Α.Γ. ν. Σ.Τ., Αρ. Αίτησης: 227/2020, 26/4/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Δικαιοδοσία Διατροφής Ενώπιον: Σ. Νεοφύτου, Δ. Αρ. Αίτησης: 227/2020 Μεταξύ: Α.Γ. Αιτητής Και Σ.Τ. Καθ' ης η αίτηση Ημερομηνία: 26 Απριλίου 2023 Εμφανίσεις: Για τον Αιτητή - Καθ' ου η αίτηση στην Ανταπαίτηση: Λ. Μούσουλος για Μούσουλος, Κανέλλα & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για την Καθ' ης η Αίτηση - Αιτήτρια στην Ανταπαίτηση: Ειρ. Χατζηγιακουμή (κα) για Άντρη Μ. Κυριάκου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.[1] ΑΠΟΦΑΣΗ Οι διάδικοι είναι πρώην σύζυγοι και από τον γάμο τους απέκτησαν δύο τέκνα, τη Μ και την Κ. Στις 26.02.2014 εκδόθηκε από το Οικογενειακό Δικαστήριο Λευκωσίας εκ συμφώνου διάταγμα με το οποίο ο Αιτητής διατάχθηκε όπως από 01.03.2014 και κάθε αντίστοιχη ημέρα κάθε επόμενου μήνα καταβάλλει στην Καθ' ης η αίτηση το ποσό των €425 μηνιαίως, ως η συνεισφορά του στην διατροφή και συντήρηση των ανήλικων τέκνων του Μ και Κ. Ο Αιτητής - Καθ' ου η αίτηση στην ανταπαίτηση (στο εξής Αιτητής), με τροποποιημένη εναρκτήρια αίτηση, αξιώνει την τροποποίηση του πιο πάνω διατάγματος, δια της μειώσεως του ποσού της διατροφής από €565.68 (ως αυτό έχει διαμορφωθεί μετά την επιβολή τριών αυξήσεων 10% μέχρι και την καταχώρισης της παρούσας αίτησης) σε €400 μηνιαίως. Η Καθ' ης η αίτηση - Αιτήτρια στην ανταπαίτηση (στο εξής Καθ' ης η αίτηση), καταχώρισε υπεράσπιση και ανταπαίτηση, με την οποία αξιώνει την αύξηση του ποσού της διατροφής σε €1.200 μηνιαίως. Αίτηση και ανταπαίτηση συνεκδικάστηκαν με την καταχώριση έγγραφης μαρτυρίας στη βάση της Δ.30 των Περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών. Οι διάδικοι κατέθεσαν την μαρτυρία τους υπό τη μορφή ενόρκων δηλώσεων, επί των οποίων αμφότεροι επισύναψαν τα αναγκαία κατά την κρίση τους τεκμήρια προς απόδειξη των ισχυρισμών τους. Ουδείς εκ των διαδίκων αντεξετάστηκε. Η ακρόαση ολοκληρώθηκε με τις αγορεύσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων των διαδίκων. Η Καθ' ης η αίτηση εγείρει προδικαστική ένσταση ότι η αίτηση είναι παράτυπη, επειδή στο δικόγραφο της αίτησης συμπεριλήφθηκε μαρτυρία με την επισύναψη τεκμήριων. Για το λόγο αυτό θεωρεί ότι η αίτηση πρέπει να απορριφθεί ως νομικά παράτυπη, με έξοδα εναντίον του Αιτητή. Η θέση αυτή επαναλαμβάνεται και από τη συνήγορο της Καθ' ης η αίτηση στην αγόρευση της. Ο συνήγορος του Αιτητή στην αγόρευση του ισχυρίζεται ότι η επισύναψη τεκμηρίων στην Αίτηση δεν επηρεάζει το σώμα ή το νόημα της αίτησης, η οποία κατά τα άλλα είναι σύμφωνη με τον Τύπο 1, ως προβλέπεται από το άρθρο 3 του Περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Διαδικαστικό Κανονισμό του 1990. Προς τούτο παρέπεμψε το Δικαστήριο στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Χλόη Χριστοδούλου v. Ανδρέα Χριστοδούλου
(1993)1 Α.Α.Δ. Σύμφωνα με τον Κανονισμό 3, του Περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Διαδικαστικό Κανονισμό του 1990, υπό τον τίτλο Έναρξη και Διεξαγωγή Διαδικασίας: «Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου αρχίζει με την καταχώριση από τον αιτητή στη Γραμματεία του Δικαστηρίου αίτησης σύμφωνα με τον Τύπο 1 περιέχουσας τον προσδιορισμό της αιτούμενης θεραπείας και των ουσιωδών γεγονότων τα οποία επικαλείται ο αιτητής για την έκδοσή της.» Στην απόφαση Χριστοδούλου ανωτέρω, αναφέρθηκαν τα εξής: «Οι Διαδικαστικοί Κανονισμοί δεν πραγματεύονται ευθέως τις συνέπειες που συνεπάγονται παρεκκλίσεις από τις πρόνοιές τους. Το θέμα ρυθμίζεται έμμεσα με τις διατάξεις του Κ. 11 που καθιστά εφαρμοστέους τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας σε όλα τα θέματα για τα οποία δεν γίνεται ειδική πρόνοια στους Διαδικαστικούς Κανονισμούς. Η Δ.64 Θ. 1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προβλέπει ότι μη συμμόρφωση με τους θεσμούς δεν καθιστά αφεαυτής άκυρη τη διαδικασία, εκτός αν το δικαστήριο κρίνει ότι τούτο επιβάλλεται από τη φύση της παρατυπίας ή αντικανονικότητας. Εξαιρούνται των διατάξεων της Δ.64 δικονομικά μέτρα τα οποία είναι εξ υπαρχής άκυρα [βλ. μεταξύ άλλων, Ν.P. Lanitisa Ltd n. Panayides
(1986)1 C.L.R. 490 και Αθανασιάδη v. Αλεξάνδρου
(1991)1 Α.Α.Δ. 945]. Η διαπίστωση ότι δικονομικό μέτρο είναι αντικανονικό και όχι άκυρο, δεν συνεπάγεται και τη θεραπεία της παρατυπίας. Επιβάλλεται η προσαρμογή της διαδικασίας στα θέσμια προς διεξαγωγή της δίκης μέσα στο καθιερωμένο πλαίσιο [βλ. Αθανασιάδη v. Αλέξανδρου (ανωτέρω)]. Στην προκείμενη υπόθεση, η αίτηση η οποία υποβλήθηκε ήταν παράτυπη. Η παρατυπία ήταν ουσιώδης ενόψει της απουσίας έκθεσης των γεγονότων στο κείμενο της αίτησης. » Στην υπό εξέταση περίπτωση, η εναρκτήρια αίτηση καταχωρίστηκε συμφώνως του Τύπου 1. Προσδιορίζεται δηλαδή η αιτούμενη θεραπεία και περιλαμβάνεται καταγραφή των γεγονότων που ο Αιτητής επικαλείται προς υποστήριξη της θεραπείας που αξιώνει. Δεν θεωρώ ότι η επισύναψη τεκμήριων επί της αιτήσεως, κατά παράβαση του Κ.3, καθιστά εξ' υπαρχής παράτυπη την αίτηση ή ότι αποτελεί λόγο απόρριψης της, αλλά το Δικαστήριο οφείλει να μη λάβει υπόψη τα σχετικά τεκμήρια. Συνεπώς, προχωρώ να εξετάσω την ουσία της υπόθεσης. Προς τούτο, υποδεικνύω ότι η εξουσία του Οικογενειακού Δικαστηρίου να τροποποιεί προηγούμενη απόφαση διατροφής πηγάζει από το άρθρο 38 του Περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου, Νόμος 216/90 (στο εξής ο Νόμος), το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «Αν αφότου εκδόθηκε η απόφαση που προσδιορίζει τη διατροφή μεταβλήθηκαν οι όροι της, το Δικαστήριο μπορεί να τροποποιήσει την απόφαση του ή να διατάξει τον τερματισμό της διατροφής.» Στην απόφαση Χριστοδουλίδου ν. Πολυβίου, Έφ. Αρ. 27/2020, ημερ.15.12.2021, συνοψίζονται οι βασικές παράμετροι που διέπουν το ζήτημα της τροποποίησης διατάγματος διατροφής. Παρατίθεται αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα: «Σύμφωνα με το Άρθρο 33
(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/1990), οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του, ενώ το Άρθρο 38 του ιδίου νόμου προνοεί ότι: «
(1)Αν αφότου εκδόθηκε η απόφαση που προσδιορίζει τη διατροφή μεταβλήθηκαν οι όροι της, το Δικαστήριο μπορεί να τροποποιήσει την απόφαση του ή και να διατάξει τον τερματισμό της διατροφής». Στην Αντρέου ν. Τσίρου, Έφ. Αρ.16/2013, ημερ.21.12.2016, αναφέρθηκε ότι η νομολογία έχει καθορίσει ότι μόνο γεγονότα τα οποία ανακύπτουν μετά την έκδοση του αρχικού διατάγματος είναι δυνατό να ληφθούν υπόψη προς αναθεώρηση του υφιστάμενου διατάγματος και πως: «Είναι η μεταβολή των όρων που καθιστά την αρχική απόφαση μεταρρυθμιστέα». Ο αιτητής έχει το βάρος απόδειξης ότι οι όροι του υφιστάμενου διατάγματος διατροφής έχουν μεταβληθεί ούτως ώστε να είναι αναγκαία η τροποποίηση του (βλ. ακόμα Μέγας ν. Kvasnikova, Αρ. Έφ. 26/2019, ημερ.10.7.2020 και Πετρή ν. Γρηγοριάδου Αρ. Έφ. 28/2019, ημερ.4.6.2021). Στην Σ.Κ. ν. Ε.Ζ., Αρ. Έφ.39/2016, ημερ.5.3.2020, αναφέρθηκε ότι ο αιτητής είχε υποχρέωση να καταδείξει τις περιστάσεις εκείνες οι οποίες μεσολάβησαν από την έκδοση του διατάγματος και δικαιολογούσαν την τροποποίηση του, αναλόγως. Δεν ήταν, όμως, συγχρόνως, αναγκαίο να αποδειχθούν οι περιστάσεις που οδήγησαν, αρχικά, στην έκδοσή του, δεδομένου, μάλιστα, ότι αυτό είχε εκδοθεί εκ συμφώνου.» Στην Λ.Μ. ν. Γ.Τ., Έφ. Αρ.22/2021, ημερ.23.6.2022, αναφέρθηκε επίσης ότι: «Σε γενικές γραμμές, το ποσό του διατάγματος διατροφής παιδιού, προκύπτει από την επεξεργασία τριών στοιχείων. Των αναγκών του παιδιού και των οικονομικών δυνατοτήτων των γονέων του ξεχωριστά. Απαιτείται να έχει μεταβληθεί τουλάχιστο ένα στοιχείο για να δικαιολογείται η τροποποίηση του διατάγματος διατροφής του. Αλλά κι' έτσι, υπάρχουν δυσκολίες, γιατί και στο πιο απλό παράδειγμα όπου τα εισοδήματα του γονέα που καταβάλλει διατροφή έχουν μειωθεί, είναι η νέα αναλογία τους προς το αναλλοίωτο εισόδημα του άλλου γονέα που θα καθορίσει το νέο ποσό και τη σχετική μείωση.» Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι η μεταβολή των όρων της προηγούμενης απόφασης πρέπει να είναι μεταγενέστερη του χρόνου έκδοσης της, άρα πραγματικό υπόβαθρο της αίτησης ή της ανταπαίτησης αναλόγως, θα πρέπει να αποτελέσουν γεγονότα που επεσυνέβησαν μετά τον χρόνο έκδοσης της απόφασης. Οι όροι της διατροφής δεν είναι άλλοι από τις δυνάμεις των υπόχρεων γονέων από την μια και οι ανάγκες του ανηλίκου από την άλλη. Κατ' ακολουθία, αυτό που το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει στην παρούσα υπόθεση είναι ποια γεγονότα προέκυψαν μετά την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος διατροφής που να διαφοροποιούν το πραγματικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο αυτό στηρίχθηκε. Από την στιγμή δε που υπάρχει ανταπαίτηση, ο κάθε διάδικος φέρει το βάρος να αποδείξει την μεταβολή των όρων και περιστάσεων που επικαλείται για την διαφοροποίηση του υφιστάμενου διατάγματος (βλ. Πετρή ν. Γρηγοριάδου Αρ. Έφ. 28/2019, ημερ.4.6.2021). Το ποσό που υποχρεούται σήμερα να καταβάλλει ο Αιτητής, σύμφωνα με το αρ. 38
(2)του Νόμου, που προβλέπει αύξηση του ποσού κατά 10% ανά περίοδο 24 μηνών, είναι €622,37. Στο ποσό αυτό συμπεριλαμβάνεται και η 4η κατά σειρά αύξηση που προστέθηκε στο ποσό στις 01.03.2022[2], εφόσον ο Αιτητής δεν αιτήθηκε αναστολή της επιβολής της. Προτού προχωρήσω με την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον μου θα ήθελα να σχολιάσω το εξής. Οι διάδικοι καταπιάνονται με γεγονότα που δεν σχετίζονται με την μεταβολή των όρων της διατροφής και στο μέτρο και στο βαθμό που οι ισχυρισμοί αυτοί εκφεύγουν των επίδικων θεμάτων, δεν θα απασχολήσουν το Δικαστήριο, ως άσχετοι με αυτά. Σκοπός μου είναι να καταπιαστώ με τους ισχυρισμούς που σχετίζονται με τις παραμέτρους επί των οποίων καθορίζεται η συνεισφορά των υπόχρεων γονέων στη διατροφή των τέκνων τους και στο κατά πόσον αυτές έχουν μεταβληθεί από την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος διατροφής, ούτως ώστε να δικαιολογείται είτε η μείωση, είτε η αύξηση του. Σημειώνω περαιτέρω ότι το διάταγμα γονικής μέριμνας που επικαλείται ο Αιτητής με βάση το οποίο έχει τα παιδιά υπό τη φύλαξη του για κάποιες ημέρες την εβδομάδα, δεν αμφισβητείται από την Καθ' ης η αίτηση. Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε την ίδια ημέρα που εκδόθηκε και το υφιστάμενο διάταγμα διατροφής. Συνεπώς, δεν αποτελεί γεγονός μεταγενέστερο της έκδοσης του διατάγματος διατροφής και δεν μπορεί να προβάλλεται από τον Αιτητή η ρύθμιση επικοινωνίας ως λόγος για την μείωση του ποσού της διατροφής. Πέραν τούτου, από τα όσα οι διάδικοι αναφέρουν τόσο στα δικόγραφα όσο και στη μαρτυρία τους, προκύπτει ότι το διάταγμα δεν εφαρμόζεται. Υπάρχει διάσταση στις θέσεις των διαδίκων ως προς τους λόγους μη εφαρμογής του, ωστόσο δεν θα απασχολήσουν το Δικαστήριο οι σχετικές αναφορές ως άσχετες με τα επίδικα θέματα. Ότι μπορεί να ληφθεί υπόψη για σκοπούς της παρούσας απόφασης είναι το πραγματικό γεγονός της μη εφαρμογής του διατάγματος. Τέλος, υποδεικνύω ότι με βάση την πάγια νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου, τα επίδικα θέματα περιορίζονται αυστηρά από τη δικογραφία. Η μαρτυρία που κάθε διάδικος θα παρουσιάσει στο Δικαστήριο πρέπει να είναι εντός των πλαισίων που καθορίζονται από αυτά. Η αναγκαιότητα αυστηρού καθορισμού των επίδικων θεμάτων, αντανακλάται και στο δικαίωμα ενός διαδίκου να γνωρίζει τι έχει να αντιμετωπίσει ενώπιον του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο εξακολουθεί να έχει καθήκον εκεί όπου εμφιλοχωρεί μαρτυρία, η οποία δεν θα έπρεπε να γίνει αποδεκτή, στο τέλος να αγνοήσει τέτοια μαρτυρία και να βασισθεί μόνο σε αποδεκτή μαρτυρία, έστω και εάν δεν είχε εγερθεί ένσταση κατά την εισαγωγή της (Miorage v. Radivojenic
(1998)1 B ΑΑΔ 1162). Κατά συνέπεια, ο ισχυρισμός του Αιτητή ότι εξαιτίας τραυματισμού που υπέστη το Σεπτέμβριο του 2022 κατέστη ανίκανος προς εργασία δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ως μη δικογραφημένος ισχυρισμός. Ο Αιτητής είχε κάθε ευκαιρία να δικογραφήσει το σχετικό ισχυρισμό στο δικόγραφο της αίτησης του, εφόσον η δεύτερη κατά σειρά τροποποιημένη αίτηση καταχωρίστηκε στις 07.10.2022, ήτοι μετά τον Σεπτέμβριο του 2022, χρονικό σημείο που κατά τον ίδιο επήλθε ο τραυματισμός του. Περαιτέρω, όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε στην απόφαση Αντώνης Σαλαχώρη v. Αργυρούλα Παναγιώτου, Πολ. Έφεση 257/2010, το δικόγραφο της απάντησης δεν μπορεί να θεωρηθεί ως υποκατάστατο μιας ορθής και εξ αρχής δικογραφημένης απαίτησης. Το αίτημα του Αιτητή για τροποποίηση του διατάγματος διατροφής στηρίζεται στη μείωση των εισοδημάτων του και στην αύξηση των εισοδημάτων της Καθ' ης η Αίτηση. Αποτελεί περαιτέρω θέση του ότι τα έξοδα των παιδιών έχουν μειωθεί από την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος και/ή δεν έχουν μεταβληθεί. Το αίτημα της Καθ' ης η αίτηση για αύξηση του ποσού της διατροφής στηρίζεται τόσο στη μείωση των εισοδημάτων της, όσο και στην αύξηση των εξόδων των παιδιών. Για τα εισοδήματα του Αιτητή, η σταθερή της θέση είναι ότι ο τελευταίος δεν αποκαλύπτει ειλικρινώς τις οικονομικές του δυνάμεις και ότι όσα ισχυρίζεται δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική εισοδηματική του δυνατότητα. Α. Οικονομικές δυνάμεις διαδίκων Αρχικά θα εξετάσω τις οικονομικές δυνάμεις των διαδίκων, ως ένα εκ των δύο όρων της διατροφής ανηλίκων, ούτως ώστε να διαφανεί εάν αυτές έχουν μεταβληθεί από τον χρόνο έκδοσης του υφιστάμενου διατάγματος, ως οι διάδικοι ισχυρίζονται. Αντλώ καθοδήγηση από τη νομολογία και υποδεικνύω ότι στη διαδικασία εξέτασης αιτήσεων που σχετίζονται με τον καθορισμό της διατροφής ανηλίκων, οι γονείς έχουν την ευθύνη να προβαίνουν σε πλήρη και αληθινή αποκάλυψη των οικονομικών τους πόρων και δυνατοτήτων, ώστε να καθορίζεται ανάλογα και η υποχρέωση τους για καταβολή ενός ποσού (βλ. Δημητρίου V. Περδίου
(2005)1 Α.Α.Δ.1418). Ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι κατά την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος, οι μηνιαίες του απολαβές ήταν της τάξεως των €950 περίπου μηνιαίως. Εξηγεί ότι το έτος 2014 οι συνολικές του απολαβές ήταν €11.063, ήτοι €921,91 μηνιαίως και το έτος 2015 ήταν €10.428, ήτοι €869,58 περίπου μηνιαίως. Το 2016 έμεινε άνεργος και εξαρτιόταν οικονομικά από τη συμβία του και το έτος 2017 μέχρι το 2020, εργαζόταν περιστασιακά με εισοδήματα που δεν ξεπερνούσαν τις €5.000 ετησίως, ήτοι €650 περίπου μηνιαίως. Το 2021 οι ετήσιες απολαβές του ήταν της τάξεως των €9.585, ήτοι €798,75 περίπου μηνιαίως. Για το έτος 2022, όπως αναφέρει, δεν είναι σε θέση να προσφέρει μαρτυρία, καθότι δεν έχει ακόμα συμπληρωθεί το έτος. Υπολογίζει όμως ότι είναι της τάξεως των €10.000 ετησίως. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του κατέθεσε ως τεκμήριο 2, ετήσιες Καταστάσεις Ασφαλιστικών Αποδοχών από το τμήμα των Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Ισχυρίζεται επίσης ότι απέκτησε ακόμα ένα τέκνο με την νυν σύζυγο του, γεγονός που έχει αυξήσει τις οικονομικές του υποχρεώσεις (τεκμήριο 3, πιστοποιητικό γέννησης ανηλίκου). Αναφορικά με την οικονομική κατάσταση της Καθ' ης η αίτηση, ο Αιτητής υποστηρίζει ότι αυτή έχει βελτιωθεί από την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος, εφόσον έχει τελέσει νέο γάμο, γεγονός που συνεπάγεται την μείωση της αναλογίας των παιδιών στα λειτουργικά έξοδα της οικίας στην οποία διαμένουν. Ισχυρίζεται επίσης ότι πλέον είναι αυτοεργοδοτούμενη και διατηρεί δικό της κομμωτήριο με κέρδη της τάξεως των €2.500 μηνιαίως, πλέον το επίδομα τέκνου ύψους περί τα €1.400 κατ' έτος. Αποδέχεται όμως ότι η Καθ' ης η αίτηση έπαυσε να λαμβάνει επίδομα μονογονέα. Ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι η οικονομική του κατάσταση δεν του επιτρέπει να είναι συνεπής στην υποχρέωση του με βάση το υφιστάμενο διάταγμα διατροφής και αυτός είναι ο λόγος που αιτείται την μείωση του ποσού. Αναφέρει ότι η Καθ' ης η αίτηση προβαίνει τακτικά σε έκδοση φυλακιστηρίων εναντίον του και ισχυρίζεται ότι παρά τις οικονομικές του δυσκολίες, πάντοτε καταβάλλει το ποσό της διατροφής, έστω και με λίγη καθυστέρηση. Η Καθ' ης η αίτηση στη σχετική με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς της μαρτυρία, απορρίπτει όλους τους ισχυρισμούς του Αιτητή και ισχυρίζεται ότι από την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος έχει επέλθει διαφοροποίηση των συνθηκών που δικαιολογεί την αύξηση και όχι τη μείωση του ποσού. Ισχυρίζεται ότι ο Αιτητής ουδέποτε κατέβαλλε την προβλεπόμενη αύξηση του 10% κάθε δύο έτη, με αποτέλεσμα να προβεί σε καταχώρηση φυλακιστηρίου στις 04.06.2020 ζητώντας το συνολικό ποσό των €2.301 που αντιστοιχεί σε 3 αυξήσεις. Κατέθεσε ως τεκμήριο Ζ, την Δήλωση φυλακιστηρίου. Κατέθεσε επίσης ως τεκμήριο Θ, δέσμη φυλακιστηρίων που κατά καιρούς εξέδωσε για να υποχρεώσει τον Αιτητή να συμμορφωθεί με το διάταγμα διατροφής. Είναι η θέση της ότι ο Αιτητής τόσο κατά την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος όσο και τα επόμενα χρόνια κερδίζει πολύ περισσότερα χρήματα από αυτά που δηλώνει στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις και ότι τα πραγματικά του εισοδήματα είναι της τάξεως των €3.000 μηνιαίως. Ισχυρίζεται ότι κατά τον χρόνο έκδοσης του διατάγματος και κατά το έτος 2015 ο Αιτητής ήταν μισθωτός στην εταιρεία που φαίνεται στο Τεκμήριο 2 που ο ίδιος κατέθεσε, εταιρεία η οποία ανήκει στον πατέρα του. Όπως είναι σε θέση να γνωρίζει, ουδέποτε δήλωνε τα πραγματικά του εισοδήματα. Το ίδιο ισχύει και για τα έτη 2016-2020, όπου στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις φαίνεται ως αυτοεργοδοτούμενος αλλά και για τα επόμενα έτη, όπου οι δηλώσεις του ως προς τα εισοδήματα του δεν ανταποκρίνονται στα πραγματικά του εισοδήματα. Είναι η θέση της ότι ο Αιτητής ψεύδεται και προσπαθεί να παρουσιάσει μια παραποιημένη εικόνα των πραγματικών του εισοδημάτων για να δικαιολογήσει την αίτηση του για μείωση του ποσού της διατροφής. Αναφέρει επίσης ότι ο Αιτητής έχει όλο το χρόνο στη διάθεση του να εργαστεί, εφόσον τα τελευταία δύο χρόνια δεν ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας του. Ως προς τον ισχυρισμό του ότι η απόκτηση ακόμα ενός τέκνου έχει μεταβάλει την οικονομική του κατάσταση με την δημιουργία επιπλέον υποχρεώσεων, υποδεικνύει ότι το απέκτησε 2 χρόνια μετά από την καταχώρηση της παρούσας αίτησης και δεν δικαιολογεί την ενέργεια του να ζητά μείωση του ποσού της διατροφής. Αναφορικά με τα εισοδήματα της, η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται ότι κατά την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος ήταν υπάλληλος σε κομμωτήριο με καθαρές μηνιαίες απολαβές ύψους €750 μηνιαίως. Το 2017 άρχισε να εργάζεται ως αυτοεργοδοτούμενη με τα εισοδήματα της να παραμένουν σταθερά, ενώ κατέβαλλε επιπλέον έξοδα ενοικίου για το χώρο εργασίας της ύψους €400 μηνιαίως, πλέον λειτουργικά έξοδα, λογαριασμούς κοινής ωφελείας και αγορά προϊόντων κομμωτηρίου. Ισχυρίζεται ότι από το 2020 τα εισοδήματα της έχουν μειωθεί τραγικά, λόγω μείωσης του κύκλου εργασιών της και ανέρχονται περίπου στα €300 μηνιαίως, ήτοι €4.513 για το έτος 2020 και €3.570 για το έτος 2021. Έτσι, αναγκάζεται να δανείζεται χρήματα από τον πατέρα της για να μπορέσει να καλύψει τα δικά της έξοδα και τα έξοδα των παιδιών. Ταυτόχρονα, προσπαθεί να διατηρήσει σε λειτουργία το κομμωτήριο, ελπίζοντας ότι θα καλυτερεύσουν τα πράγματα. Προς απόδειξη των ισχυρισμών της, κατέθεσε ως τεκμήριο Β, αναλυτική κατάσταση αποδοχών για το έτος 2014 όπου εργαζόταν ως υπάλληλος, τις αναλυτικές καταστάσεις των αποδοχών για τα έτη 2020 και 2021 και δέσμη αποδείξεων καταβολής ενοικίου για το χώρο του κομμωτηρίου που ενοικιάζει. Ισχυρίζεται ότι το 2022 τα εισοδήματα της είναι τα ίδια με τις τελευταίες δύο χρονιές. Κατά τα λεγόμενα της, τα εισοδήματα της είναι χαμηλά διότι ο Αιτητής δεν ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας του, ως εκ τούτου ανέλαβε η ίδια αποκλειστικά όλες τις μεταφορές των παιδιών στις διάφορες δραστηριότητες τους και οι ώρες που μπορεί να εργάζεται είναι περιορισμένες. Αναγκάστηκε πολλές φορές να αφήσει την εργασία της και να χάσει πελάτες με αποτέλεσμα να μειωθεί ο κύκλος εργασιών της. Ισχυρίζεται ότι αντιμετωπίζει πρόβλημα υγείας για το οποίο υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση τον Οκτώβριο του 2020. Απαιτείται δε συνεχής παρακολούθηση και επιβάλλεται να μην αγχώνεται. Κατέθεσε προς τούτο ως τεκμήριο Στ, έντυπο εξιτηρίου από το Νοσοκομείο, βεβαίωση από τον ιατρό της και αποδείξεις πληρωμών ιατρικών εξετάσεων. Αναφέρει ότι στις 08.10.2022 έχει τελέσει γάμο με τον σύντροφο της και ως εκ τούτου πλέον δεν λαμβάνει επίδομα μονογονέα. Το επίδομα τέκνου είναι μόλις €45 για το κάθε ανήλικο, ποσό μη ικανοποιητικό για να καλύψει τις ανάγκες δυο έφηβων κοριτσιών. Εξετάζοντας τις οικονομικές δυνάμεις του Αιτητή, αρχικά υποδεικνύω ότι στο δικόγραφο της τροποποιημένης αίτησης αναφέρει ότι τόσο κατά την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος ήτοι το 2014, όσο και κατά την καταχώριση της αίτησης, ήτοι το 2020, τα εισοδήματα του ήταν της τάξεως των €1.000 μηνιαίως. Συνεπώς, με βάση τους δικογραφημένους του ισχυρισμούς δεν προκύπτει οποιαδήποτε διαφοροποίηση στα εισοδήματα του. Με τη μαρτυρία του παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα της οικονομικής του κατάστασης. Ισχυρίζεται ότι όταν εκδόθηκε το επίδικο διάταγμα ελάμβανε περί τα €920 μηνιαίως, το 2015 περί τα €870 μηνιαίως, το 2016 παρέμεινε άνεργος, το 2017-2020 από περιστασιακή εργασία ελάμβανε περί τα €650 μηνιαίως και από το 2021 είχε αύξηση εισοδημάτων και ελάμβανε περί τα €800 μηνιαίως. Για τα σημερινά του εισοδήματα δεν κατέθεσε οποιοδήποτε τεκμήριο. Στην απόφαση Μαρκουλίδη v. Μαρκουλίδη
(1998)1 ΑΑΔ 1386, αποφασίστηκε ότι οι δυνάμεις του υπόχρεου είναι στοιχείο που στις πλείστες των περιπτώσεων, μόνο ο ίδιος γνωρίζει και εάν επιλέξει να μην βοηθήσει το Δικαστήριο στη διακρίβωση τους, τότε το Δικαστήριο οφείλει να ενεργήσει στη βάση των στοιχείων που έχει ενώπιον του για να καταλήξει σε ευρήματα. Στην απόφαση Δημητρίου ανωτέρω, αποφασίστηκε ότι το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη όχι μόνο τα πραγματικά εισοδήματα του υπόχρεου αλλά και την ικανότητα του να κερδίζει. Ο ισχυρισμός της Αιτήτριας ότι ο Αιτητής εργαζόταν μέχρι το 2016 σε εταιρεία του πατέρα του δεν αμφισβητείται. Από το τεκμήριο 2 που ο ίδιος ο Αιτητής κατέθεσε, προκύπτει ότι η εταιρεία στην οποία εργαζόταν φέρει το ίδιο όνομα με το επίθετο του Αιτητή. Ο Αιτητής δεν έδωσε καμία εξήγηση γιατί επέλεξε να παραιτηθεί από την εργασία του ή εν πάση περιπτώσει γιατί παρέμεινε άνεργος για περίοδο ενός έτους και ακολούθως άρχισε να δηλώνεται ως αυτοεργοδοτούμενος, με περιστασιακή μόνο εργασία, η οποία του απέφερε σαφώς χαμηλότερα εισοδήματα. Προκύπτει επίσης ότι την περίοδο που ισχυρίζεται ότι ήταν άνεργος ή ακόμα και την περίοδο που εργαζόταν περιστασιακά δεν προέβη σε οποιοδήποτε αίτημα για μείωση του ποσού της διατροφής ή έστω σε αίτημα αναστολής ισχύος του 10%, αλλά αυτό επέλεξε να πράξει την περίοδο που με βάση τους δικούς του ισχυρισμούς το εισόδημα του άρχισε να αυξάνεται, χωρίς και πάλι να ζητήσει αναστολή της επόμενης αύξησης του 10%. Μετά την ενέργεια της της Καθ' ης η αίτηση να αξιώσει με την έκδοση φυλακιστηρίου την αύξηση του 10% επίσης παρέμεινε αδρανής ως προς το θέμα της αύξησης, εφόσον παρά το ότι αιτήθηκε μείωση του ποσού της διατροφής δεν αξίωσε την μη ισχύ της επόμενης αύξησης. Η θέση του ότι η οικονομική του κατάσταση δεν του επέτρεπε να συμμορφώνεται με το διάταγμα διατροφής και ερχόταν αντιμέτωπος με εντάλματα φυλάκισης, έρχεται σε αντίθεση με την ενέργεια του να επιδιώξει μείωση του ποσού της διατροφής σε μια περίοδο όπου τα εισοδήματα του άρχισαν να αυξάνονται. Με αυτά τα δεδομένα, ο ισχυρισμός της Καθ' ης η αίτηση ότι ο Αιτητής ουδέποτε δήλωνε τα πραγματικά του εισοδήματα, ισχυρισμός που επίσης δεν αμφισβητείται, κρίνεται καθ' όλα λογικός, εφόσον ο Αιτητής με την δήλωση εισοδημάτων έστω και χαμηλών, θεωρείται ότι έχει εκπληρώσει την σχετική του υποχρέωση προς το Κράτος. Η γενικότερη συμπεριφορά του Αιτητή και κυρίως η μαρτυρία του αναφορικά με τα εισοδήματα του κατά τον κρίσιμο χρόνο έκδοσης του επίδικου διατάγματος και κατά τον χρόνο που αξιώνει την μείωση του ποσού της διατροφής, πέραν του ότι έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα όσα έχει δικογραφήσει, παρουσιάζει κενά και δημιουργεί τέτοια ερωτηματικά ως προς τα κατά πόσον υπήρξε ειλικρινής στα όσα ισχυρίζεται για την οικονομική του κατάσταση που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Ο Αιτητής απέτυχε να αποδείξει την μείωση των εισοδημάτων που ισχυρίζεται. Αναφορικά με τον ισχυρισμό του Αιτητή ότι οι οικονομικές του συνθήκες έχουν μεταβληθεί από την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος, λόγω απόκτησης ενός ακόμα τέκνου, σημειώνω ότι αναμφίβολα το πραγματικό γεγονός απόκτησης τέκνου δημιουργεί υποχρεώσεις στους γονείς, οι οποίοι οφείλουν να καλύπτουν μεταξύ άλλων και τα έξοδα διατροφής και συντήρησης του. Ο Αιτητής έχει εκ του νόμου υποχρέωση να διατρέφει το τέκνο του, αντίστοιχη με αυτή που έχει να διατρέφει τα ανήλικα που απέκτησε με την Καθ' ης η αίτηση, τα οποία ασφαλώς δεν πρέπει να τεθούν σε δεύτερη μοίρα. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η υποχρέωση διατροφής του τέκνου που απέκτησε ο Αιτητής με τη νυν σύζυγο του, βαραίνει και την τελευταία, αναλόγως των δικών της εισοδημάτων. Η παρούσα υπόθεση ασφαλώς δεν ενδείκνυται για την αξιολόγηση της δικής της οικονομικής δυνατότητας, πλην όμως, εφόσον η απόκτηση του τέκνου επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα του Αιτητή να διατρέφει τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων, όπως ο ίδιος ισχυρίζεται, δεν μπορεί να παραμείνει ασχολίαστο το γεγονός ότι σε καμία αναφορά δεν προβαίνει ο Αιτητής για τις οικονομικές της δυνάμεις ή ακόμα και στα έξοδα του παιδιού τους. Η μόνη αναφορά που έχω εντοπίσει είναι ότι για όσο χρόνο ο Αιτητής ήταν άνεργος συντηρείτο από την νυν σύζυγο του, συμβία του τότε, η οποία προφανώς είχε την οικονομική δυνατότητα να το πράττει. Στην απουσία μαρτυρίας για το βαθμό που η απόκτηση του τέκνου του Αιτητή επηρεάζει τις εισοδηματικές του δυνάμεις και με δεδομένο ότι δεν είναι ο μόνος κατά νόμο υπεύθυνος να διατρέφει το τέκνο αυτό, του οποίου τις ανάγκες αγνοεί το Δικαστήριο, ο σχετικός αόριστος ισχυρισμός δεν μπορεί να οδηγήσει σε κάποιο ασφαλές εύρημα ως προς το κατά πόσον έχουν επηρεαστεί ουσιωδώς οι οικονομικές δυνάμεις του Αιτητή. Εξετάζοντας τις οικονομικές δυνάμεις της Καθ' ης η αίτηση καταλήγω στο ίδιο συμπέρασμα, ότι δηλαδή δεν υπήρξε ειλικρινής ως προς τα όσα ισχυρίζεται, αλλά αντίθετα γίνεται προσπάθεια από μέρους της να παρουσιάσει μια παραποιημένη εικόνα των οικονομικών της δυνάμεων και εξηγώ. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της κατά την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος εργαζόταν ως υπάλληλος σε κομμωτήριο με καθαρό μηνιαίο εισόδημα της τάξεως των €
- Επέλεξε όμως να αποχωρήσει από την συγκεκριμένη εργασία και να εργαστεί ως αυτοεργοδοτούμενη με τα ίδια εισοδήματα αλλά με επιπλέον έξοδα ενοικίου ύψους €400 και άλλα λειτουργικά έξοδα του κομμωτηρίου. Κατέληξε δε το 2020 να κερδίζει €300 μηνιαίως, ποσό το οποίο με βάση τους ισχυρισμούς της συνεχίζει να λαμβάνει μέχρι σήμερα. Τα τεκμήρια που κατέθεσε για να τεκμηριώσει τους ισχυρισμούς της δεν διαψεύδουν την άσχημη οικονομική κατάσταση που περιγράφει, ωστόσο και στην δική της περίπτωση ισχύει ότι ανέφερα ανωτέρω για τον Αιτητή. Το εισόδημα που επιλέγει κάποιος να δηλώνει στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις για να συμμορφωθεί με την υποχρέωση του αυτή προς το Κράτος δεν αποτελεί δίχως άλλο απόδειξη για τα πραγματικά του εισοδήματα του, όταν η γενικότερη εικόνα που αναδύεται από πραγματικά γεγονότα δεν συνάδει με αυτά. Τα όσα η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται για την μείωση των εισοδημάτων της αντίκεινται στη λογική. Επιλέγει να διατηρεί εν ζωή μια επιχείρηση η οποία της αποφέρει τα μισά εισοδήματα από αυτά που ελάμβανε ως υπάλληλος, με τη δικαιολογία ότι ελπίζει σε καλύτερες μέρες. Ισχυρίζεται ότι είναι αδύνατο να καλύπτει τα έξοδα των παιδιών, παραμένει όμως σε μια εργασία η οποία δεν της αποφέρει ούτε τον βασικό μισθό. Η λογική θέλει ότι η Καθ' ης η αίτηση θα μπορούσε να εργαστεί σε οποιαδήποτε εργασία, η οποία δεν απαιτεί κάποια ειδικά προσόντα, ακόμα και με μερική απασχόληση και να λαμβάνει περισσότερα από €300 μηνιαίως. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός της ότι απαιτείται το ποσό των €2.000 μηνιαίως περίπου για τα έξοδα των παιδιών, δεν συνάδει με την οικονομική κατάσταση που παρουσίασε. Ούτε ο ισχυρισμός της ότι δανείζεται χρήματα για να καλύψει τις ανάγκες των παιδιών τεκμηριώνεται καθ' οιονδήποτε τρόπο. Η δικαιολογία που προβάλλει η Καθ' ης η αίτηση ότι δηλαδή τα εισοδήματα της είναι τόσο χαμηλά επειδή ο Αιτητής δεν ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Όπως προκύπτει από το αναλυτικό εξοδολόγιο που παρέθεσε, τα παιδιά απασχολούνται και/ή απασχολούνταν μέχρι πρότινος στη Λέσχη του σχολείου τους μετά το πέρας της σχολικής ημέρας, γεγονός που της δίδει την ευχέρεια να εργάζεται τουλάχιστον μέχρι το μεσημέρι και όπως ήδη έχω αναφέρει να κερδίζει περισσότερα χρήματα. Με βάση όλα τα πιο πάνω και με δεδομένο ότι το Δικαστήριο δύναται να λάβει υπόψη και την ικανότητα ενός ατόμου να κερδίζει, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι οι εισοδηματικές δυνάμεις της Καθ' ης η αίτηση δεν έχουν μεταβληθεί από τον χρόνο έκδοσης του υφιστάμενου διατάγματος και ότι εν πάση περιπτώσει έχει την ικανότητα να κερδίζει εισοδήματα τουλάχιστον της τάξεως αυτών που κέρδιζε κατά την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος. Ως προς το πρόβλημα υγείας που η Καθ' ης η αίτηση αντιμετωπίζει, από το Τεκμήριο Στ που κατέθεσε προκύπτει ότι δεν έχει καταστεί ανίκανη προς εργασία, αλλά αυτό που συστήνεται είναι η εικοσιτετράωρη ανάπαυση. Οι αποδείξεις πληρωμών που κατέθεσε ως μέρος του συγκεκριμένου τεκμηρίου αφορούν περίοδο πριν από την καταχώριση της αίτησης, πλην δύο αποδείξεων για το ποσό των €2 και €
- Στη βάση αυτών των δεδομένων δεν προκύπτει ότι η Καθ' ης η αίτηση έχει αυξημένα έξοδα λόγω του προβλήματος υγείας που αντιμετωπίζει αλλά ότι από το 2020 προέβη σε αιματολογικές εξετάσεις μία μόνο φορά, με κόστος €
- Συνεπώς, δεν πρόκειται για ένα έξοδο τακτικό το οποίο επηρεάζει ουσιωδώς τις οικονομικές της δυνάμεις. Με βάση όλα τα ανωτέρω, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι οι διάδικοι απέτυχαν να αποδείξουν την μεταβολή των εισοδημάτων τους, ως οι σχετικοί τους ισχυρισμοί. Β. Ανάγκες των παιδιών Στο δικόγραφο της αίτησης, ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι τα έξοδα των παιδιών έχουν μειωθεί ή εν πάση περιπτώσει δεν έχουν διαφοροποιηθεί. Στην υπεράσπιση στη ανταπαίτηση ισχυρίζεται ότι η Καθ' ης η αίτηση υπερβάλλει ως προς τα έξοδα των παιδιών και ότι τα κονδύλια που αναφέρει δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ισχυρισμό που επαναλαμβάνει και στη μαρτυρία του. Απορρίπτει τους ισχυρισμούς της Καθ' ης η αίτηση ότι απαιτείται το ποσό των €2,081.10 μηνιαίως και υποστηρίζει ότι το ποσό των €1.2040 είναι υπεραρκετό για να καλύψει τις ανάγκες διατροφής και συντήρησης των παιδιών, προβαίνοντας σε σχολιασμό ενός εκάστου των εξόδων των παιδιών. Ως προς το τελευταίο, τους ισχυρισμούς δηλαδή του Αιτητή επί των επιμέρους εξόδων των παιδιών, η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται ότι δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο εφόσον ο Αιτητής δεν έχει δικογραφήσει κανένα σχετικό ισχυρισμό, αλλά για πρώτη φορά αναφέρεται στα έξοδα με τη μαρτυρία του. Με βάση τα όσα αναφέροντα στην απόφαση Α.Τ. v. Α.Β., Έφεση Αρ. 20/2022, ημερομηνίας 23 Φεβρουαρίου 2023, η θέση της Καθ' ης η αίτηση δεν γίνεται αποδεκτή. Προς τούτο παραθέτω αυτούσια τη σχετική αναφορά. «Είναι θεμελιωμένο ότι στα δικόγραφα αναγράφονται οι βασικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, αλλά όχι η μαρτυρία με την οποία θα αποδειχθούν οι ισχυρισμοί τους. Όταν επιζητείται τροποποίηση διατάγματος, απαιτείται να δικογραφηθεί ισχυρισμός ότι μεταβλήθηκε κάποιος τουλάχιστον όρος ή στοιχείο όπως περιγράφεται στην Λ.Μ.. Ο ισχυρισμός αυτός μπορεί να εξειδικευτεί. Ό,τι δηλαδή, για παράδειγμα, τα έξοδα διατροφής του παιδιού κατά την έκδοση του διατάγματος ήταν Α και έχουν αυξηθεί σε Β. Ή ότι ο υπόλογος να πληρώνει διατροφή πατέρας προάχθηκε και λαμβάνει μεγαλύτερο μισθό Δ αντί Γ που λάμβανε κατά την έκδοση του διατάγματος. Αν όχι, ο αντίδικος μπορεί να ζητήσει περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες (Κυριάκου ν. Troodos Electric Cables Ltd
(2015)1(B) A.A.Δ. 975, 977, Πολυκάρπου ν. Elneda Trading Ltd
(2000)1 (Β) Α.Α.Δ. 699, 703 και Δημήτρη κ.ά. ν. Beven κ.ά.
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 663, 673). Ό,τι μπορεί να διαταχτεί η παροχή τέτοιων λεπτομερειών, δεν σημαίνει ότι το δικόγραφο, ως είχε, ήταν ανεπαρκές.» Η Καθ' ης η αίτηση στο δικόγραφο της ανταπαίτησης ισχυρίζεται ότι τα έξοδα των παιδιών κατά το χρόνο έκδοσης του διατάγματος ανέρχονταν σε €1.025 και ότι κατά το χρόνο καταχώρισης της ανταπαίτησης αυξήθηκαν σε €2.
- Η λογική ακολουθία των πραγμάτων θέλει κατά κανόνα όσο μεγαλώνουν τα παιδιά να αυξάνονται και τα έξοδα τους, εφόσον οι ανάγκες τους δεν είναι στατικές και συνεχώς μεταβάλλονται. Κατά το χρόνο έκδοσης του υφιστάμενου διατάγματος η Μ ήταν σχεδόν 5 ετών και η Κ ήταν μόλις 2 ετών, ενώ σήμερα είναι δύο έφηβα κορίτσια ηλικίας 13 και 11 αντίστοιχα. Με το πέρας του χρόνου και την μετάβαση τους από την νηπιακή στην παιδική και εφηβική ηλικία είναι λογικό ότι κάποιες ανάγκες παύουν να υφίστανται, αντικαθίστανται όμως από κάποιες άλλες, συνήθως εκπαιδευτικής και κοινωνικής φύσεως. Ο Αιτητής στα δικόγραφα του δεν αμφισβητεί ότι τα έξοδα των παιδιών κατά τον χρόνο έκδοσης του διατάγματος ήταν της τάξεως των €1.
- Με τη μαρτυρία του ισχυρίζεται ότι το ποσό που πραγματικά απαιτείται για την κάλυψη τους είναι €1.240 μηνιαίως. Συνεπώς, με βάση με βάση τους δικούς του ισχυρισμούς δεν προκύπτει μείωση στα έξοδα των παιδιών, αλλά αντίθετα παρατηρείται αύξηση της τάξεως των €200 περίπου. Στη βάση αυτών των δεδομένων, η θέση του ότι επιβάλλεται η μείωση του ποσού της διατροφής, λόγω της μείωσης των εξόδων των παιδιών δεν δικαιολογείται και απορρίπτεται. Κατ' ακολουθίαν, ό,τι παραμένει να εξεταστεί είναι το κατά πόσον έχουν αυξηθεί ουσιωδώς τα έξοδα των παιδιών, ως η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται, ούτως ώστε να δικαιολογείται η αύξηση του ποσού της διατροφής. Ως ήδη ανέφερα, αποτελεί κοινό τόπο ή εν πάση περιπτώσει δεν αμφισβητείται από τον Αιτητή ότι κατά την έκδοση του διατάγματος τα έξοδα των παιδιών ήταν της τάξεως των €1.
- Σήμερα, με βάση τους ισχυρισμούς της Καθ' ης η αίτηση το ποσό έχει διπλασιαστεί. Για να διαφανεί εάν όντως τα έξοδα των παιδιών έχουν αυξηθεί, επιβάλλεται να γίνει σύγκριση των εξόδων κατά τους ουσιώδης χρόνους της έκδοσης του διατάγματος και της καταχώρισης της ανταπαίτησης. Καθίσταται προς τούτο αναπόφευκτο για το Δικαστήριο να προχωρήσει στην εξέταση των επιμέρους κονδυλίων που απαρτίζουν το αναλυτικό εξοδολόγιο των παιδιών. Στην εξέταση αυτή θα προβώ, λαμβάνοντας υπόψη ότι η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για την συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του (βλ. άρθρο 37 του Ν.216/90). Στο σύγγραμμα «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ», στην σελ. 652, ο Απόστολος Σ. Γεωργιάδης αναφέρει αναλυτικά τι περιλαμβάνει η διατροφή του δικαιούχου, απόσπασμα το οποίο παραθέτω αυτούσιο: «
- Ανάγκες του δικαιούχου Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευση του (πλήρης διατροφή: ΑΚ 1493 εδ. β΄). Στο περιεχόμενο της διατροφής περιλαμβάνονται ειδικότερα βιοτικές ανάγκες του δικαιούχου που είτε υφίστανται πραγματικά κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής είτε μπορούν με βεβαιότητα να προβλεφθούν μελλοντικά. Η διατροφή λοιπόν περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη: τροφή, στέγη, ένδυση, θέρμανση, φωτισμό, λοιπά λειτουργικά έξοδα της οικίας διαμονής, ψυχαγωγία, μόρφωση (π.χ. αγορά βιβλίων), διαπαιδαγώγηση, νοσηλεία και δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, παραθέριση, συγκοινωνία και επικοινωνία. Ιδίως περιλαμβάνονται δαπάνες θεωρητικής, επαγγελματικής ή τεχνικής μόρφωσης, ακόμη και μεταπτυχιακής.» Όπως έχει υποδειχθεί από τη νομολογία του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου (Παναγιώτου v. Σφικτού
(2001)1 ΑΑΔ 625), το μέτρο της διατροφής δεν μπορεί να εξευρεθεί με απόλυτους αριθμούς. Η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ρόλο στην καλύτερη αντίληψη των γεγονότων προς εντοπισμό των πραγματικών αναγκών συγκεκριμένων ατόμων. Το Δικαστήριο, εξετάζοντας και καθορίζοντας το εύλογο των κονδυλίων που απαιτούνται για τη διατροφή και συντήρηση του δικαιούχου δεν είναι υποχρεωμένο να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να οδηγούν σε υπολογισμό με σεντ, αλλά θα πρέπει να σταθμίζει τις ανάγκες. Το Δικαστήριο δεν δεσμεύεται από την μαρτυρία των διαδίκων και οφείλει να ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων (βλ. Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδης κ.ά.
(1989)1 ΑΑΔ 1386, Κορελλίδης ν. Κορελλίδη
(2012)1 ΑΑΔ 1975, Παναγιώτου ν. Σφικτού
(2001)1 ΑΑΔ 625, Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους
(2010)1 (Β) ΑΑΔ 951). Ακόμα ένας παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό των εξόδων ενός ανηλίκου είναι το βιοτικό επίπεδο που αυτό απολάμβανε πριν από το χωρισμό των γονέων του. Το Δικαστήριο καταλήγει σε συμπεράσματα που θα επαναφέρουν, ή δυνατό, τα ανήλικα παιδιά σε μία πλησιέστερη κατάσταση, όπως θα ήταν εάν οι γονείς τους ζούσαν μαζί. Προς τούτο λαμβάνονται υπόψη οι συνήθειες, οι δραστηριότητες και γενικά το επίπεδο διαβίωσης των παιδιών σε συνάρτηση με τις εισοδηματικές δυνάμεις των γονέων, οι οποίες πρέπει λογικά να συνάδουν με τα όσα οι διάδικοι ισχυρίζονται αναφορικά με το ύψος των εξόδων των παιδιών τους. Έτσι, κονδύλια που κατ' ισχυρισμό απαιτούνται για την κάλυψη συγκεκριμένων αναγκών μπορεί να μη γίνουν αποδεκτά επειδή δεν έχουν αποδειχθεί. Στις περιπτώσεις που διαφανεί ότι έξοδα παρουσιάζονται διογκωμένα, το Δικαστήριο οφείλει να καθορίσει ένα εύλογο ποσό. Προς τούτο, φέρω ως παράδειγμα τον ισχυρισμό Καθ' ης η αίτηση ότι μόνο για τις σχολικές τσάντες των παιδιών απαιτείται το ποσό των €150, ενώ την ίδια στιγμή ισχυρίζεται ότι μηνιαίως λαμβάνει εισόδημα ύψους €
- Σημειώνω επίσης ότι κάποια έξοδα μπορεί να κριθούν ως μη αναγκαία όταν δεν αφορούν βασικές ανάγκες διατροφής ενός ανηλίκου. Το αναλυτικό εξοδολόγιο των παιδιών, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Καθ' ης η αίτηση έχει ως εξής: «Α) Φαγητό ..................... €600.00 Β) Λέσχη (και για τις δύο ανήλικες) ........... €200.00 Γ) Ιδιαίτερα Αγγλικών (Μαριαλένας) ........... €95.00 Δ) Ιδιαίτερα Αγγλικών (Κορίνας) ............ €85.00 Ε) Ηλ. Ρεύμα, Νερό, τηλέφωνα (αναλογούν μερίδιο) .... €70.00 Ζ) Μεταφορικά έξοδα (αναλογούν μερίδιο) ......... €100.00 Θ) Ένδυση και Υπόδηση ................ €300.00 Ι) Γραφική Ύλη Τέκνων (Βιβλιοπωλεία / Φροντιστήρια)... .. €100.00 Κ) Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (Οδοντίατροι, κτλ)....... €100.00 Λ) Ψυχαγωγία .................... €300.00 Μ) Αισθητικός(Μαριαλένα) ................ €30,55 Ν) Αποταμιευτικό Συμβόλαιο Metlife............ €50,55 Ξ) Ιππασία.................... ... €50.00 ΣΥΝΟΛΟ: €2,081.10» Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Καθ' ου η αίτηση, το μηνιαίο εξοδολόγιο των παιδιών έχει ως ακολούθως: «Α) Φαγητό €360 Β) Λέσχη (αμφότερες ανήλικες) €200 Γ) Ιδιαίτερα Αγγλικών (Μαριαλένα) €95 Δ) Ιδιαίτερα Αγγλικών (Κορίνας) €85 Ε) Λογαριασμοί Κοινής Ωφελείας €70 Ζ) Μεταφορικά Έξοδα (αναλογούν μερίδιο) €70 Θ) Ένδυση & Υπόδηση €100 Ι) Γραφική Ύλη (Βιβλιοπωλεία, Φροντιστήρια) €20 Κ) Ιατροφαρμακευτική Περίθαλψη €0 Λ) Ψυχαγωγία €160 Μ) Αισθητικός Μαριαλένας €30,55 Ν) Αποταμιευτικό Συμβόλαιο Metlife €50.55 Ξ) Ιππασία €50 Σύνολο: €1240,55» Διατροφή Για τη διατροφή των παιδιών, τη σίτιση τους δηλαδή, η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται ότι απαιτείται το ποσό των €600 μηνιαίως, επειδή τα παιδιά παρουσιάζουν προδιάθεση για διαβήτη, ακολουθούν ειδικό πρόγραμμα διατροφής και πρέπει να καταναλώνουν φρέσκα φρούτα και χυμούς, προϊόντα ολικής άλεσης και χωρίς ζάχαρη, τροφές που κατά την ίδια κοστίζουν περισσότερο. Κατέθεσε ως τεκμήριο Κ, δέσμη αποδείξεων από υπεραγορές και άλλα καταστήματα. Ο Αιτητής υποστηρίζει ότι το ποσό αυτό είναι υπέρογκο και ότι ένα ποσό της τάξεως των €360 μηνιαίως είναι εύλογο. Ανεξαρτήτως του ότι στα σχετικά τεκμήρια που η Καθ' ης η αίτηση κατέθεσε αναπόφευκτα συμπεριλαμβάνονται και αγορές που αφορούν την ίδια και τον νυν σύζυγο της, υποδεικνύω ότι αυτά είναι μόνο ενδεικτικά για τα ποσά που ξοδεύει για τη διατροφή των παιδιών και ότι αυτού του είδους τα κονδύλια δεν είναι δυνατό να αποδεικνύονται αυστηρά μέχρι και το τελευταίο σεντ, εφόσον παρουσιάζουν διακυμάνσεις και δεν είναι σταθερά κάθε μήνα. Αυτό που το Δικαστήριο οφείλει κάθε φορά να πράξει είναι να καθορίσει ένα λογικό και εύλογο υπό τις περιστάσεις ποσό για την κάλυψη της κάθε ανάγκης. Με βάση την πείρα της ζωής θεωρώ ότι το ποσό των €220 για κάθε παιδί, ήτοι συνολικά €440 μηνιαίως, είναι αρκούντως ικανοποιητικό να καλύψει τις ανάγκες διατροφής τους. Ως προς τις ιδιαίτερες διατροφικές συνήθειες των παιδιών που η Καθ' ης η αίτηση επικαλείται για να δικαιολογήσει το αυξημένο ποσό που αξιώνει, σημειώνω ότι δεν έχει τεθεί ενώπιον μου μαρτυρία που να καταδεικνύει ότι οι τροφές χωρίς ζάχαρη για παράδειγμα ή τα φρέσκα φρούτα επιβαρύνουν το κόστος σίτισης των παιδιών. Λέσχη Η απασχόληση στη λέσχη του σχολείου των παιδιών σύμφωνα με την Καθ' ης η αίτηση κοστίζει €200 μηνιαίως. Διευκρινίζει ότι από το Σεπτέμβριο του 2021, η Μ είναι μαθήτρια του Γυμνασίου και δεν φοιτά στην Λέσχη και ότι από το Σεπτέμβριο του 2021 πληρώνει €55 το μήνα μόνο για την Κ. Κατέθεσε ως τεκμήριο Λ, ενδεικτική δέσμη αποδείξεων πληρωμών. Ο Αιτητής θεωρεί εύλογο το ποσό, δεν γνωρίζει όμως εάν όντως τα παιδιά συμμετέχουν στη λέσχη. Από τα τεκμήρια που κατέθεσε η Καθ' ης η αίτηση, προκύπτει ότι η λέσχη των παιδιών κατά την καταχώριση της ανταπαίτησης κόστιζε €50 μηνιαίως για το κάθε παιδί. Με δεδομένο ότι το ποσό αυτό καταβάλλεται για 11 μήνες κατ' έτος, εφόσον οι σχετικές υπηρεσίες παρέχονται και τον μήνα Ιούλιο, το ποσό ανέρχεται σε €90 περίπου μηνιαίως. Μαθήματα Αγγλικών Η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται ότι τα δίδακτρα για την σχολική χρονιά 2020-2021 ανήλθαν στο ποσό των €1.620 πλέον €40 εγγραφή, πλέον €167 τα βιβλία. Για τη σχολική χρονιά 2021-2022 ανήλθαν στο ποσό των €1.710 πλέον €40 εγγραφή, πλέον €170 τα βιβλία τους. Για την σχολική χρονιά 2022-2023 ανήλθαν στο ποσό των €1755 (€195 x 9), πλέον €30 εγγραφή, πλέον €126 τα βιβλία τους. Συνολικά δηλαδή, τα μαθήματα αγγλικών των παιδιών ανέρχονται στο ποσό των €160 περίπου μηνιαίως. Κατέθεσε ως τεκμήριο Μ, τις καρτέλες φοίτησης και αποδείξεις πληρωμών. Ο Αιτητής παρά το ότι χαρακτηρίζει εύλογα τα ποσά δεν τα αποδέχεται, καθότι όπως ισχυρίζειδεν γνωρίζει εάν όντως οι ανήλικες παρακολουθούν τα μαθήματα. Παρά ταύτα, στο αναλυτικό εξοδολόγιο που παρέθεσε συμπεριλαμβάνει τα πιο πάνω ποσά. Από το τεκμήριο Λ που κατέθεσε η Καθ' ης η αίτηση προκύπτει ότι κατά μέσο όρο τα μαθήματα Αγγλικών κοστίζουν περί τα €160 μηνιαίως, ποσό το οποίο λαμβάνεται υπόψη. Λειτουργικά έξοδα οικίας Η Καθ' ης η αίτηση καθορίζει την αναλογία των παιδιών στα λειτουργικά έξοδα της οικίας της οποίας διαμένει με τα παιδιά και το νυν σύζυγο της στο ποσό των €70 μηνιαίως, ποσό το οποίο είναι παραδεκτό από τον Αιτητή και παράλληλα θεωρείται ως εύλογο από το Δικαστήριο. Μεταφορικά έξοδα Για τα μεταφορικά έξοδα των παιδιών, η Καθ' ης η αίτηση υπολογίζει ότι απαιτείται το ποσό των €100 μηνιαίως, διευκρινίζοντας ότι έχει αναλάβει η ίδια αποκλειστικά όλες τις καθημερινές μετακινήσεις των παιδιών από και προς τα σχολεία τους, από και προς τα ιδιαίτερα τους και γενικά τις μετακινήσεις τους για σκοπούς ψυχαγωγίας και δραστηριοτήτων. Ο Αιτητής θεωρεί ως εύλογο το ποσό των €70 μηνιαίως, καθότι όπως ισχυρίζεται το σχολείο και οι δραστηριότητες των ανήλικων βρίσκονται κοντά στον τόπο διαμονής τους. Κρίνεται ότι το ποσό των €100 μηνιαίως και για τα δύο παιδιά είναι εύλογο υπό τις περιστάσεις, δεδομένου ότι ο Αιτητής δεν επιβαρύνεται μέρος της ανάγκης αυτής. Ένδυση - υπόδηση Για την ένδυση και υπόδηση των παιδιών η Καθ' ης αίτηση ισχυρίζεται ότι ξοδεύει το ποσό των €300 μηνιαίως και για τα δύο παιδιά. Εξηγεί ότι τα παιδιά έχουν μεγαλώσει και πλέον επιλέγουν τι θέλουν να φορέσουν, είναι ήδη αρκετά ανεπτυγμένα σωματικά και δεν ψωνίζουν από τα παιδικά καταστήματα, γεγονός που αυξάνει το κόστος. Ισχυρίζεται ότι για την περίοδο από Ιούλιο 2020 με Δεκέμβριο 2020 πλήρωσε συνολικά €1.548,08 και για το Φεβρουάριο 2021 με Ιούλιο 2021 πλήρωσε συνολικά €1.758.
- Κατέθεσε ως τεκμήριο Ξ, διάφορες αποδείξεις πληρωμής από καταστήματα ειδών ρουχισμού. Ο Αιτητής από την άλλη υποστηρίζει ότι ένα ποσό της τάξεως των €100 μηνιαίως είναι υπεραρκετό για να καλύψει την ανάγκη αυτή. Είναι σημαντικό να επαναληφθεί ότι αυτού του είδους τα κονδύλια δεν είναι δυνατό να υπολογίζονται μέχρι και το τελευταίο σεντ, ούτε αναμένεται η απόδειξη τους με περισσή αυστηρότητα όπως η Καθ' ης η αίτηση επιχειρεί να πράξει. Αδιαμφισβήτητα, τέτοια έξοδα παρουσιάζουν διακυμάνσεις και διαφοροποιήσεις και δεν είναι σταθερά κάθε μήνα. Τα τεκμήρια που κατέθεσε η Καθ' ης η αίτηση αναπόφευκτα συμπεριλαμβάνουν και δικές της αγορές και μόνο ενδεικτικά μπορεί να είναι για τα ποσά που ξοδεύει για τις ανάγκες ένδυσης και υπόδησης των παιδιών. Σημειώνω επίσης ότι η ανάγκη ένδυσης και υπόδησης στην οποία αδιαμφισβήτητα περιλαμβάνεται και η αγορά σχολικού ρουχισμού είναι δεδομένη, καθημερινή και τρέχουσα, εφόσον τα παιδιά μεγαλώνουν και αναπτύσσονται με ραγδαίους ρυθμούς. Με αυτά τα δεδομένα και λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία των παιδιών, κρίνω ως λογικό το ποσό των €150 μηνιαίως για κάθε παιδί, ήτοι σύνολο €300 μηνιαίως. Γραφική ύλη Για τη γραφική ύλη των παιδιών η Καθ' ης η αίτηση υποστηρίζει ότι απαιτείται το ποσό των €100 μηνιαίως, καθότι οι τάξεις στις οποίες φοιτούν έχουν απαιτητικά μαθήματα, διαγωνίσματα και πολλές εργασίες οι οποίες χρειάζονται και την ανάλογη γραφική ύλη. Αναφέρει επίσης ότι οι σχολικές τσάντες κοστίζουν €150 περίπου. Κατέθεσε ως τεκμήριο Ο, αποδείξεις από βιβλιοπωλεία για την περίοδο από Ιούλιο 2020 με Δεκέμβριο 2020 και αποδείξεις για το έτος 2021, εξηγώντας ότι αυτές είναι μόνο ενδεικτικές και ως τεκμήριο Π, αποδείξεις αγοράς γραφείων, καρεκλών και ηλεκτρονικού υπολογιστή για τις ανήλικες.Ο Αιτητής θεωρεί απαράδεκτο το ποσό αυτό και ισχυρίζεται ότι ένα ποσό της τάξεως των €20 μηνιαίως για κάθε παιδί είναι αρκετό. Αδιαμφισβήτητα το ποσό των €100 μηνιαίως, ήτοι €1.200 κατ' έτος κρίνεται υπερβολικό για την αγορά γραφικής ύλης και όπως υπέδειξα ανωτέρω, δεν συνάδει με την οικονομική δυνατότητα της Καθ' ης η αίτηση, όπως η ίδια την έχει παρουσιάσει. Με βάση τη κοινή λογική και την πείρα της ζωής και έχοντας ως δεδομένη την ανάγκη αγοράς γραφικής ύλης, κρίνω ως εύλογο το ποσό των €30 μηνιαίως για κάθε παιδί, ήτοι σύνολο €60 μηνιαίως. Η αγορά γραφείων και ηλεκτρονικών υπολογιστών δεν δύναται να συμπεριληφθεί στο αναλυτικό μηνιαίο εξοδολόγιο των παιδιών εφόσον δεν είναι έξοδο το οποίο υφίσταται σε μηνιαία βάση. Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη Για τα έξοδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, τα οποία η Καθ' ης η αίτηση καθορίζει στο ποσό των €100 μηνιαίως, αναφέρει ότι τα παιδιά παρουσιάζουν αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία είναι προδιάθεση για ανάπτυξη σακχαρώδους διαβήτη και είναι απαραίτητη η παρακολούθηση και η ιατρική εξέταση τους από τον θεράποντα ιατρό τους καθώς και ο τακτικός έλεγχος αναλύσεων. Ισχυρίζεται επίσης ότι μέρος των εξόδων αυτών δεν καλύπτεται από το ΓΕΣΥ, όπως ο οδοντίατρος και τα σφραγίσματα. Κατέθεσε ως τεκμήριο Ι, ιατρικές βεβαιώσεις και αντίγραφα εξετάσεων και βιοχημικών ελέγχων των παιδιών. Αναφέρει ότι η φαρμακευτική αγωγή και τα χάπια που λαμβάνει η Μ, είναι εκτός ΓΕΣΥ και κοστίζει περί τα €45 μηνιαίως. Περαιτέρω, τα παιδιά χρησιμοποιούν προϊόντα φαρμακείου όπως για παράδειγμα σαπούνια και είδη υγιεινής, ειδικές οδοντόκρεμες, κρέμες για την ακμή, αντηλιακά, προϊόντα που κοστίζουν αρκετά. Κατέθεσε ως τεκμήριο Ρ, δέσμη αποδείξεων από φαρμακεία, ιατρούς, εξετάσεις και αναλύσεις.Ο Αιτητής από την άλλη απορρίπτει το σχετικό κονδύλι λόγω της εφαρμογής του ΓΕΣΥ. Από τα τεκμήρια που κατέθεσε η Καθ' ης η αίτηση δεν προκύπτει η συχνότητα που τα παιδιά επισκέπτονται οδοντίατρο ή εάν αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα που απαιτεί συγκεκριμένη θεραπεία. Ούτε έχει τεθεί ενώπιον μου μαρτυρία που να δικαιολογεί την αγορά ειδικών καλλυντικών από φαρμακείο με αυξημένο κόστος. Εν πάση περιπτώσει, η επίσκεψη για καθαρισμό δοντιών που αδιαμφισβήτητα αποτελεί ανάγκη των παιδιών καλύπτεται από το ΓΕΣΥ. Λαμβάνοντας υπόψη το πρόβλημα υγείας που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και με δεδομένο δεν έχει διαφανεί ότι η παρακολούθηση της κατάστασης της υγείας τους απαιτεί επισκέψεις σε μηνιαία βάση, λαμβάνω υπόψη μου το ποσό των €60 και για τα δύο παιδιά. Ψυχαγωγία Για τη ψυχαγωγία των παιδιών η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται ότι απαιτείται το ποσό των €150 για το κάθε παιδί και εξηγεί ότι αυτό καλύπτει όλο το φάσμα της ψυχαγωγίας όπως ηλεκτρονική ψυχαγωγία (κινητά τηλέφωνα, tablet, ηλεκτρονικά αξεσουάρ), εξόδους, επισκέψεις σε παιχνιδότοπους, πισίνες και το χαρτζιλίκι τους όταν βγαίνουν με τους φίλους τους σε εμπορικά κέντρα κτλ. Για τις καλοκαιρινές διακοπές αναφέρει ότι το 2020 πλήρωσε €800 και το 2021 €700, αναλογικά δηλαδή αντιστοιχεί το ποσό των €41 περίπου το μήνα σε κάθε παιδί. Κατέθεσε ως τεκμήριο Σ, δέσμη αποδείξεων αγοράς των ηλεκτρονικών ειδών για την ψυχαγωγία των παιδιών, ενδεικτικά δέσμη αποδείξεων πληρωμών από εξόδους σε διάφορους χώρους ψυχαγωγίας και αποδείξεις πληρωμής για τις διακοπές για τα έτη 2020 και 2021.Ο Αιτητής, χωρίς να αμφισβητεί το κονδύλι αυτό, ισχυρίζεται ότι ένα ποσό της τάξεως των €160 μηνιαίως είναι εύλογο με δεδομένο τις ηλικίες των παιδιών. Έχοντας ως δεδομένη την ανάγκη των παιδιών να ψυχαγωγούνται με διάφορους τρόπους και ταυτόχρονα να κοινωνικοποιούνται με άλλα άτομα της ηλικίας τους, να λαμβάνουν μέρος σε διάφορες δράσεις και εκδηλώσεις του σχολικού τους περιβάλλοντος και να περνούν χρόνο με τους φίλους τους εκτός της οικίας και του σχολείου τους, κρίνω ως λογικό το ποσό των €100 μηνιαίως για κάθε παιδί για την κάλυψη της ανάγκης αυτής, ήτοι €200 και για τα δύο παιδιά. Αναφορικά με τα έξοδα διακοπών, σημειώνω ότι δεν θα υπολογίσω οποιοδήποτε ποσό, εφόσον θεωρώ ότι ο κάθε γονέας πρέπει να καλύπτει ο ίδιος το κόστος των διακοπών που επιλέγει να περάσει με τα παιδιά του. Αισθητικός ανήλικης Μ. Η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται ότι απαιτείται το ποσό των €30 για τα έξοδα αισθητικού της ανήλικης Μ. Κατέθεσε ως τεκμήριο Τ, ενδεικτική δέσμη αποδείξεων από ινστιτούτο αισθητικής, ποσό το οποίο ο Αιτητής θεωρεί ως εύλογο πλην όμως δεν αποδέχεται διότι δεν έχει γνώση των αποδείξεων. Παρά ταύτα, το συμπεριλαμβάνει στο αναλυτικό εξοδολόγιο που παρέθεσε. Η ανήλικη Μ είναι ηλικίας 13 ετών σήμερα και αποδέχομαι ως ζήτημα λογικής την ανάγκη της να περιποιείται τον εαυτό της και να επισκέπτεται αισθητικό σε μηνιαία βάση. Το ποσό που ισχυρίζεται η Καθ' ης η αίτηση ότι ξοδεύει κάθε μήνα κρίνεται λογικό και λαμβάνεται υπόψη. Αποταμιευτικό Συμβόλαιο Metlife Η Καθ' ης η αίτηση ζητά να συμπεριληφθεί στο μηνιαίο εξοδολόγιο των παιδιών το ποσό των ων €50 για αποταμιευτική ασφάλεια των παιδιών, την οποία θεωρεί απαραίτητη για την εξασφάλιση της εκπαίδευσης τους μελλοντικά. Κατέθεσε ως τεκμήριο Υ, βεβαίωση από την Ασφαλιστική Εταιρεία Metlife. Ο Αιτητής δεν το αποδέχεται και ισχυρίζεται ότι ουδέποτε έλαβε γνώση για την συγκεκριμένη ασφάλεια. Ως εκ τούτου η θέση του είναι ότι η Καθ' ης η αίτηση οφείλει να αναλάβει αποκλειστικά την καταβολή του ασφαλίστρου. Η κάλυψη άμεσων και αναγκαίων εξόδων διαβίωσης των παιδιών ασφαλώς και προηγείται έναντι οποιασδήποτε αποταμιευτικής ασφάλειας, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου οι υπόχρεοι της διατροφής ισχυρίζονται ότι δυσκολεύονται οικονομικά να ανταποκριθούν ακόμα και στις βασικές καθημερινές ανάγκες των παιδιών. Πέραν του ότι η συγκεκριμένη ασφάλεια δεν εμπίπτει στην κατηγορία των βασικών αναγκών των παιδιών, η απόφαση της Καθ' ης η αίτηση να τη διατηρεί σε ισχύ με όποιο κόστος αυτό συνεπάγεται, δεν πρέπει κατά την κρίση μου να επιβαρύνει οικονομικά τον Αιτητή. Συνεπώς, δεν θα συνυπολογίσω κάποιο ποσό στο μηνιαίο εξοδολόγιο των παιδιών. Ιππασία Η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται ότι το έξοδο της ιππασίας ύψους €50 δεν υφίσταται πλέον, αλλά αυτό έχει αντικατασταθεί από τη ρυθμική γυμναστική με κόστος €10 μηνιαίως. Το ποσό των €50 κρίνεται λογικό από τον Αιτητή νοουμένου ότι θα παρουσιάσει σχετικές αποδείξεις η Καθ' ης η αίτηση. Ωστόσο δεν αναφέρει οτιδήποτε για το έξοδα της ρυθμικής γυμναστικής, προφανώς λόγω του ότι δεν γνωρίζει για την αλλαγή αυτή, εφόσον δεν έχει δικογραφηθεί. Λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για μια απογευματινή δραστηριότητα η οποία έχει αντικατασταθεί από κάποια άλλη με λιγότερο κόστος και ότι ο Καθ' ου η αίτηση στην ουσία δεν απορρίπτει το έξοδο αυτό, αλλά ζητά να δει τις σχετικές αποδείξεις, κρίνω ότι είναι δίκαιο να συμπεριληφθεί στο αναλυτικό εξοδολόγιο των παιδιών το κονδύλι των €
- Ως προς τα υπόλοιπα όμως έξοδα στα οποία αναφέρεται η Καθ' ης η αίτηση, ήτοι μαθήματα Μαθηματικών και αγοράς καρτών κινητού τηλεφώνου, αυτά δεν θα ληφθούν υπόψη, εφόσον κατά πάγια νομολογία απαιτείται ρητή αναφορά και κατά τρόπο θετικό των αναγκών στο δικόγραφο της αίτησης και σε περίπτωση μη προσδιορισμού τους σε αυτό δεν μπορούν να επιδικαστούν (Χαραλάμπους v. Χαραλάμπους
(2010)1 Β ΑΑΔ 951 και Όξυνου v.Λούη
(2012)1 Α ΑΑΔ 169). Με βάση όλα όσα έχω αναφέρει, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι το συνολικό μηνιαίο ποσό που απαιτείται για την κάλυψη των εξόδων διατροφής, συντήρησης και εκπαίδευσης των ανήλικων τέκνων των διαδίκων ανέρχεται σε €1.520 μηνιαίως. Από το ποσό αυτό, αφού αφαιρεθεί το ποσό που η Καθ' ης η αίτηση λαμβάνει ως επίδομα τέκνου, ήτοι €45 περίπου για κάθε ανήλικο με βάση τους δικούς της ισχυρισμούς, απομένει το ποσό των €1.430 (βλ. απόφαση Μάρκου ν. Kuzichava Μάρκου, Έφεση Αρ. 22/2019, 24/6/2021). Λαμβάνοντας υπόψη ότι το αρχικό ποσό που απαιτείτο για την κάλυψη των εξόδων των παιδιών ήταν €1.025, παρατηρείται μια αύξηση της τάξεως των €405. Στην απόφαση Χριστοφόρου ν. Χριστοφόρου Νομικό Ερώτημα Αρ. 373 ημερ. 2.5.17, όπου εξετάστηκε το ζήτημα της Συνταγματικότητας του άρθρου 38
(2)του Ν. 216/90, μεταξύ άλλων αναφέρθηκε ότι η ρύθμιση του άρθρου 38
(2)έχει σκοπό υποβοήθησης της διαδικασίας καταβολής της διατροφής προς αποφυγή καταχώρησης συνεχόμενων αιτήσεων για τον επανακαθορισμό της και απεγκλωβισμού των διαδίκων από ατέρμονες δικαστικές διαδικασίες. Ο νομοθέτης δηλαδή αναγνώρισε το αυτονόητο, ότι δηλαδή όσο μεγαλώνουν τα παιδιά πολλαπλασιάζονται και οι ανάγκες και συνακόλουθα τα έξοδα τους, τα οποία ο υπόχρεος γονέας συνεχίζει να καλύπτει με την αύξηση του ποσού της διατροφής ανά δύο έτη, με δικαίωμα όμως να αποταθεί στο Δικαστήριο και να ζητήσει να μην ισχύσει η πρόνοια αυτή. Στην υπό κρίση περίπτωση, από την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος τα έξοδα των παιδιών αυξήθηκαν κατά €405 μηνιαίως, το δε ποσό της διατροφής αυξήθηκε κατά €197 περίπου. Προς τούτο, υπενθυμίζω ότι ο Αιτητής έχει ήδη καταβάλει τις προηγούμενες 3 αυξήσεις και ότι με την υπό εξέταση αίτηση δεν επιζητείται αναστολή της επόμενης αύξησης. Η αύξηση του ποσού της διατροφής, η οποία σε καμία περίπτωση δεν είναι της τάξεως που η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται, κατά την κρίση μου καλύπτεται με την εφαρμογή της ρύθμισης του άρθρου 38
(2)του Νόμου και τις νόμιμες αυξήσεις που έχουν επιβληθεί στο αρχικό ποσό της διατροφής, που σήμερα ανέρχεται σε €622.
- Με αυτά τα δεδομένα δεν δικαιολογείται η αύξηση του ποσού της διατροφής στα €1.200 μηνιαίως, όπως Καθ' ης αίτηση αξιώνει. Συνοψίζοντας όλα τα πιο πάνω, με δεδομένο ότι οι διάδικοι δεν απέδειξαν μεταβολή των εισοδημάτων τους και με δεδομένο ότι η αύξηση στα έξοδα των παιδιών δεν είναι της τάξεως που η Καθ' ης η αίτηση ισχυρίζεται και καλύπτεται από τις νόμιμες αυξήσεις του 10%, η κατάληξη του Δικαστηρίου είναι η εξής: Τόσο η αίτηση για μείωση του ποσού διατροφής όσο και η ανταπαίτηση για αύξηση του ποσού της διατροφής απορρίπτονται. Ως προς τα έξοδα και ενόψει της πιο πάνω κατάληξης, θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως κάθε πλευρά επωμιστεί τα δικά της έξοδα. (Υπ.)......... Σ. Νεοφύτου, Δ ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗ [1] Ως έχει τροποποιηθεί με Διάταγμα Δικαστηρίου ημερομηνίας 29.05.2023, δυνάμει της Δ.
- [2] Ως έχει τροποποιηθεί με Διάταγμα Δικαστηρίου ημερομηνίας 29.05.2023, δυνάμει της Δ.
- cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο