Χ.Φ.Χ ν. Η. Μ. Φ., Αρ. Αίτησης: 185/2022, 27/4/2023

(2)των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών, ως αυτός έχει τροποποιηθεί το 1999: "Το Δικαστήριο μετά από αίτηση ή προφορικό αίτημα, μπορεί για καλό λόγο να επιτρέψει την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης." Στον ίδιο κανονισμό διευκρινίζεται ότι η ακρόαση της αίτησης διεξάγεται στη βάση των γεγονότων, ως αναφέρονται στις ένορκες δηλώσεις, τηρουμένης της δυνατότητας αντεξέτασης που προνοείται στη Διαταγή 39. Πριν την τροποποίηση, ως ερμηνεύθηκε ο σχετικός Kανονισμός από την τότε νομολογία [βλ. Louis Vuiton v. Δέρμοσακ Λτδ κ.α. 1992 1 Α.Α.Δ.1453, Krashias Shoes Factory Limited v. Adidas

(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 750], ο Αιτητής, ο οποίος έφερε το βάρος απόδειξης των γεγονότων που προέβαλλε εφόσον αυτά αμφισβητούντο, θα έπρεπε να προσκομίσει προφορική μαρτυρία αποδεκτή βάσει του δικαίου απόδειξης. Ακόμα, δεν περιορίζονταν οι μάρτυρες οι οποίοι θα μπορούσαν να κλητευθούν για να αποδείξουν τα γεγονότα στους ενόρκως δηλούντες. Αυτό δεν συμβαίνει τώρα με τον νέο Κανονισμό. Δεν προσφέρεται οποιαδήποτε πρόσθετη μαρτυρία και αυτό για τη γρηγορότερη διεκπεραίωση των ενδιάμεσων αιτήσεων. Δίδεται με τον νέο Κανονισμό η δυνατότητα αντεξέτασης των ενόρκων δηλούντων. Μπορούν ακόμα να καταχωρηθούν περισσότερες της μιας ένορκες δηλώσεις. Περαιτέρω, όπως εξηγήθηκε στην υπόθεση Τράπεζα Κύπρου Λτδ (Αρ.4)

(1997)1 Α.Α.Δ. 979, για να δοθεί από το Δικαστήριο άδεια για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης θα πρέπει να αναφέρεται και/ή να σχετίζεται σε νέα γεγονότα που προκύπτουν από το περιεχόμενο των ενόρκων δηλώσεων των διαδίκων. Στην υπόθεση Φιλόκυπρου v. Ματθαίου

(2008)1 (Α) Α.Α.Δ. 510, αποφασίστηκε ότι: «το κατά πόσο θα πρέπει να επιτραπεί σε διάδικο να καταχωρήσει συμπληρωματική ένορκη δήλωση ενδιάμεσης φύσεως εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου το οποίο πρέπει να ικανοποιηθεί και αποφανθεί ότι υπάρχει καλός λόγος ώστε να δοθεί άδεια για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης προς υποστήριξη της αίτησης ή της ένστασης ανάλογα με την περίπτωση.» Επίσης στην υπόθεση Messios & Sons v. Λεωνίδα

(2010)1 Α.Α.Δ. 195 τονίστηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου, σε περίπτωση αίτησης για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης: «Μελετήσαμε με προσοχή τα ενώπιον μας στοιχεία υπό το φως των εισηγήσεων των δύο πλευρών. Θεωρούμε ότι η διακριτική ευχέρεια που παρέχεται στο δικαστήριο από τις σχετικές δικονομικές πρόνοιες, είναι ορθό και δίκαιο να ασκηθεί, στην προκείμενη περίπτωση υπέρ των εφεσειόντων-αιτητών. Κατά την εκτίμησή μας τα στοιχεία που επιθυμούν να θέσουν ενώπιον του δικαστηρίου, οι εφεσείοντες- αιτητές, με τις δύο ένορκες δηλώσεις για τις οποίες ζητούν την άδεια του δικαστηρίου να καταχωρήσουν, είναι στοιχεία που σχετίζονται με τους ισχυρισμούς και τις θέσεις που πρόβαλε ο εφεσίβλητος-καθ' ου η αίτηση στην αρχική του ένορκη δήλωση προς υποστήριξη της ένστασης στην αίτηση επαναφοράς της έφεσης. Δεν πρόκειται, κατά την κρίση μας, για ανεπίτρεπτη μαρτυρία ούτε για επανάληψη των αρχικών ισχυρισμών των εφεσειόντων, αλλά για διευκρινίσεις και ισχυρισμούς που είναι επιθυμητό να επιτραπεί στους εφεσείοντες-αιτητές να προβάλουν, ώστε το δικαστήριο να έχει ενώπιον του ολοκληρωμένη και σφαιρική εικόνα των γεγονότων. Η υπόθεση αφορούσε αίτημα το οποίο υποβλήθηκε ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου για επαναφορά έφεσης η οποία είχε απορριφθεί λόγω μη προώθησής της. Δεν αφορούσε αίτηση για έκδοση προσωρινού διατάγματος. Βέβαια, όπως έχει τονιστεί από τη νομολογία για να παραχωρηθεί άδεια για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, θα πρέπει το Δικαστήριο να λαμβάνει υπόψη τον κανόνα, ότι δεν επιτρέπεται η επανόρθωση παράλειψης πρωθύστερα έτσι ώστε να μεταβληθεί η εικόνα που είχε δοθεί πρωταρχικά στο Δικαστήριο. Ούτε να διαφεύγει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι πιθανόν να εξέδωσε ένα προσωρινό διάταγμα στη βάση των γεγονότων που έθεσε αρχικά η Αιτήτρια. Συνεπώς η εισαγωγή οποιασδήποτε μαρτυρίας η οποία πιθανόν να αλλοιώσει ή να τροποποιήσει τα γεγονότα πάνω στα οποία είχε βασιστεί η αρχική αίτηση δεν είναι επιτρεπτή γιατί το Δικαστήριο πρέπει να εξετάσει την ορθότητα του εκδοθέντος προσωρινού διατάγματος με βάση τα στοιχεία που είχαν τεθεί υπόψη του κατά το στάδιο της έκδοσης του, αντιπαραβάλλοντας τα με τα στοιχεία που θα τεθούν από το ενιστάμενο μέρος. Δεν παρέχεται, επίσης, άδεια όταν επιχειρείται να επαναληφθούν οι αρχικοί ισχυρισμοί. Αντίθετα, μπορεί να δοθεί άδεια για να παρασχεθούν διευκρινίσεις ώστε το Δικαστήριο να έχει ενώπιον του ολοκληρωμένη και σφαιρική εικόνα των γεγονότων. Στην υπόθεση Μαρίας Κόκκινου ν. Κυριάκου Κόκκινου Πολ. Έφεση 29/2014, ημερ. 3.11.2016 η οποία αφορούσε έφεση κατά απόφασης Οικογενειακού Δικαστηρίου με την οποία επέτρεψε την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, αποφασίστηκε από το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο ότι εσφαλμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο αποδέχθηκε την αίτηση και ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση απορρίπτοντας την αίτηση. Σημειώθηκαν τα ακόλουθα αναφορικά με την έννοια «καλός λόγος» σε συνάρτηση με τη δυνατότητα καταχώρησης συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης στο πλαίσιο αίτησης για έκδοση προσωρινών διαταγμάτων. "Το ζήτημα της παραχώρησης ή μη άδειας για την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, ανάγεται, ασφαλώς, στη διακριτική ευχέρεια του εκδικάσαντος Δικαστηρίου η οποία ασκείται σε συνάρτηση με τη φύση της ενδιάμεσης διαδικασίας και τα θέματα που αναδύονται ενώπιον του ως επίδικα. Η δυνατότητα άσκησης της εξουσίας αυτής υπέρ του αιτήματος, όπου ο επιδιωκόμενος σκοπός της συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης είναι η αντίκρουση ισχυρισμών που προβάλλονται για ακύρωση διατάγματος που εκδόθηκε μονομερώς, απασχόλησε το Ανώτατο Δικαστήριο πρόσφατα στην υπόθεση Χαράλαμπου Ανδρέα Κουππά ν. Πουλλας Τσαδιώτης Λιμιτεδ κ.ά, Π.Ε. 312/2010, ημερομηνίας 17.7.2014 στην οποία λέχθηκαν τα εξής: «Σ΄ ότι δε αφορά τη δυνατότατα που παρέχεται από τη Δ.48 θ.4

(2)για συμπληρωτική ένορκη δήλωση, δεν πρέπει να λησμονείται ότι η δυνατότητα αυτή παρέχεται υπό την προϋπόθεση τεκμηρίωσης «καλού λόγου» και δεν βλέπουμε πώς η αντίκρουση ισχυρισμών που προβάλλονται για ακύρωση διατάγματος που χορηγήθηκε μονομερώς θα μπορούσε να τεκμηριώσει «καλό λόγο».» Δεν υπάρχει, βέβαια, άκαμπτος κανόνας. Σε διαδικασίες, όμως, για προσωρινά διατάγματα, σπάνια είναι που θα προκύψει ανάγκη η οποία να εκφράζεται σε καλό λόγο για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου υπέρ του αιτήματος. Και αυτό γιατί στις διαδικασίες αυτές το έργο του Δικαστηρίου περιορίζεται ουσιαστικά σε εξέταση της συνδρομής των νομοθετικών προϋποθέσεων για την έκδοση του διατάγματος, χωρίς να υπεισέρχεται στην ουσία της υπόθεσης και σε εξέταση των αμφισβητούμενων γεγονότων. Στην προκειμένη περίπτωση, το πρωτόδικο Δικαστήριο ορθά υπογράμμισε ότι η αίτηση του εφεσίβλητου για προσωρινό διάταγμα θα κρινόταν επί των γεγονότων που αναφέρονται στην αρχική ένορκη δήλωση του, εγκρίνοντας όμως το αίτημα για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης λησμόνησε αυτά που υπογράμμισε και, ουσιαστικά, κατέστησε την απάντηση των ισχυρισμών της εφεσείουσας αυτοσκοπό. Παρόλο δε που ο ευπαίδευτος συνήγορος του εφεσίβλητου, στα πλαίσια της συζήτησης της επίδικης αίτησης πρωτόδικα, αναφέρθηκε - όπως μνημονεύεται στην πρωτόδικη απόφαση - «στους ισχυρισμούς και στις ενότητες των ισχυρισμών από τις ένορκες δηλώσεις της καθ' ης η αίτηση, οι οποίοι, κατά την άποψη του, χρήζουν απάντησης», το Δικαστήριο δεν συνάρτησε την κρίση του με ό, τι θα μπορούσε να ήταν αναγκαίο για σκοπούς επίλυσης των επίδικων θεμάτων. «Καλός λόγος» προϋποθέτει την ύπαρξη κάποιας ανάγκης με απώτερο σκοπό την επίλυση των επίδικων ζητημάτων της ενδιάμεσης διαδικασίας και την ορθή απονομή της δικαιοσύνης. Εν προκειμένω, δεν είχε καταδειχθεί τέτοια ανάγκη." Εξέταση της αίτησης Το βασικό, λοιπόν, ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί, για να μπορεί το Δικαστήριο να εξασκήσει τη διακριτική του εξουσία υπέρ της χορήγησης της άδειας, είναι το τι είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι αποτελεί «καλό λόγο». Αυτό θα πρέπει να πηγάζει από το περιεχόμενο της ένορκης δήλωσης εκείνου που αιτείται την άδεια. Εναπόκειται δε στον Αιτητή κάθε φορά να εξηγήσει και να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι συντρέχει καλός λόγος και ότι αυτός αφορά σε γεγονότα τα οποία περιήλθαν εκ των υστέρων σε γνώση του. Επίσης, να εξηγήσει στο Δικαστήριο ότι τα νέα γεγονότα ήταν αδύνατο να τα προβλέψει ώστε να τα έθετε στην αρχική ένορκη δήλωσή του. Το τι συνιστά καλό λόγο συνεπώς δεν μπορεί πάντοτε να προσδιοριστεί εκ των προτέρων. Συναρτάται πάντοτε από τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης. Στο Δικαστήριο επαφίεται η κρίση για την ύπαρξη καλού λόγου, σε κάθε περίπτωση. Έχοντας κατά νου τις πιο πάνω αρχές, προχωρώ να εξετάσω κατά πόσο θα επιτρέψω την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, λαμβάνοντας υπόψη μου το τι τέθηκε στην αίτηση, όσο και τους λόγους της ένστασης και το περιεχόμενο της προτεινόμενης συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης. Επίσης τη νομική επιχειρηματολογία των δύο συνηγόρων. Μια ανάγνωση της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την αίτηση του Αιτητή 25 σελίδων και 88 παραγράφων ημερομηνίας 29/11/22 αποκαλύπτει ότι εκείνο που επιδιώκει ο Αιτητής είναι ουσιαστικά να αντικρούσει όλους τους ισχυρισμούς που είναι αντίθετοι με τους δικούς του. Επίσης να επισυνάψει σωρεία εγγράφων και 19 τεκμηρίων που αφορούν ανταλλαγή αλληλογραφίας μεταξύ των δικηγόρων των διαδίκων που έγιναν άνευ βλάβης, μηνύματα της ανήλικης προς τον πατέρα και τη μητέρα της, θέματα που απασχόλησαν το Γραφείο Ευημερίας, ζητήματα ποινικών διαδικασιών μεταξύ των διαδίκων, καταθέσεις στην Αστυνομία, αλλά και άλλων εκκρεμούσων διαδικασιών μεταξύ τους, αποδείξεις για την κάλυψη των εξόδων της ανήλικης, φροντιστηρίων, αλλά και ένορκη δήλωση της και σχετικά μηνύματα προς τους δύο γονείς. Στην παρούσα περίπτωση όμως ήδη έχει εκδοθεί προσωρινό διάταγμα στη βάση των γεγονότων που αναφέρθηκαν αρχικά στην ένορκη δήλωση του Αιτητή. Δεν επιτρέπεται η εκ των υστέρων συμπλήρωση, ή η αλλοίωση της εικόνας που αρχικά δόθηκε σ' αυτό. Η τύχη του προσωρινού διατάγματος θα κριθεί αφού συνεκτιμηθούν οι δύο ένορκες δηλώσεις των συζύγων. Υπενθυμίζω επίσης ότι στην ενδιάμεση αίτηση για οριστικοποίηση του προσωρινού διατάγματος, το Δικαστήριο θα εξετάσει κατά πόσο πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου (14/60), χωρίς να υπεισέρχεται στην ουσία της υπόθεσης και σε εξέταση των αμφισβητούμενων γεγονότων. Επομένως το έργο του Δικαστηρίου περιορίζεται ουσιαστικά στην εξέταση των προϋποθέσεων για την έκδοση των αιτουμένων προσωρινών διαταγμάτων. Προς τούτο, ο «καλός λόγος» προϋποθέτει την ύπαρξη κάποιας ανάγκης με απώτερο σκοπό την επίλυση των επίδικων ζητημάτων της ενδιάμεσης διαδικασίας και την ορθή απονομή δικαιοσύνης (βλ. Μαρία Κόκκινου [ανωτέρω]). Δεν μπορεί συνεπώς η προτεινόμενη ένορκη δήλωση να εγκριθεί στο σύνολο της. Από το κείμενο της προτεινόμενης ένορκης δήλωσης έκτασης 22 σελίδων και 92 παραγράφων συνοδευόμενης από 19 τεκμήρια ενώ στις αρχικές ένορκες δηλώσεις (αρχική και συμπληρωματική ένορκη δήλωση) είχαν καταχωρηθεί σύνολο 12 τεκμήρια, καταδεικνύεται ότι εκείνο που ουσιαστικά επιδιώκει ο Αιτητής είναι η παρουσίαση μιας τροποποιημένης νέας ένορκης δήλωσης, προς υποστήριξη των ισχυρισμών του, για την έκδοση προσωρινού διατάγματος. Αποτελεί όμως η απάντηση σε όλους τους ισχυρισμούς καλό λόγο; Αυτό είναι το πνεύμα και ο σκοπός του κανονισμού; Η άποψη μου είναι πως όχι. Άδεια για συμπληρωματική ένορκη δήλωση θα πρέπει να δίνεται για «καλό λόγο», όχι για οποιοδήποτε λόγο. Η απάντηση σε όλους τους ισχυρισμούς που αντικρούουν τους δικούς του, επιδιώκοντας ουσιαστικά να καταχωρήσει μια εξ' υπαρχής νέα ένορκη δήλωση, δεν μου επιτρέπει να δεχτώ ότι αποκαλύπτεται καλός λόγος για παραχώρηση τέτοιας άδειας, στο σύνολο της. Πλείστοι δε από τους ισχυρισμούς ως εκτίθενται στην προτεινόμενη συμπληρωματική ένορκη δήλωση, αφορούν την ουσία του θέματος αλλά και άλλα ζητήματα μεταξύ των διαδίκων, με κίνδυνο το Δικαστήριο να εμπλακεί πρόωρα σε αξιολόγηση των αντικρουόμενων ισχυρισμών και της αξιοπιστίας τους. Επίσης αφορούν θέματα που ήταν σε γνώση του και έγγραφα που ήταν στην κατοχή του και/ή θα μπορούσαν να είναι στην κατοχή του κατά την υποβολή της μονομερούς αίτησης και των αρχικών ενόρκων δηλώσεων του και θα μπορούσαν να είχαν τεθεί εξαρχής. Αφού από τις ημερομηνίες των εν λόγω εγγράφων και συνομιλιών, τα έγγραφα αυτά φαίνεται να προηγούνται της έκδοσης του εν λόγω διατάγματος. Τυχόν κοινοποίηση του αιτήματος για απάντηση γενικά σε όλους τους ισχυρισμούς και στην έκταση που ο Αιτητής επιθυμεί, θεωρώ ότι θα οδηγούσε σε μια ατέρμονη διαδικασία απαντήσεων και ανταπαντήσεων, με δυσμενείς προεκτάσεις, την παρέλκυση της διαδικασίας και εξουδετέρωση της σημασίας του μέτρου ως επείγοντος και προσωρινού. Και ο κανονισμός 48

(4), σκοπό έχει να διευκολύνει τη διαδικασία όχι να την καθυστερήσει. Αυτό βέβαια δεν ισχύει όμως για τα όσα επιδιώκει ο Αιτητής να προσθέσει με τη συμπληρωματική ένορκη δήλωση και αναφέρονται σε θέματα που επεσυνέβησαν μετά την καταχώρηση των αρχικών ενόρκων δηλώσεων και αφορούν τη διαμονή της ανήλικης που αποτελεί και την κυριότερη διαφωνία των διαδίκων, επίσης θέματα που αφορούν τις οικονομικές δυνάμεις των διαδίκων και τα εισοδήματα τους, τα οποία αμφισβητούνται αλλά και διαφωνίες ως προς αν η ανήλικη παρακολουθεί κάποια ιδιαίτερα μαθήματα κυρίως το μάθημα των Αγγλικών. Τα δε εισοδήματα των διαδίκων και οι ανάγκες της ανήλικης αποτελούν ασφαλώς τις παραμέτρους που λαμβάνει υπόψη του το Δικαστήριο για την εξεύρεση της συνεισφοράς του κάθε γονέα στη διατροφή του ανήλικου τέκνου τους. Η παροχή διευκρινήσεων σε σχέση με τη διαμονή του παιδιού και η απάντηση στις θέσεις της Καθ' ης η Αίτηση σε σχέση με το θέμα αυτό, αλλά και η παροχή διευκρινήσεων επί της διαφωνίας των διαδίκων ως προς την παρακολούθηση ορισμένων ιδιαιτέρων μαθημάτων και της οικονομικής δυνατότητα του καθενός, θεωρώ ότι αποτελεί καλό λόγο ώστε να εγκρίνω μερικώς την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, μόνο σε σχέση με τα παραπάνω θέματα, ώστε το Δικαστήριο να έχει μια σφαιρική εικόνα των γεγονότων και των περιστάσεων της παρούσας διαφοράς. Ενόψει των ανωτέρω, κρίνω ότι δεν καταδείχθηκε "καλός λόγος" γιατί το Δικαστήριο να επιτρέψει την καταχώρηση στο σύνολο της τη συμπληρωματική ένορκη δήλωση ως το προτεινόμενο προσχέδιο, για να προσθέσει ο Αιτητής ουσιαστικά θέματα που αναφέρθηκαν στην αρχική του ένορκη δήλωση, και να αντικρούσει γενικά όλους τους ισχυρισμούς της Καθ' ης η Αίτηση που έρχονται σε αντίθεση με τους δικούς του. Κρίνω όμως ότι η αίτηση θα πρέπει να επιτύχει μερικώς με την έκδοση διατάγματος με το οποίο επιτρέπεται η καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης σε περιορισμένη έκταση, ως οι παράγραφοι 3, 4, 6, 7, 8, 11, 39, 50, 51, 52, 67, 75, 76 της προτεινόμενης συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης Τεκ Α. οι οποίοι αφορούν τα θέματα τα οποία έχω αναφέρει πιο πάνω. Η οποία να καταχωρηθεί εντός 3 ημερών από τη σύνταξη του διατάγματος, ώστε το προσωρινό διάταγμα να οριστεί το συντομότερο για ακρόαση. Περαιτέρω καθυστέρηση της υπόθεσης, θα αντιστρατευόταν στη φύση του εκδοθέντος διατάγματος, ως ενός μέτρου επείγοντος και προσωρινού. Ενόψει της μερικής επιτυχίας της αίτησης κρίνω ορθό τα έξοδα η κάθε πλευρά να επιβαρυνθεί τα δικά της έξοδα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο