Σ. Μ. ν. Ν. Μ., Αρ. Αγωγής: 181/2021, 16/2/2024 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ενώπιον: Κ. Χατζηαθανασίου- Σιαμτάνη Αρ. Αγωγής: 181/2021 Μεταξύ: Σ. Μ., εκ Λεμεσού Αιτήτριας και Ν. Μ., από Λεμεσό νυν κάτοικος Μάλτας Καθ' ου η Αίτηση Ημερομηνία: 16 Φεβρουαρίου 2024 Εμφανίσεις: Για την Αιτήτρια: κα Α. Αναξαγόρα Για τον Καθ' ου η αίτηση: Καμία εμφάνιση ΑΠΟΦΑΣΗ Με την εναρκτήρια αίτηση η Αιτήτρια ζητά όπως το Δικαστήριο καθορίσει τη συνεισφορά του Καθ' ου η Αίτηση στο ποσό των €600 μηνιαίως για την ανήλικη θυγατέρα τους Κ. που γεννήθηκε στις 25/5/2009 και/ή σε οποιοδήποτε ποσό κρίνει δίκαιο και ορθό το Δικαστήριο. Επίσης όπως καθορίσει τη συνεισφορά του στη διατροφή της, ως συζύγου του σε διάσταση στο ποσό των €
- Με μονομερή αίτηση της η Αιτήτρια πέτυχε την έκδοση προσωρινού διατάγματος για ποσό €400 μηνιαίως για τη συντήρηση και διατροφή της ανήλικης θυγατέρας τους. Δεν εκδόθηκε οποιοδήποτε διάταγμα σε σχέση με την ίδια. Το προσωρινό διάταγμα κατέστη απόλυτο μετά από ακρόαση και έκδοσης απόφασης στις 28/4/2022 με τον περιορισμό του στα €350 μηνιαίως. Η υπόθεση κατατάσσεται στις υποθέσεις «Ταχείας Εκδίκασης» που εκδικάζονται με βάση τη γραπτή μαρτυρία που οι διάδικοι καταχωρούν υπό μορφή ενόρκων δηλώσεων. Μετά το κλείσιμο των δικογράφων καταχωρήθηκε από την Αιτήτρια κλήση για οδηγίες και δόθηκαν από το Δικαστήριο οδηγίες εκατέρωθεν αποκάλυψης και ανταλλαγής εγγράφων. Στη συνέχεια το Δικαστήριο έδωσε οδηγίες για την καταχώρηση της έγγραφης μαρτυρίας των δυο πλευρών. Μαρτυρία από την Αιτήτρια καταχωρήθηκε στις 27/2/2022 και από τον Καθ' ου η Αίτηση καταχώρησε μαρτυρία η αδελφή του κας Ε. Μ. Τ. στις 25/11/
- Ας σημειωθεί ότι ενώ η υπόθεση είχε οριστεί για ακρόαση στις 19/1/2023 καταχωρήθηκε αίτηση με την οποία ζητείτο όπως αντεξεταστεί η ενόρκως δηλούσα επί του του περιεχόμενου κάποιων παραγράφων της ένορκης δήλωσης της. Με απόφαση μου ημερομηνίας 7/6/2923 επέτρεψα την αντεξέταση επί ορισμένων παραγράφων της ένορκης δήλωσης της αδελφής του Καθ' ου η Αίτηση που αφορούσαν τη θέση του Καθ' ου η Αίτηση για τα έξοδα της ανήλικης, το θέμα των επιδομάτων που ισχυρίζεται ότι μπορούσε να έχει η Αιτήτρια, την οικονομική δυνατότητα της Αιτήτριας, τις ανάγκες της και τις δικές του δυνάμεις και έξοδα διαβίωσης. Ενώ η υπόθεση ορίστηκε στις 22/9/2023 για αντεξέταση της ενόρκως δηλούσας ο δικηγόρος που εκπροσωπούσε τον Καθ' ου η Αίτηση ανέφερε στο Δικαστήριο ότι ο πελάτης του τους απέστειλε email στο οποίο τους ενημέρωνε ότι επιθυμούσε να τους απαλλάξει και όπως μην τον εκπροσωπούν. Παρούσα ήταν και η αδελφή του Καθ' ου η Αίτηση η οποία υπέβαλε εκ μέρους του την ένορκη δήλωση η οποία και θα αντεξεταζόταν. Το Δικαστήριο υπέδειξε στους δικηγόρους του ότι για να δώσει άδεια σ' αυτούς όπως αποσυρθούν θα έπρεπε να ικανοποιηθεί ότι ο πελάτης τους ενημερώθηκε τόσο για την πρόθεση τους ν' αποσυρθούν όσο και για την ημερομηνία που θα οριζόταν η υπόθεση του. Όρισε γι' αυτό την υπόθεση στις 13/10/2023 για τον πιο πάνω σκοπό. Κατ' εκείνη την ημερομηνία οι δικηγόροι παρουσίασαν ηλεκτρονικό μήνυμα προς τον πελάτη τους για την πρόθεση τους να μην τον εκπροσωπούν πλέον και για τους λόγους που δεν θα συνέχιζαν. Με αυτό τον ενημέρωναν για την ημερομηνία ορισμού της υπόθεσης. Επισυνάπτετο επίσης απάντηση του πελάτη τους με email ότι τους απάλλασσε από την εκπροσώπηση του. Στο μήνυμα του ανέφερε ακόμη ότι ενημερώθηκε για τη νέα ημερομηνία και ότι το Δικαστήριο θα προχωρούσε την υπόθεση η οποία ήταν παλιά, αν δεν εκπροσωπείτο από νέο δικηγόρο. Επίσης ανέφερε ότι από τον Ιούλιο του 2023 έχει εξαναγκαστεί σε παραίτηση από την εργασία του και ότι έκτοτε είναι άνεργος και φιλοξενείται στο σπίτι φίλης του στη Μάλτα μέχρι να καταφέρει να εξεύρει εργασία. Κατά την πιο πάνω ημερομηνία ο Καθ' ου η Αίτηση, παρά το ότι γνώριζε ότι ήταν ορισμένη η υπόθεση του δεν εμφανίστηκε στο Δικαστήριο, ούτε και υπήρξε οποιαδήποτε εκπροσώπηση του από δικηγόρο. Όμως ούτε η αδελφή του η οποία υπέβαλε μαρτυρία εκ μέρους του ήταν παρούσα. Έτσι η υπόθεση ορίστηκε στις 20/11/2023 ώστε η Αιτήτρια να υποβάλει γραπτή αγόρευση, δεδομένου ότι υπήρχε καταχωρημένη η γραπτή της μαρτυρία. Με την αγόρευση της η ευπαίδευτη συνήγορος κάλεσε το Δικαστήριο να μη λάβει υπόψη τη μαρτυρία της αδελφής του Καθ' ου η Αίτηση γιατί δεν προωθήθηκε αλλά και γιατί ενώ εκδόθηκε διάταγμα αντεξέτασης της αυτή δεν προσήλθε για να αντεξεταστεί στο χρόνο που καθόρισε το Δικαστήριο. Επίσης γιατί τα όσα αναφέρει η αδελφή του Καθ' ου η Αίτηση δεν αποτελούν στοιχεία για τα οποία έχει προσωπική γνώση αλλά είναι εξ' ακοής μαρτυρία. Νομική Πτυχή Θα παραθέσω, καταρχάς, τις αρχές που εφαρμόζονται για τον υπολογισμό της συνεισφοράς των γονέων στη διατροφή των ανήλικων τέκνων τους, καθώς και τι ακριβώς περιλαμβάνει η έννοια της διατροφής. Η διατροφή ανηλίκου τέκνου ρυθμίζεται νομοθετικά από τον Νόμο που ρυθμίζει τις σχέσεις Γονέων και Τέκνων και θέματα Διατροφής Νόμο, Ν.216/
- Τα άρθρα 33
(1), 37
(1)και
(2)είναι σχετικά. Συγκεκριμένα το άρθρο 33
(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου προνοεί ότι: "Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του". Το άρθρο 37
(1)και
(2)του ιδίου Νόμου προνοεί τα ακόλουθα: "
- Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.
- Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του". Τα πιο πάνω άρθρα έχουν ως πρότυπο τα άρθρα 1489 και 1493 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Σχετικά η καθηγήτρια Ε. Κουνουγιέρη Μανωλεδάκη στο βιβλίο της "Οικογενειακό Δίκαιο" ΙΙ, Β΄ Έκδοση 1998, στη σελίδα 138, αναφέρει τα πιο κάτω: "H διατροφή αποσκοπεί στην ικανοποίηση των άμεσων βιοτικών αναγκών του προσώπου, το περιεχόμενο επομένως της διατροφής αναφέρεται ακριβώς στον κύκλο των αναγκών που καλύπτονται μ' αυτήν, ενώ ως μέτρο ή έκταση της διατροφής εννοούμε το βαθμό ή το επίπεδο στο οποίο ικανοποιούνται αυτές οι ανάγκες". Ειδικότερα ως προς το θέμα της ανατροφής και εκπαίδευσης του δικαιούχου διατροφής ο Εφέτης Βαθρακοκοίλης, στο βιβλίο του "Το Νέο Οικογενειακό Δίκαιο" Αθήνα 1994, στη σελίδα 513 αναφέρει: "Έξοδα ανατροφής και εκπαίδευσης: είναι οι δαπάνες πνευματικής, κοινωνικής, θρησκευτικής αγωγής, η δαπάνη βάπτισης, εκπαίδευση στοιχειώδους, μέσης, ανώτερης, ανώτατης, εκμάθησης ξένης γλώσσας, μουσικών οργάνων, φροντιστηριακών μαθημάτων, φοίτηση σε ιδιωτικό σχολείο ..." Όσον αφορά το ζήτημα του υπολογισμού της αναλογίας των οικονομικών δυνάμεων των υποχρέων διατροφής, ώστε με βάση το λόγο τους να οριστούν τα ποσά που θα υποχρεωθεί να καταβάλει κάθε υπόχρεος, δίνει ιδιαίτερη έμφαση η θεωρία. Ο Εφέτης Βαθρακοκοίλης στο σύγγραμμά του («Νέο Οικογενειακό Δίκαιο», άρθρ. 1489, σελ. 759 επ.) αναφέρει σχετικά: "... Επιμεριστικός καθορισμός για το τέκνο: Κατά τον επιμεριστικό υπολογισμό της διατροφής του τέκνου, για έναν ορθολογιστικό υπολογισμό που ανταποκρίνεται στην αρχή της συμμετοχής στη διατροφή με βάση τις οικονομικές δυνάμεις των γονέων, αλλά και στην εξεύρεση του όλου φάσματος των αναγκών του τέκνου και συνακόλουθα του δικαιούμενου γενικώς ποσού διατροφής, πρέπει να υπολογίζεται η ανάγκη των προσωπικών αναγκών του γονέα για το τέκνο, η έκταση αυτών και η σε χρήμα αποτίμησή της ως μέρος της διατροφής, η οποία και αποτελεί την αντίστοιχη δύναμη του γονέα σε σχέση με αυτές. Έτσι με βάση τις δυνάμεις των συζύγων - γονέων και κατά τον λόγο αυτών θα γίνει η επιβάρυνση του καθενός για τη διατροφή του τέκνου ..." Η νομολογία του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου σε υποθέσεις διατροφής, έχει επίσης καθορίσει ότι το μέτρο διατροφής δεν μπορεί να αποτιμάται με απόλυτους αριθμούς, ούτε αναμένεται η απόδειξη των κονδυλίων με περισσή αυστηρότητα, ενώ η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες των συγκεκριμένων ενώπιον του Δικαστηρίου ατόμων. Έτσι το Δικαστήριο με βάση την ενώπιον του μαρτυρία, αφού ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων και με βάση την κοινή λογική και την πείρα της ζωής δικαιούται να καθορίζει τα αναγκαία έξοδα για τη συντήρηση του ανηλίκου Βλ.Παναγιώτου ν. Σφικτού
(2001)1 Α.Α.Δ. 625, Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους
(2010)1 Α.Α.Δ. 951,Παπαντωνίου ν. Παπαντωνίου
(2011)1 Α.Α.Δ.1875] Προχωρώ να εξετάσω τη μαρτυρία που προσφέρθηκε αναφορικά με την αξίωση της Αιτήτριας για συνεισφορά του Καθ' ου η Αίτηση στις ανάγκες διατροφής της ανήλικης θυγατέρας του, στη βάση πάντοτε των δικογραφημένων ισχυρισμών. Η Αιτήτρια στην ένορκη μαρτυρία της για να υποστηρίξει την υπόθεση της αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στα εισοδήματα τους και τα έξοδα της ανήλικης θυγατέρας τους. Τα έξοδα της ανήλικης σύμφωνα με σχετικό πίνακα ανέρχονται σε €1050 μηνιαίως. Αυτά αναλύονται ως ακολούθως: Χρειάζεται ένα ποσό €60 που περιγράφετει ως διάφορα έξοδα της ανήλικης, απαιτούνται για νερό, ρεύμα (αναλογία) €70, για διατροφή και συντήρηση €150, για ένδυση και υπόδηση €100, για διακίνηση, βενζίνη για σκοπούς της ανήλικης €90, για δώρα παιγνίδια, ψυχαγωγία και γενέθλια ποσό €30 για τηλέφωνο ανήλικης, αναλογία €30, για φροντιστήρια Αγγλικών, εξετάσεις και βιβλία €50, χρήματα για το σχολείο της €70, για σχολικό εξοπλισμό €30, για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, για δερματολόγο, οδοντίατρο, ορθοδοντικό (σιδεράκια) €60, για το φροντιστήριο μαθηματικών €70, για μαθήματα Ρωσικών φροντιστήριο και βιβλία €80 και για το ίντερνετ €
- Όσον αφορά τη διακίνηση της αναφέρει ότι χρειάζονται €90 καθώς διαμένουν σε χωριό και πολλές φορές επισκέπτονται τη Λεμεσό 2 και 3 φορές της εβδομάδα. Στην αγόρευση της η ευπαίδευτη συνήγορος ανέφερε ότι σε σχέση με τα δίδακτρα Μαθηματικών και Ρωσικών δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε απόδειξη, γιατί με βάση την τρέχουσα διατροφή και τα εισοδήματα της η Αιτήτρια δεν μπορεί να εγγράψει την ανήλικη στα μαθήματα αυτά. Παρακολουθεί όμως όπως ανέφερε η ανήλικη μαθήματα Αγγλικών που στοιχίζουν €90 μηνιαίως. Όσον αφορά την εισοδηματική ικανότητα της ίδιας αναφέρει ότι η ηλικία της 64 ετών, η έλλειψη οποιασδήποτε μόρφωσης και το γεγονός ότι μεγαλώνει μόνη της την ανήλικη θυγατέρα τους, το γεγονός ότι ο Καθ' ου η Αίτηση εδώ και 5 χρόνια βρίσκεται στο εξωτερικό, αλλά και η προτροπή του Καθ' ου η Αίτηση σ' αυτήν από το 2006 να μην ασκήσει οποιοδήποτε επάγγελμα και παράλληλα η μέχρι τότε συντήρηση της από τον Καθ' ου η Αίτηση αποδεικνύουν την αδυναμία της να εργαστεί. Επίσης όπως αναφέρει η Αιτήτρια κατά τη διάρκεια του γάμου τους ο Καθ' ου η Αίτηση προσέφερε σε αυτήν και την ανήλικη θυγατέρα τους ένα ικανοποιητικό επίπεδο ζωής. Τα πρώτα χρόνια του γάμου τους, όπως αναφέρει η Αιτήτρια, εργαζόταν μεμονωμένα μέχρι το 2006 με χαμηλό εισόδημα, όμως με προτροπή του Καθ' ου η Αίτηση όταν υιοθετήθηκε η θυγατέρα των διαδίκων η ίδια έπαψε να εργάζεται και αφιερώθηκε στο μεγάλωμα του παιδιού. Έτσι για περίοδο 15 ετών δεν εργάστηκε. Γι' αυτό και δεν έχει κανένα εισόδημα και βρίσκεται σε άθλια οικονομική κατάσταση. Επισυνάπτει ως Τεκμήριο 3 τις καταστάσεις κοινωνικών ασφαλίσεων της. Είναι συνεπώς η θέση της ότι υπάρχει αδυναμία να εργαστεί. Ούτε και λαμβάνει οποιοδήποτε επίδομα μονογονεικής οικογένειας, αφού παρόλο που εκκρεμεί υπόθεση γονικής μέριμνας για την ανήλικη θυγατέρα τους, ένεκα της άρνησης του Καθ' ου η Αίτηση να εκδοθούν διατάγματα φύλαξης και φροντίδας από την ίδια, η Αιτήτρια αδυνατεί να αιτηθεί και να λάβει σχετικό επίδομα. Η ευπαίδευτη συνήγορος στην αγόρευση της αναφέρει επίσης ότι έχει εκδοθεί διαζύγιο μεταξύ των διαδίκων στις 26/10/2022, έτσι η απαίτηση της Αιτήτριας για συνεισφορά στη διατροφή της ιδίας, περιορίζεται μέχρι την έκδοση διαζυγίου. Όσον αφορά την ανήλικη υποδεικνύει ότι σήμερα είναι 14 χρονών και με την πάροδο 2 χρόνων τα έξοδα της έχουν αυξηθεί. Ας σημειωθεί ότι ο Καθ' ου η Αίτηση καταχώρησε υπεράσπιση, την οποία όμως δεν προώθησε με την εγκατάλειψη της υπόθεσης του και μη εμφάνισης του στο Δικαστήριο. Σ' αυτήν ανέφερε ότι η Αιτήτρια εργάζεται ως καθαρίστρια και καλλιεργεί διάφορα φθαρτά στην οικία της, έτσι έχει εισοδήματα. Η Αιτήτρια απάντησε στους ισχυρισμούς του αναφέροντας ότι μετά την καταχώρηση της αίτησης, ένεκα της άρνησης του Καθ' ου η Αίτηση να βρουν μια λύση προσπάθησε να εξεύρει δουλειά για καθάρισμα σπιτιών, όμως επειδή βρίσκεται σε χωριό η ζήτηση είναι μειωμένη. Επίσης λόγω της ηλικίας της είναι αδύνατη η εξεύρεση εργασίας. Όσον αφορά τα φθαρτά τα οποία καλλιεργεί, είναι η θέση της ότι δεν αρκούν ούτε για προσωπική τους χρήση. Όσον αφορά τα εισοδήματα του Καθ' ου η Αίτηση στην έγγραφη μαρτυρία της αναφέρει ότι εδώ και 4 χρόνια ο Καθ' ου η Αίτηση ζει μόνιμα και εργάζεται στη Μάλτα, δουλεύει σε ιδιωτική εταιρεία με την ονομασία E & Q STS OPERATIONS LTD, η οποία ασχολείται με παροχές υπηρεσιών πλοίων και Ναυτιλιακά και τα εισοδήματα του ανέρχονται σε €3500 μηνιαίως. Παρουσιάζει αντίγραφο της μισθοδοσίας του. Επίσης όπως αναφέρει η Αιτήτρια, ο Καθ' ου η Αίτηση διαμένει σε σκάφος, δεν έχει πολλά έξοδα και υποχρεώσεις, αφού λόγω της δουλειάς του διαμένει μόνιμα στο σκάφος. Συνεχιίζοντας αναφέρει ότι ο Καθ' ου η Αίτηση δεν είχε πέραν μια ολιγοήμερης επίσκεψης στην Κύπρο οποιαδήποτε επικοινωνία με την ανήλικη θυγατέρα του αφού διαμένει στο εξωτερικό και είναι η ίδια που επωμίζεται εξολοκλήρου τη φροντίδα και τη φύλαξη της θυγατέρας τους. Όπως αναφέρει περαιτέρω μαζί με τον Καθ' ου η Αίτηση έχουν χρέη και υποχρεώσεις ως συνοφειλέτες σε δάνειο το οποίο εμπίπτει στα κόκκινα δάνεια ύψους €280.000,00 για το οποίο είναι υποθηκευμένη η οικία που διαμένει μαζί με την ανήλικη. Δεν μπορεί να καταβάλλει η ίδια οποιοδήποτε ποσό, ένεκα της οικονομικής της αδυναμίας και ο Καθ' ου η Αίτηση αδιαφορεί. Στο παρελθόν όπως αναφέρει ο Καθ' ου η Αίτηση κατέβαλλε τη δόση του δανείου. Όσον αφορά τη συνεισφορά του Καθ' ου η Αίτηση στη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας της αναφέρει ότι μετά που ο τελευταίος έφυγε από τη Μάλτα έδιδε για την ανήλικη ποσό €250 μηνιαίως, το οποίο περιόρισε στα €
- Γεγονός που την ώθησε για να καταχωρήσει την παρούσα αίτηση. Όσον αφορά τα δικά της έξοδα ανέρχονται σε €2060 μηνιαίως. Τα παραθέτει σε σχετικό πίνακα. Σε αυτά περιλαμβάνει και τη δόση δανείου ύψους €
- Τα υπόλοιπα τα αναλύει ως ακολούθως: Χρειάζεται μηνιαίως για το τηλέφωνο €40, για νερό και ρεύμα €70, για συντήρηση και διατροφή €150, για διακίνηση €60, για ένδυση και υπόδηση €80 για ψυχαγωγία €50, για διάφορα άλλα έξοδα €80, για ιατρικά έξοδα €40 για το αυτοκίνητο, έξοδα συντήρησης, ασφάλεια, ΜΟΤ, ελαστικά, €70, για έκτακτα έξοδα €20, για γενέθλια, δώρα και υποχρεώσεις €80 και για ίντερνετ €
- Εξέταση της αίτησης. Η παραπάνω μαρτυρία της Αιτήτριας δεν αντικρούστηκε, αφού ο Καθ' ου η Αίτηση παρά το γεγονός ότι η υπόθεση βρισκόταν σε πολύ προχωρημένο στάδιο στο στάδιο της ακρόασης, δεν προώθησε τις θέσεις του και δεν εμφανίστηκε στη διαδικασία για να προωθήσει τις δικές του θέσεις. Όμως ούτε και η αδελφή του Καθ' ου η Αίτηση, ενόρκως δηλούσα, παρά το γεγονός ότι υπήρχε διάταγμα για να αντεξεταστεί επί των θέσεων που εξέφρασε στη ένορκη δήλωση που καταχώρησε εκ μέρους του Καθ' ου η Αίτηση δεν παρουσιάστηκε κατά τη δικάσιμο. Και ασφαλώς το Δικαστήριο δεν μπορεί να λάβει υπόψη του τα όσα αναφέρει ο Καθ' ου η Αίτηση στο email του με τον οποίο απαλλάσσει τους δικηγόρους του, ότι παραμένει άνεργος, το οποίο και δεν αποτελεί μαρτυρία. Όφειλε να παρουσιαστεί στο Δικαστήριο και να υπερασπιστεί τις θέσεις του, αντίθετα σε πολύ προχωρημένο στάδιο αποφάσισε να εγκαταλείψει την υπόθεση του. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι το Δικαστήριο θα αποδεχθεί χωρίς αξιολόγηση της μαρτυρίας που παρουσίασε η Αιτήτρια, εξολοκλήρου τις θέσεις της. Ως προς δε τα κονδύλια που χρειάζονται για τη συντήρηση της ανήλικης και της ίδιας σε περίπτωση που δικαιολογείται η έκδοση οποιουδήποτε διατάγματος θα τηρήσει τα όσα η νομολογία επανειλημμένα επανέλαβε ότι ακόμα και εκεί που δεν υπάρχει αντίθετη μαρτυρία το Δικαστήριο οφείλει να αξιολογήσει το εύλογο των κονδυλίων. Βλ. Μαρκουλίδης.v. Μαρκουλίδη 1998 1 Α.Α.Δ. 1386, στην οποία το πρωτόδικο Δικαστήριο δέχθηκε τα κονδύλια ως η μητέρα τα ανέφερε ελλείψει αντίθετης μαρτυρίας, κρίση που θεωρήθηκε λανθασμένη . Λέχθηκε επί του προκειμένου: «Η λογική που ακολούθησε το πρωτόδικο Δικαστήριο στην υπόθεση, αν ήταν ορθή, θα σήμαινε πως όποιο ποσό και αν ανέφερε η μητέρα, αυτό και θα καθοριζόταν στην απόφαση, ως το ποσό της διατροφής, μιας και δεν υπήρχε αντίθετη περί αυτού μαρτυρία. Σε τελική ανάλυση το Δικαστήριο δεν ασχολήθηκε με το εύλογο των κονδυλίων, και αυτό παρά το γεγονός ότι το ίδιο δέχτηκε πως το ποσό των £1,634 "ίσως είναι παράλογο, υπερβολικό και αυθαίρετο". Προχωρώ συνεπώς με βάση τις παραπάνω αρχές και την κείμενη νομοθεσία να αξιολογήσω το μαρτυρικό υλικό που έχω ενώπιον μου, έχοντας υπόψη μου ότι η διατροφή θα πρέπει ν' αποφασιστεί στη βάση δύο παραμέτρων των αναγκών της ανήλικης και της εισοδηματικής ικανότητας των γονέων. Και είναι πάγια νομολογημένο ότι τα εισοδήματα του Καθ' ου η Αίτηση ήταν δική του υποχρέωση να τα αποκαλύψει. Πράγμα που δεν έπραξε. Σύμφωνα με τη νομολογία, η Αιτήτρια δεν έχει υποχρέωση απόδειξης των εισοδημάτων ή της οικονομικής δυνατότητας του Καθ΄ ου η αίτηση, αλλά απεναντίας, το καθήκον αληθινής αποκάλυψης βαραίνει τον Καθ΄ ου η αίτηση, όπως βεβαίως και την Αιτήτρια για τα δικά της εισοδήματα. (βλ. Δημητρίου v. Περδίου
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 1418). Δέχομαι τη θέση της Αιτήτριας ότι ο Καθ' ου η Αίτηση λαμβάνει €3500 από την εργασία του στη Μάλτα. Και εν πάση περιπτώσει η αδελφή του η οποία εκ μέρους του καταχώρησε γραπτή μαρτυρία, η οποία όμως εν τέλει εγκαταλείφθηκε, αναφέρει ότι ο Καθ' ου η Αίτηση εργάζεται στη Μάλτα από το 2018 και λαμβάνει μισθό €2500, έχοντας προσωπικά έξοδα ύψους €1830 μηνιαίως περιλαμβανομένης της δόσης δανείου που του αναλογεί €650 μηνιαίως. Κανένα τεκμήριο για τα εισοδήματα του δεν κατατέθηκε, σε αντίθεση με την Αιτήτρια η οποία επισύναψε το Τεκμήριο 2 κατάσταση μισθοδοσίας του Καθ' ου η Αίτηση για το Δεκέμβριο του 2019 όπου φαίνεται τα εισοδήματα του ν' ανέρχονται σε €3,321 καθαρά. Ο δε μεικτός του μισθός παρουσιάζεται ως €42.000 ευρώ. Αποδέχομαι συνεπώς ως αναντίλεκτη τη μαρτυρία της Αιτήτριας ότι ο Καθ' ου η Αίτηση έχει εισοδήματα €3500 και/ή έχει εισοδηματική ικανότητα της τάξεως των €3500 μηνιαίως στο εξωτερικό. Ως προς τα εισοδήματα της Αιτήτριας θεωρώ ότι η ίδια προέβη σε ειλικρινή αποκάλυψη τους. Τα όσα ανέφερε ότι από το 2006 δεν έχει εργαστεί έχουν τεκμηριωθεί και δεν έχουν αμφισβητηθεί. Η κατάσταση του ασφαλιστικού της λογαριασμού ημερομηνίας 13/4/2022 μαρτυρεί ότι η Αιτήτρια εργαζόταν από το 1981 μέχει το
- Οι ασφαλιστικές της αποδοχές (Τεκ. 4) ανέρχονταν για όσο διάστημα εργαζόταν από Λ.Κ.301 για το 2006 μέχρι και Λ.Κ. 5.595 το χρόνο. Δηλαδή είχε εισοδηματική ικανότητα κατά τα έτη αυτά. Κατάσταση ασφαλιστικού λογαριασμού για το έτος 2021 μαρτυρεί ακόμη ότι η Αιτήτρια δεν είχε πραγματικές αποδοχές. Η ηλικία της επίσης 64 ετών ως αναφέρει στη μαρτυρία της, αντικειμενικά καταδεικνύει μια περιορισμένη εισοδηματική ικανότητα και δεν υπήρξε μαρτυρία περί της ικανότητας της να εργαστεί και το εισόδημα που μπορεί να εξασφαλίσει. Ως προς το επίδομα μονογονιού δεν φαίνεται μέχρι και την παρουσίαση της μαρτυρίας της να έχει εξασφαλιστεί. Θα υπάρχει όμως δυνατότητα να αποταθεί για την εξασφάλιση του, εφόσον έχει εκδοθεί διάταγμα διαζυγίου. Ενδεχομένως να έχει επίσης ολοκληρωθεί η υπόθεση γονικής μέριμνας που αφορούσε την ανήλικη θυγατέρα των διαδίκων, επομένως θα μπορεί να αιτηθεί σχετικού επιδόματος. Προχωρώ στην αξιολόγηση των κονδυλίων που παρουσιάζονται από την Αιτήτρια για τις ανάγκες της ανήλικης. Και ασφαλώς θα λάβω υπόψη μου το τι φροντιστήρια κάνει η ανήλικη και όχι αυτά που θα ήθελε να κάνει. Δεν μπορώ να λάβω υπόψη μου συνεπώς το κονδύλι που αναφέρεται για Μαθηματικά και Ρωσικά. Αποδέχομαι το ποσό των €150 για διατροφή της ανήλικης ως πολύ λογικό, για την ένδυση και υπόδηση αποδέχομαι ένα ποσό ύψους €80 ως εύλογο. Επίσης το ποσό των φροντιστηρίων για Αγγλικά έχει αποδειχθεί και ανέρχεται σε €90 μηνιαίως. Επισυνάπτεται επίσης βεβαίωση του Φροντιστηρίου των Αγγλικών ως Τεκ 10 με την οποία βεβαιώνεται ότι οφείλεται το ποσό των €380 για τους μήνες Γενάρη ως Απρίλιο του. Επίσης αποδέχομαι ένα ποσό για τη διακίνηση της ανήλικης €80 μηνιαίως ως λογικό δεδομένου ότι η ανήλικη διαμένει με τη μητέρα της σε χωριό και χρειάζεται αυτοκίνητο για να μετακινούνται στη Λεμεσό. Θεωρώ ακόμα το συνυπολογισμό €70 το μήνα για διάφορα έκτακτα έξοδα και χαρτζιλίκι της ανήλικης ως λογικό και δικαιολογημένο. Είναι λογικό και φυσικό να προκύπτουν απρόοπτα έξοδα. Θεωρώ ακόμα ότι ένα ποσό €40 μηνιαίως για ιατρική έξοδα αρκετό, δεδομένου ότι υπάρχει το ΓΕΣΥ. Όσον αφορά τα έξοδα στους λογαρισμούς κοινής ωφελείας θεωρώ ότι ένα ποσό για ρεύμα νερό τηλέφωνο και ίντερνετ της τάξεως των €120 ευρώ ως αναλογία της ανήλικης στα έξοδα αυτά είναι λογικό με βάση τα όσα η Αιτήτρια παρουσιάζει στο Τεκμήριο 7 που αφορά λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος που κυμαίνονται μεταξύ €400 και €670 ανά δίμηνο. Περαιτέρω υπενθύμιση της αρχής ηλεκτρισμού ημ. 28/3/2022 καταδεικνύει ότι η Αιτήτρια αδυνατούσε να καταβάλει τα οφειλόμενα ποσά. Επίσης για τηλέφωνα καταβάλλει η Αιτήτρια περί τα €35 μηνιαίως. Καταβάλλει ακόμα κάποια ποσά για κοινοτικές υπηρεσίες και σκύβαλα. Τα οποία και γίνονται αποδεκτά ως απόλυτα λογικά. Ως προς την επιδίκαση τέτοιων κονδυλίων θα παραπέμψω στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Α.Γ-Α.Τ. Έφ. Αρ.36/2018, ημερ. 7.5.2020, στην οποία αφού γίνεται αναφορά στις σχετικές διατάξεις του Νόμου, καταγράφονται και τα ακόλουθα: «Η διατροφή, σύμφωνα με την έννοια που δίδει ο νόμος, δεν καλύπτει μόνο τη δαπάνη για την τροφή. Περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη όπως τροφή, στέγη, ντύσιμο, φωτισμό, θέρμανση, ψυχαγωγία, νοσηλείες και φάρμακα, συγκοινωνία, επικοινωνία, έξοδα για γενική μόρφωση και επαγγελματική εκπαίδευση. Ο νομοθέτης με την διατύπωση του Νόμου καθόρισε τόσο το πλάτος της διατροφής όσο και το επίπεδο της πάντοτε μέσα στα μέτρα του δυνατού (βλ. Κουμάντου Παραδόσεις Οικογενειακού Δικαίου, 2ος Τόμος σελ. 44 κ.ε).....» Συνεπώς τα έξοδα της ανήλικης με βάση τους πιο πάνω υπολογισμούς ανέρχονται σε €630 μηνιαίως. Στη βάση των πιο πάνω ευρημάτων της εισοδηματικής ικανότητας του Καθ' ου η Αίτηση της πολύ περιορισμένης δυνατότητας της Αιτήτριας, εφόσον έχει τη δυνατότητα να εξασφαλίσει το επίδομα μονογονιού και τέκνου, αλλά και σύνταξη θεωρώ ότι ο Καθ' ου η Αίτηση θα πρέπει να συνεισφέρει με ένα ποσό της τάξεως των €450 μηνιαίως το οποίο θεωρώ εύλογο με βάση τις πραγματικές ανάγκες της ανήλικης και την εισοδηματική ικανότητα των γονέων, χωρίς η δική του διαβίωση να επηρεαστεί. Προχωρώ στο επόμενο θέμα την αξίωση της Αιτήτριας για συνεισφορά του Καθ' ου η Αίτηση στη δική της διατροφή ως συζύγου σε διάσταση μέχρι και την έκδοση του διαζυγίου. Η Αιτήτρια αναφέρει ότι έχει εκδοθεί διαζύγιο στις 26/10/
- Η παρούσα υπόθεση καταχωρήθηκε στις 5/8/2021 και δεν έχει εκδοθεί οποιοδήποτε προσωρινό διάταγμα για διατροφή της ίδιας ως συζύγου σε διάσταση. Η περίοδος που ζητείται συνεπώς αναδρομικά να επιδικαστεί διατροφή συζύγου σε διάσταση είναι για 12 μήνες. Το θέμα ρυθμίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 3, 4, 6, 7 και 8 του περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων και άλλα Συναφή θέματα Νόμου, Ν.232/
- Το άρθρο 3 προνοεί ρητά ότι «οι σύζυγοι έχουν, ανάλογα με τις δυνάμεις τους, αμοιβαία υποχρέωση διατροφής». Το άρθρο 4 αναφέρει τα εξής: «4
(1)Αν η έγγαμη συμβίωση διακοπεί το Δικαστήριο μπορεί με αίτηση του συζύγου να εκδώσει διάταγμα διατροφής με το οποίο να διατάσσεται ο άλλος σύζυγος να καταβάλλει στον αιτητή διατροφή.
(2)Η υποχρέωση διατροφής παύει ή το ποσό της αυξάνεται ή μειώνεται, όταν το επιβάλλουν οι περιστάσεις.» Τα άρθρα 6, 7 και 8 προνοούν τα ακόλουθα: «
- Η διατροφή μπορεί να αποκλειστεί ή να περιοριστεί αν αυτό επιβάλλεται από σπουδαίους λόγους, ιδίως αν ο γάμος είχε μικρή χρονική διάρκεια ή αν ο δικαιούχος βαρύνεται με σοβαρή υπαιτιότητα για τη λύση του γάμου ή τη διακοπή της συμβίωσης ή αν προκάλεσε εκούσια την απορία του.
- Τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 3, το μέτρο διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου.
- Το Δικαστήριο μπορεί, αν το κρίνει σκόπιμο, να εκδίδει, μέχρι την οριστική εκδίκαση της αίτησης για διατροφή, προσωρινό διάταγμα διατροφής.» Από τη ρύθμιση των άρθρων 3 και 4
(1), προκύπτει λοιπόν ότι, σε περίπτωση διακοπής της συμβίωσης, δημιουργείται το δικαίωμα στον οικονομικά ασθενέστερο σύζυγο, ο οποίος δεν μπορεί από μόνος του να ικανοποιήσει τις ανάγκες για τη συντήρησή του, όπως αυτές προσδιορίζονται στο άρθρο 7 του Νόμου 232/91, να ζητήσει, στη βάση της αμοιβαιότητας της υποχρέωσης διατροφής (άρθρο 3 του Νόμου), από τον άλλο σύζυγο, συνεισφορά ανάλογη με τις δυνάμεις του. Χρήσιμη καθοδήγηση μπορεί να αντληθεί και από το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση Ιωάννου v. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ. 900: «Η διατροφή περιλαμβάνει τα αναγκαία για βιολογική και κοινωνική διαβίωση ανάλογη με εκείνη που το ζεύγος απολάμβανε κατά την διάρκεια του γάμου. Πρέπει να σημειώσουμε ότι αναπόφευκτα το επίπεδο κοινωνικής διαβίωσης των συζυγών θα υποστεί κάποια πτώση μετά τον χωρισμό, δεδομένου ότι παρίσταται ανάγκη διπλασιασμού ορισμένων εξόδων, όπως ενοικίαση δεύτερης κατοικίας, θέρμανση κ.α.». Στην παρούσα περίπτωση δεν αμφισβητήθηκε ότι διάδικοι βρίσκονταν σε διάσταση από το 2018, αφότου ο Καθ' ου η Αίτηση έφυγε για τη Μάλτα. Ως προς το θέμα της εργοδότησης της Αιτήτριας επίσης αποτελεί αναντίλεκτο γεγονός ότι δεν εργαζόταν με βάση το τι η ίδια παρουσίασε (ανωτέρω) και ασχολείτο με τη φροντίδα της ανήλικη θυγατέρας της και του συζυγικού οίκου, με την ανοχή και συναίνεση του Καθ' ου η Αίτηση. Περαιτέρω οι ισχυρισμοί του Καθ' ου η Αίτηση ότι η Αιτήτρια έχει εισοδήματα από καλλιέργειες και ως καθαρίστρια, οι οποίοι μεταφέρονται από την αδελφή του, εν τέλει δεν προωθήθηκαν και δεν τεκμηριώθηκαν. Συνεπώς είναι αναντίλεκτο γεγονός ότι η Αιτήτρια είναι το οικονομικά ασθενέστερο μέλος από τους δύο συζύγους. Έχοντας εξετάσει τις ανάγκες της Αιτήτριας αφαιρώντας το ποσό του δανείου στο οποίο υπόχρεοι είναι και οι δύο ως πρωτοφειλέτες θεωρώ ότι ένα ποσό των €700 μηνιαίως για τα έξοδα της είναι λογικό. Στη βάση δε της υποχρέωσης του οικονομικά ισχυρότερου μέλους των συζύγων να καλύπτει τον οικονομικά ασθενέστερο σε περίπτωση διάστασης και ενόψει του ότι η διάσταση δεν έχει αμφισβητηθεί, θεωρώ λογικό όπως επιδικαστεί αναδρομικά ένα ποσό €100 από την καταχώρηση της αίτησης, δηλαδή από τις 5/8/2021 μέχρι και την 5/10/2022 ως συνεισφορά του Καθ' ου η Αίτηση για τη διατροφή της Αιτήτριας ως συζύγου σε διάσταση, με βάση τις πρόνοιες της παραπάνω νομοθεσίας. Το οποίο ανέρχεται για την παραπάνω περίοδο στα €1500. Το παραπάνω ποσό θεωρώ ορθό όπως καταβληθεί στην Αιτήτρια με μηνιαίες δόσεις των €100 από την έκδοση της παρούσας απόφασης. Συνακόλουθα εκδίδονται τα ακόλουθα διατάγματα: Α) Διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο Καθ' ου η Αίτηση όπως καταβάλλει στην Αιτήτρια από 16/2/2024 ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης και κάθε 16η μέρα κάθε επόμενου μηνός με 7 μέρες χάρη το ποσό των €450 ως συνεισφορά στη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας του Κ Μ. Β) Διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο Καθ' ου η Αίτηση όπως καταβάλει στην Αιτήτρια ποσό €1500 που αφορά τη συνεισφορά του στη διατροφή της Αιτήτριας ως συζύγου του σε διάσταση για την περίοδο από 5/8/2021 μέχρι 5/10/2022. Το πιο πάνω ποσό διατάσσεται να καταβάλει ο Καθ' ου η Αίτηση με μηνιαίες δόσεις ύψους €100 της πρώτης αρχομένης στις 16/2/2024 και κάθε επόμενης κάθε 16η μέρα κάθε επόμενου μηνός με 7 μέρες χάρη μέχρι εξόφλησης του ποσού. Ενόψει της επιτυχίας της αίτησης το ½ των εξόδων ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ' ου η Αίτηση. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο