A. G. A. ν. Ν. Λ., Αίτηση Αρ. 556/2021, 7/10/2024

(1984)1 C.L.R 263, πως το Δικαστήριο σε ενδιάμεσες αιτήσεις για έκδοση προσωρινών διαταγμάτων δεν αξιολογεί λεπτομερώς τη μαρτυρία και δεν καταλήγει σε ευρήματα. Η παροχή προσωρινής δικαστικής προστασίας, που είναι συνυφασμένη με το άρθρο 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν. 14/60), όπως αυτή έχει ερμηνευτεί στην υπόθεση Οδυσσέως v. Πιερή,

(1982)1 C.L.R 557, συναρτάται με τις τρείς προϋποθέσεις που θα πρέπει αθροιστικά να συντρέχουν προκειμένου το Δικαστήριο να εκδώσει προσωρινό διάταγμα. Πρώτο η ύπαρξη σοβαρού ζητήματος προς εκδίκαση στην ακρόαση της υπόθεσης, δεύτερο η ύπαρξη πιθανότητας ότι ο ενάγοντας δικαιούται σε θεραπεία ή έχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας και τρίτο ότι θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο εκτός αν εκδοθεί το προσωρινό διάταγμα. Έχω ήδη αναφερθεί στις αιτούμενες θεραπείες της εναρκτήριας αίτησης. Σύμφωνα με το άρθρο 17 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90), ο γονέας με τον οποίο δε διαμένει το τέκνο διατηρεί το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας μ' αυτό, και στην περίπτωση διαφωνίας των γονέων του ανήλικου ως προς την άσκηση του παραπάνω δικαιώματος, το Δικαστήριο καθορίζει τον τρόπο κατά τον οποίο θα γίνεται η επικοινωνία. Αναμφίβολα η κατά το πιο πάνω άρθρο ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας αποτελεί σοβαρό ζήτημα για εκδίκαση και ο Αιτητής με τον οποίο δε διαμένει η ανήλικη έχει πιθανότητα επιτυχίας, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ότι ήδη ασκεί υπό όρους το δικαίωμα του αυτό. Εξετάζοντας το ζήτημα κατά πόσο θα είναι δύσκολο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο, αν δεν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα, θα πρέπει να σημειωθεί πως και εδώ η απάντηση είναι καταφατική. Αυτή, η τρίτη στη σειρά προϋπόθεση, κατά τη νομολογία μας, συνδέεται με το θέμα της επάρκειας της θεραπείας των αποζημιώσεων. Στην υπό κρίση υπόθεση θα ήταν άκρως επικίνδυνο να εξεταστεί η προϋπόθεση αυτή σε συνάρτηση με οικονομικά συμφέροντα. Η ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας λειτουργεί μέσα στο γενικότερο πλαίσιο διατάξεων που προβλέπουν την άσκηση του δικαιώματος αλλά και καθήκοντος των γονέων σε σχέση με τη γονική μέριμνα του ανήλικου τέκνου τους (άρθρα 6 και 17 του Ν. 216/90) για την οποία ο νόμος επιτάσσει η ρύθμιση αυτή να αποβλέπει πρώτιστα στο συμφέρον του τέκνου. Γι' αυτό και το Δικαστήριο, όταν ρυθμίζει την άσκηση της προσωπικής επικοινωνίας του γονέα με το τέκνο του, πρέπει πάντοτε να αποφασίζει με οδηγό το καλώς νοούμενο συμφέρον του τελευταίου λαμβάνοντας υπόψη του τις προκύπτουσες συντρέχουσες συνθήκες και περιστάσεις κάτω από τις οποίες θα ασκείται η προσωπική αυτή επικοινωνία στη συγκεκριμένη περίπτωση. Το άκρως προσωπικό δικαίωμα του γονέα για επικοινωνία με το ανήλικο τέκνο του συντελεί στην ανάπτυξη του ψυχικού του κόσμου και στην εν γένει προσωπικότητα του, γι' αυτό η άσκηση του αποβλέπει κυρίως στο καλώς νοούμενο συμφέρον του τέκνου και αποτρέπει τον κίνδυνο της ψυχικής αποξένωσης από τον γονέα με τον οποίο δε διαμένει. Τυχόν αποκλεισμός του ή αδικαιολόγητος περιορισμός του αντιστρατεύεται το πραγματικό συμφέρον του τέκνου και ναι, αν δεν απονεμηθεί τώρα δικαιοσύνη, δεν θα μπορεί να απονεμηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Βέβαια η συνδρομή των τριών προϋποθέσεων του άρθρου 32 του Ν.14/60 δεν οδηγούν το δίχως άλλο στην έκδοση του αιτούμενου διατάγματος. Θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο είναι δίκαιο και εύλογο να εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα (Οδυσσέως, πιο πάνω και Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού v. Θεωρή,

(1989)1 Α.Α.Δ.(Ε) 255). Ό,τι από την όλη αντιδικία φαίνεται να αντιμετωπίζεται διαφορετικά από τους διαδίκους είναι η διάρκεια της επικοινωνίας ως και ο τρόπος άσκησής της, δηλαδή στην παρουσία της μητέρας ή μη. Ο πατέρας ο οποίος είναι διατεθειμένος να ταξιδεύει μια φορά το μήνα στην Κύπρο, εισηγείται όπως η επικοινωνία του με την ανήλικη είναι ελεύθερη και να διαρκεί τις «Παρασκευές 2 ώρες, τα Σάββατα 10 ώρες και τις Κυριακές 4 ώρες», το δε μήνα Αύγουστο, αν ορθά έχω αντιληφθεί, η διάρκεια της εν λόγω επικοινωνίας να είναι για πέντε μέρες τις τρεις από τις οποίες για 10 ώρες και τις άλλες δύο 2 ώρες και 4 ώρες, αντίστοιχα. Η μητέρα αντίθετα εισηγείται όπως η επικοινωνία πατέρα παιδιού γίνεται στην παρουσία της, η διάρκεια της να μην επηρεάζει τις οποιεσδήποτε δραστηριότητες του παιδιού και να είναι κατά πολύ λιγότερη απ' όσο εισηγείται ο πατέρας. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δ.Ο.Δ., στη διαδικασία των αιτήσεων γονικής μέριμνας δεν υπάρχει το στοιχείο της αντιπαράθεσης μεταξύ των γονέων. Πρόκειται για διαδικασία εξεταστικού χαρακτήρα, της οποίας ο τελικός σκοπός είναι η καλύτερη εξυπηρέτηση της ευημερίας και του συμφέροντος του ανηλίκου. Ως συμφέρον του τέκνου εννοείται το σωματικό, το υλικό, το πνευματικό, το ψυχικό, το ηθικό και γενικότερα το κάθε είδους συμφέρον. Η διαμόρφωση κρίσης, από το Δικαστήριο, πάνω σε θέματα γονικής μέριμνας δεν είναι εγχείρημα που στοχεύει στην απόδοση ευθυνών, ή στην επιβολή κύρωσης για μεμπτή συμπεριφορά, στοιχεία διάχυτα στις ένορκες δηλώσεις των διαδίκων. Γνώμονας είναι το συμφέρον του ανηλίκου (βλ. Ιακωβίδης ν. Ιακωβίδου

(2001)1 Α.Α.Δ. 1108, Ιωαννίδης κ.ά. ν. Ιωαννίδου

(2002)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1446, Στυλιανού ν. Στυλιανού

(1993)1 Α.Α.Δ. 130, Διευθύντρια Κοινωνικής Ευημερίας ν. Ντούμα κ.ά.

(2001)1 (Γ) 1911, Σοφοκλέους ν. Τσεσμέλογλου

(2006)1 (Β) Α.Α.Δ. 1153). Διέξοδο στο αδιέξοδο δόθηκε από την ίδια την ανήλικη κατά τη συνέντευξή της με το Δικαστήριο (Α. Χουβαρτάς ν. K. Pleshrykh, Έφ. Αρ. 1/2022 και 2/2022, ημερομηνίας 7/7/2022). Κατά την εν λόγω συνέντευξη διαφάνηκε, μεταξύ άλλων, η προτίμηση του παιδιού να επικοινωνεί με τον πατέρα του σε συγκεκριμένο χώρο στην παρουσία της μητέρας της, επί μία ώρα μόνο κάθε φορά. Δεν θεωρώ ορθό, ειδικά στο παρόν στάδιο, να σχολιάσω οτιδήποτε άλλο από τη συνέντευξη του παιδιού με το Δικαστήριο. Αρκεί να αναφέρω μόνο πως το παιδί είναι δεκτικό στην επικοινωνία με τον πατέρα του και ότι διαφάνηκε πως διαθέτει την ωριμότητα έκφρασης γνώμης ως προς τον τρόπο και χρόνο άσκησής της. Ακόμα στην πιο πάνω συνέντευξη, διαφάνηκε ότι ο πατέρας επικοινωνεί ήδη απευθείας με την ανήλικη διαδικτυακά. Παρά το γεγονός ότι η διάσταση στις σχέσεις μεταξύ των διαδίκων χρονολογείται από το 2016, εν τούτοις μέχρι σήμερα για διάφορους λόγους, δεν έχουν καταφέρει να συνεννοηθούν ως προς το πρόγραμμα επικοινωνίας πατέρας-παιδιού και να διατηρήσουν μια σταθερότητα σε σχέση μ' αυτό. Άξιο όμως επισήμανσης είναι το γεγονός της διαπαιδαγώγησης του παιδιού, ειδικά από τη μητέρα με την οποία διαμένει, ώστε να τρέφει αισθήματα σεβασμού και αγάπης και προς τους δύο γονείς του καθώς και της εκπαίδευσής του ώστε να επικοινωνεί με τον πατέρα του στη γλώσσα που ομιλεί ο τελευταίος. Με δεδομένο ότι τα αισθήματα αγάπης που τρέφει ο Αιτητής για το παιδί του δεν έχουν αμφισβητηθεί, το συμφέρον της ανήλικης, αλλά και του ίδιου του Αιτητή, υπαγορεύουν το να έχουν όσο το δυνατό συχνότερη αλλά και σταθερή επικοινωνία μεταξύ τους, ώστε να διατηρηθεί ο ψυχικός δεσμός, που συμβάλλει στην περαιτέρω ομαλή ανάπτυξη της ανήλικης. Υπόψη λαμβάνεται και το γεγονός ότι η κυρίως αίτηση, εφόσον ετοιμαστεί η έκθεση του Γραφείου Ευημερίας, θα μπορεί να οριστεί για ακρόαση. Στη βάση όλων των πιο πάνω εκδίδεται προσωρινό διάταγμα με το οποίο ρυθμίζεται το δικαίωμα επικοινωνίας του Αιτητή με την ανήλικη κόρη του, το τελευταίο Παρασκευοσαββατοκύριακο κάθε μήνα, την Παρασκευή από η ώρα 3:00 μ.μ. έως η ώρα 6:00 μ.μ., το Σάββατο από η ώρα 12 το μεσημέρι έως η ώρα 3:00 μ.μ. και την Κυριακή από η ώρα 12:00 το μεσημέρι έως η ώρα 3:00 μ.μ. Η πιο πάνω επικοινωνία θα γίνεται στο Mall of Cyprus στη Λευκωσία στην παρουσία της Καθ' ης η αίτηση. Η Καθ' ης η αίτηση διατάσσεται όπως μεταφέρει την ανήλικη στον παραπάνω τόπο στο χρόνο έναρξης της επικοινωνίας του Αιτητή και να την παραδίδει στον Αιτητή για σκοπούς άσκησης του πιο πάνω δικαιώματος επικοινωνίας. Ο Αιτητής διατάσσεται όπως παραδίδει την ανήλικη στην Καθ' ης η αίτηση στον παραπάνω τόπο στη λήξη του πιο πάνω δικαιώματος επικοινωνίας. Νοείται ότι απαγορεύεται στον Αιτητή να μετακινήσει την ανήλικη από τον παραπάνω τόπο στη διάρκεια άσκησης του δικαιώματός του. Η ισχύς το πιο πάνω προσωρινού διατάγματος αρχίζει από την ημέρα επίδοσης του στην Καθ' ης η αίτηση και θα συνεχιστεί μέχρι την εκδίκαση της εναρκτήριας αίτησης ή την έκδοση νεότερης διαταγής του Δικαστηρίου. Δεν εκδίδεται οποιοδήποτε διάταγμα αναφορικά με τη διαδικτυακή επικοινωνία πατέρα-παιδιού εφόσον ήδη η ανήλικη διαθέτει τα μέσα και είναι από μόνη της ικανή να ανταποκρίνεται στις κλήσεις του πατέρα όταν αυτός την καλεί. Εναπόκειται στον ίδιο τον πατέρα, αν το επιθυμεί, να βελτιώσει την εν λόγω επικοινωνία ως προς τη συχνότητα και την έκτασή της κάθε φορά. Επισημαίνεται προς τον Αιτητή ότι καλό θα είναι να ενημερώνει εκ των προτέρων την Καθ' ης η αίτηση για τυχόν ματαίωση της επικοινωνίας του με την ανήλικη. Ενόψει του αποτελέσματος και λόγω της φύσεως της υπόθεσης, θεωρώ ορθό και δίκαιο ως προς τα έξοδα, όπως ο κάθε διάδικος επωμισθεί τα δικά του. (Υπ.) ............ Δ. Κούσιου, Πρ. /ΚΤ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο