 ετών και τον Μ. ηλικίας 4 ετών κατά το χρόνο καταχώρισης της εναρκτήριας αίτησης. Εκδόθηκε απόφαση λύσης του γάμου τους την 1.11.
- Ο αιτητής ζητά με την εναρκτήρια αίτηση, που τροποποίησε δύο φορές, την έκδοση διατάγματος με το οποίο να ανατεθεί σ' αυτόν η φύλαξη των τέκνων και η άσκηση της γονικής μέριμνας και να ρυθμιστεί το δικαίωμα επικοινωνίας της καθ'ης η αίτηση με τα τέκνα. Προβάλλει «την αδιαφορία» και «την ανικανότητα» της καθ'ης η αίτηση για τη φροντίδα των τέκνων. Ανέφερε ότι «καταναλώνει μεγάλες ποσότητες αλκοόλ». Η καθ'ης η αίτηση αμφισβητεί με την έκθεση υπεράσπισης της την αξίωση του αιτητή. Εγείρει ανταπαίτηση με την οποία ζητά να ανατεθεί σ' αυτή η φύλαξη των τέκνων και η άσκηση της γονικής μέριμνας και να ρυθμιστεί το δικαίωμα επικοινωνίας του αιτητή με τα τέκνα. Αρνείται τη συμπεριφορά που της καταλογίζει ο αιτητής και προβάλλει ότι ουδέποτε παραμέλησε τα τέκνα της. Αναφέρει ότι η βίαιη συμπεριφορά του αιτητή αποτελεί κίνδυνο για τα τέκνα. Κατά την ακροαματική διαδικασία κατέθεσε ως μάρτυρας του Δικαστηρίου η Λειτουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών Κούλλα Κυριζή. Προέβηκε σε κοινωνική έρευνα και σύνταξε σχετική έκθεση, την οποία κατέθεσε ως τεκμήριο. Αντίγραφο αυτής δόθηκε στους δικηγόρους των διαδίκων, οι οποίοι προέβηκαν σε αντεξέταση της. Ο αιτητής κατέθεσε ένορκη δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, έδωσε και προφορική μαρτυρία και αντεξετάστηκε. Κατέθεσαν ως μάρτυρες για την πλευρά το αιτητή η Λ. Ρ., φίλη των διαδίκων και ο Θ. Θ., φίλος των διαδίκων. Στη συνέχεια η καθ'ης η αίτηση κατέθεσε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασης της, έδωσε και προφορική μαρτυρία και αντεξετάστηκε. Ακολούθησαν οι αγορεύσεις των διαδίκων στις 7.4.2023 οπότε επιφυλάχθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου. Οι δικηγόροι των διαδίκων αναφέρθηκαν στην αγόρευση τους στην προσαχθείσα μαρτυρία και υποστήριξαν την επιτυχία της αίτησης και της ανταπαίτησης αντίστοιχα. Παραθέτω τη μαρτυρία της Λειτουργού Κοινωνικών Υπηρεσιών: Στην έκθεση της αναφέρεται στο πρόγραμμα που ακολουθείται όσο αφορά τη διανυκτέρευση των παιδιών με τους γονείς τους. Διανυκτερεύουν στο σπίτι του πατέρα τους από την Πέμπτη μέχρι την Κυριακή ή από την Τετάρτη μέχρι το Σάββατο κατόπιν συνεννόησης των παιδιών με τη μητέρα τους και ενημέρωσης του πατέρα από το μεγαλύτερο παιδί, τον Α. Αναφέρεται ότι ενημερώθηκε από τους διευθυντές των σχολείων που φοιτούν τα παιδιά ότι προσέρχονται καθημερινά στο σχολείο «φροντισμένα, περιποιημένα και διαβασμένα, ωστόσο όταν διαμένουν μαζί με τον πατέρα παρατηρήθηκε ότι προσέρχονται πιο επιμελημένα σε σχέση με όταν τους παραδίδει η μητέρα». Αναφέρεται ότι μεταξύ της μητέρας και των παιδιών «υπάρχει καλή και τρυφερή σχέση» και «μιλούσε στα παιδιά της με νοιάξιμο και ενδιαφέρον ενώ φαινόταν να τους οριοθετεί με τρόπους κατάλληλους για την ηλικία τους». Καθώς και ότι «η μητέρα μεριμνά για να παρέχει στους ανηλίκους διάφορα ερεθίσματα τόσο σε εξωσχολικές δραστηριότητες όσο και σε οικογενειακές εκδρομές και εξορμήσεις». Αναφέρεται στη συνέχεια ότι μεταξύ του πατέρα και των παιδιών «υπάρχει στενός συναισθηματικός δεσμός» και κατά τις επισκέψεις της στο σπίτι του πατέρα «οι ανήλικοι φαίνονταν αρκετά προσαρμοσμένοι, χαρούμενοι να απολαμβάνουν το χρόνο τους στο σπίτι του πατέρα και να είναι άνετοι». Κατέληξε στην εισήγηση της η Λειτουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών στα ακόλουθα: «..έχει διαπιστωθεί ότι οι ανήλικοι τυγχάνουν ικανοποιητικής φυσικής φροντίδας και από τους δύο γονείς, ενώ φάνηκε να έχουν καλές σχέσεις μαζί τους και στενό συναισθηματικό δεσμό. Ωστόσο έχει διαφανεί ότι ο πατέρας έχει πιο στενή συνεργασία με το σχολείο και επιδεικνύει πιο έντονο ενδιαφέρον για την πρόοδο των παιδιών σε σχέση με τη μητέρα. Από την πλευρά της η μητέρα φαίνεται να ασχολείται περισσότερο με την κοινωνικοποίηση και τις εξωσχολικές δραστηριότητες των παιδιών. Παρόλο που οι γονείς δεν διατηρούν καμιά επικοινωνία μετά το χωρισμό τους, εντούτοις δεν παρουσιάστηκε κανένα πρόβλημα σχετικά με τη λήψη οποιασδήποτε από κοινού απόφασης που αφορά τα παιδιά. Όσο αφορά το επίδικο θέμα, ο ανήλικος Αλέξανδρος εξέφρασε την επιθυμία του να διαμένει μισές μέρες με τον πατέρα του και μισές μέρες με τη μητέρα του. Από την πλευρά του ο ανήλικος Μάριος, λόγω της ηλικίας του, της ανωριμότητας του χαρακτήρα του και τη δυσκολία του να συνεργαστεί με τη Λειτουργό δεν ήταν σε θέση να αναφέρει ξεκάθαρα τη θέση του για το ζήτημα αυτό. Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περίπτωσης, όπως το γεγονός ότι και οι δύο γονείς έχουν καλά στοιχεία στο γονικό τους ρόλο και μπορούν να φροντίσουν τα παιδιά κατάλληλα, όπως επίσης το γεγονός ότι το προαναφερόμενο πρόγραμμα τηρείται άτυπα για σχεδόν δύο χρόνια και φαίνεται να λειτουργεί, ενώ η ισότιμη επικοινωνία είναι κάτι το οποίο φαίνεται να θέλει ιδιαίτερα ο 14χρόνος Αλέξανδρος, συστήνεται όπως στην παρούσα φάση τα παιδιά διατηρούν ίση επικοινωνία με τους γονείς τους και η φροντίδα και φύλαξη τους να ανατίθεται στον γονέα με τον οποίο έχουν επικοινωνία τη συγκεκριμένη περίοδο. Παράλληλα εισηγούμαστε όπως η επιμέλεια και η γονική μέριμνα ασκείται από κοινού.» Η Λειτουργός αναφέρεται ότι οι γονείς αποδέχθηκαν και είχαν συνεργασία με ψυχολόγο λόγω των ισχυρισμών τους εκατέρωθεν για την ψυχική υγεία του άλλου γονέα. Κατέθεσε εκθέσεις ψυχολογικής αξιολόγησης της Μαρίας Ανδρέου, ειδικού ψυχολόγου της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας αναφορικά με τους γονείς. Η ψυχολόγος αναφέρεται στην έκθεση ψυχολογικής αξιολόγησης για τη μητέρα ότι «δεν πληρούσε κριτήρια ψυχικής διαταραχής, παρότι εντοπίστηκαν κάποια στοιχεία διαταραχών προσωπικότητας κυρίως με ναρκισσιστικό περιεχόμενο». Αναφέρεται στην έκθεση ψυχολογικής αξιολόγησης για τον πατέρα ότι «διαγνώστηκε με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή με μερική ύφεση και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή προσωπικότητας» και του συστήθηκε να λάβει κλινική ψυχολογική φροντίδα και/ή ψυχιατρική για την αντιμετώπιση της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής. Συστήθηκε και στους δύο γονείς να λάβουν συμβουλευτική στήριξη για το γονικό ρόλο τους και τον τερματισμό της αντιπαλότητας μεταξύ τους ως γονείς. Κατά την αντεξέταση της Λειτουργού από το δικηγόρο του αιτητή υποβλήθηκαν ερωτήσεις όσο αφορά την ικανότητα της μητέρας για την ασφάλεια των παιδιών και η Λειτουργός απάντησε ότι δεν προέκυψε ανικανότητα της μητέρας απλά της έγιναν συστάσεις να είναι πιο προσεκτική. Κατά την αντεξέταση της από το δικηγόρο της καθ'ης η αίτηση η Λειτουργός ανέφερε ότι θεωρεί ότι το πρόγραμμα που εφαρμόζεται για τις διανυκτερεύσεις των παιδιών με τους γονείς τους θα πρέπει να συνεχιστεί προς όφελος των παιδιών. Ο αιτητής αναφέρθηκε στη μαρτυρία του για την καθ'ης η αίτηση για «την έλλειψη ενδιαφέροντος για την άσκηση των καθηκόντων της ως μητέρα» και ότι «δεν είναι σε θέση να ασκεί τη φροντίδα και τη φύλαξη, την επιμέλεια και τη γονική μέριμνα». Αναφέρθηκε μεταξύ άλλων σε περιστατικό προβάλλοντας ότι κινδύνεψε στο δρόμο ο γιος τους Α. και ότι η καθ'ης η αίτηση «λείπει πολλές ώρες από το σπίτι». Kατέθεσε για την πλευρά του αιτητή η Λ. Ρ. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση της ότι γνωρίζει τους διαδίκους από το
- Αναφέρθηκε στη φροντίδα των τέκνων από τον αιτητή. Η υπόλοιπη μαρτυρία της είναι άσχετη με τα γεγονότα της εκδικαζόμενης υπόθεσης και συνεπώς αχρείαστη. Κατέθεσε επίσης ο Θ. Θ. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση του ότι γνωρίζει τους διαδίκους από το
- Αναφέρθηκε στη φροντίδα των τέκνων από τον αιτητή και ότι «του έκανε μεγάλη εντύπωση η αδιαφορία» της καθ'ης η αίτηση προς τα παιδιά. Η υπόλοιπη μαρτυρία του είναι άσχετη με τα γεγονότα της εκδικαζόμενης υπόθεσης και συνεπώς αχρείαστη. Η καθ'ης η αίτηση αρνήθηκε στη μαρτυρία της όσα της καταλογίζει ο αιτητής για τη φροντίδα των τέκνων τους. Αναφέρθηκε στη σωματική και λεκτική βία που ασκούσε ο αιτητής απέναντι της στην παρουσία των τέκνων. Νομική εξέταση - Αξιολόγηση μαρτυρίας - Κατάληξη Παραθέτω τα πιο κάτω άρθρα του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν 216/90), στο εξής «ο Νόμος»: «5.
(1)(α) Η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο (΄γονική μέριμνα΄) είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων οι οποίοι το ασκούν από κοινού. 6.
(1)Κάθε απόφαση των γονέων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας πρέπει να αποβλέπει στο συμφέρον του τέκνου.
(2)(α) Στο συμφέρον του τέκνου πρέπει να αποβλέπει και η απόφαση του Δικαστηρίου όταν, κατά τις διατάξεις του νόμου, το Δικαστήριο αποφασίζει σχετικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή με τον τρόπο της άσκησης της. ........
(3)Ανάλογα με την ωριμότητα του τέκνου και στο βαθμό που μπορεί να αντιληφθεί, πρέπει να ζητείται και να συνεκτιμάται η γνώμη του πριν από κάθε απόφαση σχετικά με τη γονική μέριμνα, εφόσο η απόφαση αφορά τα συμφέροντα του.» Τα τέκνα των διαδίκων είναι ο Α. 15 ετών και ο Μ. 8 ετών. Κλήθηκαν από το Δικαστήριο σε συνομιλία με βάση το άρθρο 6
(3)του Νόμου. Ακούστηκαν ξεχωριστά για τη γνώμη τους σχετικά με τη γονική μέριμνα. Ο Α. είπε στη συνομιλία που είχα μαζί του, όσο αφορά το πρόγραμμα που ακολουθούν να διαμένουν με τον πατέρα και τη μητέρα, «Το προτιμώ αυτό παρά να είμαι με τον ένα γονιό ή τον άλλο γονιό, δεν έχω τίποτε άλλο να πω, είναι η μόνη επιλογή που έχω». Kαθώς και ότι του αρέσει τόσο όταν περνά χρόνο με τον πατέρα όσο και όταν περνά χρόνο με τη μητέρα. Ο Μ. είπε για το πρόγραμμα επικοινωνίας που ακολουθείται ότι δεν θέλει να αλλάξει και «είναι καλά έτσι που είναι». Διαπίστωσα από την ενώπιον μου μαρτυρία ότι τόσο ο αιτητής όσο και η καθ'ης η αίτηση έχουν τάση ακύρωσης ο ένας τον άλλο από τη ζωή των τέκνων τους. Συγχίζουν τη μεταξύ τους σχέση και τις διαφωνίες που είχαν κατά το χρόνο που συμβίωναν με την ανάγκη για από κοινού άσκηση του γονικού ρόλου στα τέκνα τους. Διαπίστωσα ότι έχουν ουσιαστική δυσκολία να διαχωρίσουν τα αρνητικά συναισθήματα που έχουν ο ένας για τον άλλο ως πρώην σύζυγοι από το ρόλο τους ως γονείς προβάλλοντας ως έντονη πεποίθηση την ανικανότητα του άλλου να ασκήσει το γονικό ρόλο. Δεν διαπίστωσα ότι ο ένας γονέας είναι πιο ικανός από τον άλλο γονέα στην άσκηση του γονικού ρόλου. Κρίσιμο ερώτημα είναι ποιο είναι το συμφέρον των ανήλικων τέκνων τους στην ηλικία των15 και 8 ετών. Το άρθρο 6
(1)και
(2)(α) του Νόμου καθιερώνει την αρχή ότι η γονική μέριμνα πρέπει να ασκείται προς το συμφέρον του τέκνου και ότι στο συμφέρον του τέκνου πρέπει να αποβλέπει και η απόφαση του Δικαστηρίου όταν, κατά τις διατάξεις του Νόμου, το Δικαστήριο αποφασίζει σχετικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή με τον τρόπο της άσκησης της. Ως συμφέρον του τέκνου εννοείται το σωματικό, υλικό, πνευματικό, ψυχικό, ηθικό και γενικότερα το κάθε είδους συμφέρον (Διευθύντρια Τμήματος Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας ν. Φ. Ντούμα κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 1911). Στη Σύμβαση περί των Δικαιωμάτων του Παιδιού, η οποία κυρώθηκε με τους περί της Σύμβασης περί των Δικαιωμάτων του Παιδιού (Κυρωτικούς) Νόμους του 1990 και του 2000, καθορίζεται στο άρθρο 3 ότι σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν παιδιά και λαμβάνονται, μεταξύ άλλων από τα Δικαστήρια, «πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού». Στο άρθρο 9
(3)της Σύμβασης ορίζεται ότι: «Τα Συμβαλλόμενα Κράτη οφείλουν να σέβονται το δικαίωμα του παιδιού που ζει χωριστά από τους δύο γονείς του ή από τον έναν από αυτούς να διατηρεί προσωπικές σχέσεις και να έχει άμεση επαφή με τους δύο γονείς του, τακτικά, εκτός εάν αυτό είναι αντίθετο με το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού.» Στη Στυλιανού ν. Στυλιανού
(1993)1 ΑΑΔ 130 λέχθηκε σχετικά: «.η δικαιοδοσία για γονική μέριμνα δεν έχει το στοιχείο της αντιπαράθεσης μεταξύ των γονέων. Αντίθετα, έχει άξονα το κοινό καθήκον των γονέων για τη φροντίδα των παιδιών τους και συνισταμένη την ευημερία των τέκνων.» Ενόψει των ανωτέρω, καταλήγω λαμβάνοντας υπόψη και την εισήγηση της Λειτουργού Κοινωνικών Υπηρεσιών όπως τεκμηριώνεται στην έκθεση που κατέθεσε στο Δικαστήριο, ότι είναι προς το συμφέρον των τέκνων των διαδίκων να ανατεθεί η φύλαξη και η φροντίδα τους και στους δύο γονείς και να καθοριστεί ως τόπος διαμονής τους ο εκάστοτε τόπος διαμονής του γονέα με τον οποίο θα βρίσκονται. Κρίνω σκόπιμο να προβώ σε σύσταση προς τους γονείς να αφήσουν τα συναισθήματα θυμού και απόρριψης που έχουν ο ένας για τον άλλο και να συνεργαστούν για την άσκηση του γονικού ρόλου από κοινού για το συμφέρον των τέκνων τους. Τα παιδιά δεν ανήκουν στους γονείς τους. Χρειάζονται την αγάπη και τη στοργή και των δύο για να «πετάξουν». Το συμφέρον των τέκνων των διαδίκων όπως είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω από τη συνομιλία που είχα μαζί τους είναι να μεγαλώνουν και με τους δύο γονείς τους. Συνεκτιμώντας τη γνώμη τους να είναι και με τους δύο γονείς τους και αξιολογώντας την ενώπιον μου μαρτυρία εκδίδεται διάταγμα ως ακολούθως: Ανατίθεται η φύλαξη και η φροντίδα των τέκνων των διαδίκων και στους δύο γονείς ανάλογα με ποιο γονέα θα διαμένουν τα τέκνα τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Καθορίζεται ως τόπος διαμονής των τέκνων ο εκάστοτε τόπος διαμονής του γονέα με τον οποίο θα διαμένουν τα τέκνα τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Θα ασκούνται από τους δύο γονείς από κοινού οι υπόλοιπες πτυχές της γονικής μέριμνας. Καθορίζεται ως χρόνος παράδοσης των τέκνων από τον ένα γονέα στον άλλο γονέα κάθε Σάββατο η ώρα 10.00 το πρωί. Καθορίζεται ως χρόνος έναρξης του διατάγματος το Σάββατο 8.7.2023. Καθορίζεται ως τόπος παραλαβής και παράδοσης των τέκνων ο τόπος διαμονής του γονέα με τον οποίο θα βρίσκονται τα τέκνα τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Ο αιτητής διατάσσεται να παραδώσει τα τέκνα στην καθ'ης η αίτηση το Σάββατο 8.7.2023 ώρα 10.00 το πρωί στον τόπο διαμονής του. Η καθ'ης η αίτηση διατάσσεται να παραλάβει τα τέκνα από τον αιτητή την εν λόγω ημέρα και ώρα στον τόπο διαμονής του αιτητή. Η καθ'ης η αίτηση διατάσσεται να παραδώσει τα τέκνα στον αιτητή το Σάββατο 15.7.2023 η ώρα 10.00 το πρωί στον τόπο διαμονής της. Ο αιτητής διατάσσεται να παραλάβει τα τέκνα από την καθ'ης η αίτηση την εν λόγω ημέρα και ώρα στον τόπο διαμονής της καθ'ης η αίτηση. Η ρύθμιση αυτή θα επαναλαμβάνεται κάθε Σάββατο η ώρα 10.00 το πρωί από εβδομάδα σε εβδομάδα ως ανωτέρω ορίζεται. Ενόψει της κατάληξης, κάθε πλευρά να επωμιστεί τα έξοδα της. Φ. Κωνσταντίνου, Δ. sn cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο