K.A. ν. E.X., Αρ. Αίτησης: 420/2019, 18/5/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Δικαιοδοσία Διατροφής Ενώπιον: Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Αρ. Αίτησης: 420/2019 Μεταξύ: K.A. Αιτήτρια και E.X. Καθ' ου η αίτηση ----------------------------- Ημερομηνία: 18 Mαΐου 2023 Εμφανίσεις: Για την Αιτήτρια: κα Χ. Μαυρονικόλα για Μαυρονικόλας και Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για τον Καθ' ου η Αίτηση: κα Ρ. Ευγενίου για Ηρακλής Ν. Κυριακίδης Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Οι διάδικοι τέλεσαν θρησκευτικό γάμο στις 20.2.
- Απέκτησαν τρία τέκνα. Την Σ., ηλικίας 8 ετών, την Α., ηλικίας 6½ ετών και τον Γ., ηλικίας 4 ετών κατά το χρόνο καταχώρισης της εναρκτήριας αίτησης. Επήλθε διάσταση στην έγγαμη συμβίωση τους την 1.9.
- Εκδόθηκε απόφαση λύσης του γάμου τους στις 19.12.
- Τα τέκνα διαμένουν με τους διαδίκους με βάση εκ συμφώνου εκδοθέν διάταγμα. Η αιτήτρια ζητά με την τροποποιημένη εναρκτήρια αίτηση την έκδοση διατάγματος με το οποίο να καθοριστεί η συνεισφορά του καθ'ου η αίτηση στη διατροφή των τέκνων τους στο ποσό €1.000 μηνιαίως με βάση τον περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμο του 1990 (Ν216/90), στο εξής «ο Νόμος». Ζητά περαιτέρω να διαταχθεί ο καθ'ου η αίτηση σε 13η καταβολή. Ο καθ'ου η αίτηση αμφισβητεί με την έκθεση υπεράσπισης του την αξίωση της αιτήτριας για την έκδοση του αιτούμενου διατάγματος. Η δικηγόρος του καθ'ου η αίτηση ανέφερε στη δικάσιμο της 25.10.2022 ότι ο καθ'ου η αίτηση αποδεχόταν να καταβάλλει στην αιτήτρια ποσό €400 μηνιαίως ως η συνεισφορά του. Η δικηγόρος της αιτήτριας ανέφερε ότι η αιτήτρια αποδεχόταν ποσό €700 - €750 μηνιαίως. Κατά την ακροαματική διαδικασία η αιτήτρια και ο καθ'ου η αίτηση κατέθεσαν έγγραφη μαρτυρία με ένορκη δήλωση. Η εκδίκαση ολοκληρώθηκε με γραπτές αγορεύσεις των δικηγόρων τους στις 3.5.2023 και επιφυλάχθηκε η απόφαση. Η δικηγόρος της αιτήτριας ανέφερε στην αγόρευση της ότι ο καθ'ου η αίτηση θα πρέπει να διαταχθεί να καταβάλλει €350 για κάθε τέκνο. Η δικηγόρος του καθ'ου η αίτηση ανέφερε στην αγόρευση της ότι η αίτηση θα πρέπει να απορριφθεί αφού ο καθ'ου η αίτηση αναλαμβάνει τα έξοδα των τέκνων όπως και η αιτήτρια κατά το ήμισυ. Παραθέτω τη σχετική με τα επίδικα θέματα μαρτυρία της αιτήτριας. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση της, η οποία αποτέλεσε τη μαρτυρία της, τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: Εκδόθηκε στις 17.12.2020 διάταγμα με το οποίο ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του καθ'ου η αίτηση με τα τέκνα (Τεκμήριο 1). Ανέφερε ότι τα τέκνα διανυκτερεύουν με τον καθ'ου η αίτηση στην οικία των γονέων του. Εργάζεται ως τραπεζικός υπάλληλος με μηνιαίο εισόδημα €1.810 το έτος 2020 και €1.985 το έτος
- Το επίδομα τέκνου ποσού €250 μηνιαίως και το επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας ποσού €540 (€180 για κάθε τέκνο) λαμβάνει η ίδια για έξι μήνες και για έξι μήνες ο καθ'ου η αίτηση. Ο καθ'ου η αίτηση είναι εκπαιδευτικός, διατηρεί φροντιστήριο, με μηνιαίο εισόδημα €3.
- Aναφέρθηκε στα έξοδα των τέκνων τους για τη διατροφή, την ένδυση και την υπόδηση, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την ψυχαγωγία, τη διακίνηση, τα έξοδα λειτουργίας της κατοικίας στην οποία διαμένουν και τα ιδιαίτερα μαθήματα που παρακολουθούν. Κατέθεσε ότι ο καθ'ου η αίτηση κατέβαλλε ως συνεισφορά του στην κάλυψη των αναγκών των τέκνων τους ποσό €300 μηνιαίως από το χρόνο της διάστασης μέχρι το Φεβρουάριο 2021 και το έξοδο της σίτισης των τέκνων όταν ήταν μαζί του, ακολούθως κατέβαλλε ποσό €199 από το Μάιο 2021 μέχρι το Μάιο 2022 αλλά όχι σταθερά κάθε μήνα. Ανέφερε «Κάποτε του ζητούσα να καλύπτει το ½ μερίδιο κάποιων εξόδων των ανηλίκων και το έκανε». Έπαυσε το Μάιο 2022 να της καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό. Ανέφερε κάποιες περιπτώσεις που ο καθ'ου η αίτηση πλήρωσε τα δίδακτρα των ιδιαίτερων μαθημάτων των τέκνων απευθείας στα φροντιστήρια ενώ γνώριζε ότι καταβάλλει η ίδια τα εν λόγω έξοδα με τραπεζική εντολή. Παραθέτω τη σχετική με τα επίδικα θέματα μαρτυρία του καθ'ου η αίτηση. Ανέφερε στην ένορκη δήλωση του, η οποία αποτέλεσε τη μαρτυρία του, τα ακόλουθα σχετικά γεγονότα: Αναφέρθηκε στο διάταγμα γονικής μέριμνας που εκδόθηκε στις 17.12.2020 στο οποίο αναφέρθηκε και η αιτήτρια. Ανέφερε ότι με αυτό ανατέθηκε και στους δύο γονείς από κοινού η φύλαξη και η φροντίδα των τέκνων τις αντίστοιχες ημέρες και ώρες που έκαστος έχει δικαίωμα επικοινωνίας με τα τέκνα. Κατέθεσε «τα τέκνα μας περνούν το 50% περίπου του χρόνου τους ανά μήνα στην αιτήτρια και το 50% περίπου του υπόλοιπου χρόνου τους μηνιαίως μαζί μου». Τα τέκνα διαμένουν μαζί του στην πατρική οικία του. Ανέφερε ότι λόγω του διευρυμένου χρόνου που τα τέκνα διαμένουν μαζί του έχει αυξημένα έξοδα διατροφής, στέγασης, διακίνησης, ένδυσης και υπόδησης και ψυχαγωγίας. Τα τέκνα γευματίζουν μαζί του καθημερινά εκτός από δύο Σαββατοκυρίακα το μήνα που είναι μαζί με την αιτήτρια. Τα έξοδα διακίνησης των τέκνων για την καθημερινή παραλαβή τους από το σχολείο και τη μεταφορά τους στις δραστηριότητες και παραλαβή από αυτές επωμίζεται η μητέρα του. Αναφέρθηκε στο μηνιαίο ποσό που κατέβαλλε στην αιτήτρια από τη διάσταση τους, αρχικά €300 σε μετρητά και στη συνέχεια κατέβαλλε ποσά μηνιαίως στον τραπεζικό λογαριασμό της αιτήτριας που του ζητούσε σε σχέση με τις δραστηριότητες των τέκνων. Αναφέρθηκε σε πληρωμές που έκανε για τα ιδιαίτερα μαθήματα των τέκνων απευθείας στα φροντιστήρια. Ανέφερε ότι εισηγήθηκε στην αιτήτρια να πληρώνουν κατά το ήμισυ τα έξοδα των φροντιστηρίων και δεν αποδέχθηκε. Ανέφερε ότι η τελευταία πρόταση που έγινε μέσω των δικηγόρων του ήταν να εκδοθεί διάταγμα €400 μηνιαίως και να καλύπτουν κατά το ήμισυ τα ιατρικά έξοδα που δεν καλύπτονται από το σχέδιο υγείας και η αιτήτρια δεν αποδέχθηκε. Αναφερόμενος στο μηνιαίο εισόδημα του κατέθεσε ότι διατηρεί φροντιστήριο και παραδίδει μαθήματα μαθηματικών σε μαθητές. Ανέφερε ότι έχει 19 μαθητές και το εισόδημα του είναι €100 μηνιαίως για κάθε μαθητή. Κατέθεσε ότι πριν τη διάσταση εργαζόταν σε κολλέγιο που κατονόμασε. Έψαξε για επιπλέον εργασία μέχρι να σχολάσουν τα τέκνα αλλά δεν κατέστη δυνατόν να βρει «λόγω και των δύσκολων συνθηκών που επικρατούν αλλά και του ιδιαίτερου μειωμένου χρόνου». Επισημαίνεται ότι η εκτεταμένη μαρτυρία του καθ'ου η αίτηση περιλαμβάνει γεγονότα που δεν δικογραφήθηκαν καθώς και άσχετα γεγονότα με την εξεταζόμενη αίτηση. Νομική πτυχή - Αξιολόγηση μαρτυρίας - Κατάληξη Στο άρθρο 33
(1)του Νόμου ορίζεται: «33
(1)Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του.» Στο άρθρο 37 του Νόμου ορίζεται: «37
(1)Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.
(2)Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του.» Παραπέμπω στη Νομολογία (Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη
(1998)1 ΑΑΔ 1386, 1390, Παναγιώτου ν. Σφικτού
(2001)1 ΑΑΔ 625, 630, Κορελλίδης ν. Κορελλίδη
(2012)ΙΓ ΑΑΔ 1975, 1980, Ρουσουνίδης ν. Ρουσουνίδου, Έφεση αρ.25/2019, 15.12.2021) και λαμβάνω υπόψη τα ακόλουθα σχετικά: Η αιτήτρια έχει μηνιαίο εισόδημα €1.985 από την εργασία της και επιπλέον τα επιδόματα που ανέφερε ότι λαμβάνει έξι μήνες η ίδια και έξι μήνες ο καθ'ου η αίτηση. Ο καθ'ου η αίτηση έχει μηνιαίο εισόδημα €1.900 από την εργασία του και επιπλέον τα επιδόματα που λαμβάνει έξι μήνες. Προκύπτει ότι είναι ίση η εισοδηματική δυνατότητα της αιτήτριας και του καθ'ου η αίτηση. Με το διάταγμα γονικής μέριμνας στην αίτηση 594/2019 που εκδόθηκε εκ συμφώνου στις 17.12.2020 ανατέθηκε από κοινού και στους δύο διαδίκους η φύλαξη και η φροντίδα των τριών ανήλικων τέκνων τους, τις αντίστοιχες ημέρες και ώρες που έκαστος εξ' αυτών θα έχει το δικαίωμα επικοινωνίας με τα τέκνα του. Καθορίστηκε ως τόπος διαμονής των τέκνων ο εκάστοτε τόπος διαμονής της αιτήτριας εντός της επαρχίας Λευκωσίας και ότι οι υπόλοιπες πτυχές της γονικής μέριμνας θα ασκούνται από τους δύο γονείς από κοινού. Περαιτέρω ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του καθ'ου η αίτηση με τα τέκνα του ώστε στον υπόλοιπο χρόνο ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας της αιτήτριας όπως αναφέρεται στην αρχή του διατάγματος για την ανάθεση της φύλαξης και της φροντίδας των τέκνων. Παρά την εκ συμφώνου ρύθμιση του θέματος αυτού, οι διαμάχες των γονέων για τα ανήλικα τέκνα τους δεν καταλάγιασαν όσο αφορά τον οικονομικό τομέα. Το εν λόγω διάταγμα είναι η βάση της εξέτασης της παρούσας υπόθεσης που αφορά το αίτημα της αιτήτριας για τη συνεισφορά του καθ'ου η αίτηση στη διατροφή και στην επιβίωση των τέκνων τους. Προκύπτει από το διάταγμα ότι ο καθ'ου η αίτηση έχει την ευθύνη της παραλαβής των τέκνων καθημερινά από το σχολείο κατά τη λήξη των μαθημάτων και της διατροφής τους για το μεσημεριανό γεύμα, τα τέκνα διανυκτερεύουν μαζί του δώδεκα φορές το μήνα και έχει την ευθύνη των τέκνων και κατά τις εργάσιμες ημέρες που τα σχολεία είναι κλειστά από η ώρα 7.30 το πρωί μέχρι η ώρα 15.
- Συνεπώς η διατροφή των τέκνων καλύπτεται σε διευρυμένο χρόνο από τον καθ'ου η αίτηση, το ίδιο ισχύει για τη διακίνηση των τέκνων και τα έξοδα στέγασης τους όντας αδιάφορο αν τα εν λόγω έξοδα καλύπτονται από τη μητέρα του. Το ίδιο ισχύει για τα έξοδα ψυχαγωγίας και κοινωνικών υποχρεώσεων, δώρων γενεθλίων, κατά το Σαββατοκυρίακο που έχει την ευθύνη τους ο καθ'ου η αίτηση. Κρίσιμα έξοδα των τέκνων παραμένουν τα έξοδα ένδυσης και υπόδησης, τα έξοδα λειτουργίας του τόπου διαμονής τους, τα ιατρικά έξοδα και τα ιδιαίτερα μαθήματα που παρακολουθούν. Δεν μου διαφεύγει το γεγονός ότι στο εκ συμφώνου εκδοθέν διάταγμα γονικής μέριμνας καθορίστηκε ως τόπος διαμονής των τέκνων ο εκάστοτε τόπος διαμονής της αιτήτριας. Αυτό έχει τη σημασία του. Είναι ο τόπος διαμονής των τέκνων, η σταθερή στέγη τους που σε αυτή περνούν τις περισσότερες ημέρες του μήνα και το γεγονός αυτό έχει κόστος στην αιτήτρια, να διατηρεί τη στέγη αυτή ώστε να έχει τις απαραίτητες συνθήκες διαβίωσης των τριών ανήλικων τέκνων. Με αυτές τις σκέψεις κατά νου, θεωρώ ότι απαιτούνται €100 μηνιαίως για κάθε τέκνο ως αναλογία, €300 για τα έξοδα λειτουργίας του τόπου διαμονής των τέκνων. Περαιτέρω θα πρέπει να οριστεί ένας εκ των γονέων ως το πρόσωπο που θα έχει την ευθύνη της ένδυσης και της υπόδησης των τέκνων συμπεριλαμβανομένης και της σχολικής ενδυμασίας. Θα οριστεί η αιτήτρια ως το πρόσωπο αυτό, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο τόπος διαμονής των τέκνων είναι ο τόπος διαμονής της, αδιάφορο αν ο καθ'ου η αίτηση επιθυμεί περιστασιακά να φροντίζει για τα έξοδα αυτά. Θεωρώ ότι απαιτούνται €100 μηνιαίως για κάθε τέκνο, €300, ως το δικόγραφο και η μαρτυρία της αιτήτριας. Όσο αφορά τα ιατρικά έξοδα που δεν καλύπτονται από το σύστημα υγείας, θα πληρώνονται από το γονέα με τον οποίο διαμένει το τέκνο κατά το χρόνο που προκύπτει το έξοδο και θα καλύπτεται κατά το ήμισυ από τον άλλο γονέα με βάση την ίση εισοδηματική δυνατότητα που αναφέρθηκε ανωτέρω με σχετική κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό του γονέα που πλήρωσε εντός δύο ημερών από την ημέρα που θα αποσταλεί σχετική απόδειξη πληρωμής. Όσο αφορά τα ιδιαίτερα μαθήματα που παρακολουθούν τα τέκνα επισημαίνεται ότι οι γονείς αποφασίζουν από κοινού με βάση τη γονική μέριμνα για τα μαθήματα ή τις δραστηριότητες που θα παρακολουθούν τα τέκνα τους. Λαμβάνεται υπόψη ότι οι δικηγόροι των διαδίκων καταχώρισαν κοινή δήλωση παραδεκτών γεγονότων ημερομηνίας 20.3.2023 όσο αφορά τα ιδιαίτερα μαθήματα που παρακολουθούν τα τέκνα και το καλοκαιρινό σχολείο και τα έξοδα αυτών. Τα εν λόγω έξοδα θα καταβάλλονται κατά το ήμισυ από έκαστο εκ των γονέων με βάση την ίση εισοδηματική δυνατότητα τους που αναφέρθηκε ανωτέρω. Για να μην προκληθεί αναστάτωση, αφού η αιτήτρια κυρίως κατέβαλλε τα έξοδα αυτά, θα καταβάλλονται από την αιτήτρια και ο καθ'ου η αίτηση θα καταβάλλει το ήμισυ των εξόδων με σχετική κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό της αιτήτριας εντός δύο ημερών από την ημέρα που θα αποσταλεί σχετική απόδειξη πληρωμής. Κρίνω ότι η ρύθμιση αυτή είναι δίκαιη αντί του καθορισμού μηνιαίας συνεισφοράς του καθ'ου η αίτηση για τα εν λόγω έξοδα για το λόγο ότι τα έξοδα αυτά διαφέρουν από έτος σε έτος ανάλογα με την ηλικία και τα ενδιαφέροντα των τριών τέκνων. Προκύπτει από τα ανωτέρω ότι απαιτείται ποσό €600 μηνιαίως για τα έξοδα λειτουργίας της κατοικίας που αποτελεί τον τόπο διαμονής των τέκνων και τα έξοδα ένδυσης και υπόδησης επιπλέον των εξόδων που αναφέρθηκαν ότι θα καλύπτονται τόσο από την αιτήτρια όσο και από τον καθ'ου η αίτηση. Το ποσό αυτό θα πρέπει να επωμιστούν οι διάδικοι κατά το ήμισυ με βάση την ίση εισοδηματική δυνατότητα τους. Το αίτημα της αιτήτριας για 13η καταβολή δεν προωθήθηκε και θεωρώ ότι εγκαταλείφθηκε. Λαμβάνοντας υπόψη την πορεία εκδίκασης της αίτησης με τροποποίηση της εναρκτήριας αίτησης και την κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο καθ'ου η αίτηση συνεισφέρει στα έξοδα των τέκνων κατά το χρόνο που είναι μαζί του με βάση το εκ συμφώνου εκδοθέν διάταγμα γονικής μέριμνας και επομένως αυτά καλύφθηκαν εκτεταμένα, κρίνω ότι είναι εύλογο η ισχύς του διατάγματος να αρχίζει από 1.6.
- Συνακόλουθα εκδίδεται διάταγμα ως ακολούθως: Ο καθ'ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλλει στην αιτήτρια ποσό €300 το μήνα από 1.6.2023 και την αντίστοιχη ημέρα κάθε μήνα ως συνεισφορά του για την επιβίωση των τέκνων του με κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό της αιτήτριας που θα του γνωστοποιηθεί. Το αίτημα της αιτήτριας να διαταχθεί ο καθ'ου η αίτηση σε 13η καταβολή απορρίπτεται ως εγκαταλειφθέν. Η αιτήτρια και ο καθ'ου η αίτηση διατάσσονται να καταβάλλουν κατά το ήμισυ τα ιατρικά έξοδα και τα έξοδα των ιδιαίτερων μαθημάτων και του καλοκαιρινού σχολείου που παρακολουθούν και θα παρακολουθούν τα τέκνα. Ο γονέας με τον οποίο διαμένει το τέκνο κατά το χρόνο που προκύπτει το ιατρικό έξοδο διατάσσεται να το καταβάλλει και ο άλλος γονέας διατάσσεται να καταβάλλει το ήμισυ του εν λόγω εξόδου με κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό του πρώτου εντός δύο ημερών από την ημέρα που θα αποσταλεί σχετική απόδειξη πληρωμής. Ο καθ'ου η αίτηση να γνωστοποιήσει στην αιτήτρια τον τραπεζικό λογαριασμό του στον οποίο θα γίνεται η κατάθεση. Η αιτήτρια διατάσσεται να καταβάλλει τα έξοδα των ιδιαίτερων μαθημάτων των τέκνων και ο καθ'ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλλει στην αιτήτρια το ήμισυ των εν λόγω εξόδων με κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό της εντός δύο ημερών από την ημέρα που θα αποσταλεί σχετική απόδειξη πληρωμής. Ενόψει της κατάληξης, κρίνω ότι είναι δίκαιο κάθε πλευρά να επωμιστεί τα έξοδα της. Φ. Κωνσταντίνου, Δ. sn cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο