Μ.-Ι. Κ. ν. Σ. Κ., Συνεκδικαζόμενες Αιτήσεις Αρ. 164/20 και 5/22, 23/7/2024

(1990)1 ΑΑΔ 416). Η Αιτήτρια είναι κόρη του Καθ' ου η αίτηση από το γάμο του με τη μητέρα της. Ενηλικιώθηκε στις 21/3/2020. Στο χρόνο καταχώρησης της αίτησης με αρ. 164/20 ήταν ακόμα μαθήτρια σε αγγλόφωνο ιδιωτικό σχολείο επτατάξιας φοίτησης. Έχω ήδη αναφερθεί στις θεραπείες της αίτησης. Ότι ζητά η Αιτήτρια, δηλαδή διατροφές για τους μήνες από Ιούνιο μέχρι και Σεπτέμβριο του 2021 και τα έξοδα για τις εισαγωγικές εξετάσεις και την «προετοιμασία εισαγωγής» της σε πανεπιστήμιο, εντάσσονται στην περίοδο μετά την αποφοίτησή της από το ιδιωτικό σχολείο στο οποίο φοιτούσε και πριν από την εισδοχή της σε πανεπιστήμιο. Το ερώτημα που τίθεται αφορά το κατά πόσο οι θεραπείες που επιδιώκει εντάσσονται στα πλαίσια της νομοθετικής ρύθμισης διατροφής ενήλικα. Σχετικό με το ζήτημα που εξετάζεται είναι το άρθρο 33 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «33.-

(1)Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του.

(2)Με απόφαση και σχετική ρύθμιση από το Δικαστήριο, η υποχρέωση των γονέων δυνάμει του εδαφίου

(1)είναι δυνατό να συνεχίσει και μετά την ενηλικίωση του τέκνου, στις περιπτώσεις όπου ειδικές περιστάσεις επιβάλλουν τούτο, όπως σε περίπτωση ανικανότητας ή αναπηρίας του τέκνου ή υπηρεσίας θητείας του στην Εθνική Φρουρά ή φοίτησής του σε εκπαιδευτικό ίδρυμα ή επαγγελματική σχολή.

(3)Το ανήλικο τέκνο και αν ακόμα έχει περιουσία, έχει δικαίωμα διατροφής από τους γονείς του.» Στη βάση του εδαφίου 2 του πιο πάνω άρθρου δίδεται η δυνατότητα να συνεχίσει η διατροφή μετά την ενηλικίωση του τέκνου σε περίπτωση, όπου ειδικές περιστάσεις το επιβάλλουν, όπως, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση «φοίτησης του σε εκπαιδευτικό ίδρυμα». Στο Βικιλεξικό για το ουσιαστικό «φοίτηση» δίδεται η πιο κάτω ερμηνεία: «η παρακολούθηση μαθημάτων σε διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης, ιδιωτικής και δημόσιας, αν και συνήθως η λέξη χρησιμοποιείται κυρίως για την παρακολούθηση μαθημάτων σε εκπαιδευτικούς οργανισμούς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.» Επίσης, στο «Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας» Γ. Δ. Μπαμπινιώτη, Δεύτερη Έκδοση, Αθήνα 2002, για το ουσιαστικό φοίτηση, γίνεται παραπομπή στο ρήμα φοιτώ το οποίο ερμηνεύεται ως εξής: «φοιτώ 1. είμαι φοιτητής, παρακολουθώ μαθήματα σε ανώτατη σχολή .. 2. (γενικότ.) παρακολουθώ μαθήματα σε συγκεκριμένη σχολή ή σχολείο ιδιαίτερου τύπου.» Είναι πρόδηλο από τα πιο πάνω, ότι οι θεραπείες που ζητά η Αιτήτρια δεν εντάσσονται στη διατροφή ενήλικα και γι' αυτό δεν μπορούν να της αποδοθούν. Μετά την ενηλικίωση του τέκνου η υποχρέωση του γονέα για τη διατροφή του μπορεί να συνεχίσει μόνο μετά από απόφαση Δικαστηρίου, που εκδίδεται δυνάμει του εδαφίου 2 του Ν.216/90 (Τιτσινίδης ν. Τιτσινίδη

(1994)1 ΑΑΔ 385, 388). Το Δικαστήριο όμως, στερείται δικαιοδοσίας να εξετάσει και αποδώσει διατροφή σε ενήλικο τέκνο για χρόνο πριν από τη φοίτησή του σε πανεπιστήμιο, όπως είναι εδώ η περίπτωση. Ούτως εχόντων των πραγμάτων, ό,τι απομένει να εξεταστεί είναι η αξίωση της Αιτήτριας στην αίτησή της με αριθμό 5/22. Στο χρόνο καταχώρησης της αίτησης στις 7/1/22, η Αιτήτρια ήταν ήδη φοιτήτρια σε Ιατρική Σχολή πανεπιστημίου στο εξωτερικό. Τόσο μέσω των δικογράφων, όσο και κατά τη μαρτυρία των διαδίκων, έγινε πολύς λόγος για τη διασάλευση της σχέσης τους από τότε που η Αιτήτρια ήταν 16 ετών, το 2018, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα με φθίνουσα πορεία. Ο καθένας αποδίδει την κατάσταση αυτή σε δικούς του λόγους που αναλύει. Αν και δεν υπάρχει πλήρης αποξένωση μεταξύ τους, ό,τι θεωρώ ορθό να σχολιάσω είναι πως η Αιτήτρια με την υπό εξέταση αίτησή της, ζητά να υποχρεωθεί ο πατέρας της να της καταβάλλει διατροφή, θεμελιώνοντας το δικαίωμα της αυτό, μόνο στο τυπικό γεγονός ότι γεννήθηκε από τον Καθ' ου η αίτηση, με τον οποίο σήμερα δεν την συνδέει κανένα ουσιαστικό στοιχείο, απ' αυτά που υπάρχουν και προσδίδουν στη σχέση της συγγένειας πατέρα και κόρης την πραγματική της υπόσταση. Ως εκ της πιο πάνω επισήμανσης, γεννάται το ερώτημα κατά πόσο η Αιτήτρια ασκεί καταχρηστικά το δικαίωμα διατροφής που έχει έναντι του Καθ' ου η αίτηση, πατέρα της. Η απάντηση, που είναι αρνητική, δίδεται στην απόφαση Χ. Σ. ν. Β. Σ., Έφ. Αρ. 9/19, ημερομ. 8/9/20, απ' όπου και το απόσπασμα που ακολουθεί: «Είναι η προσέγγιση μας πως γενικά όποιος έχει την ευκαιρία να λάβει τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν έχει παρά να ωφεληθεί. Η επιμόρφωση διευρύνει το πνεύμα και βοηθά ένα νεαρό πρόσωπο να αναπτύξει καινούργιες δεξιότητες, να καλλιεργηθεί ως άτομο και να αναπλάσει το χαρακτήρα του προς το καλύτερο. Παρέχει γνώσεις και εφόδια για τη ζωή και προσόντα που μπορεί να βοηθήσουν τη νέα και τον νέο στην επαγγελματική τους αποκατάσταση, ιδιαίτερα στο σημερινό ανταγωνιστικό περιβάλλον. Γενικά, όταν υπάρχει η οικονομική δυνατότητα και το παιδί έχει γνήσιο ενδιαφέρον και την ικανότητα για να σπουδάσει, ο γονέας οφείλει να του παράσχει την ευκαιρία. Αυτό, κατά την άποψη μας, αποδίδεται από το άρθρο 33

(2)του Ν. 216/1990 που εντάσσει τη φοίτηση τέκνου σε εκπαιδευτικό ίδρυμα ή επαγγελματική σχολή στις ειδικές περιστάσεις για υποχρέωση του γονέα να συνεχίσει να παράσχει οικονομική στήριξη στο ενήλικο τέκνο του, στοιχείο που επιτρέπει στο Οικογενειακό Δικαστήριο να ρυθμίσει το θέμα ανάλογα.» Κατά το άρθρο 33

(2)του Περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90), η διατροφή ενήλικου τέκνου αποτελεί κοινή υποχρέωση των γονέων του. Πρόκειται για επιμερισμό της υποχρέωσης των γονέων έναντι της διατροφής ενήλικου τέκνου. Περαιτέρω, το άρθρο 37 του ίδιου πιο πάνω Νόμου, ρυθμίζει με το εδάφιο

(1)το μέτρο της διατροφής και με το εδάφιο

(2)το περιεχόμενο της. Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για τη διατροφή προσώπου. Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του. Μάλιστα, σύμφωνα με τη νομολογία (Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη

(1998)1(Γ) ΑΑΔ 1386) το Δικαστήριο, ως προς τα έξοδα διατροφής του δικαιούχου, δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων, αλλά είναι καθήκον του να εντοπίσει το εύλογο των κονδυλίων που απαιτούνται για την ικανοποίηση των αναγκών διατροφής και συντήρησης του. Περαιτέρω, σύμφωνα και πάλι με τη νομολογία, η κοινή πείρα και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες των συγκεκριμένων ενώπιον του Δικαστηρίου ατόμων. (Βλ. Παναγιώτου ν. Σφικτού

(2001)1 Α.Α.Δ. 625). Οι μηνιαίες ανάγκες για τη διατροφή της, όπως αυτές δικογραφούνται από την Αιτήτρια στην παράγρ. 19 της αίτησης και επαναλαμβάνονται στη μαρτυρία της είναι οι εξής: «α. Διατροφή (Υπεραγορά, φρουταρία) €250 β. Ένδυση / Υπόδηση €170 γ. Διακίνηση € 50 δ. Ψυχαγωγία / Χαρτζιλίκι €140 ε. Τηλέφωνο κινητό / Internet € 60 ζ. Ενοίκιο €350 η. Τέλη Εγγραφής Πανεπιστημίου, Επαρχιακός Φόρος, Χαρτόσημο €240 θ. Νερό / Ρεύμα / Κοινόχρηστα €100 ι. Βιβλία / Γραφική ύλη € 30 κ. Έκτακτα έξοδα € 40 λ. Αεροπορικά εισιτήρια €150 Σύνολο €1.580,00» Ο Καθ' ου η αίτηση στην έκθεση υπεράσπισης αρνήθηκε τα πιο πάνω έξοδα χωρίς ο ίδιος να τα καθορίσει. Η Αιτήτρια δεν αντεξετάστηκε ως προς αυτά. Με βάση την κοινή πείρα και την πείρα της ζωής, ως και τα τεκμήρια που προσκόμισε η Αιτήτρια, τα έξοδά της διαμορφώνονται ως εξής: α) Διατροφή (Υπεραγορά, Φρουταρία) €200 β) Ένδυση / Υπόδηση €100 γ) Διακίνηση € 42 (ΤΕΚ 23 & 29) δ) Ψυχαγωγία / Χαρτζιλίκι €100 ε) Τηλέφωνο κινητό / Internet € 60 (ΤΕΚ 24) στ) Ενοίκιο €350 (ΤΕΚ 25 μέρος) ζ) Τέλη Εγγραφής Πανεπιστημίου Επαρχιακός Φόρος, Χαρτόσημο €240 (ΤΕΚ 27) η) Νερό / Ρεύμα / Κοινόχρηστα €100 (ΤΕΚ 25 μέρος) θ) Βιβλία / Γραφική ύλη € 20 (ΤΕΚ 26) ι) Έκτακτα έξοδα € 10 (ΤΕΚ 30) κ) Αεροπορικά εισιτήρια €150 (ΤΕΚ 28) €1.372 Η θέση της Αιτήτριας που αναφέρεται στην παράγρ. 24 της γραπτής της μαρτυρίας έχει ως εξής: «Λόγω του ολοήμερου και απαιτητικού προγράμματος σπουδών μου στον κλάδο της ιατρικής και χειρουργικής, δεν έχω την ευχέρεια να εργάζομαι. Επισυνάπτω το ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθημάτων μου για τα έτη 2021-2022 και 2022-2023 ως τεκμήριο 31.» Αναφορικά με τις οικονομικές δυνάμεις της μητέρας της Αιτήτριας και του Καθ' ου η αίτηση έγιναν αναφορές, τόσο δικογραφικά όσο και κατά τη δίκη, σε περιουσιακά στοιχεία που ο καθένας κατέχει όπως καταθέσεις, οχήματα, τις κατοικίες στις οποίες διαμένουν κ.λ.π., ώστε να καταδειχθεί η οικονομική τους ευμάρεια. Τέτοια απρόσοδα περιουσιακά στοιχεία είναι αδιάφορα σε υποθέσεις διατροφής γενικά αλλά και ειδικότερα ενήλικου τέκνου. Ακόμα έγινε προσπάθεια εκ μέρους της Αιτήτριας να καταδειχθεί ότι ο Καθ' ου η αίτηση πέραν του μισθού του εισπράττει ως ενοίκια από την ενοικίαση, στη Λευκωσία, ιδιόκτητου διαμερίσματος και συνιδιοκτήτης με τον αδελφό του κατοικίας. Επίσης εξοχικού στον Πρωταρά (ΤΕΚ 11 & 12). Η εν λόγω προσπάθεια έπεσε στο κενό καθόσον αντικρούστηκε από τον Καθ' ου η αίτηση με τις αναφορές, για μεν το διαμέρισμα ότι πωλήθηκε το 2018, για δε την κατοικία ότι σ' αυτήν διαμένει η μητέρα του, γιαγιά της Αιτήτριας, η οποία έχει και δικαίωμα επικαρπίας της εφ' όρου ζωής. Το εξοχικό στον Πρωταρά ανήκει στη σύζυγό του και δεν ενοικιάζεται. Για τη μητέρα της αναφέρει η Αιτήτρια ότι οι καθαρές μηνιαίες απολαβές της ανέρχονται στα €2.300 μηνιαίως εκ των οποίων καταβάλλει δόση €360 το μήνα σε στεγαστικό δάνειο (ΤΕΚ 1 & 13). Η θέση του Καθ' ου η αίτηση περί απολαβών της μητέρας της Αιτήτριας πέραν των €2.500 μηνιαίως, επιβεβαιώνεται από το πιο πάνω ΤΕΚ 13 σύμφωνα με το οποίο το Δεκέμβριο του 2021 οι μεικτές απολαβές της ήταν €3.177,41 και οι καθαρές €2.446,38 το μήνα. Για τον Καθ' ου η αίτηση, η Αιτήτρια αναφέρει ότι έχει απολαβές πέραν των €2.000 μηνιαίως. Ο ίδιος ισχυρίζεται στην υπεράσπισή του ότι ο καθαρός μηνιαίος μισθός του είναι €1.

1. Καταβάλλει δόση €288 σε δάνειο, η οποία δόση από 1/4/22 θα ανέρχεται στα €419,
2. Επίσης καταβάλλει €140 μηνιαίως σε ασφαλιστικό συμβόλαιο που διατηρεί. Στην Απάντησή της, η Αιτήτρια, εμμέσως πλην σαφώς αποδέχεται την καταβολή του ως άνω ποσού των €140 μηνιαίως όχι όμως και της δόσης δανείου. Αναφέρεται δε στις ακάθαρτες απολαβές του Καθ' ου η αίτηση τις οποίες καθορίζει στα €2.100 μηνιαίως. Ο Καθ' ου η αίτηση δεν έχει προωθήσει κατά τη μαρτυρία του με ορθό τρόπο τις πιο πάνω θέσεις του. Η παραπομπή του σε σχέση με αυτές στην ένορκή του δήλωση που συνοδεύει την ένστασή του στην ενδιάμεση αίτηση ημερομ. 7/1/22 στην αίτηση διατροφής 5/22, δεν αποτελεί μαρτυρία. Η δικογράφησή τους μόνο δεν είναι αρκετή για την απόδειξή τους, η οποία πρέπει να γίνεται με την προσκόμιση μαρτυρίας. Κατά την αντεξέτασή του όμως από τη συνήγορο της Καθ' ης η αίτηση, κατατέθηκε ως ΤΕΚ Χ πιστοποιητικό εργοδότησής του σε συγκεκριμένη εταιρεία από 1/7/21 με μικτές απολαβές €1.477 μηνιαίως. Έγινε δε πειστικός κατά την αντεξέτασή του ότι οι απολαβές του προέρχονται μόνο από την εν λόγω εταιρεία και καμία άλλη. Ούτως εχόντων των πραγμάτων και με δεδομένα τα μηνιαία έξοδα της Αιτήτριας ύψους €1.372, τις μικτές μηνιαίες απολαβές της μητέρας της μείον τη δόση δανείου που καταβάλλει (€3.177,41 - 360 = €2.817,41) και τις μικτές απολαβές του πατέρα της μείον τα ασφάλιστρα που καταβάλλει (€1.477 - 140 = €1.337) με τις κατάλληλες μαθηματικές πράξεις, το ποσό που ο τελευταίος οφείλει να συνεισφέρει στη διατροφή της ανέρχεται στα €440 (στρογγυλός αριθμός) μηνιαίως. Από το ΤΕΚ 31 προκύπτει ότι στο ακαδημαϊκό έτος 2021-2022 που ξεκίνησε τις σπουδές της η Αιτήτρια, υπάρχουν 2 Semesters. Το πρώτο από τις 18/10/21-31/1/22 και το δεύτερο 28/2/22-14/6/
3. Από το τεκμήριο 27 επιβεβαιώνεται η θέση της Αιτήτριας ότι η διάρκεια των σπουδών της είναι 6 χρόνια αρχής γενομένης από το ακαδημαϊκό έτος 2021-
4. Στη βάση όλων των πιο πάνω εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο Καθ' ου η αίτηση να καταβάλλει στην Αιτήτρια από τις 7/1/2022 και την αντίστοιχη ημέρα κάθε επόμενου μήνα το ποσό των €440 το μήνα μέχρι την αποπεράτωση των σπουδών της και/ή το αργότερο μέχρι τις 14/6/27, ως η συνεισφορά του για τη διατροφή της. Το ½ των εξόδων όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζεται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ' ου η αίτηση. (Υπ.) ............ Δ. Κούσιου, Πρ. /ΚΤ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο