Β.Χ. ν. Φ.Θ., Αρ. Αιτήσεως: 298/2023, 12/9/2024 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: M.X.Kάιζερ, Δ. Αρ. Αιτήσεως: 298/2023 Μεταξύ: Β.Χ. Αιτητής και Φ.Θ. Καθ΄ης η Αίτηση ----------------------------- Ημερομηνία: 12 Σεπτεμβρίου, 2024 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Αιτητή: κα Ρ. Μάρκου για Μ. Κιτρομηλίδης Δικηγόροι Δ.Ε.Π.Ε. Για την Καθ'ης η αίτηση: κα Κ. Φελλά για Γιώργος Φ. Πιττάτζης Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Το άρθρο 33
(2)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν. 216/90), παρέχει, κάτω από κάποιες προϋποθέσεις, το δικαίωμα στο ενήλικο τέκνο να στραφεί εναντίον των γονέων του για να εξασφαλίσει διατροφή. Με βάση τη διάταξη αυτή, ο Αιτητής με την υπό εξέταση αίτηση επιδιώκει από την μητέρα του, Καθ'ης η αίτηση, την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται η τελευταία να του καταβάλλει το ποσό των €400 μηνιαίως. Η Καθ'ης η αίτηση αντέδρασε στην έκδοση του αναφερόμενου διατάγματος, καταχωρώντας υπεράσπιση. Η ακρόαση διεξήχθη με την ανταλλαγή εγγράφως της μαρτυρίας μεταξύ των διαδίκων και δεν υπήρξε αντεξέταση των ενόρκως δηλούντων. Ακολούθως, οι δικηγόροι και των δυο πλευρών κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις και το Δικαστήριο επιφύλαξε την απόφαση του. Παραδεκτά γεγονότα Τα ακόλουθα είναι παραδεκτά γεγονότα με βάση τις έγγραφες προτάσεις ή κατέστησαν παραδεκτά, μέσω των δηλώσεων των συνηγόρων των διαδίκων:
- Ο Αιτητής είναι τέκνο της Καθ'ης η αίτηση, το οποίο αποκτήθηκε από τον γάμο που τέλεσε η Καθ'ης η αίτηση με τον πατέρα του Αιτητή Κ.Χ, στις 25/04/1999, γάμος ο οποίος λύθηκε στις 08/07/
- Ο Αιτητής γεννήθηκε στις 27/11/
- Οι γονείς του Αιτητή απέκτησαν 5 παιδιά, τον Αιτητή που είναι το πρώτο τέκνο της οικογένειας, τον Μ. ο οποίος γεννήθηκε στις 25/01/2001, τον Μ. ο οποίος γεννήθηκε στις 22/03/2002, τον Θ. ο οποίος γεννήθηκε στις 8/10/2006 και τον Α. ο οποίος γεννήθηκε στις 01/05/
- Ο Α. έχει αποβιώσει.
- Η Καθ'ης η αίτηση έχει την μόνιμη διαμονή της στην Κύπρο και συγκεκριμένα στην Λευκωσία.
- Ο Αιτητής είναι ενήλικας και είναι φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής στη Σχολή Μηχανικών Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, στο Αιγάλεω στην Αθήνα (Τεκμήριο 1 της έγγραφης μαρτυρίας του Αιτητή, αντίγραφο βεβαίωσης φοίτησης του) και όταν βρίσκεται στην Κύπρο διαμένει με τον πατέρα του στη Λευκωσία. Τα πιο πάνω αποτελούν πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου. Μαρτυρία Αιτητή Ο Αιτητής στην μαρτυρία του ανέφερε ότι ο πατέρας του, από τις 17/06/2016, αφότου και άρχισε να διαμένει μαζί του, όταν ακόμη ήταν ανήλικος, επωμίζεται όλα του τα έξοδα μέχρι και σήμερα. Ο πατέρας του τον στηρίζει οικονομικά στις σπουδές του, αποστέλλοντας του το ποσό των €800 μηνιαίως, σε αντίθεση με την Καθ'ης η αίτηση η οποία αρνείται να καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό για τα έξοδα διατροφής και συντήρησης του. Υποστήριξε ότι αναλώνει όλες του τις ώρες για μελέτη και δεν του απομένει χρόνος να εργαστεί προκειμένου να έχει δικό του εισόδημα, ούτε και έχει οποιοδήποτε εισόδημα από κάποια άλλη πηγή για να μπορεί να καλύψει τις ανάγκες διαβίωσης του, με αποτέλεσμα ο πατέρας του να επωμίζεται όλα τα έξοδα του. Το πρόγραμμα σπουδών του περιλαμβάνει παρακολούθηση μαθημάτων τόσο τις πρωινές όσο και τις απογευματινές ώρες. Όταν έρχεται Κύπρο τους θερινούς μήνες που είναι κλειστό το Πανεπιστήμιο, βοηθά αφιλοκερδώς όποτε μπορεί τον πατέρα του στο Πρατήριο βενζίνης που διατηρεί ο τελευταίος. Αναφορικά με τα εισοδηματικά δεδομένα των γονέων του ανέφερε ότι ο πατέρας του εργάζεται σε πρατήριο καυσίμων με μηνιαίο εισόδημα €1.500 και έχει αποκτήσει με άλλη γυναίκα ακόμη ένα τέκνο ηλικίας 5 ½ ετών. Με την γυναίκα αυτή δεν ζει πλέον ο πατέρας του, αλλά στηρίζει το ανήλικο τέκνο του. Αναφέρθηκε εκτενώς στις υποχρεώσεις που έχει ο πατέρας του απέναντι στην Καθ'ης η αίτηση δυνάμει απόφασης του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου συνολικού ποσού €16.000 (Τεκμήριο 2 της έγγραφης του μαρτυρίας), καθώς επίσης αναφέρθηκε και στο ποσό της διατροφής που πρέπει να καταβάλλει ο πατέρας του στην Καθ'ης η αίτηση ως συνεισφορά του για την διατροφή του ανήλικου αδελφού του Αιτητή. Σε σχέση με τα οφειλόμενα ποσά που πρέπει να καταβάλει ο πατέρας του προς την Καθ'ης η αίτηση επήλθε συμφωνία μεταξύ των γονέων του όπως ο πατέρας του καταβάλει εφάπαξ το ποσό των €2.000 και ακολούθως από 1/11/2023 μέχρι εξοφλήσεως το ποσό των €
- (Τεκμήριο 3 αντίγραφα ηλεκτρονικών μηνυμάτων των συνηγόρων του πατέρα του και της Καθ'ης η αίτηση). Σε σχέση με την Καθ'ης η αίτηση ανέφερε ότι δεν εργάζεται από επιλογή της, αλλά έχει μηνιαία εισοδήματα €2.500 από ενοικιάσεις διαφόρων υποστατικών και επιδομάτων. Για το καθορισμό του ποσού των εισοδημάτων της Καθ'ης η αίτηση παραπέμπει σε πρωτόδικη απόφαση ημερομηνίας 16/11/2018, στην αίτηση διατροφής 75/15 που καταχώρισε η Καθ'ης η αίτηση εναντίον του πατέρα του Αιτήτη για να καθοριστεί η συνεισφορά του Αιτητή για την διατροφή των 5 ανήλικων (ως ήταν τότε) τέκνων τους ( ως Τεκμήριο 4 της έγγραφης του μαρτυρίας επισύναψε αντίγραφο της πρωτόδικης απόφασης διατροφής με αριθμό 75/15). Υποστήριξε ότι η Καθ'ης η αίτηση από το 2019 που ξεκίνησε τις σπουδές του στο εξωτερικό αρνείται να καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό για την διατροφή και συντήρηση του και αναγκάζεται να επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τον πατέρα του. Ο Αιτητής ανέφερε ότι για τις ανάγκες διατροφής και συντήρησης του απαιτείται το ποσό των €800 μηνιαίως. Το πώς κατά την άποψη του προκύπτει αυτό το ποσό και πώς κατανέμεται με βάση τις ανάγκες του επεξηγείται στον κάτωθι πίνακα: Α/Α Περιγραφή Ποσό
- Διατροφή (υπεραγορά, κρεοπώλης, φούρνος) €300
- Ένδυση-Υπόδηση €50
- Ενοίκιο €250
- Ρεύμα, νερό και ίντερνετ €150
- Μεταφορικά €50 Σύνολο €800 Λαμβάνει το ποσό των €1.710 ετησίως ως υποτροφία για τις σπουδές του (Τεκμήριο 8). Επισύναψε ως Τεκμήριο 5 αντίγραφο του μισθωτηρίου της κατοικία που ενοικιάζει στην Αθήνα, και ως Τεκμήρια 6 και 7 ενδεικτικά κάποιες αποδείξεις λογαριασμών κοινής ωφελείας και αποδείξεις supermarket. Επισήμανε ότι δεν είναι υπερβολικά τα έξοδα του, ούτε διογκωμένα, αλλά ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και επιβεβαιώνονται από τα τεκμήρια που προσκόμισε. Ανέφερε ότι υπέβαλε αίτηση προκειμένου να σιτίζεται δωρεάν από το φοιτητικό εστιατόριο, αλλά η αίτηση του δεν εγκρίθηκε. Σε σχέση με την θέση της Καθ'ης η αίτηση όπως αυτή προβάλλεται στην υπεράσπιση, αναφορικά με την φοιτητική κάρτα για τα λεωφορεία, ο Αιτητής υποστήριξε ότι η κάρτα αυτή δεν καλύπτει τα περισσότερα μέσα μεταφοράς. Εκτενέστερη αναφορά θα γίνει κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του. Μαρτυρία Καθ'ης η αίτηση Η Καθ'ης η αίτηση στην έγγραφη της μαρτυρία, ήταν αρνητική στο να συνεισφέρει οποιοδήποτε ποσό για τα έξοδα του ενήλικου υιού της, επικαλούμενη οικονομική αδυναμία. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών της, η Καθ'ης η αίτηση κατέθεσε 31 Τεκμήρια. Αναφέρθηκε στην μη συμμόρφωση του πατέρα του Αιτητή και πρώην συζύγου της στο διάταγμα διατροφής 75/
- Υποστήριξε ότι η ίδια ενημερώθηκε πρώτη φορά για την εισδοχή του Αιτητή στο εν λόγω Πανεπιστήμιο σε πολύ μεταγενέστερο στάδιο μετά την μετάβαση του στην Ελλάδα για φοίτηση. Ο Αιτητής ουδέποτε την συμβουλεύτηκε και ουδέποτε συζήτησε μαζί της για την πρόθεση και επιθυμία του να δώσει εξετάσεις για εισδοχή στο συγκεκριμένο Πανεπιστήμιο, αλλά και για το γεγονός ότι εξασφάλισε θέση στην συγκεκριμένη σχολή. Η απόφαση του για τη συγκεκριμένη σπουδή, ήταν αποκλειστικά δική του και κατόπιν συζήτησης και καθοδήγησης από τον πατέρα του. Η θέση της Καθ'ης η αίτηση είναι ότι ο Αιτητής είχε πλήρη επίγνωση της οικονομικής της αδυναμίας και των προβλημάτων που αντιμετώπιζε και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει και ότι δεν θα μπορούσε να συνεισφέρει οικονομικά στις σπουδές του το οποιοδήποτε ποσό και γι' αυτό το λόγο οι αποφάσεις του λήφθηκαν μονομερώς, μόνο με τη σύμφωνη γνώμη του πατέρα του. Ισχυρίζεται ότι ο Αιτητής εργάζεται τους θερινούς μήνες στο πρατήριο καυσίμων του πατέρα του, όχι όμως αφιλοκερδώς και έχει εισόδημα το οποίο αποκρύπτει σκόπιμα. Ακολούθως η Καθ'ης η αίτηση αναφέρθηκε στα εισοδηματικά δεδομένα του πατέρα του Αιτητή, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι μόνο εργαζόμενος ως απλός υπάλληλος στο πρατήριο καυσίμων, αλλά είναι και διευθυντής και μέτοχος της εταιρείας M.C. (MOUSAS) TRADING LIMITED (H.E. 274150). (Σχετικά είναι τα Τεκμήριο Α και Β που επισύναψε στην μαρτυρία της). Υποστήριξε ότι ο μισθός του πατέρα του Αιτητή, είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που επικαλείται ο Αιτητής. Η θέση της είναι ότι ο Αιτητής καταχώρισε εκδικητικά την παρούσα αίτηση προς προάσπιση των συμφερόντων του πατέρα του και ως αντίποινα προκειμένου να την τιμωρήσει και όχι γιατί έχει πραγματική ανάγκη την συνεισφορά της στην κάλυψη των ισχυριζόμενων εξόδων του. Ακολούθως αναφέρθηκε εκτενώς στις δικαστικές διαδικασίες που έλαβαν χώρα μεταξύ της και του πατέρα του Αιτητή, σε σχέση με τον καθορισμό της διατροφής των παιδιών τους, προκείμενου να τεκμηριώσει τον ισχυρισμό της ότι η ενέργεια του Αιτητή στηρίζεται σε αλλότρια κίνητρα (σχετικές είναι οι παράγραφοι 11, 12 και 13 της έγγραφης της μαρτυρίας). Αναφέρθηκε αναλυτικά στις οικονομικές και προσωπικές της συνθήκες και στα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, τα οποία δεν της επιτρέπουν να συνεισφέρει κάποιο ποσό για τα έξοδα διατροφής και συντήρησης του Αιτητή. Εκτενέστερη αναφορά θα γίνει κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας της. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η νομική θεμελίωση της εξεταζόμενης αίτησης στηρίζεται στο άρθρο 33
(2)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) που καθορίζει: «33
(2)Με απόφαση και σχετική ρύθμιση από το Δικαστήριο, η υποχρέωση των γονέων δυνάμει του εδαφίου
(1)είναι δυνατό να συνεχίσει και μετά την ενηλικίωση του τέκνου, στις περιπτώσεις όπου ειδικές περιστάσεις επιβάλλουν τούτο, όπως σε περίπτωση ανικανότητας ή αναπηρίας του τέκνου ή υπηρεσίας θητείας του στην Εθνική Φρουρά ή φοίτησής του σε εκπαιδευτικό ίδρυμα ή επαγγελματική σχολή.» Η υποχρέωση γονέα για τη διατροφή τέκνου μετά την ενηλικίωση του, μπορεί να συνεχίσει μόνο μετά από απόφαση Δικαστηρίου που εκδίδεται βάσει του άρθρου 33
(2)του Ν. 216/90 (Α. Τιτσινίδης v. Α. Τιτσινίδη
(1994)1 ΑΑΔ 385). Ο Νόμος θέτει τις παραμέτρους μέσα στις οποίες θα καθοριστεί το ύψος των αναγκών για τον προσδιορισμό της διατροφής. Στο άρθρο 37 αναφέρονται τα εξής: «37.-
(1)Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.
(2)Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του.» Η συγγενική σχέση που συνδέει τον ανιόντα με τον κατιόντα αποτελεί τον ιστό και το ηθικό υπόβαθρο της κοινωνίας μας και απόρροια της είναι η, ανάλογη με την περίπτωση, υποχρέωση του ενός να διατρέφει τον άλλο (άρθρα 33 και 34 του Ν.216/90). Με εξαίρεση την υποχρέωση των γονέων να διατρέφουν τα ανήλικα τέκνα τους (άρθρο 33), στις υπόλοιπες περιπτώσεις η ύπαρξη της συγγένειας και μόνο δεν δημιουργεί αυτόματα και την υποχρέωση διατροφής, είτε του ενήλικου τέκνου από τους γονείς του, είτε των γονέων του από αυτό. Ειδικότερα, καθόσον αφορά στη διατροφή ενήλικου τέκνου από τους γονείς του (άρθρο 33
(2)), η υποχρέωση γεννάται όταν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις που το επιβάλλουν. Οι περιστάσεις αυτές δεν μπορούν να προκαθοριστούν. Το άρθρο 33
(2)(βλέπε πιο πάνω) διακρίνει την περίπτωση όπου η φοίτηση του τέκνου σε εκπαιδευτικό ίδρυμα μπορεί, συνυπολογιζομένου και κάθε παράγοντα που θα προβάλλει ως σχετικός, να οδηγήσει σε έγκριση του αιτήματος για καταβολή διατροφής από το γονέα στο ενήλικο τέκνο του (Βουνού ν. Βουνού
(1998)1(Α) Α.Α.Δ. 490 και Χρίστου ν. Χρίστου
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 1891). Γίνεται αντιληπτό από τα πιο πάνω, πως το ενήλικο τέκνο πρέπει κατά κανόνα να αυτοδιατρέφεται. Η ρύθμιση του άρθρου 33
(2)αποτελεί την εξαίρεση του κανόνα. Στην περίπτωση που το Δικαστήριο αποφασίσει πως δικαιολογείται η συνέχιση της υποχρέωσης των γονέων για διατροφή και μετά την ενηλικίωση του τέκνου, ρυθμίζει τη διατροφή με τον ίδιο τρόπο, όπως και στην περίπτωση του ανήλικου τέκνου. Τότε αναπόδραστα τυγχάνουν εφαρμογής οι πρόνοιες του άρθρου 37 του Ν. 216/90, σε σχέση με το μέτρο και το περιεχόμενο της διατροφής. Η πορεία για την επιδίκαση ενός συγκεκριμένου ποσού είναι συνάρτηση δεδομένων που αφορούν στον δικαιούχο της διατροφής και δεδομένων που αφορούν στους φορείς της υποχρέωσης, δηλαδή τους γονείς. Τα δεδομένα που αφορούν στον δικαιούχο είναι το περιεχόμενο της διατροφής και η έκταση της. Το περιεχόμενο προσδιορίζεται από τα αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα και την εν γένει εκπαίδευση του (άρθρο 37
(2)). Η έκταση της διατροφής προσδιορίζεται από τις ανάγκες του συγκεκριμένου δικαιούχου, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του (άρθρο 37
(1)). Τα δεδομένα που αφορούν στους φορείς της υποχρέωσης διατροφής είναι οι οικονομικές δυνατότητες τους (άρθρο 37
(1)). Η δυνατότητα και η έκταση της διατροφής σε συνάρτηση με τις οικονομικές δυνατότητες του φορέα της υποχρέωσης, συνιστούν το μέτρο της διατροφής. Ο Αιτητής έχει διατροφική αξίωση, εφόσον αδυνατεί να αυτοδιατραφεί από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του, τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες και τις ανάγκες της εκπαίδευσης του (ΑΠ 1060/93 ΕλλΔνη 35, σελ. 1292, ΕφΠειρ 267/98 ΕλλΔνη 39 σελ. 896, Γεωργιάδη - Σταθόπουλου ΑΚ, υπ` άρθρο 1486, αριθ. 94 επ. και ΜονΠρΘεσ 16713/2010, Αρμ 2011, σελ. 1504, Εφ. Πειραιώς 379/2021). Για αυτά είχε το βάρος απόδειξης στη δίκη. Η δε Καθ'ης η αίτηση οφείλει να αποδείξει την ανυπαρξία ή το περιορισμένο της υποχρέωσης της, λόγω παντελούς έλλειψης ή περιορισμένης δυνατότητας εισοδημάτων στην περίπτωση που αυτή είναι η θέση που προβάλλει, για τον απλούστατο λόγο ότι οι οικονομικές δυνατότητες της βρίσκονται στη σφαίρα της δικής της γνώσης. Ο Αιτητής δεν έχει υποχρέωση αποκάλυψης των εισοδημάτων ή οικονομικής δυνατότητας της Καθ'ης η αίτηση, αλλά απεναντίας το καθήκον αληθινής αποκάλυψης των πιο πάνω, βαραίνει την ίδια την Καθ'ης η αίτηση (βλ. απόφαση Δημητρίου v. Περδίου
(2005)1 (Β) Α.Α.Δ. 1418). Επισημαίνω, ότι το καθήκον για ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη δεν διαφοροποιείται επειδή η υπό εξέταση περίπτωση, αφορά διατροφή ενήλικου τέκνου. Μου είναι ευχερέστερο να πω από τώρα ότι ο Αιτητής δεν κατάφερε να αποδείξει την υπόθεση του. Κατά συνέπεια η αίτηση του δεν μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη για τους λόγους που θα εξηγήσω κατωτέρω. Από το σύνολο της μαρτυρίας των διαδίκων αποτελεί κοινό τόπο ότι ο Αιτητής και η Καθ'ης η αίτηση διατηρούν τυπικές σχέσεις. Προκύπτει ξεκάθαρα ότι ο Αιτητής επέλεξε να σπουδάσει και να ακολουθήσει συγκεκριμένο κύκλο σπουδών, χωρίς προηγουμένως να διαβουλευθεί με την Καθ'ης αίτηση αν έχει την δυνατότητα να τον στηρίξει οικονομικά. Στην παράγραφο 4 της Απάντησης στην Υπεράσπιση, ο ίδιος αυτοακυρώνει τους ισχυρισμούς του. Από την μια ισχυρίζεται ότι συμβουλεύτηκε και συζήτησε με την Καθ'ης η αίτηση για την πρόθεση και/ή την επιθυμία του να δώσει εξετάσεις για εισδοχή στο συγκεκριμένο Πανεπιστήμιο και/ή ότι εξασφάλισε θέση, από την άλλη ισχυρίζεται ότι η Καθ'ης η αίτηση ουδόλως ενδιαφέρεται για αυτόν, τις ανάγκες του και την εκπαίδευση του. Αναφέρει ακολούθως ότι η απόφαση του για την συγκεκριμένη σπουδή ήταν δική του απόφαση, αφού δεν κατάφερε να εξασφαλίσει εισδοχή στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και όχι απόφαση του πατέρα του. Η αντίφαση είναι προφανής. Οι ενέργειες του Αιτητή δεικνύουν άτομο που δεν έλαβε υπόψη τη γνώμη της μητέρας του, για την πορεία του στη ζωή, αλλά ταυτόχρονα διεκδικεί την κάλυψη του ήμισυ των εξόδων του από την τελευταία. Στην υπόθεση Μ.Χρίστου ν. Κ.Χρίστου
(2000)1 ΑΑΔ 1891, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο αποδοκίμασε την ενέργεια της εφεσείουσας ενήλικης θυγατέρας του εφεσίβλητου, να καταχωρήσει αίτηση διατροφής εναντίον του, ενώ βρισκόταν στο δεύτερο έτος των σπουδών της, αφού αυτή έκανε τους σχεδιασμούς της, χωρίς να συμβουλευτεί καθόλου τον πατέρα της, με τον οποίο δεν είχε οποιαδήποτε επαφή μαζί του για αρκετό χρονικό διάστημα. Στην υπό εξέταση περίπτωση ο Αιτητής καταχώρισε την παρούσα αίτηση, ενώ βρισκόταν στο πέμπτο και τελευταίο έτος σπουδών του. Διαφωτιστική επί του θέματος είναι η απόφαση Βουνού ν. Βουνού
(1998)1 ΑΑΔ 490. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: ''Είναι δικαίωμα ενός ενηλίκου να κάμνει τις επιλογές που θέλει και να καθορίζει την πορεία του στη ζωή, όσο και αν οποιοσδήποτε άλλος νομίζει πως κάμνει λάθος ή πως είναι παράλογος. Αρχίζουν όμως να συνυπολογίζονται τα στοιχεία κάτω από το φακό της λογικής όταν ο ενήλικος θέλει να πληρωθεί από άλλον, έστω από τον πατέρα του, ο λογαριασμός. Ιδιαίτερα όταν οι οικονομικές δυνατότητες του πατέρα, ενόψει και των άλλων υποχρεώσεών του, είναι περιορισμένες. Σε τέτοιο σημείο ώστε να χρειάζεται η ρευστοποίηση ακίνητης ιδιοκτησίας, υποθηκευμένης μάλιστα. Αλλά και η μη εξόφληση οφειλών προς τρίτους οι οποίοι φυσιολογικά θα αναμένεται να την επιβάλουν, εν πάση περιπτώσει.'' Περαιτέρω καμία πειστική επεξήγηση δεν έδωσε, γιατί αποτάθηκε στο Δικαστήριο, σε αυτό το τόσο ετεροχρονισμένο στάδιο. Τι άλλαξε τόσο δραστικά που εκεί που ο πατέρας του, ο οποίος αποτελούσε την αποκλειστική πηγή εισοδημάτων του, καλύπτοντας όλες του τις ανάγκες τα τελευταία χρόνια, πλέον δεν μπορεί να το πράττει; Σημειώνω ότι το βάρος απόδειξης ότι ο πατέρας του πλέον δεν δύναται να του αποπληρώνει όλα τα έξοδα, το έχει ο Αιτητής, κάτι που απέτυχε να πράξει, παρέμειναν δε αναντίλεκτοι οι ισχυρισμοί της Καθ'ης η αίτηση για την οικονομική άνεση που έχει ο πατέρας του Αιτητή. Προκύπτει εύλογα το ερώτημα πώς ο πατέρας του Αιτητή, όλα αυτά τα χρόνια που ο Αιτητής σπουδάζει, τα έβγαζε πέρα με ένα μισθό της τάξεως των €1.500 μηνιαίως. Με βάση τους ισχυρισμούς του Αιτητή, ο πατέρας του με μισθό €1.500 στέλνει €800 στον Αιτητή, καταβάλλει €390 για τον ανήλικο Θ. (τέκνο που επίσης απέκτησε με την Καθ'ης η αίτηση), και στηρίζει οικονομικά το τέκνο που απέκτησε με νέα σύντροφο και την ίδια στιγμή καλύπτει και τις δικές του προσωπικές ανάγκες και υποχρεώσεις. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο Αιτητής προκειμένου να υποστηρίξει την θέση ότι η Καθ'ης η αίτηση έχει εισοδήματα, άρα μπορεί να συνεισφέρει στα έξοδα των σπουδών του παραπέμπει στην πρωτόδικη απόφαση ημερομηνίας 16/11/2018, στην αίτηση διατροφής 75/15 που καταχώρισε η Καθ'ης η αίτηση εναντίον του πατέρα του Αιτήτη για να καθοριστεί η συνεισφορά του Αιτητή για την διατροφή των 5 ανήλικων (ως ήταν τότε ) τέκνων τους. Με κάθε σεβασμό, ο εν λόγω συσχετισμός είναι εντελώς άτοπος. Βασίζεται σε μια απόφαση που εκδόθηκε πριν σχεδόν 6 χρόνια, την οποία μάλιστα ο Αιτητής χρησιμοποιεί και επιλεκτικά, υπό την έννοια ότι δεν κάνει την ίδια διεργασία και για τα εισοδήματα του πατέρα του τα οποία καθορίστηκαν στην εν λόγω απόφαση στο ποσό των €2.500 μηνιαίως. Επισημαίνω ότι ο Αιτητής για πρώτη φορά στην μαρτυρία του ισχυρίζεται ότι ο χρόνος ολοκλήρωσης των σπουδών του, υπολογίζεται να γίνει τον Ιούλιο του 2025 λόγω των καταλήψεων που υπάρχουν στην Ελλάδα, γεγονός για το οποίο όπως αναφέρει ενημερώθηκε πρόσφατα. Αναφορά η οποία τίθεται εντελώς γενικά και αόριστα χωρίς παρουσίαση οποιοδήποτε πειστηρίου για απόδειξη, παρά το γεγονός ότι αντικρούεται από την άλλη πλευρά. Εν πάση δε περιπτώσει, η εν λόγω αναφορά δεν συνάδει με τον δικογραφημένο ισχυρισμό του πράγμα ανεπίτρεπτο, όπου αναφέρει στην παράγραφο 8 ότι από την καταχώριση της αίτησης του απέμεινε ένας χρόνος σπουδών, γεγονός που αποδεικνύεται και από το Τεκμήριο 1 που επισύναψε στην έγγραφη του μαρτυρία. Είναι γνωστή νομολογιακή αρχή ότι μαρτυρία η οποία στηρίζεται επί μη δικογραφημένων ισχυρισμών δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο (βλέπε απόφαση Γεώργιος Παπαγεωργίου v. Λούη Κλάππα (Investments Services Ltd)
(1991)1 A.A.Δ. 24). Ο Αιτητής απέφυγε να παρουσιάσει το πρόγραμμα σπουδών του, προκειμένου να διαφανεί αν αυτό είναι τόσο απαιτητικό, ούτως ώστε να μην του επιτρέπει να εργασθεί, χωρίς να επιβαρύνεται το καθημερινό πρόγραμμα των σπουδών του, και αν η τυχόν άσκηση βιοποριστικού επαγγέλματος, για την κάλυψη των δαπανών διατροφής του, θα αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα για τη συνέχιση των σπουδών του. Καμία αναφορά επίσης δεν έγινε από τον Αιτητή, για το αν αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας, το οποίο να τον αποτρέπει από το να εξεύρει εργασία. Ο Αιτητής περιορίστηκε στην γενικόλογη αναφορά ότι αναλώνει όλες του τις ώρες στην μελέτη με αποτέλεσμα να μην μπορεί να εργαστεί προκειμένου να έχει εισόδημα, καθότι το πρόγραμμα του Πανεπιστημίου περιλαμβάνει παρακολούθηση μαθημάτων τόσο τις πρωινές όσο και τις απογευματινές ώρες. Εντύπωση προκαλεί επίσης το γεγονός ότι ενώ τους θερινούς μήνες είναι απαλλαγμένος από τα μαθήματα του Πανεπιστημίου, επιλέγει να βοηθά αφιλοκερδώς, όπως ισχυρίζεται, τον πατέρα του στο Πρατήριο βενζίνης που διατηρεί ο τελευταίος. Συνεπώς ακόμη και στην περίπτωση που ισχύει το γεγονός ότι επιλέγει να μην έχει εισόδημα τους 3 με 4 μήνες που είναι κλειστά τα Πανεπιστήμια για τις θερινές διακοπές, εργαζόμενος αφιλοκερδώς, αυτό αποτελεί δική του απόφαση να μην έχει εισοδήματα, αλλά την ίδια στιγμή να επικαλείται οικονομική αδυναμία. Όπως ανέφερα ανωτέρω, το βάρος απόδειξης σε σχέση με την αδυναμία του Αιτητή να αυτοδιατραφεί από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες και τις ανάγκες της εκπαίδευσής του, βαραίνει τον Αιτητή, κάτι που απέτυχε να πράξει. Η μαρτυρία του χαρακτηρίζεται από πλήρη αοριστία, γενικότητα και ανεπάρκεια. Η Καθ'ης η αίτηση στο σύνολο της μαρτυρίας της αντικρούει τους ισχυρισμούς του Αιτητή, προβάλλοντας με εμπεριστατωμένο τρόπο τη θέση της. Ο Αιτητής μου έδωσε την εντύπωση ότι καταχώρισε την παρούσα αίτηση και επέμεινε στην προώθηση της, γιατί υπάρχει αυτή δυνατότητα από τον νόμο, χωρίς να εξετάσει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος και η νομολογία. Ανθρώπινα τον κατανοώ, ωστόσο η αίτηση του παρέμεινε αστήρικτη με εγγενείς αδυναμίες. Στη βάση λοιπόν των ανωτέρω, κρίνω ότι ο Αιτητής δεν απέσεισε το βάρος που έφερε, ώστε πλέον να υπείχε σημασίας να εξετάσω αν η Καθ' ης η αίτηση ειλικρινώς αποκάλυψε τις οικονομικές δυνατότητες της. Σημειώνω επίσης ότι ο Αιτητής δεν ανταποκρίθηκε στο βάρος της απόδειξης των αμφισβητουμένων γεγονότων. Εν πάση περιπτώσει, παρεμφερώς και μόνο για να υπάρχει καταγεγραμμένη η δικαστική μου κρίση, με δεδομένη την αναφορά στην απόφαση Βουνού ν. Βουνού
(1998)1 ΑΑΔ 490 (βλέπε ανωτέρω ότι οι επιλογές ενός ενηλίκου πρέπει να αντικρίζονται κάτω από το φακό της λογικής, αν ο ενήλικος επιθυμεί ο λογαριασμός να πληρωθεί από άλλον, έστω και αν αυτός ο άλλος είναι ο πατέρας του, πόσο δε μάλλον όταν οι οικονομικές δυνατότητες του πατέρα, ενόψει και των άλλων υποχρεώσεων του, είναι περιορισμένες), τονίζω ότι η Καθ'ης η αίτηση απάντησε σε κάθε ισχυρισμό που τέθηκε από την Αιτητή, ισχυρισμοί οι οποίοι παρέμειναν αναντίλεκτοι. Η Καθ' ης η αίτηση αντέκρουσε τους ισχυρισμούς του Αιτητή και απέδειξε ότι η οικονομική της κατάσταση, τα προβλήματα υγείας αλλά και οι προσωπικές της περιστάσεις ένεκα και της απώλειας του μικρότερου της υιού, δεν της επιτρέπουν να συνεισφέρει στα έξοδα των σπουδών του. Ως προκύπτει από τα όσα έχω αναφέρει ανωτέρω, η υποχρέωση για διατροφή ενήλικου τέκνου είναι δυνητική και σχετικό διάταγμα εκδίδεται αν η περίπτωση πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 33
(2)του Ν. 216/90. Δεν υφίσταται υποχρέωση συνέχισης της καταβολής διατροφής σε ενήλικο τέκνο, αν τα εισοδήματα του υπόχρεου δεν δικαιολογούν κάτι τέτοιο (Μ. Χρίστου v. Κ. Χρίστου
(2000)1 ΑΑΔ 1891). Υπό το φως των όσων έχουν αναφερθεί ανωτέρω, η αίτηση δεν μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη. Συνακόλουθα, η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα εις βάρος του Αιτητή, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.)........................ Μ.Χ.Κάιζερ, Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο