Μ. Χ. ν. Ν. Ν., Αρ. Αίτησης: 6/2023, 10/5/2024

(2)των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών, ως αυτός έχει τροποποιηθεί το 1999: "Το Δικαστήριο μετά από αίτηση ή προφορικό αίτημα, μπορεί για καλό λόγο να επιτρέψει την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης." Στον ίδιο κανονισμό διευκρινίζεται ότι η ακρόαση της αίτησης διεξάγεται στη βάση των γεγονότων, ως αναφέρονται στις ένορκες δηλώσεις, τηρουμένης της δυνατότητας αντεξέτασης που προνοείται στη Διαταγή 39. Πριν την τροποποίηση, ως ερμηνεύθηκε ο σχετικός Kανονισμός από την τότε νομολογία [βλ. Louis Vuiton v. Δέρμοσακ Λτδ κ.α. 1992 1 Α.Α.Δ.1453, Krashias Shoes Factory Limited v. Adidas

(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 750], ο Αιτητής, ο οποίος έφερε το βάρος απόδειξης των γεγονότων που προέβαλλε εφόσον αυτά αμφισβητούντο, θα έπρεπε να προσκομίσει προφορική μαρτυρία αποδεκτή βάσει του δικαίου απόδειξης. Ακόμα, δεν περιορίζονταν οι μάρτυρες οι οποίοι θα μπορούσαν να κλητευθούν για να αποδείξουν τα γεγονότα στους ενόρκως δηλούντες. Αυτό δεν συμβαίνει τώρα με τον νέο Κανονισμό. Δεν προσφέρεται οποιαδήποτε πρόσθετη μαρτυρία και αυτό για τη γρηγορότερη διεκπεραίωση των ενδιάμεσων αιτήσεων. Δίδεται με τον νέο Κανονισμό η δυνατότητα αντεξέτασης των ενόρκων δηλούντων. Μπορούν ακόμα να καταχωρηθούν περισσότερες της μιας ένορκες δηλώσεις. Περαιτέρω, όπως εξηγήθηκε στην υπόθεση Τράπεζα Κύπρου Λτδ (Αρ.4)

(1997)1 Α.Α.Δ. 979, για να δοθεί από το Δικαστήριο άδεια για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης θα πρέπει να αναφέρεται και/ή να σχετίζεται σε νέα γεγονότα που προκύπτουν από το περιεχόμενο των ενόρκων δηλώσεων των διαδίκων. Στην υπόθεση Φιλόκυπρου v. Ματθαίου

(2008)1 (Α) Α.Α.Δ. 510, αποφασίστηκε ότι: «το κατά πόσο θα πρέπει να επιτραπεί σε διάδικο να καταχωρήσει συμπληρωματική ένορκη δήλωση ενδιάμεσης φύσεως εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου το οποίο πρέπει να ικανοποιηθεί και αποφανθεί ότι υπάρχει καλός λόγος ώστε να δοθεί άδεια για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης προς υποστήριξη της αίτησης ή της ένστασης ανάλογα με την περίπτωση.» Επίσης στην υπόθεση Messios & Sons v. Λεωνίδα

(2010)1 Α.Α.Δ. 195 τονίστηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου, σε περίπτωση αίτησης για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης: «Μελετήσαμε με προσοχή τα ενώπιον μας στοιχεία υπό το φως των εισηγήσεων των δύο πλευρών. Θεωρούμε ότι η διακριτική ευχέρεια που παρέχεται στο δικαστήριο από τις σχετικές δικονομικές πρόνοιες, είναι ορθό και δίκαιο να ασκηθεί, στην προκείμενη περίπτωση υπέρ των εφεσειόντων-αιτητών. Κατά την εκτίμησή μας τα στοιχεία που επιθυμούν να θέσουν ενώπιον του δικαστηρίου, οι εφεσείοντες- αιτητές, με τις δύο ένορκες δηλώσεις για τις οποίες ζητούν την άδεια του δικαστηρίου να καταχωρήσουν, είναι στοιχεία που σχετίζονται με τους ισχυρισμούς και τις θέσεις που πρόβαλε ο εφεσίβλητος-καθ' ου η αίτηση στην αρχική του ένορκη δήλωση προς υποστήριξη της ένστασης στην αίτηση επαναφοράς της έφεσης. Δεν πρόκειται, κατά την κρίση μας, για ανεπίτρεπτη μαρτυρία ούτε για επανάληψη των αρχικών ισχυρισμών των εφεσειόντων, αλλά για διευκρινίσεις και ισχυρισμούς που είναι επιθυμητό να επιτραπεί στους εφεσείοντες-αιτητές να προβάλουν, ώστε το δικαστήριο να έχει ενώπιον του ολοκληρωμένη και σφαιρική εικόνα των γεγονότων. Η υπόθεση αφορούσε αίτημα το οποίο υποβλήθηκε ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου για επαναφορά έφεσης η οποία είχε απορριφθεί λόγω μη προώθησής της. Βέβαια, όπως έχει τονιστεί στη νομολογία, για να παραχωρηθεί άδεια για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, θα πρέπει το Δικαστήριο να λάβει υπόψη τον κανόνα, ότι δεν επιτρέπεται η επανόρθωση παράλειψης πρωθύστερα έτσι ώστε να μεταβληθεί η εικόνα που είχε δοθεί πρωταρχικά στο Δικαστήριο. Ούτε να διαφεύγει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι πιθανόν να εξέδωσε ένα προσωρινό διάταγμα στη βάση των γεγονότων που έθεσε αρχικά η Αιτήτρια. Συνεπώς η εισαγωγή οποιασδήποτε μαρτυρίας η οποία πιθανόν να αλλοιώσει ή να τροποποιήσει τα γεγονότα πάνω στα οποία είχε βασιστεί η αρχική αίτηση δεν είναι επιτρεπτή γιατί το Δικαστήριο πρέπει να εξετάσει την ορθότητα του εκδοθέντος προσωρινού διατάγματος με βάση τα στοιχεία που είχαν τεθεί υπόψη του κατά το στάδιο της έκδοσης του, αντιπαραβάλλοντας τα με τα στοιχεία που θα τεθούν από το ενιστάμενο μέρος. Δεν παρέχεται, επίσης, άδεια όταν επιχειρείται να επαναληφθούν οι αρχικοί ισχυρισμοί. Αντίθετα, μπορεί να δοθεί άδεια για να παρασχεθούν διευκρινίσεις ώστε το Δικαστήριο να έχει ενώπιον του ολοκληρωμένη και σφαιρική εικόνα των γεγονότων. Στην υπόθεση Μαρίας Κόκκινου ν. Κυριάκου Κόκκινου

(2016)1 Α.Α.Δ. 2523 η οποία αφορούσε έφεση κατά απόφασης Οικογενειακού Δικαστηρίου με την οποία επέτρεψε την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, αποφασίστηκε από το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο ότι εσφαλμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο αποδέχθηκε την αίτηση και ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση απορρίπτοντας την αίτηση. Σημειώθηκαν τα ακόλουθα αναφορικά με την έννοια «καλός λόγος» σε συνάρτηση με τη δυνατότητα καταχώρησης συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης στο πλαίσιο αίτησης για έκδοση προσωρινών διαταγμάτων. "Το ζήτημα της παραχώρησης ή μη άδειας για την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, ανάγεται, ασφαλώς, στη διακριτική ευχέρεια του εκδικάσαντος Δικαστηρίου η οποία ασκείται σε συνάρτηση με τη φύση της ενδιάμεσης διαδικασίας και τα θέματα που αναδύονται ενώπιον του ως επίδικα. Η δυνατότητα άσκησης της εξουσίας αυτής υπέρ του αιτήματος, όπου ο επιδιωκόμενος σκοπός της συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης είναι η αντίκρουση ισχυρισμών που προβάλλονται για ακύρωση διατάγματος που εκδόθηκε μονομερώς, απασχόλησε το Ανώτατο Δικαστήριο πρόσφατα στην υπόθεση Χαράλαμπου Ανδρέα Κουππά ν. Πουλλας Τσαδιώτης Λιμιτεδ κ.ά, Π.Ε. 312/2010, ημερομηνίας 17.7.2014 στην οποία λέχθηκαν τα εξής: «Σ΄ ότι δε αφορά τη δυνατότατα που παρέχεται από τη Δ.48 θ.4

(2)για συμπληρωτική ένορκη δήλωση, δεν πρέπει να λησμονείται ότι η δυνατότητα αυτή παρέχεται υπό την προϋπόθεση τεκμηρίωσης «καλού λόγου» και δεν βλέπουμε πώς η αντίκρουση ισχυρισμών που προβάλλονται για ακύρωση διατάγματος που χορηγήθηκε μονομερώς θα μπορούσε να τεκμηριώσει «καλό λόγο».» Δεν υπάρχει, βέβαια, άκαμπτος κανόνας. Σε διαδικασίες, όμως, για προσωρινά διατάγματα, σπάνια είναι που θα προκύψει ανάγκη η οποία να εκφράζεται σε καλό λόγο για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου υπέρ του αιτήματος. Και αυτό γιατί στις διαδικασίες αυτές το έργο του Δικαστηρίου περιορίζεται ουσιαστικά σε εξέταση της συνδρομής των νομοθετικών προϋποθέσεων για την έκδοση του διατάγματος, χωρίς να υπεισέρχεται στην ουσία της υπόθεσης και σε εξέταση των αμφισβητούμενων γεγονότων. Στην προκειμένη περίπτωση, το πρωτόδικο Δικαστήριο ορθά υπογράμμισε ότι η αίτηση του εφεσίβλητου για προσωρινό διάταγμα θα κρινόταν επί των γεγονότων που αναφέρονται στην αρχική ένορκη δήλωση του, εγκρίνοντας όμως το αίτημα για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης λησμόνησε αυτά που υπογράμμισε και, ουσιαστικά, κατέστησε την απάντηση των ισχυρισμών της εφεσείουσας αυτοσκοπό. Παρόλο δε που ο ευπαίδευτος συνήγορος του εφεσίβλητου, στα πλαίσια της συζήτησης της επίδικης αίτησης πρωτόδικα, αναφέρθηκε - όπως μνημονεύεται στην πρωτόδικη απόφαση - «στους ισχυρισμούς και στις ενότητες των ισχυρισμών από τις ένορκες δηλώσεις της καθ' ης η αίτηση, οι οποίοι, κατά την άποψη του, χρήζουν απάντησης», το Δικαστήριο δεν συνάρτησε την κρίση του με ό, τι θα μπορούσε να ήταν αναγκαίο για σκοπούς επίλυσης των επίδικων θεμάτων. «Καλός λόγος» προϋποθέτει την ύπαρξη κάποιας ανάγκης με απώτερο σκοπό την επίλυση των επίδικων ζητημάτων της ενδιάμεσης διαδικασίας και την ορθή απονομή της δικαιοσύνης. Εν προκειμένω, δεν είχε καταδειχθεί τέτοια ανάγκη." Εξέταση της αίτησης Το βασικό, λοιπόν, ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί, για να μπορεί το Δικαστήριο να εξασκήσει τη διακριτική του εξουσία υπέρ της χορήγησης της άδειας, είναι το τι είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι αποτελεί «καλό λόγο». Αυτό θα πρέπει να πηγάζει από το περιεχόμενο της ένορκης δήλωσης εκείνου που αιτείται την άδεια. Εναπόκειται δε στον Αιτητή κάθε φορά να εξηγήσει και να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι συντρέχει καλός λόγος και ότι αυτός αφορά σε γεγονότα τα οποία περιήλθαν εκ των υστέρων σε γνώση του. Επίσης, να εξηγήσει στο Δικαστήριο ότι τα νέα γεγονότα ήταν αδύνατο να τα προβλέψει ώστε να τα έθετε στην αρχική ένορκη δήλωσή του. Το τι συνιστά καλό λόγο συνεπώς δεν μπορεί πάντοτε να προσδιοριστεί εκ των προτέρων. Συναρτάται πάντοτε από τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης. Στο Δικαστήριο επαφίεται η κρίση για την ύπαρξη καλού λόγου, σε κάθε περίπτωση. Έχοντας κατά νου τις πιο πάνω αρχές, προχωρώ να εξετάσω κατά πόσο θα επιτρέψω την καταχώρηση ΣΕΔ, λαμβάνοντας υπόψη μου το τι τέθηκε στην αίτηση, τους λόγους της ένστασης, το περιεχόμενο της προτεινόμενης συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης και τη νομική επιχειρηματολογία των δύο συνηγόρων. Μια ανάγνωση της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την αίτηση της αποκαλύπτει ότι εκείνο που επιδιώκει η Αιτήτρια είναι ουσιαστικά να αντικρούσει τους ισχυρισμούς του Καθ' ου η Αίτηση που προβάλλονται και αφορούν την κατ' ισχυρισμό βίαια συμπεριφορά της προς τον ίδιο και τα παιδιά. Επίσης επιθυμεί ν' απαντήσει σε ισχυρισμούς του Καθ' ου η Αίτηση που αφορούν περιστατικά που έλαβαν χώρα μετά την καταχώρηση της αρχικής της ένορκης δήλωσης. Όπως ο διαπληκτισμός μεταξύ τους που έγινε όπως ισχυρίζεται η Αιτήτρια πολύ πρόσφατα και μετά την καταχώρηση της αίτησης. Καθώς και περιστατικό που έλαβε χώρα στο σχολείο του ενός παιδιού τους και ότι το περιστατικό αυτό κατά τους ισχυρισμούς της έγινε μετά την καταχώρηση της αίτησης. Επιπλέον επιθυμεί να απαντήσει στον ισχυρισμό του Καθ' ου η Αίτηση ότι το υπόγειο του σπιτιού μπορεί να μετατραπεί εύκολα σε διαμέρισμα για να διαμένει και ο ίδιος. Περαιτέρω επιθυμεί ν' αντικρούσει τις θέσεις του Καθ' ου η Αίτηση ότι είναι ο ίδιος ο οποίος έχει την αποκλειστική φροντίδα των ανήλικων τέκνων τους Τέλος επιθυμεί ν' απαντήσει στις θέσεις του Καθ' ου η Αίτηση ότι η ίδια μπορεί να μετακομίσει στη μητέρα της, αλλά και ότι εργάζεται. Είναι δε η θέση της ότι μετά την καταχώρηση της αίτησης όντως άρχισε να εργάζεται. Δεν παραγνωρίζω το γεγονός ότι στην παρούσα περίπτωση ήδη έχει εκδοθεί προσωρινό διάταγμα στη βάση των γεγονότων που αναφέρθηκαν αρχικά στην ένορκη δήλωση της Αιτήτριας και ότι δεν επιτρέπεται η εκ των υστέρων συμπλήρωση, ή η αλλοίωση της εικόνας που αρχικά δόθηκε σ' αυτό. Υπενθυμίζω επίσης ότι στην ενδιάμεση αίτηση για οριστικοποίηση του προσωρινού διατάγματος, το Δικαστήριο θα εξετάσει κατά πόσο πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου (14/60), χωρίς να υπεισέρχεται στην ουσία της υπόθεσης και σε εξέταση των αμφισβητούμενων γεγονότων. Επομένως το έργο του Δικαστηρίου περιορίζεται ουσιαστικά στην εξέταση των προϋποθέσεων για την έκδοση των αιτουμένων προσωρινών διαταγμάτων. Προς τούτο, ο «καλός λόγος» προϋποθέτει την ύπαρξη κάποιας ανάγκης με απώτερο σκοπό την επίλυση των επίδικων ζητημάτων της ενδιάμεσης διαδικασίας και την ορθή απονομή δικαιοσύνης (βλ. Μαρία Κόκκινου [ανωτέρω]). Δεν μπορεί συνεπώς η προτεινόμενη ένορκη δήλωση να εγκριθεί στο σύνολο της. Και αυτό όσον αφορά τα όσα η Αιτήτρια επιθυμεί να αντικρούσει και αφορούν τους ισχυρισμούς του Καθ' ου η Αίτηση ότι είναι ο ίδιος ο οποίος αναλαμβάνει την αποκλειστική φροντίδα των παιδιών τους. Το θέμα που εξετάζει το Δικαστήριο είναι η παραχώρηση της αποκλειστικής χρήσης της οικογενειακής στέγης και όχι ρύθμιση της γονικής μέριμνας των παιδιών τους. Αυτό βέβαια δεν ισχύει όμως για τα όσα επιδιώκει η Αιτήτρια να προσθέσει με τη ΣΕΔ και αναφέρονται σε θέματα που επεσυνέβησαν μετά την καταχώρηση της αρχικής ένορκης δήλωσης και ιδιαίτερα για να απαντήσει για την εργοδότηση της σε μεταγενέστερη της αίτησης ημερομηνία. Αλλά και στη θέση του Καθ' ου η Αίτηση ότι μπορεί να μετακινηθεί στο σπίτι της μητέρας της. Επίσης θα ήταν δίκαιο και ορθό να απαντήσει για περιστατικά τα οποία έγιναν κατά τη θέση της μετά την καταχώρηση της ένορκης δήλωσης της και αφορούν την κατ' ισχυρισμό βίαια συμπεριφορά της ίδιας στον Καθ' ου η Αίτηση και τα παιδιά της. Ισχυρισμούς και θέσεις τις οποίες η Αιτήτρια δεν ήταν σε θέση να προβλέψει ώστε να τα αναφέρει στην αρχική της ένορκη δήλωση. Δεδομένου ακόμα ότι προβάλλεται από τον Καθ' ου η Αίτηση ότι η συζυγική κατοικία μπορεί πολύ εύκολα να διαχωριστεί, ισχυρισμός που δεν ήταν σε θέση να προβλέψει η Αιτήτρια ότι θα πρόβαλλε ο Καθ' ου η Αίτηση με την ένορκη δήλωση του, θεωρώ αναγκαίο να τεθούν στο Δικαστήριο όλα τα ζητήματα και η θέση της Αιτήτριας αναφορικά με τη δυνατότητα μετατροπής του υπογείου σε ξεχωριστό διαμέρισμα. Τα πιο πάνω συνιστούν καλό λόγο για την καταχώρηση ΣΕΔ, ώστε το Δικαστήριο να έχει μια σφαιρική εικόνα των γεγονότων και των περιστάσεων που είναι αναγκαία για την επίλυση των επίδικων ζητημάτων της ενδιάμεσης αίτησης. Κρίνω συνεπώς ότι η αίτηση θα πρέπει να επιτύχει μερικώς με την έκδοση διατάγματος με το οποίο επιτρέπεται η καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης σε περιορισμένη έκταση, ως οι ακόλουθοι παράγραφοι της προτεινόμενης ένορκης δήλωσης Τεκ. 6 - Παρ. 1,2, - I. Παρ. 3,4,5,6,7,8,9, - ΙΙΙ Παρ. 12,13, - ΙV Παρ. 14, και - V. Παρ. 15 Η συμπληρωματική ένορκη δήλωση να καταχωρηθεί εντός 5 ημερών από τη σύνταξη του διατάγματος. Με την καταχώρηση της ΣΕΔ στην παραπάνω προθεσμία το προσωρινό διάταγμα θα οριστεί το συντομότερο για ακρόαση. Περαιτέρω καθυστέρηση της υπόθεσης, θα αντιστρατευόταν στη φύση του εκδοθέντος διατάγματος, ως ενός μέτρου επείγοντος και προσωρινού. Ενόψει της μερικής επιτυχίας της αίτησης κρίνω ορθό όσον αφορά τα έξοδα, η κάθε πλευρά να επιβαρυνθεί τα δικά της έξοδα cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο