Θ.Ε. ν. Ε.Ε., Αρ. Αιτήσεως: 250/2021, 30/5/2024

(2)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν. 216/90), παρέχει, κάτω από κάποιες προϋποθέσεις, το δικαίωμα στο ενήλικο τέκνο να στραφεί εναντίον των γονέων του για να εξασφαλίσει τη διατροφή του. Με βάση τη διάταξη αυτή, η Αιτήτρια με την υπό εξέταση αίτηση επιδιώκει από τον πατέρα της, Καθ' ου η αίτηση, την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται ο τελευταίος να καταβάλλει το ποσό των €400 μηνιαίως. Ειδικότερα επιζητεί τις ακόλουθες θεραπείες: Α. ''Διάταγμα του Δικαστηρίου που να διατάσσει τον Καθ' ου η Αίτηση όπως καταβάλλει στην Αιτήτρια το ποσό των €400 μηνιαίως ή άλλο ποσό που το Δικαστήριο θα κρίνει λογικό και δίκαιο ως συνεισφορά του για την διατροφή. Β. Διάταγμα του Δικαστηρίου που να διατάσσει τον Καθ' ου η Αίτηση να υπογράψει άμεσα οποιοδήποτε αναγκαίο έντυπο και να προβεί άμεσα σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες με την Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων και/ή με οποιοδήποτε άλλο αρμόδιο φορέα για την έκδοση Κάρτας Πολύτεκνου και/ή Βεβαίωσης Πολυτεκνικής Ιδιότητας, ότι η Αιτήτρια είναι θυγατέρα του, ως πολύτεκνος, ώστε να τύχει των ωφελημάτων που τυγχάνουν τα παιδιά πολυτέκνων. Γ. Διαζευκτικά, Διάταγμα του Δικαστηρίου που να επιτρέπει στην Αιτήτρια να προχωρήσει άμεσα σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες με την Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων και/ή με οποιοδήποτε άλλο αρμόδιο φορέα για την έκδοση Κάρτας Πολύτεκνου και/ή Βεβαίωσης Πολυτεκνικής Ιδιότητας, ότι η Αιτήτρια είναι θυγατέρα του, ως πολύτεκνος, ώστε να τύχει των ωφελημάτων που τυγχάνουν τα παιδιά πολυτέκνων. Δ. Οποιαδήποτε άλλη θεραπεία και/ή διάταγμα το Δικαστήριο ήθελε κρίνει ορθή και/ή δίκαιη υπό τις περιστάσεις. Ε. Τα έξοδα της Αίτησης, πλέον έξοδα επίδοσης, πλέον 19% Φ.Π.Α. (αρ. μητρώου ΦΠΑ 0065722 Α)''. Ο Καθ'ου η αίτηση αντέδρασε στην έκδοση του αναφερόμενου διατάγματος, καταχωρώντας υπεράσπιση. Η ακρόαση διεξήχθη με την ανταλλαγή εγγράφως της μαρτυρίας μεταξύ των διαδίκων με βάση τη Δ.30 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας και υπήρξε αντεξέταση της Αιτήτριας. Ακολούθως, οι δικηγόροι και των δυο πλευρών κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις και το Δικαστήριο επιφύλαξε την απόφαση του. Επισημαίνω ότι στην αγόρευση της η Αιτήτρια δήλωσε ότι δεν θα προωθήσει τις αιτούμενες θεραπείες Β και Γ, συνεπώς οι εν λόγω θεραπείες δεν θα απασχολήσουν το Δικαστήριο. Παραδεκτά γεγονότα Τα ακόλουθα είναι παραδεκτά γεγονότα με βάση τις έγγραφες προτάσεις ή κατέστησαν παραδεκτά μέσω των δηλώσεων των συνηγόρων των διαδίκων:

1. Η Αιτήτρια είναι θυγατέρα του Καθ΄ ου η αίτηση, και είναι τέκνο το οποίο αποκτήθηκε από τον γάμο που τέλεσε ο Καθ'ου η αίτηση με τη μητέρα της Αιτήτριας, Μ.Β, στις 21/12/1999, γάμος ο οποίος λύθηκε το
3. Η Αιτήτρια γεννήθηκε στις 14/08/
5. Οι διάδικοι (πατέρας και θυγατέρα) δεν έχουν καμία επαφή μεταξύ τους. Η πρώτη φορά που συναντήθηκαν ήταν στις 07/11/2022 στο Δικαστήριο.
6. Το τελευταίο σε ισχύ διάταγμα διατροφής όταν η Αιτήτρια ήταν ακόμη ανήλικη εκδόθηκε εκ συμφώνου στις 30/06/2016 από το Οικογενειακό Δικαστήριο Λευκωσίας στα πλαίσια της αίτησης Διατροφής με αρ. 93/2013 που καταχώρισε ο Καθ' ου η Αίτηση, με το οποίο μειώθηκε το ποσό διατροφής στα €220 τον μήνα από 01/07/
8. Από την ενηλικίωση της Αιτήτριας, ήτοι από τις 14/08/2019 ο Καθ'ου η αίτηση έπαυσε να καταβάλλει το οποιοδήποτε ποσό σε σχέση με την Αιτήτρια.
9. Η Αιτήτρια σπουδάζει στο Frederick University στον κλάδο νοσηλευτικής. Η φοίτηση είναι τετραετής και ολοκληρώνεται στον Μάιο του 2024, εξασφάλισε θέση το
11. Η φοιτητική χορηγία που λαμβάνει η Αιτήτρια σε ετήσια βάση είναι €2.
13. Ο Καθ΄ ου η αίτηση τέλεσε νέο γάμο στις 29/7/2004, από τον οποίο απέκτησε 7 παιδιά: τον Α., ημερ. γέννησης 26/03/2003, τον Σ. ημερ. γέννησης 30/06/2005, την Μ. ημερ. γέννησης 04/08/2006, την Μ. ημερ. γέννησης 07/05/2011, την Π. ημερ. γέννησης 15/11/2012, την Α., ημερ. γέννησης 14/8/2014 και τον Σ. ημερ. γέννησης 29/10/
15. Ο Καθ΄ου η αίτηση είναι γυψοσανιδάς. Τα πιο πάνω αποτελούν πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου. Μαρτυρία Αιτήτριας Η Αιτήτρια στην μαρτυρία της αναφέρθηκε στην απουσία του Καθ'ου η αίτηση από την ζωή της, εκ της γεννήσεως της. Επισήμαινε ότι ακόμη και όταν ήταν ανήλικη ο Καθ'ου η αίτηση ήταν απρόθυμος και αρνητικός να συνεισφέρει στα έξοδα διατροφής της και η μητέρα της αναγκαζόταν να εκδίδει συνεχώς κλήσεις φυλακιστηρίου προκειμένου να συμμορφωθεί. Επισύναψε ως Τεκμήριο 5 αντίγραφα ενταλμάτων που εξέδιδε η μητέρα της. Αναφέρθηκε στα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει η μητέρα της, τα οποία δεν της επιτρέπουν να εργασθεί, με την οποία και εξακολουθεί να διαμένει σε ενοικιαζόμενο διαμέρισμα. Επισήμαινε ότι επέλεξε να σπουδάσει νοσηλευτική γιατί είναι ένας κλάδος που της αρέσει και πιστεύει ότι δεν θα είναι δύσκολη η επαγγελματική της αποκατάσταση μετά το πέρας των σπουδών της. Υποστήριξε ότι οι σπουδές της δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν, γιατί δεν θα είχε προοπτική άσκησης εργασίας, όπως δεν μπορούσαν να αποφευχθούν και τα έξοδα που αυτές συνεπάγονται. Υποστήριξε ότι δεν έχει χρόνο να εργαστεί, για τις καθημερινές μετακινήσεις της από και προς το Πανεπιστήμιο αναγκάζεται να παίρνει τρία λεωφορεία, γιατί δεν υπάρχει απευθείας γραμμή. Κάθε προσπάθεια που έκανε για να βρει εργασία έστω και μερικής απασχόλησης κατά τα πολύ σύντομα χρονικά διαστήματα που δεν επιβάλλεται να κάνει πρακτική εξάσκηση ήταν ανεπιτυχής, καθότι ο χρόνος που μπορεί να διαθέσει κατά καιρούς είναι πολύ λίγος και δεν είναι σε σταθερή βάση. Αναφέρθηκε εκτενώς στην μαρτυρία της στα εισοδήματα του Καθ'ου η αίτηση κατηγορώντας τον ότι τα όσα υποστήριξε στο δικόγραφο του είναι αναληθή. Είναι πεπεισμένη ότι ο Καθ'ου η αίτηση με γνώμονα τα έξοδα για τις ανάγκες της οικογένειας του και τα πραγματικά του εισοδήματα, έχει την δυνατότητα να καταβάλλει διατροφή για την εκπαίδευση και τις σπουδές της και, περαιτέρω, έχει και την υποχρέωση με βάση τα γεγονότα και τα κριτήρια που τίθενται από τον Νόμο. Προς υποστήριξη της αίτησης της παρουσίασε 50 Τεκμήρια. Περαιτέρω αναφορά στην μαρτυρία της, καθώς και στην αντεξέταση της θα γίνει στο στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας της, αν αυτό κριθεί απαραίτητο. Μαρτυρία Καθ' ου η αίτηση Ο Καθ' ου η αίτηση στην έγγραφη του μαρτυρία ήταν αρνητικός στο να συνεισφέρει οποιοδήποτε ποσό για τα έξοδα της ενήλικης θυγατέρας του, επικαλούμενος οικονομική αδυναμία. Αναφέρθηκε στις προσωπικές του συνθήκες, στην νέα του οικογένεια και στα 7 παιδιά που απέκτησε με την νέα του σύζυγο. Επισήμανε ότι ο μεγάλος του υιός από τον νέο του γάμο, ο οποίος ήταν και μόνο ενήλικο τέκνο κατά την καταχώριση της υπό εξέταση αίτησης, ήθελε να σπουδάσει αλλά λόγω της οικονομικής αδυναμίας της οικογένειας, εργάζεται ως εργάτης. Τόνισε ότι προτεραιότητα για συντήρηση έχουν τα 6 ανήλικα τέκνα του. Υποστήριξε ότι η μητέρα της Αιτήτριας είναι ικανή για εργασία, αν όντως ήταν πλήρως ανίκανη για εργασία θα λάμβανε μεγαλύτερα κρατικά επιδόματα. Ισχυρίζεται ότι η μητέρα της Αιτήτριας καθαρίζει σπίτια, αλλά δεν δηλώνεται αυτό το εισόδημα πουθενά για να μην της αποκόψουν το επίδομα ΕΕΕ. Ισχυρίζεται ότι κατ' επιλογήν της Αιτήτριας και της μητέρας της δεν έχει επαφή με την Αιτήτρια παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε στο παρελθόν και επομένως δεν έλαβε μέρος στην απόφαση της για σπουδές. Αναφέρθηκε εκτενώς στις οικονομικές του συνθήκες. Σχετικά είναι τα τεκμήρια 2-6 που επισύναψε. Τόνισε ότι τα εισοδήματα του είναι πολύ χαμηλά και αρκούν μόνο για τα απαραίτητα προς επιβίωση της 9μελούς οικογένειας του, αφού τα €1.500 ευρώ που λαμβάνει είναι το μόνο εισόδημα της οικογένειας, πλέον το επίδομα των πολυτέκνων που λαμβάνει η σύζυγός του για τα παιδιά ως πολύτεκνη μάνα. Επισήμανε ότι η Αιτήτρια έχει την δυνατότητα να εργάζεται έστω και μερικώς, παράλληλα με τις σπουδές της, και απέκρυψε από το Δικαστήριο ότι και την περίοδο 2022 και 2023 εργάστηκε μερικώς στο Αρεταίειο Νοσοκομείο. Αναφέρθηκε ακολούθως στα άλλα επιδόματα και διευκολύνσεις που λαμβάνει η Αιτήτρια. Υποστήριξε τέλος ότι θα ήταν άδικο υπό τις περιστάσεις να εκδοθεί διάταγμα πληρωμής διατροφής για την ενήλικη θυγατέρα του, καθότι αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα να στερηθούν τα ανήλικα τέκνα του τη συνεισφορά του στην διατροφή τους. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η νομική θεμελίωση της εξεταζόμενης αίτησης στηρίζεται στο άρθρο 33

(2)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) που καθορίζει: «33

(2)Με απόφαση και σχετική ρύθμιση από το Δικαστήριο, η υποχρέωση των γονέων δυνάμει του εδαφίου

(1)είναι δυνατό να συνεχίσει και μετά την ενηλικίωση του τέκνου, στις περιπτώσεις όπου ειδικές περιστάσεις επιβάλλουν τούτο, όπως σε περίπτωση ανικανότητας ή αναπηρίας του τέκνου ή υπηρεσίας θητείας του στην Εθνική Φρουρά ή φοίτησής του σε εκπαιδευτικό ίδρυμα ή επαγγελματική σχολή.» Η υποχρέωση γονέα για τη διατροφή τέκνου μετά την ενηλικίωση του, μπορεί να συνεχίσει μόνο μετά από απόφαση Δικαστηρίου που εκδίδεται βάσει του άρθρου 33

(2)του Ν. 216/90 (Α. Τιτσινίδης v. Α. Τιτσινίδη

(1994)1 ΑΑΔ 385). Ο Νόμος θέτει τις παραμέτρους μέσα στις οποίες θα καθοριστεί το ύψος των αναγκών για τον προσδιορισμό της διατροφής. Στο άρθρο 37 αναφέρονται τα εξής: «37.-

(1)Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.

(2)Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του.» Η συγγενική σχέση που συνδέει τον ανιόντα με τον κατιόντα αποτελεί τον ιστό και το ηθικό υπόβαθρο της κοινωνίας μας και απόρροια της είναι η, ανάλογη με την περίπτωση, υποχρέωση του ενός να διατρέφει τον άλλο (άρθρα 33 και 34 του Ν.216/90). Με εξαίρεση την υποχρέωση των γονέων να διατρέφουν τα ανήλικα τέκνα τους (άρθρο 33), στις υπόλοιπες περιπτώσεις η ύπαρξη της συγγένειας και μόνο δεν δημιουργεί αυτόματα και την υποχρέωση διατροφής, είτε του ενήλικου τέκνου από τους γονείς του, είτε των γονέων του από αυτό. Ειδικότερα, καθόσον αφορά στη διατροφή ενήλικου τέκνου από τους γονείς του (άρθρο 33

(2)), η υποχρέωση γεννάται όταν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις που το επιβάλλουν. Οι περιστάσεις αυτές δεν μπορούν να προκαθοριστούν. Το άρθρο 33

(2)(βλέπε πιο πάνω) διακρίνει την περίπτωση όπου η φοίτηση του τέκνου σε εκπαιδευτικό ίδρυμα μπορεί, συνυπολογιζομένου και κάθε παράγοντα που θα προβάλλει ως σχετικός, να οδηγήσει σε έγκριση του αιτήματος για καταβολή διατροφής από το γονέα στο ενήλικο τέκνο του (Βουνού ν. Βουνού

(1998)1(Α) Α.Α.Δ. 490 και Χρίστου ν. Χρίστου

(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 1891). Γίνεται αντιληπτό από τα πιο πάνω, πως το ενήλικο τέκνο πρέπει κατά κανόνα να αυτοδιατρέφεται. Η ρύθμιση του άρθρου 33

(2)αποτελεί την εξαίρεση του κανόνα. Στην περίπτωση που το Δικαστήριο αποφασίσει πως δικαιολογείται η συνέχιση της υποχρέωσης των γονέων για διατροφή και μετά την ενηλικίωση του τέκνου, ρυθμίζει τη διατροφή με τον ίδιο τρόπο, όπως και στην περίπτωση του ανήλικου τέκνου. Τότε αναπόδραστα τυγχάνουν εφαρμογής οι πρόνοιες του άρθρου 37 του Ν. 216/90, σε σχέση με το μέτρο και το περιεχόμενο της διατροφής. Η πορεία για την επιδίκαση ενός συγκεκριμένου ποσού είναι συνάρτηση δεδομένων που αφορούν στον δικαιούχο της διατροφής και δεδομένων που αφορούν στους φορείς της υποχρέωσης, δηλαδή τους γονείς. Τα δεδομένα που αφορούν στον δικαιούχο είναι το περιεχόμενο της διατροφής και η έκταση της. Το περιεχόμενο προσδιορίζεται από τα αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα και την εν γένει εκπαίδευση του (άρθρο 37

(2)). Η έκταση της διατροφής προσδιορίζεται από τις ανάγκες του συγκεκριμένου δικαιούχου, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του (άρθρο 37

(1)). Τα δεδομένα που αφορούν στους φορείς της υποχρέωσης διατροφής είναι οι οικονομικές δυνατότητες τους (άρθρο 37

(1)). Η δυνατότητα και η έκταση της διατροφής σε συνάρτηση με τις οικονομικές δυνατότητες του φορέα της υποχρέωσης, συνιστούν το μέτρο της διατροφής. Η Αιτήτρια έχει διατροφική αξίωση, εφόσον αδυνατεί να αυτοδιατραφεί από την περιουσία της ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία της, την κατάσταση της υγείας της, τις λοιπές βιοτικές της συνθήκες και τις ανάγκες της εκπαίδευσής της (ΑΠ 1060/93 ΕλλΔνη 35, σελ. 1292, ΕφΠειρ 267/98 ΕλλΔνη 39 σελ. 896, Γεωργιάδη - Σταθόπουλου ΑΚ, υπ` άρθρο 1486, αριθ. 94 επ. και ΜονΠρΘεσ 16713/2010, Αρμ 2011, σελ. 1504). Για αυτά είχε το βάρος απόδειξης στη δίκη. Ο δε Καθ' ου η αίτηση οφείλει να αποδείξει την ανυπαρξία ή το περιορισμένο της υποχρέωσης του, λόγω παντελούς έλλειψης ή περιορισμένης δυνατότητας εισοδημάτων στην περίπτωση που αυτή είναι η θέση που προβάλλει, για τον απλούστατο λόγο ότι οι οικονομικές δυνατότητες του βρίσκονται στη σφαίρα της δικής του γνώσης. Η Αιτήτρια δεν έχει υποχρέωση αποκάλυψης των εισοδημάτων ή οικονομικής δυνατότητας του Καθ' ου η αίτηση, αλλά απεναντίας το καθήκον αληθινής αποκάλυψης των πιο πάνω, βαραίνει τον ίδιο τον Καθ' ου η αίτηση (βλ. απόφαση Δημητρίου v. Περδίου

(2005)1 (Β) Α.Α.Δ. 1418). Επισημαίνω, ότι το καθήκον για ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη δεν διαφοροποιείται επειδή η υπό εξέταση περίπτωση, αφορά διατροφή ενήλικου τέκνου. Μου είναι ευχερέστερο να πω από τώρα ότι η Αιτήτρια δεν κατάφερε να αποδείξει την υπόθεση της, και κατά συνέπεια η αίτηση της δεν μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη για τους λόγους που θα εξηγήσω κατωτέρω. Η Αιτήτρια πλην της αναφοράς στο ποσό των ετήσιων διδάκτρων που απαιτούνται για την φοίτηση της, δεν προσδιορίζει ποια είναι τα αναγκαία μηνιαία της έξοδα και χωρίς καμία επεξήγηση με αυθαίρετο τρόπο καταλήγει ότι ο Καθ'ου η αίτηση πρέπει να συνεισφέρει το ποσό των €400 για κάλυψη των μηνιαίων της εξόδων. Πόσο μάλλον όταν ούσα ανήλικη το μεγαλύτερο ποσό που διατάχθηκε να της καταβάλλει ήταν €313 μηνιαίως, και το τελευταίο ποσό που κατέβαλλε από την 01/07/2016 μέχρι και την ενηλικίωση της ήταν €220 μηνιαίως. Όπως συνάγεται από την Κ. Κυπριανίδης v. Ε. Κυπριανίδη,

(2010)1 Α.Α.Δ. 382, το Δικαστήριο θα πρέπει να προσδιορίσει τις βασικές ανάγκες του ενήλικου και να καθορίσει τα αντιστοίχως απαιτούμενα χρήματα για την κάλυψη τους. Εν προκειμένω ελλείπει πλήρως μαρτυρία για τα μηνιαία της έξοδα. Παραπέμπω στην απόφαση Όξυνου Ιωάννης Κυριάκου ν. Μαρίας Ρόλη Λούη

(2012)1 Α.Α.Δ. 169 όπου τονίστηκαν τα ακόλουθα για την επιτακτική ανάγκη καθορισμού των αναγκών μέσα από το δικόγραφο: ''Όπως τονίστηκε στην Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (ανωτέρω) ρητή αναφορά και κατά τρόπο θετικό των αναγκών είναι απαραίτητη και σε περίπτωση μη προσδιορισμού τους μέσα στο δικόγραφο, δεν μπορούν να επιδικαστούν. Συνεπώς το εν λόγω ποσό των €190 δεν θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στη συνεισφορά του εφεσείοντα για τη διατροφή των ανηλίκων και εσφαλμένα επιτράπηκε η λήψη μαρτυρίας ως προς αυτό το θέμα.'' Διευκρινίζω ότι η πιο πάνω απόφαση αφορούσε σε διατροφή ανηλίκου, όμως αναλογικά ισχύουν τα ίδια και για την διατροφή ενήλικου τέκνου. Κατά την αντεξέταση της παραδέχθηκε ότι το σύνολο των ετήσιων διδάκτρων της έχει ήδη καλυφθεί για τα τρία χρόνια και θα καλυφθεί και για το τέταρτο έτος (τελευταίο έτος σπουδών της) από τα χρήματα της φοιτητικής χορηγίας, από την Αρχιεπισκοπή και από τον Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης. Είναι άξιον απορίας τι επιζητεί να καλύψει ο Καθ'ου η αίτηση, εφόσον καμία αναφορά δεν κάνει στο δικόγραφο της όπως ανέφερα ανωτέρω για τα λοιπά της έξοδα, και το μόνο αποκρυσταλλωμένο έξοδο της που είναι τα δίδακτρα της σχολής καλύπτεται από άλλες πηγές. Επισημαίνω ότι κατά τον χρόνο καταχώρισης της υπό εξέταση αίτησης τα δίδακτρα του πρώτου έτους ήταν πληρωμένα. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την αντεξέταση της: Ε. Πώς έχουν πληρωθεί τα δίδακτρα μέχρι σήμερα, αφού δεν οφείλετε για το πρώτο, δεύτερο και τρίτο τουλάχιστον έτος; Α. Μέσω κρατικής χορηγίας, ανεξάρτητος φορέας και από την Αρχιεπισκοπή όπου έκαμνα επιστολή και αν μου έδιδαν το ποσό των €

1. Ε. Εγώ σας ρώτησα για ποσά που έχετε ήδη λάβει, αφού μας είπατε ότι δεν οφείλονται χρήματα για τα προηγούμενα χρόνια. Άρα να θεωρήσουμε ότι αυτά που λέτε στην παράγραφο 32 ότι είναι η φοιτητική χορηγία €2.565, €500 από Αρχιεπισκοπή και €4.050 από Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, τα έχετε λάβει για όλα τα χρόνια; Α. Ναι. Ε. Και από εδώ έχουν εξοφληθεί τα δίδακτρα; Α. Ναι. Ε. Άρα αυτά τα ποσά ή τα πήρατε ή θα τα πάρετε και για το τέταρτο έτος, σωστά; Α. Ναι. Ε. Άρα αφού τα δίδακτρα έχουν πληρωθεί από αυτές τις πηγές, τι ζητάτε με την παρούσα αίτηση; Α. Ό,τι μου αναλογεί να το έπαιρνα από τον πατέρα μου, εφόσον εσπούδαζα. Ε. Ναι σας λέω επειδή τα δίδακτρα έχουν πληρωθεί, συγκεκριμένα πρέπει να μας πείτε, τι ζητάτε άλλο με τούτη την αίτηση σας; Α. Ναι ενηλικιώθηκα όντως, αλλά είμαι φοιτήτρια''. Πέραν της κάλυψης των διδάκτρων από τις πηγές που ανέφερα ανωτέρω παραδέχθηκε κατά την αντεξέταση της ότι λαμβάνει και επίδομα ενοικίου για το ποσό των €240 μηνιαίως για το ενοικιαζόμενο σπίτι στο οποίο διαμένει με την μητέρα της. Σημειώνω ότι το μηνιαίο ενοίκιο είναι €
2. Άρα το ποσό που λαμβάνει υπερκαλύπτει την δική της αναλογία. Η δε Αιτήτρια λαμβάνει κρατική χορηγία, επίδομα ενοικίου, επίδομα από το ΕΕΕ ως εξαρτώμενο τέκνο, καθώς επίσης και όλες οι μετακινήσεις της με το λεωφορείο είναι δωρεάν. Από το σύνολο της μαρτυρίας των διαδίκων αποτελεί κοινό τόπο ότι Αιτήτρια και ο Καθ'ου η αίτηση από την γέννηση της Αιτήτριας είχαν και εξακολουθούν να έχουν ανύπαρκτες σχέσεις, μάλιστα συναντήθηκαν για πρώτη φορά στο Δικαστήριο σε κάποια από τις εμφανίσεις για την παρούσα υπόθεση. Προκύπτει ξεκάθαρα ότι η Αιτήτρια επέλεξε να σπουδάσει και να ακολουθήσει συγκεκριμένο κύκλο σπουδών, χωρίς προηγουμένως να διαβουλευθεί με τον Καθ'ου η αίτηση αν έχει την δυνατότητα να την στηρίξει οικονομικά, γνωρίζοντας ωστόσο ότι ο Καθ'ου η αίτηση είχε δημιουργήσει νέα οικογένεια και απέκτησε ακόμη 7 παιδιά, εκ των οποίων τα 6 κατά την καταχώριση της παρούσας αίτησης ήταν ανήλικα, άρα και πλήρως εξαρτώμενα. Ο Καθ' ου η αίτηση ούτε γνώριζε, ούτε έδωσε τη συγκατάθεσή του, κάτι το οποίο παραδέχεται και η Αιτήτρια, αφού αναφέρει ότι τον ενημέρωσε για τη φοίτησή της σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο μέσω επιστολής από τον δικηγόρο της ημερομηνίας 22/10/2020 ( Τεκμήριο 46 του Παραρτήματος Α της έγγραφης της μαρτυρίας). Ο Καθ'ου η αίτηση απήντησε με επιστολή της δικηγόρου του ημερομηνίας 12/11/20, στην οποία ανάφερε ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να προσφέρει οποιοδήποτε ποσόν για την Αιτήτρια λόγω αυξημένων οικογενειακών υποχρεώσεων και την ύπαρξη άλλων 7 ανήλικων παιδιών. Οι ενέργειες της Αιτήτριας δεικνύουν άτομο που δεν έλαβε υπόψη τη γνώμη του πατέρα της για την πορεία της στη ζωή αλλά ταυτόχρονα διεκδικεί την κάλυψη των εξόδων της από τον τελευταίο. Στην υπόθεση Μ.Χρίστου ν. Κ.Χρίστου

(2000)1 ΑΑΔ 1891, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο αποδοκίμασε την ενέργεια της εφεσείουσας ενήλικης θυγατέρας του εφεσίβλητου, να καταχωρήσει αίτηση διατροφής εναντίον του, ενώ βρισκόταν στο δεύτερο έτος των σπουδών της, αφού αυτή έκανε τους σχεδιασμούς της, χωρίς να συμβουλευτεί καθόλου τον πατέρα της, με τον οποίο δεν είχε οποιαδήποτε επαφή μαζί του για αρκετό χρονικό διάστημα. Διαφωτιστική επί του θέματος είναι η απόφαση Βουνού ν. Βουνού

(1998)1 ΑΑΔ

1. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: ''Είναι δικαίωμα ενός ενηλίκου να κάμνει τις επιλογές που θέλει και να καθορίζει την πορεία του στη ζωή, όσο και αν οποιοσδήποτε άλλος νομίζει πως κάμνει λάθος ή πως είναι παράλογος. Αρχίζουν όμως να συνυπολογίζονται τα στοιχεία κάτω από το φακό της λογικής όταν ο ενήλικος θέλει να πληρωθεί από άλλον, έστω από τον πατέρα του, ο λογαριασμός. Ιδιαίτερα όταν οι οικονομικές δυνατότητες του πατέρα, ενόψει και των άλλων υποχρεώσεών του, είναι περιορισμένες. Σε τέτοιο σημείο ώστε να χρειάζεται η ρευστοποίηση ακίνητης ιδιοκτησίας, υποθηκευμένης μάλιστα. Αλλά και η μη εξόφληση οφειλών προς τρίτους οι οποίοι φυσιολογικά θα αναμένεται να την επιβάλουν, εν πάση περιπτώσει.'' Περαιτέρω οποιαδήποτε αναφορά της Αιτήτριας σε σχέση με τις οικονομικές του συνθήκες και η βεβαιότητα της για το ύψος των εισοδημάτων του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή (υποχρέωση βεβαίως η οποία βαραίνει τον ίδιο τον Καθ'ου η αίτηση). Γεγονός που διαπιστώθηκε και κατά την αντεξέταση της: Ε. Μπορείς να μας πεις πόσα χρόνια έχεις να επικοινωνήσεις με τον πατέρα σου; Α. Ποτέ. Ε. Όταν λέτε «ποτέ» εννοείτε από τη γέννηση σας; Α. Ναι από τη γέννηση μου. Ε. Μπορείς να μας πεις τότε γιατί στην παρ. 30 της μαρτυρίας σου μας λες «Πιστεύω ακράδαντα ότι ο πατέρας μου, με γνώμονα τα έξοδα για τις ανάγκες της οικογένειας του και τα πραγματικά του εισοδήματα, έχει τη δυνατότητα να καταβάλλει διατροφή για την εκπαίδευση και τις σπουδές μου». Α. Πιστεύω ότι θα μπορούσε να συνεισφέρει κάτι. Δεν μπορώ να απαντήσω αλήθεια. Ε. Γνωρίζετε τα έξοδα για τις ανάγκες της οικογένειας του όπως λέτε εδώ; Α. Είναι εφτά μωρά, αντιλαμβάνομαι ότι είναι δύσκολο, αλλά είμαι και εγώ κόρη του. Ε. Άρα δεν τις γνωρίζετε αυτές τις ανάγκες, το ποιες είναι οι ανάγκες της οικογένειας του σωστά; Α. Εγώ δεν έχω ανάγκες; Ε. Ναι, εγώ όμως σας ρωτώ, γνωρίζετε τις ανάγκες του, ναι ή όχι; Άστε τις δικές σας μετά. Α. Εντάξει αν τις γνωρίζω; Δεν τις γνωρίζω. Τι να πω; Ε.Τα πραγματικά του εισοδήματα τα γνωρίζετε με κάποιον τρόπο; Α.Όχι. Ε.Τότε αυτό που λέτε ότι «πιστεύω ακράδαντα» δεν ισχύει, σωστά; Α.Δεν ισχύει''. Δεν γίνεται καμία αναφορά από μέρους της Αιτήτριας για το πρόγραμμα σπουδών της και αν αυτό είναι τόσο απαιτητικό, ούτως ώστε να μην της επιτρέπει να εργασθεί, χωρίς να επιβαρύνεται το καθημερινό πρόγραμμα των σπουδών της, και αν η τυχόν άσκηση βιοποριστικού επαγγέλματος, για την κάλυψη των δαπανών διατροφής της, θα αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα για τη συνέχιση των σπουδών της. Καμία αναφορά επίσης δεν έγινε από την Αιτήτρια, για το αν αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας, το οποίο να την αποτρέπει από το να εξεύρει εργασία. Κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι η φοίτησης κάθε έτος ξεκινά τον Οκτώβριο και τελειώνει τον Μάιο. Καμία πειστική εξήγηση δεν έδωσε γιατί δεν εργάζεται τους 4 μήνες που δεν έχει μαθήματα. Επίσης καμία εξήγηση δεν έδωσε γιατί ενώ ξεκίνησε τις σπουδές της τον Σεπτέμβριο/Οκτώβριο του 2020 καταχώρισε την παρούσα αίτηση την 01/09/
2. Όπως επίσης δεν δίδει καμία εξήγηση γιατί δεν εργάστηκε από τις 14/08/2019 (ημερομηνία που ενηλικιώθηκε ) μέχρι τον Οκτώβριο του 2020 που ξεκίνησε τις σπουδές της. Η Αιτήτρια απέκρυψε από το Δικαστήριο, ότι και την περίοδο 2022 και 2023 ταυτόχρονα με τις σπουδές της εργάστηκε μερικώς στο Αρεταίειο Νοσοκομείο. Σχετικά είναι τα έγγραφα που κατατέθηκαν από κοινού πριν την αντεξέταση της προκειμένου να μην χρειαστεί να κλητευθεί υπάλληλος των Κοινωνικών ασφαλίσεων. Η Αιτήτρια επέλεξε να εγγραφεί σε ιδιωτικό Πανεπιστήμιο στην Κύπρο, τα δίδακτρα του οποίου είναι ιδιαίτερα ψηλά, αδιαφορώντας παντελώς για την γνώμη του πατέρα της. Σημειώνω επίσης ότι η απόδοση της Αιτήτριας στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση δεν δεικνύει άτομο που είχε έφεση στα γράμματα και/ή άτομο που πληροί τα κριτήρια για να σπουδάσει, υπό την έννοια του αν υπήρξε καλή μαθήτρια και ο κλάδος σπουδών που επέλεξε συνάδει με κάποια έφεση της ή έχει προοπτικές μελλοντικής αποκατάστασης. Αποφοίτησε από το Λύκειο Λατσιών τον Ιούνιο του 2019, με βαθμό 13.78, και έδωσε δυο φορές στις Παγκύπριες εξετάσεις ανεπιτυχώς. Επικροτώ την απόφαση της να σπουδάσει και την βρίσκω αξιέπαινη, ωστόσο το κατά πόσον υπάρχει ανάγκη εκπαίδευσης και ποιας έκτασης εξαρτάται και εκ των γενικότερων βιοτικών συνθηκών, αλλά και εκ των προσωπικών ιδιοτήτων της Αιτήτριας (κλίση, ικανότητα, επιμέλεια κλπ). Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Εφετείου Χ.Σ. v. Β.Σ., Έφεση Αρ. 9/19, 8/9/2020 αναφέρθηκε το εξής σχετικό: «Με κατηγορηματικό τρόπο αναφέρεται στη απόφαση Βουνού ότι η επιλογή του κλάδου σπουδών και θα προσθέταμε και η κατ' αρχάς επιλογή να σπουδάσει κάποιος, αφορά το μέλλον του και είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα για να το καθορίσει άλλος. Όμως, η επιλογή κατεύθυνσης, αναφέρεται, μπορεί να μην επικροτηθεί αν συνιστά κατάχρηση δικαιώματος, λαμβανομένων υπόψη των προσωπικών ικανοτήτων του παιδιού, αλλά και της προοπτικής μελλοντικής επαγγελματικής απασχόλησης του.» Όπως ανέφερα ανωτέρω, το βάρος απόδειξης σε σχέση με την αδυναμία της Αιτήτριας να αυτοδιατραφεί από την περιουσία της ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία της, την κατάσταση της υγείας της και τις λοιπές βιοτικές της συνθήκες και τις ανάγκες της εκπαίδευσής της, βαραίνει την Αιτήτρια, κάτι που απέτυχε να πράξει. Η μαρτυρία της Αιτήτριας χαρακτηρίζεται από πλήρη αοριστία, γενικότητα και ανεπάρκεια. Ο Καθ' ου η αίτηση στο σύνολο της μαρτυρίας του αντικρούει τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας προβάλλοντας με εμπεριστατωμένο τρόπο τη θέση του. Η Αιτήτρια μου έδωσε την εντύπωση ότι καταχώρισε την παρούσα αίτηση και επέμεινε στην προώθηση της, απλώς και μόνο γιατί υπάρχει αυτή δυνατότητα από τον νόμο, χωρίς να εξετάσει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος και η νομολογία, αξιώνοντας διατροφή από τον πατέρα της με μοναδικό ''όπλο'' το γεγονός ότι είναι και αυτή παιδί του προκειμένου να αποκατασταθεί το αίσθημα αδικίας που νιώθει λόγω της απουσίας του πατέρα από την ζωή της. Ανθρώπινα την κατανοώ, ωστόσο η αίτηση της παρέμεινε αστήρικτη με εγγενείς αδυναμίες. Στη βάση λοιπόν των ανωτέρω, κρίνω ότι η Αιτήτρια δεν απέσεισε το βάρος που έφερε, ώστε πλέον να υπείχε σημασίας να εξετάσω αν ο Καθ' ου η αίτηση ειλικρινώς αποκάλυψε τις οικονομικές δυνατότητες του. Σημειώνω επίσης ότι η Αιτήτρια δεν ανταποκρίθηκε στο βάρος της απόδειξης των αμφισβητουμένων γεγονότων. Εν πάση περιπτώσει, παρεμφερώς και μόνο για να υπάρχει καταγεγραμμένη η δικαστική μου κρίση, με δεδομένη την αναφορά στην απόφαση Βουνού ν. Βουνού

(1998)1 ΑΑΔ 490 (βλέπε ανωτέρω ότι οι επιλογές ενός ενηλίκου πρέπει να αντικρίζονται κάτω από το φακό της λογικής, αν ο ενήλικος επιθυμεί ο λογαριασμός να πληρωθεί από άλλον, έστω και αν αυτός ο άλλος είναι ο πατέρας του, πόσο δε μάλλον όταν οι οικονομικές δυνατότητες του πατέρα, ενόψει και των άλλων υποχρεώσεων του, είναι περιορισμένες), τονίζω ότι ο Καθ' ου η αίτηση απάντησε σε κάθε ισχυρισμό που τέθηκε από την Αιτήτρια, ισχυρισμοί οι οποίοι παρέμειναν αναντίλεκτοι. Ο Καθ' ου η αίτηση αντέκρουσε τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας και απέδειξε ότι η οικονομική του κατάσταση δεν του επιτρέπει να συνεισφέρει στα έξοδα των σπουδών της τα οποία εν πάση περιπτώσει έχουν καλυφθεί και ή θα καλυφθούν από τις πηγές που ανέφερα ανωτέρω. Το γεγονός επίσης ότι τα έξι από τα 7 παιδιά που απέκτησε με την νέα σύζυγό είναι ανήλικα, είναι από μόνο του ανασταλτικός παράγοντας, καθότι οι ανάγκες της νέας του οικογένειας και δη οι ανάγκες των τέκνων του, είναι τέτοιες που δεν του επιτρέπουν να συνεισφέρει στη διατροφή της ενήλικης θυγατέρας του, καθότι τα εισοδήματα του μόλις που επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες της οικογένειας του. Επισημαίνω ότι δεν συνυπολογίζω την όποια ενδεχομένως οικονομική δυνατότητα έχει η δεύτερη σύζυγος του Καθ' ου η αίτηση (υπό την έννοια ότι δεν αποτελεί για το Δικαστήριο ζήτημα κατά πόσο η νέα σύζυγος του Καθ' ου η αίτηση, θα μπορούσε να καλύψει περισσότερα έξοδα της νέας οικογένειας για να ανακουφίσει τον Καθ' ου η αίτηση. Το Δικαστήριο εξετάζει την δυνατότητα των γονέων της Αιτήτριας και όχι των οποιοδήποτε νέων συντρόφων τους. Ως προκύπτει από τα όσα έχω αναφέρει ανωτέρω, η υποχρέωση για διατροφή ενήλικου τέκνου είναι δυνητική και σχετικό διάταγμα εκδίδεται αν η περίπτωση πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 33

(2)του Ν. 216/90. Δεν υφίσταται υποχρέωση συνέχισης της καταβολής διατροφής σε ενήλικο τέκνο, αν τα εισοδήματα του υπόχρεου δεν δικαιολογούν κάτι τέτοιο (Μ. Χρίστου v. Κ. Χρίστου

(2000)1 ΑΑΔ 1891). Υπό το φως των όσων έχουν αναφερθεί ανωτέρω, η αίτηση δεν μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη. Συνακόλουθα, η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα εις βάρος της Αιτήτριας, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.)........................ Μ.Χ. Κάιζερ, Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο