Π.Χ.Π. ν. Α.Μ.Ν., Αρ. Αίτησης: 50/2023, 27/12/2024

(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) ορίζει ότι οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του. Με βάση τη διάταξη αυτή, ο Αιτητής με την υπό εξέταση αίτηση επιδιώκει την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται η Καθ'ης η αίτηση να συνεισφέρει στη διατροφή των δυο ανήλικων τέκνων που απέκτησαν από τον γάμο τους, καταβάλλοντας το ποσό των €600 από την καταχώριση της υπό εξέταση αίτησης. Σημειώνεται ότι το μόνο τέκνο των διαδίκων το οποίο εξακολουθεί να είναι ανήλικο είναι ο Α. Κατά τον χρόνο καταχώρισης της παρούσας αίτησης ήταν ανήλικος και ο Τ., ο οποίος ενηλικιώθηκε στις 30/06/2024. Συνεπώς η περίοδος που θα εξετάσει το Δικαστήριο σε σχέση με τον Τ. θα αφορά 16 μήνες (ήτοι από τον Μάρτιο του 2023 μέχρι και τον Ιούνιο του 2024). Η ακρόαση διεξήχθη με την ανταλλαγή εγγράφως της μαρτυρίας μεταξύ των διαδίκων, με βάση τη Δ.30 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Οι διάδικοι περιορίστηκαν στις δικές τους έγγραφες μαρτυρίες, χωρίς αντεξέταση των ενόρκως δηλούντων. Ακολούθως, οι δικηγόροι και των δυο πλευρών κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις και το Δικαστήριο επιφύλαξε την απόφαση του. Προτού προχωρήσω με την παράθεση της μαρτυρίας των διαδίκων, κρίνω σκόπιμο να τονίσω ότι η εκατέρωθεν μαρτυρία θα αξιολογηθεί, λαμβάνοντας υπόψη τις παραμέτρους που θέτουν τα άρθρα 33

(1)και 37 του Περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου, Ν. 216/90, επί των οποίων καθορίζεται η συνεισφορά των υπόχρεων γονέων στην διατροφή των ανηλίκων τέκνων τους. Οι παράμετροι αυτοί είναι από τη μία, οι ανάγκες του δικαιούχου και από την άλλη, οι δυνάμεις των υπόχρεων γονέων. Αποτελούν παραδεκτά και, εν πάση περιπτώσει, μη αμφισβητούμενα γεγονότα τα κάτωθι: · Αμφότεροι οι διάδικοι είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. · Τέλεσαν θρησκευτικό γάμο στις 05/02/2000 στον Ιερό Ναό Παναγίας στο Δάλι. · Από τον γάμο τους απέκτησαν 3 παιδιά, την Μ. γεννηθείσα στις 12/06/2000, τον Τ. γεννηθείς στις 30/06/2006 και τον Α. γεννηθείς στις 26/11/

1. Η Μ. είχε ήδη ενηλικιωθεί κατά τον χρόνο καταχώρισης της παρούσας αίτησης και ο Τ. ενηλικιώθηκε 16 μήνες μετά. · Ο γάμος των διαδίκων λύθηκε στις 14/03/
2. · Πριν το Δικαστήριο επιφυλάξει την απόφαση του, οι συνήγοροι που εκπροσωπούν τους διαδίκους προέβησαν στα κάτωθι παραδεκτά γεγονότα αναφορικά με τις δραστηριότητες και/ή ιδιαίτερα που ισχυρίζεται ο Αιτητής ότι παρακολουθούν τα ανήλικα ως αυτές καταγράφονται στην παράγραφο 8 της έγγραφης του μαρτυρίας: Το μηνιαίο κόστος των ιδιαιτέρων αγγλικών που παρακολουθεί ο ανήλικος Α. ανέρχεται στα €67 και όχι στα €160, το κόστος για τη Γυμναστική του Τ. ανέρχεται στα €35 μηνιαίως και όχι στα €50 και δεν υφίσταται το κονδύλι της λογιστικής. Τα πιο πάνω καθίστανται πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Μαρτυρία Αιτητή Ο Αιτητής στην μαρτυρία του ανέφερε ότι η οριστική διάσταση με την Καθ'ης η αίτηση επήλθε από τις αρχές του 2021, αλλά εξακολουθούσαν να διαμένουν κάτω από την ίδια στέγη μέχρι τον Μάρτιο του 2022 όπου η Καθ'ης η αίτηση μετακόμισε σε ενοικιαζόμενο διαμέρισμα. Τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων συνέχισαν να διαμένουν μαζί του στο ενοικιαζόμενο διαμέρισμα που διέμεναν ως οικογένεια. Το μηνιαίο ενοίκιο ήταν €480 . Υποστήριξε ότι το εν λόγω ενοίκιο το κατέβαλλε ως πριν λίγο καιρό, αλλά σταμάτησε να το πληρώνει λόγω των πολλών εξόδων των παιδιών (δεν προσδιορίζει χρονικά πότε σταμάτησε). Ακολούθως ανέφερε ότι συμφώνησε να πληρώνει το ενοίκιο με δόσεις (Επισύναψε ως Τεκμήριο 1 καταβολή δόσης ενοικίου). Επειδή όπως ανέφερε δεν κατέβαλλε ολόκληρο το ενοίκιο ο ιδιοκτήτης του ζήτησε να φύγει και έτσι αναγκάστηκε να εξεύρει άλλο σπίτι με €700 μηνιαίο ενοίκιο. (Επισύναψε ως Τεκμήριο 2 αντίγραφο του ενοικιαστηρίου εγγράφου). Ανέφερε ότι μετά τον χωρισμό τους η Καθ'ης η αίτηση, αρνείτο και εξακολουθεί να αρνείται μέχρι και σήμερα να καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό για τα ανήλικα τέκνα της, παρόλο που είχε σταθερά εισοδήματα. Σε σχέση με τα εισοδήματα της Καθ'ης η αίτηση ανέφερε ότι κατά τον χρόνο που καταχωρήθηκε η υπό εξέταση αίτηση εργαζόταν στο Δημοτικό Σχολείο [ ] στην Λευκωσία ως καθαρίστρια και τα εισοδήματα της ανέρχονταν περίπου στα €800 μηνιαίως. Δούλευε επίσης ως καθαρίστρια σε διάφορα σπίτια και λάμβανε επιπλέον €800 μηνιαίως με αποτέλεσμα να βγάζει συνολικά €1.600 μηνιαίως. Αναφορικά με τα δικά του εισοδήματα υποστήριξε ότι ήταν άνεργος και κατάφερε να βρει δουλεία δυο μέρες πριν από την καταχώριση της έγγραφης του μαρτυρίας, ήτοι στις 19/08/2024 (η έγγραφη του μαρτυρία καταχωρήθηκε στις 21/08/2024). Υποστήριξε ότι το πρόβλημα υγείας που αντιμετωπίζει (οξεία οσφυαλγία), δεν του επέτρεπε να εργαστεί σε όποια εργασία ανεύρισκε, καθότι υπήρχε κίνδυνος να επιδεινωθεί το πρόβλημα υγείας του. Επισύναψε δε ο Αιτητής ως Τεκμήριο 9, αντίγραφο του λογαριασμού που διατηρεί στην Ελληνική Τράπεζα στο οποίο εμφαίνεται το έμβασμα που λαμβάνει από την Κυβέρνηση για το μονογονεϊκό επίδομα ύψους €424,22 για τον Α. και τον Τ. Αναφορικά με τα έξοδα των δυο ανήλικων τέκνων των διαδίκων ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι απαιτείται σε μηνιαία βάση το ποσό των €650 ως ακολούθως:
3. Διατροφή (μπακάλης, κρεοπώλης, φούρνος κ.τ.λ) €150
4. Ένδυση, υπόδηση €50
5. Ηλεκτρικό Ρεύμα, τηλέφωνο, νερό, θέρμανση €100
6. Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη €50
7. Μεταφορικά €30
8. Αγγλικά €160
9. Γυμναστική €50
10. Λογιστική €60 Σύνολο €650 Επισύναψε ως Τεκμήρια 3-8 ενδεικτικές αποδείξεις κάποιων εκ των εξόδων των ανηλίκων. Υποστήριξε ότι η Καθ'ης η αίτηση είναι σε θέση να καταβάλλει €620 μηνιαίως (στην αίτηση του αξιώνει το ποσό των €600 μηνιαίως ως συνεισφορά της Καθ'ης η αίτηση) για τις ανάγκες των παιδιών της και αμφισβητεί ότι έχει κάποιο πρόβλημα υγείας. Τόνισε ότι η Καθ'ης η αίτηση δεν αδυνατεί να συνεισφέρει για τις ανάγκες των παιδιών της, αλλά αρνείται να το πράξει. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω στα παραδεκτά γεγονότα, διευκρινίστηκε ότι το μηνιαίο κόστος των αγγλικών είναι €67 και αφορά μόνο στον ανήλικο Α., το μηνιαίο κόστος γυμναστικής είναι €35 και αφορά μόνο στον Τ. και το κόστος λογιστικής δεν υφίσταται. Μαρτυρία Καθ'ης η αίτηση Στην μαρτυρία της, η Καθ'ης η αίτηση, μεταξύ άλλων ανέφερε ότι εργαζόταν στο Δημοτικό Σχολείο [ ] ως έκτακτο προσωπικό - καθαρίστρια και λάμβανε μεικτό μισθό €5,47 την ώρα περίπου. Μηνιαίως περίπου λάμβανε €400 και περαιτέρω λάμβανε ΕΕΕ περίπου από €150-€360 μηνιαίως. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 3 βεβαίωση της σχολικής εφορίας και ανάλυση παροχής Ε.Ε.Ε. Υποστήριξε ότι το επίδομα Ε.Ε.Ε τερματίστηκε μετά από καταγγελία του Αιτητή περί τον Μάρτιο
11. Απέρριψε τον ισχυρισμό του Αιτητή ότι λάμβανε επιπλέον το ποσό των €800 από καθαρισμό σπιτιών. Υποστήριξε ότι δεν αρνείται να συνεισφέρει στις ανάγκες των παιδιών της, αλλά αδυνατεί. Ισχυρίζεται ότι πληρώνει κάθε μήνα €33,49 για το λογαριασμό τηλεφώνου του Τ. και την συσκευή του Α. και περαιτέρω ακόμη €50 μηνιαίως όταν έχει επαφή μαζί τους. (Επισύναψε ως Τεκμήριο 4 απόδειξη πληρωμής λογαριασμού και συσκευής). Υποστήριξε περαιτέρω ότι πλέον οι συνθήκες της έχουν αλλάξει και οι θεράποντες ιατροί της, ψυχίατρος και παθολόγος βεβαιώνουν την ψυχική της κατάσταση, λαμβάνει συστηματική θεραπευτική αγωγή και περαιτέρω είναι ανίκανη προς εργασία για τουλάχιστον 1 χρόνο μέχρι να επαναξιολογηθεί. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 5 σχετικά ιατρικά πιστοποιητικά. Τόνισε ότι ο Αιτητής είναι υγιής, εργαζόταν σε διάφορες εργασίες χωρίς να δηλώνει τα εισοδήματα του και ελάμβανε μισθό πέραν των €1.000 μηνιαίως. Περαιτέρω λαμβάνει επίδομα τέκνου και μονογονιού. Η Καθ'ης η αίτηση ανέφερε ότι ο Αιτητής στην έγγραφη του μαρτυρία παραδέχεται ότι λαμβάνει το επίδομα μονογονιού ύψους €442, αλλά δεν αναφέρει το επίδομα τέκνου που λαμβάνει ετησίως και ανέρχεται για δύο παιδιά στα €705 (€58,75 μηνιαίως). Επισήμανε περαιτέρω ότι παρά το γεγονός ότι ο Τ. πλέον έχει ενηλικιωθεί τα επιδόματα συνεχίζουν για τα αρσενικά τέκνα και κατά την διάρκεια της θητείας τους στην Εθνική Φρουρά. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 6 έντυπα από την επίσημη ιστοσελίδα της Κυβέρνησης. Υπέδειξε περαιτέρω η Καθ'ης η αίτηση ότι παρά την αναφορά του Αιτητή ότι ελάμβανε ΕΕΕ, δεν ανέφερε πόσα λάμβανε και πόσο ποσοστό αυτών των χρημάτων αφορούσε στα παιδιά. Η θέση της είναι ότι εσκεμμένα δεν επισύναψε κάποιο τεκμήριο καθότι έτσι θα φαινόταν ότι λάμβανε επίδομα για τα τέκνα αλλά και για την ίδια παράνομα, αφού δεν ήταν πλέον μαζί. Παρά δε την αναφορά του ότι πλέον εργάζεται δεν προσκόμισε κάποιο αποδεικτικό των εισοδημάτων του. Όσον αφορά στα έξοδα των ανηλίκων, όπως αυτά παρουσιάζονται από τον Αιτητή, η θέση της είναι ότι αυτά είναι υπερβολικά και διογκωμένα. Κατά κύριο λόγο η θέση αυτή της Καθ'ης η αίτηση αφορούσε τα μαθήματα αγγλικών, γυμναστικής και λογιστικής όπου το ορθό μηνιαίο ποσό καθορίστηκε στα παραδεκτά γεγονότα. Υποστήριξε περαιτέρω ότι είναι πρόθυμη ακόμη και σήμερα που είναι ανίκανη για εργασία, να συνεχίσει να πληρώνει τα τηλέφωνα των παιδιών και να βοηθά, όπως και όποτε μπορεί στα έξοδα του ανήλικου Α., παρά το γεγονός ότι τα έξοδα του Α. ήδη υπερκαλύπτονται από τα επιδόματα που λαμβάνει ο Αιτητής τα οποία ανέρχονται στα €231,66 μηνιαίως. Έχει όπως ανέφερε στήριξη από τους γονείς και τα αδέλφια της μέχρι να γίνει καλά. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η νομική θεμελίωση της εξεταζόμενης αίτησης στηρίζεται στο άρθρο 33

(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) που καθορίζει: «33

(1)Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του». Καθώς και στο άρθρο 37 του ρηθέντος Νόμου που καθορίζει: «37

(1)Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.

(2)Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του». Από το συνδυασμό των ως άνω άρθρων είναι σαφές ότι η διατροφή ανηλίκου καθορίζεται στη βάση δυο παραμέτρων, τις δυνάμεις των γονέων του και τις ανάγκες του δικαιούχου διατροφής. Συνιστά νομική υποχρέωση των γονέων, υποχρέωση η οποία ουσιαστικά αποβλέπει στην αντιμετώπιση των αναγκών των ανηλίκων, όπως αυτές εύστοχα καθορίζονται στο άρθρο 37 του Ν. 216/

1. Το άρθρο 33 καθιστά τη διατροφή αμοιβαία υποχρέωση των γονέων, αρχή που συνάδει με την ισότητα των φύλων που κατοχυρώνει το Άρθρο 28 του Συντάγματος. Το μέτρο της συνεισφοράς είναι "οι δυνάμεις" εκατέρων των γονέων, έννοια που περιλαμβάνει το σύνολο των εισοδηματικών δυνατοτήτων εκάστου μέρους για συνδρομή και όχι μόνο το υπαρκτό εισόδημα. Ως προς το τι συνιστούν ανάγκες του δικαιούχου, παραπέμπω στο σύγγραμμα του Απόστολου Σ. Γεωργιάδη «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» όπου στη σελ. 652, αναφέρονται τα πιο κάτω: «
2. Ανάγκες του δικαιούχου Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευση του (πλήρης διατροφή: ΑΚ 1493 εδ. β΄). Στο περιεχόμενο της διατροφής περιλαμβάνονται ειδικότερα βιοτικές ανάγκες του δικαιούχου που είτε υφίστανται πραγματικά κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής είτε μπορούν με βεβαιότητα να προβλεφθούν μελλοντικά. Η διατροφή λοιπόν περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη: τροφή, στέγη, ένδυση, θέρμανση, φωτισμό, λοιπά λειτουργικά έξοδα της οικίας διαμονής, ψυχαγωγία, μόρφωση (π.χ. αγορά βιβλίων), διαπαιδαγώγηση, νοσηλεία και δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, παραθέριση, συγκοινωνία και επικοινωνία. Ιδίως περιλαμβάνονται δαπάνες θεωρητικής, επαγγελματικής ή τεχνικής μόρφωσης, ακόμη και μεταπτυχιακής.» Επισημαίνω ότι δεν είναι δυνατή η επιδίκαση οποιουδήποτε κονδυλίου για τις ανάγκες διατροφής αν δεν γίνεται ρητή αναφορά, κατά θετικό τρόπο, των αναγκών και ο προσδιορισμός τους μέσα στο δικόγραφο (βλ. Ιωάννης Κυριάκου Όξυνου ν. Μαρία Ρόλη Λούη, ως μητέρα, πλησιέστερης συγγενούς, φίλης και φυσικής κηδεμόνας των ανηλίκων τέκνων Κυριάκου και Ορέστη Όξυνου, Έφεση Αρ. 25/10, 14/2/2012,

(2012)1 ΑΑΔ 169). Έχω μελετήσει διεξοδικά όλη την τεθείσα ενώπιον μου μαρτυρία και σε συνδυασμό με τη σχετική νομοθεσία και νομολογία θα προχωρήσω ευθύς αμέσως να εξετάσω τις δυο παραμέτρους που ανέφερα ανωτέρω σε σχέση με το υπό κρίση θέμα, τις ανάγκες των ανηλίκων και τις δυνάμεις των γονέων τους. Υποδεικνύεται στο σημείο αυτό ότι το Δικαστήριο για σκοπούς της κρίσης του, θα λάβει υπόψη του το ενώπιον του μαρτυρικό υλικό με τις οποιεσδήποτε τυχόν αναφορές κατά το στάδιο της αγόρευσης, που δεν αποτελούν κοινό τόπο μεταξύ των μερών εν είδει παραδεκτών γεγονότων να μην μπορούν να τύχουν οποιασδήποτέ χρήσης. Είναι πάγια νομολογημένο πως οι αγορεύσεις των δικηγόρων δεν αποτελούν μέσον προσαγωγής μαρτυρίας (βλ. Μισιρλής ν. Κυπριακής Δημοκρατίας [1995] 3 Α.Α.Δ. 379, Κοινότης Λυσού κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας [1998] 3 Α.Α.Δ. 537 κ.α.). I.Έξοδα ανηλίκων Σύμφωνα με τη Νομολογία, (Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη

(1998)1 ΑΑΔ 1386, 1390) το Δικαστήριο, ως προς τα έξοδα διατροφής ανηλίκου, δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων, αλλά είναι καθήκον του να εντοπίσει το εύλογο των κονδυλίων που απαιτούνται για την ικανοποίηση των αναγκών διατροφής και συντήρησης του. Περαιτέρω, σύμφωνα και πάλι με τη Νομολογία, η κοινή πείρα και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες των συγκεκριμένων ενώπιον του Δικαστηρίου ατόμων (βλ. Παναγιώτου ν. Σφικτού

(2001)1 Α.Α.Δ. 625). Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Κορελλίδης v. Κορελλίδη

(2012)1Γ ΑΑΔ 1975 λέχθηκε ότι: «... το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να οδηγούν σε υπολογισμό με σεντ, αλλά θα πρέπει να σταθμίζει τις ανάγκες και να καταλήγει σε συμπεράσματα που να επαναφέρουν, ή δυνατό, τα ανήλικα τέκνα σε μια πλησιέστερη κατάσταση, όπως θα ήταν εάν οι γονείς τους ζούσαν μαζί». Το Δικαστήριο είναι σε θέση, λαμβάνοντας υπόψη τους εκατέρωθεν ισχυρισμούς των διαδίκων, ως προς τα έξοδα διατροφής των ανηλίκων, τα οποία είναι συνακόλουθα βεβαίως και της ηλικίας τους, να καταλήξει σε ένα ποσό το οποίο να αντανακλά στο εύλογο με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας και ζωής, ως εύστοχα αναφέρει η προαναφερθείσα νομολογία. Πρέπει ρητά να σημειωθεί ότι η υπό εκδίκαση διαδικασία δεν προσφέρεται για απόρριψη εν όλω μαρτυρίας του ενός έναντι του άλλου, γιατί ο σκοπός δεν είναι να αποκομίσει οικονομικό όφελος, είτε ο ένας διάδικος είτε ο άλλος, αλλά μόνο να διασφαλιστεί η ευημερία και η αξιοπρεπής διαβίωση των τέκνων. Όπως ανέφερα ανωτέρω, η θέση του Αιτητή είναι ότι οι μηνιαίες ανάγκες των δυο τέκνων των διαδίκων ανέρχονται στα €482 και όχι €650 όπως αρχικά είχε αναφέρει (το ποσό προκύπτει μετά τις δηλώσεις παραδεκτών γεγονότων των συνηγόρων των διαδίκων, σε σχέση με το πραγματικό μηνιαίο κόστος των αγγλικών, της γυμναστικής και της μη παρακολούθησης ιδιαιτέρων λογιστικής). Συνεπώς σύμφωνα με την θέση του Αιτητή τα μηνιαία έξοδα για τον Α. ανέρχονται στο ποσό των €257 και του Τ. στα €

1. Η Καθ'ης η αίτηση όπως ανέφερα ανωτέρω αμφισβήτησε έντονα τα έξοδα αγγλικών, γυμναστικής και λογιστικής, εξου και πριν την επιφύλαξη της απόφασης, οι συνήγοροι που εκπροσωπούν τους διαδίκους προέβησαν στα παραδεκτά γεγονότα που ανέφερα πιο πάνω. Συνεπώς αποδέχομαι ότι το μηνιαίο κόστος των ιδιαιτέρων αγγλικών είναι €67 και αφορά μόνο στον Α. και το μηνιαίο κόστος της γυμναστικής είναι €35 και αφορά μόνο στον Τ. Όσον αφορά στην λογιστική δεν θα επιδικαστεί κάποιο κονδύλι, καθότι αφορά έξοδο που όπως δηλώθηκε από κοινού δεν υφίσταται. Περαιτέρω, η Καθ'ης η αίτηση αμφισβήτησε ότι απαιτείται το ποσό των €50 σε μηνιαία βάση για τα δυο παιδιά για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (€25 για έκαστο τέκνο), επικαλούμενη την ύπαρξη του Γενικού συστήματος Υγείας (Γεσύ). Επισημαίνω ότι πέραν της γενικότητας που περιβάλλει την εν λόγω αξίωση του Αιτητή από τη μαρτυρία του, τίποτα δεν παρουσίασε που να ενισχύει την άποψη ότι τα όποια ενδεχομένως ιατρικά έξοδα προκύψουν, δεν μπορούν να καλυφθούν από το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓΕΣΥ) το οποίο είναι σε ισχύ από την 01/06/
2. Λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη, ότι το ΓΕΣΥ δεν καλύπτει το σύνολο των ιατρικών εξόδων και ακόμη και για τους γιατρούς που εντάσσονται σε αυτό πρέπει να καταβάλλεται ένα συμβολικό αντίτιμο θα επιδικάσω το ποσό των €10 μηνιαίως (€5 για έκαστο παιδί) για αυτήν την κατηγορία εξόδων, λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη την ηλικία τους, την κοινή λογική, την πείρα της ζωής και όλους τους παράγοντες που συνυπολογίζονται όταν το δικαστήριο αποφασίζει ζητήματα διατροφής ανηλίκων. Όσον αφορά στα λοιπά έξοδα τα οποία ισχυρίζεται ο Καθ'ου η αίτηση ότι απαιτούνται μηνιαίως για τα δυο παιδιά των διαδίκων,{ ήτοι €150 (€75 για έκαστο τέκνο) για διατροφή/ σίτιση , €50 (€25 για έκαστο τέκνο) για ένδυση και υπόδηση, €100 (€50 για έκαστο τέκνο ) για ηλεκτρικό ρεύμα, τηλέφωνο, νερό, θέρμανση και €30 (€15 για έκαστο τέκνο) για μεταφορικά}, πέραν του ότι δεν αμφισβητήθηκαν από την Καθ'ης η αίτηση, βάσει κοινής λογικής, όχι απλώς είναι πολύ λογικά, αλλά είναι και αρκετά συντηρητικά, λαμβάνοντας υπόψη την ακρίβεια της ζωής. Συνεπώς, αποδέχομαι ότι για τις πιο πάνω κατηγορίες εξόδων απαιτείται το συνολικό ποσό €330 (€165 για έκαστο τέκνο). Συνακόλουθα, τα συνολικά μηνιαία έξοδα του Α. ανέρχονται στο ποσό των €237 (€165 βλέπε ανωτέρω, €5 για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και €67 για μαθήματα αγγλικών). Τα συνολικά μηνιαία έξοδα του Τ. ανέρχονται στα €205 (€165 βλέπε ανωτέρω,€5 για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και €35 για γυμναστική). Σημειώνω ότι η αίτηση καταχωρήθηκε στις 19/02/2023 και ο Τ. ενηλικιώθηκε στις 30/06/2024, συνεπώς το Δικαστήριο σε σχέση με τον Τ. θα εξετάσει αν πρέπει να επιδικαστεί και αν ναι ποιο ποσό για την περίοδο από τον Μάρτιο του 2023 μέχρι και τον Ιούνιο του 2024, ήτοι για περίοδο 16 μηνών. Συνακόλουθα, τα συνολικά έξοδα των δυο παιδιών ανέρχονται μηνιαίως στο ποσό των €442 και αυτό αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου (€237 για τον Α. και €205 για τον Τ.). Σημειώνεται ότι το επίδομα τέκνου, αφαιρείται από τα έξοδα του ανηλίκου. Παραθέτω σχετικό απόσπασμα από την απόφαση Μάρκου ν. Kuzichava Μάρκου, Έφεση Αρ. 22/2019, 24/06/2021: ''Αρκούμαστε να σημειώσουμε ότι καθ' όσον αφορά το επίδομα τέκνου υπάρχει και νεότερη νομολογία, ότι δικαιούχος του επιδόματος τέκνου είναι η οικογένεια και αυτό δεν αποτελεί εισόδημα των γονέων και ότι εφόσον παραχωρηθεί, προορίζεται, αποκλειστικά, για την εξασφάλιση και τη διατήρηση μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης των παιδιών της οικογένειας (Εθνική Ασφαλιστική (Κύπρου) Λτδ ν. Δημητρίου κ.ά., ECLI:CY:AD:2021:A52, Πολ. Έφ. Αρ.136/2013, ημερ.28.2.2021, ECLI:CY:AD:2021:A52)''. Στην υπό εξέταση υπόθεση ο Αιτητής παρά το γεγονός ότι δεν κάνει καμία αναφορά στην μαρτυρία του για την λήψη του επιδόματος τέκνου, ενώ αποτελούσε βασικό ισχυρισμό της Καθ'ης η αίτηση, το παραδέχεται εντέλει στην αγόρευση του, αναφέροντας ότι λαμβάνει €951,56 ετησίως και για τα δυο παιδιά (€951,56 ÷12 μήνες =€79,29 ετησίως, άρα €39,64 (€40) για κάθε παιδί). Συνεπώς το ποσό των €40 μηνιαίως που αφορά στο επίδομα τέκνου θα αφαιρεθεί από έξοδα του κάθε παιδιού. Άρα τα συνολικά μηνιαία έξοδα του Α. ανέρχονται στο ποσό των €197 (€237 βλέπε ανωτέρω - €40 επίδομα τέκνου). Τα συνολικά μηνιαία έξοδα του Τ. ανέρχονται στα €165 (€205 βλέπε ανωτέρω - €40 επίδομα τέκνου). ΙΙ. Οι οικονομικές δυνατότητες των γονέων. Στην υπό εξέταση περίπτωση το πραγματικό πρόβλημα εντοπίζεται στον καθορισμό από το Δικαστήριο των οικονομικών δυνάμεων αμφότερων των διαδίκων. Για τους λόγους που θα εξηγήσω ευθύς αμέσως είμαι της γνώμης, ότι αμφότεροι οι διάδικοι δεν αποκάλυψαν τα πραγματικά τους εισοδήματα και τις πραγματικές τους δυνατότητες. Εν πάση δε περιπτώσει, σίγουρα δεν αποκάλυψαν εκείνα τα στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι δυνητικά αμφότεροι μπορούν να έχουν περισσότερα εισοδήματα από αυτά που επικαλούνται. Ο Αιτητής δεν προσκόμισε κατάσταση των ετήσιων εισοδημάτων του ως όφειλε. Ισχυρίζεται ότι κατά τον χρόνο καταχώρισης της υπό εξέταση αίτησης ήταν άνεργος, χωρίς να προσκομίζει το οποιοδήποτε στοιχείο προς τεκμηρίωση του ισχυρισμού του. Ακόμη και στην περίπτωση που όντως υπήρξε άνεργος παρέλειψε να αναφέρει τι προσπάθειες έκανε (αν έκανε) για εξεύρεση εργασίας. Ο Αιτητής ισχυρίζεται γενικά και αόριστα ότι αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, χωρίς την παραμικρή τεκμηρίωση, εντελώς γενικόλογα αναφέρει ότι λάμβανε Ε.Ε.Ε. αλλά τερματίστηκε, χωρίς επίσης να υπάρχει υποστηρίζουσα μαρτυρία. Στην έγγραφη του μαρτυρία ανέφερε ότι κατάφερε να εξεύρει εργασία δυο μέρες πριν την καταχώριση της, ήτοι στις 19/08/2024, χωρίς να αναφέρει τι μισθό θα λαμβάνει και γενικότερα χωρίς να παρουσιάσει οποιοδήποτε στοιχείο και λεπτομέρειες της νέας του εργασίας. Κατά το στάδιο των αγορεύσεων, προτού η συνήγορος του να παραδώσει τις γραπτές της αγορεύσεις ανέφερε ότι ο Καθ'ου η αίτηση λαμβάνει καθαρό μηνιαίο μισθό €1.200, αλλά αγνοεί αν λαμβάνει 13ο μισθό. Επισημαίνω ότι το καθήκον αληθινής αποκάλυψης των εισοδημάτων ή της οικονομικής δυνατότητας των διαδίκων, βαραίνει τους ίδιους τους διαδίκους. Σχετικά παραπέμπω στην υπόθεση Δημητρίου v. Περδίου

(2005)1 (Β) Α.Α.Δ. 1418 όπου λέχθηκαν τα πιο κάτω: «Όπως έχει η σχετική νομοθετική διάταξη (βλ. άρθρο 33

(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990, Ν.216/90) η υποχρέωση για διατροφή των ανηλίκων τέκνων μίας οικογένειας ανήκει και στους δύο γονείς, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του καθενός. Έχουν και οι δύο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Ette v. Ette

(1965)1 All E.R. 341, 349 έχει λεχθεί ότι όταν ο Καθ΄ ού η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το Δικαστήριο μπορεί λαμβάνοντας υπόψη τη φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν άλλοι στο ίδιο το επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο Καθ΄ ού η αίτηση έχει ψηλότερα, απ΄ ότι ισχυρίζεται, εισοδήματα. Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση γεγονότων, οφείλει να τα αποδείξει (βλ. Tarapoulouzis v. District Officer

(1962)C.L.R. 91 και Μαρκουλίδης v. Μαρκουλίδης κ.α.

(1998)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1386, 1390). Επομένως σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που θα πρέπει να αποδεικνύεται από τον Αιτητή ή την Αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση, αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους. Το δε δικαστήριο, προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων.» Στην απόφαση Konyalian ν. Paskulov Αρ. Έφεσης 2/20, 24/06/2021, ECLI:CY:DOD:2021:17, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο επικρότησε τα όσα αναφέρθηκαν στην απόφαση Δημητρίου v. Περδίου και τόνισε για μια ακόμη φορά την υποχρέωση των γονέων για ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη των εισοδημάτων τους, προκειμένου το Δικαστήριο να ενεργήσει ανάλογα επιμερίζοντας τις υποχρεώσεις τους για τα ίδια τα παιδιά τους. Τόσο η Αιτήτρια όσο και ο Καθ'ου η αίτηση είναι λαλίστατοι όσον αφορά στα εισοδήματα της άλλης πλευράς, αλλά όσον αφορά στα δικά τους παρουσιάζουν ανεπιτυχώς την οικονομική τους κατάσταση ιδιαιτέρως ζοφερή. Όσον αφορά στην Καθ'ης η αίτηση, ήταν καταφανής η προσπάθεια της να απαλλαγεί από την υποχρέωση διατροφής προς τα ανήλικα τέκνα της, με την πρόφαση ότι αδυνατεί οικονομικά ένεκα των προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζει, παρουσιάζοντας την οικονομική της κατάσταση με τα μελανότερα χρώματα, με την ίδια να βρίσκεται στα όρια της φτώχειας ή και κάτω από αυτήν. Όσον αφορά στα προβλήματα υγείας που ισχυρίζεται η Καθ'ης η αίτηση ότι αντιμετωπίζει, προβλήματα τα οποία δεν της επιτρέπουν να εργασθεί, παρέμειναν στη σφαίρα της αοριστίας και γενικολογίας, περιοριζόμενη η Καθ'ης η αίτηση στην επισύναψη δυο ιατρικών βεβαιώσεων από κάποιο ψυχίατρο. Σημειώνεται ότι το πρώτο ιατρικό σημείωμα έχει ημερομηνία 08/12/2023 και περιορίζεται στην εξής καταγραφή ''Η ανωτέρω αναφερόμενη εξετάστηκε σήμερα στο ιατρείο μου και ευρέθη πάσχουσα από εκδηλώσεις κατάθλιψης και κρίσεων πανικού. Ετέθη σε φαρμακευτική αγωγή. Λόγω των συνεπειών του νοσήματος της εκτιμάται ανίκανη για εργασία για το επόμενο διάστημα του ενός έτους''. Το δεύτερο ιατρικό σημείωμα από τον ίδιο γιατρό φέρει ημερομηνία 22/01/2024, ήτοι περί τον ενάμιση μήνα μετά και περιορίζεται στην εξής καταγραφή ''Η ανωτέρω αναφερόμενη παρακολουθείται στο ιατρείο μου σε μηνιαίες συναντήσεις ως πάσχουσα από εκδηλώσεις κατάθλιψης. Βρίσκεται σε συνεχιζόμενη φαρμακευτική αγωγή. Εκτιμάται ανίκανη για εργασία για το επόμενο διάστημα των έξι μηνών. Έχει ανάγκη συστηματικής θεραπείας υπό ψυχιατρική παρακολούθηση''. Επισημαίνω ότι δεν πρόσφερε μαρτυρία ο γιατρός ο οποίος υπογράφει τις σχετικές βεβαιώσεις, προκειμένου να πείσει το Δικαστήριο για την εξειδίκευση/ικανότητες του καθώς και για την ορθότητα της μεθοδολογίας και της γνώμης του, και συνακόλουθα δεν έδωσε στο Δικαστήριο εκείνα τα εχέγγυα για να μπορεί να εξεταστεί η ορθότητα της άποψης του. Το ίδιο το περιεχόμενο του τεκμηρίου δεν είναι προσδιοριστικό των δεδομένων αυτών, παρά μόνο αναφέρεται στις συναντήσεις, στην εξέταση και στο τελικό αποτέλεσμα, χωρίς τις λεπτομέρειες εκείνες που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση, επαναλαμβάνω, για εξέταση της ορθότητας της γνώμης. Περαιτέρω, δημιουργεί ερωτηματικά η ευκολία με την οποία καταλήγει σε αυτά τα ευρήματα, καθώς και η διαφοροποίηση σε διάστημα μόλις ενάμιση μηνός της ιατρικής του θέσης ότι δεν μπορεί να εργαστεί για διάστημα ενός έτους αρχικά και μετά για διάστημα 6 μηνών. Κατά συνεπεία η μαρτυρία αυτή δεν μπορεί να τύχει αξιοποίησης από το Δικαστήριο. Εντύπωση προκαλεί επίσης το γεγονός ότι η Καθ'ης η αίτηση ισχυρίζεται ότι τα προβλήματα υγείας της άρχισαν από τον Δεκέμβριο του 2023 (τουλάχιστον αυτό προκύπτει από τις ιατρικές βεβαιώσεις που επισύναψε), αλλά παρά ταύτα από την καταχώριση της αίτησης ήτοι από τον Φεβρουάριο του 2023 η μόνη συνεισφορά της προς τα παιδιά της (όπως η ίδια ισχυρίζεται) περιοριζόταν στα €33,49 μηνιαίως για το λογαριασμό τηλεφώνου του Τ. και την συσκευή του Α. και περαιτέρω ακόμη €50 μηνιαίως όταν έβλεπε τα παιδιά της. Περαιτέρω, εκτός από τις βεβαιώσεις από τη Σχολική εφορία Σιας όπου βεβαιώνεται ότι εργαζόταν από τον Οκτώβριο του 2022 μέχρι τον Μάιο του 2023 για 4½ ώρες και λάμβανε €5,47 ημερησίως, παρέμεινε άγνωστο για το Δικαστήριο πώς βιοποριζόταν (δεν προσκόμισε κανένα άλλο στοιχείο των εισοδημάτων της πέραν αυτού και δυο βεβαιώσεων από το Ε.Ε.Ε. για τους μήνες Ιούνιο του 2023 και Νοέμβριο του 2023). Από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου είναι φανερό ότι η Καθ'ης η Αίτηση περιορίζει τις ενέργειες της για εξεύρεση εργασίας, δεν εξαντλεί δηλαδή κάθε δυνατότητα ανεύρεσης εργασίας προς το σκοπό αποκόμισης εισοδήματος και ή ενίσχυσης των οικονομικών της πόρων. Όπως προκύπτει από το Τεκμήριο 3 ουσιαστικά η μόνη ενέργεια που κάνει είναι να εγγράφεται άνεργη στο Τμήμα Εργασίας (από τον 25/09/2006 μέχρι 01/06/2007, και από 22/07/2014 τον μέχρι το 2024 με κάποια ενδιάμεσα κενά). Όπως αποφασίστηκε στην Α. Μενελάου v. Φρ. Μενελάου,

(1993)1 ΑΑΔ 381, σελ. 385, από το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο: «(γ) Το μέτρο της συνεισφοράς είναι 'οι δυνάμεις' εκατέρων των συζύγων έννοια που περιλαμβάνει το σύνολο των εισοδηματικών δυνατοτήτων εκάστου μέρους για συνδρομή και όχι μόνο το υπαρκτό εισόδημα. (Βλ. Απόφαση Εφετείο Κέρκυρας 6/1985 ως προς την ερμηνεία των σχετικών διατάξεων του Ελληνικού Αστικού Κώδικα που αποτέλεσε το πρότυπο για την Κυπριακή νομοθεσία)». Διευκρινίζεται ότι η πιο πάνω απόφαση αφορούσε διατροφή μεταξύ συζύγων, όμως η έννοια και η ερμηνεία του όρου «δυνάμεις» είναι η ίδια και για τη διατροφή τέκνων (βλ. άρθρο 33

(1)του Ν. 216/1990). Στην Π. Μαρκουλίδης v. A. Mαρκουλίδη,

(1998)1 ΑΑΔ 1386, σελ. 1390-1391, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο ανέφερε τα εξής αναφορικά με την υποχρέωση του υπόχρεου σε διατροφή να αποκαλύψει τα περιουσιακά του στοιχεία: «Η νομική θεμελίωση, θα λέγαμε ορθότερα ολόκληρο το οικοδόμημα μιας τέτοιας αίτησης, στηρίζεται στο άρθρο 33

(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου, Ν. 216/90 που λέει: 'Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του.' Ο Νόμος, όπως ρητά προβλέπουν οι πιο πάνω διατάξεις του, επιβάλλει: (α) Υποχρέωση των γονέων διατροφής των τέκνων. Τόσον ισχυρά και ακλόνητη είναι αυτή η επιταγή που στο εδάφιο 3 του ίδιου άρθρου προβλέπεται πως, και αν ακόμη το ανήλικο τέκνο έχει περιουσία, το δικαίωμα του διατροφής από τους γονείς παραμένει. (β) Η υποχρέωση αυτή καθορίζεται ανάλογα με τις δυνάμεις του κάθε γονέα. Δεδομένης της υποχρέωσης για διατροφή εξετάζονται οι ανάγκες του παιδιού και η οικονομική δυνατότητα των γονιών. Οι οικονομικές δυνάμεις του υπόχρεου είναι στοιχείο που στις πλείστες των περιπτώσεων ανάγεται στην ιδίαν αυτού γνώση. Αν επιλέξει να μη βοηθήσει το Δικαστήριο στη διακρίβωση της υποχρέωσης του αυτής, τούτο δεν σημαίνει πως και μπορεί να χρησιμοποιηθεί η στάση αυτή και ως επιχείρημα περί ελλείψεως μαρτυρίας. Τέτοια εισήγηση συνιστά έκδηλο παραλογισμό. Το δικαστήριο οφείλει να ενεργήσει στη βάση των στοιχείων που έχει ενώπιον του. Είναι δε η γνώμη μας πως στη διαδικασία εκδίκασης αίτησης για διατροφή είναι ευθύνη του υπόχρεου να προβεί σε πλήρη και αληθή αποκάλυψη των οικονομικών του πόρων και δυνατοτήτων, ώστε να καθοριστεί η υποχρέωση του σύμφωνα με το νόμο». Το γεγονός ότι αμφότεροι οι διάδικοι δεν αποκάλυψαν στο Δικαστήριο τις εισοδηματικές τους δυνατότητες, δεν τους απαλλάσσει από την υποχρέωση διατροφής. Αν ο υπόχρεος (στην προκειμένη περίπτωση και οι δυο πλευρές) επιλέξει να μη βοηθήσει το Δικαστήριο στη διακρίβωση της οικονομικής του δυνατότητας, αυτό δεν σημαίνει πως μπορεί η στάση του αυτή να χρησιμοποιηθεί και ως επιχείρημα περί ελλείψεως μαρτυρίας (βλέπε ανωτέρω απόφαση Μαρκουλίδη). Θεωρώ αδιανόητο, οι γονείς, οι οποίοι είναι και οι μόνοι υπεύθυνοι για την διατροφή των ανήλικων τέκνων τους να απεμπολούν τις ευθύνες τους και την δια νόμου υποχρέωση τους, αλλά κυρίως την εξ αντικειμένου ορμέμφυτη φροντίδα και αγάπη που θα έπρεπε να έχουν για τις ανάγκες των ανήλικων τέκνων τους, για το πως αυτά θα επιβιώσουν όντας ανήλικα, αν οι ίδιοι τους οι γονείς αδιαφορούν προς αυτό. Επισημαίνω ότι στον καθορισμό της συνεισφοράς του υπόχρεου γονέα σημασία έχει η οικονομική ικανότητα του και όχι, ό,τι επέλεξε να διαμορφώσει, ώστε να διατηρείται σε κατάσταση αδυναμίας που να μην του επιτρέπει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του (βλ. Re H. Ηλία

(1997)1 Α.Α.Δ. 1372). Με βάση τα ανωτέρω μπορώ με ασφάλεια να καταλήξω, έχοντας υπόψη τα δεδομένα που τέθηκαν ενώπιον μου (όπως τέθηκαν), ότι αμφότεροι οι γονείς ανεξαρτήτως του τι πραγματικά αυτήν την στιγμή έχουν ως εισοδήματα, αν όχι ότι ήδη έχουν περισσότερα από όσα επικαλούνται τα οποία δεν αποκάλυψαν, ότι δυνητικά μπορούν να έχουν περισσότερα εισοδήματα. Κρίνω ότι η εισοδηματική ικανότητα του Αιτητή σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι μικρότερη από το ποσό των €1.200 μηνιαίως, που όπως δήλωσε η συνήγορος του λαμβάνει από την τελευταία του εργασία. Σε αυτό το ποσό θα προστεθεί και το ποσό των €424 μηνιαίως που λάμβανε ως μονογονεϊκό επίδομα (αναφέρομαι στην περίοδο που ήταν και τα δυο παιδιά ανήλικα, μετά την ενηλικίωση του Τ. θα ληφθεί υπόψη το ποσό των €212 που αφορά στον Α.). Συνεπώς τα εισοδήματα του Αιτητή από την καταχώριση της υπό εξέταση αίτησης μέχρι και τον Ιούνιο του 2024 (μήνας που ενηλικιώθηκε ο Τ.) είναι τουλάχιστον €1.624 μηνιαίως και από τον Ιούλιο του 2024 τουλάχιστον €1.

1. Στην απόφαση Μάρκου ν. Kuzichava Μάρκου, Έφεση Αρ. 22/2019, 24/06/2021 αναφέρθηκε το εξής (η έμφαση είναι του Δικαστηρίου): ''Θεωρούμε λοιπόν ορθή την προσέγγιση ότι το μονογονεϊκό επίδομα πρέπει να πιστώνεται στα εισοδήματα του γονιού που το λαμβάνει. Το επίδομα αυτό έχει ως στόχο την παροχή οικονομικής βοήθειας στον γονέα που δεν συζεί με άλλο πρόσωπο και που έχει όλο το βάρος συντήρησης του νοικοκυριού. Προϋπόθεση για την χορήγηση του είναι βέβαια να διαμένει με τον γονέα και ένα τουλάχιστον παιδί, ωστόσο, το επίδομα έχει ξεκάθαρο σκοπό την διευκόλυνση του γονέα, έστω προς αντιμετώπιση των εξόδων του παιδιού ή παιδιών που διαμένουν μαζί του. Και η πρόνοια του σχετικού νόμου ότι το επίδομα απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος, προϋποθέτει ότι συνιστά μέρος του εισοδήματος του προσώπου, συνήθως γονέα, που το λαμβάνει''. Στην απόφαση Konyalian ν. Paskulov, Έφεση Αρ. 2/20, 24/06/2021: ''Παρατηρούμε συναφώς από τα πιο πάνω ότι το επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας είναι δικαίωμα προσωπαγές το οποίο απόλλυται είτε με την απώλεια της μονογονεϊκής ιδιότητας του ατόμου είτε με τον θάνατο του είτε άλλως πως, όλα συναρτημένα με το δικαιούχο άτομο. Ως προσωπαγές δικαίωμα είναι συνυφασμένο με το πρόσωπο του δικαιούχου και δεν μπορεί να απαλλοτριωθεί προς όφελος τρίτου. Έχοντας υπόψιν τα πιο πάνω θα έπρεπε συνεπώς το πρωτόδικο Δικαστήριο να συνυπολογίσει τα επιδόματα μονογονεϊκής οικογένειας που λάμβανε η Εφεσείουσα στα εισοδήματα της και όχι να τα αφαιρέσει από τα έξοδα των ανηλίκων.'' Σε σχέση με την Καθ'ης η αίτηση θα ληφθεί υπόψη ότι τα μηνιαία της εισοδήματα δεν μπορεί να είναι λιγότερα από το ποσό των €885 καθαρά (€1.000 ακαθάριστα) που αποτελεί τον Εθνικό Κατώτατο μισθό όπως αυτός καθορίστηκε με βάση τα περί Κατωτάτου Ορίου Μισθών Διατάγματα του 2022 και 2023 του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Όπως ανέφερα ανωτέρω ο Τ. ενηλικιώθηκε. Συνεπώς η υποχρέωση της Καθ'ης η αίτηση ισχύει για 16 μήνες (€165 συνολικά μηνιαία έξοδα του Τ., βλέπε ανωτέρω × 16 μήνες= €2.640). Με βάση την εισοδηματική της ικανότητα {εισοδήματα Καθ'ης η αίτηση (€885) x Σύνολο Αναγκών Τέκνου (€165) ÷ Σύνολο Εισοδημάτων Γονέων (€2.509)}, το ποσό που αντιστοιχεί στην Καθ'ης η αίτηση ανέρχεται στα €58 μηνιαίως (€58 × 16 μήνες= €931). Η αίτηση καταχωρήθηκε στις 19/02/
2. Επομένως, η έκδοση διατάγματος σε σχέση με τον ανήλικο Α. ανατρέχει από την 01/03/
3. Ειδικότερα στην υπό εξέταση περίπτωση κρίνω ότι επιβάλλεται η αναδρομικότητα του διατάγματος διατροφής, καθότι όπως προκύπτει από την ενώπιον μου μαρτυρία από την ημερομηνία καταχώρισης της αίτησης, η Καθ'ης η αίτηση συμμετείχε ελάχιστα στα έξοδα διατροφής των παιδιών της. Η γενικόλογη αναφορά της ότι όταν έβλεπε τα παιδιά της, τους έδινε το ποσό των €50 περίπου το μήνα δεν μπορεί να θεωρηθεί ουσιαστική συνεισφορά στις ανάγκες τους. Σχετική είναι η απόφαση ΡΟΥΣΟΥΝΙΔΗΣ v. ΠΑΝΑΓΗ ΡΟΥΣΟΥΝΙΔΟΥ, Έφεση Αρ. 25/2019, 15/12/2021, στην οποία αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Τα έξoδα τωv παιδιώv πληρώvovται από τov γovέα με τov oπoίo τα παιδιά διαμέvoυv και o άλλoς γovέας δεv απαλλάσσεται της υπoχρέωσης συvεισφoράς τoυ σε αυτά επειδή επιθυμεί, κατά τηv επικoιvωvία τoυ με τo παιδί τoυ ή σε oπoιoδήπoτε χρόvo, vα τoυ πρoσφέρει, είτε αγoράζovτας τoυ κάπoιo είδoς, είτε πρoσφέρovτας τoυ αvαψυχή. Αυτά πρoσφέρovται oικειoθελώς και τo παιδί τα απoλαμβάvει επιπλέov τωv αvαγκώv τoυ, όπως καθoρίζovται στη δικαστική απόφαση. Από τηv άλλη, τα έξoδα διατρoφής τoυ παιδιoύ κατά τις ημέρες πoυ διαμέvει με τov υπόχρεo για καταβoλή διατρoφής γovέα μπoρoύv vα συvυπoλoγιστoύv.[1] Κατά κύριo λόγo στις περιπτώσεις όπoυ υπάρχει ιδιαίτερo oικovoμικό πρόβλημα». Για το ζήτημα της αναδρομικής ισχύς του διατάγματος παραπέμπω στην απόφαση Παπαντωνίου ν. Παπαντωνίου

(2011)1 Α.Α.Δ. 1875 όπου αναφέρθηκε ότι «Η διατύπωση του Άρθρου 36 του Νόμου αρ. 216/90, στον ενεστώτα χρόνο, δεν αποκλείει την αναδρομικότητα της παρεχόμενης διατροφής, διαφορετικά θα καθίστατο άνευ σημασίας η ημερομηνία καταχώρησης της αίτησης, με την οποία καθορίζονταν οι τότε ενεστώσες ανάγκες του δικαιούχου.» Συνακόλουθα, εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διατάσσεται η Καθ' ης η αίτηση να καταβάλλει στον Αιτητή τα ακόλουθα ποσά: (

1. i)€69 μηνιαίως από 01.03.2023 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα ως συνεισφορά της για τη διατροφή του ανήλικου τέκνου της Α.Π μέχρι και την 01.06.2024 {μήνας που ενηλικιώθηκε ο Τ. και τα εισοδήματα του Αιτητή για αυτήν την περίοδο καθορίστηκαν στο ποσό των €1.624 (τουλάχιστον) μηνιαίως, εφόσον λάμβανε μονογονεϊκό επίδομα για δυο ανήλικα, ύψους €424 μηνιαίως} και €76 μηνιαίως από 01.07.2024 {από τον Ιούλιο του 2024 και εντεύθεν ο Αιτητής λαμβάνει μονογονεϊκό επίδομα μόνο για τον ανήλικο Α. (€212 μηνιαίως), συνεπώς τα εισοδήματα του καθορίστηκαν στο ποσό των €1.412 (τουλάχιστον) μηνιαίως}, και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα ως συνεισφορά της για τη διατροφή του ανήλικου τέκνου της Α.Π Το ποσό των €1.560 το οποίο έχει συσσωρευθεί και αφορά στο άθροισμα οφειλόμενων διατροφών σε σχέση με τον ανήλικο Α.Π. για την περίοδο από 01/03/2023 μέχρι και την διατροφή για τον μήνα Δεκέμβριο του 2024 {16 μήνες (από τον Μάρτιο του 2023 μέχρι και τον Ιούνιο του 2024 x €69 μηνιαίως = €1.104 και 6 μήνες (από τον Ιούλιο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024) x €76 μηνιαίως = €456)} διατάζεται η Καθ'ης η αίτηση να το καταβάλει σε 7 μήνες με ημερομηνία έναρξης υπολογισμού των 7 μηνών την 01/05/2025. (
2. ii)Εκδίδεται περαιτέρω διάταγμα με το οποίο διατάσσεται η Καθ'ης η αίτηση να καταβάλει στον Αιτητή το ποσό των €931 που αφορά στην δική της αναλογία ( από τον Μάρτιο του 2023 μέχρι και τον Ιούνιο του 2024 όπου ο Τ. ενηλικιώθηκε) για την διατροφή του υιού της Τ.Π. Το ποσό των €931 θα καταβληθεί σε 4 ισόποσες μηνιαίες δόσεις των €232,75 αρχής γενομένης από 01/01/2025 μέχρι εξοφλήσεως. Σε περίπτωση παράλειψης καταβολής μίας δόσης όλο το εναπομείναν ποσό καθίσταται άμεσα απαιτείτο. Ως προς τα έξοδα της αίτησης, δεν έχω κανένα λόγο για να αποκλίνω του κανόνα που τα θέλει να ακολουθούν το αποτέλεσμα της διαδικασίας και κατά συνέπεια τούτα επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Καθ'ης η αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Τα έξοδα της συνηγόρου της Καθ'ης η αίτηση να καλυφθούν από την εγκριθείσα νομική αρωγή υπ'αριθμόν 67/23. (Υπ.)........................ Μ.Χ. Κάιζερ, Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο