ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΕΛΩΝΕΙΩΝ ν. ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Αρ.Υπ.: 12652/05, 8 Δεκεμβρίου, 2006

(1)/04. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορουμένου πριν την ακρόαση της υπόθεσης ήγειρε ένσταση στο κατηγορητήριο σε σχέση με δύο θέματα. Το πρώτο θέμα αφορά τον μεγάλο αριθμό κατηγοριών που συμπεριλαμβάνονται σ' αυτόν, γεγονός που καθιστά το κατηγορητήριο «βεβαρημένο» σύμφωνα με την εισήγηση του και επίσης ανέφερε ότι αρκετές από τις κατηγορίες αφορούν γεγονότα που έχουν επεσυμβεί σε άλλες επαρχίες της Κυπριακής Δημοκρατίας πλην της επαρχίας Λάρνακας και συνεπώς θα έπρεπε να γίνει διαχωρισμός των κατηγοριών στα κατά τόπο αρμόδια Δικαστήρια. Ο Νόμος 43/74 με συνοπτικό τίτλο ο περί Δικαστηρίων (Προσωριναί Διατάξεις) Νόμος του 1974 σύμφωνα με την εισήγηση του κ. Θωμά θεσπίστηκε για να αντιμετωπίσει γεγονότα τα οποία συνεπεία της Τουρκικής Εισβολής είχαν ως αποτέλεσμα να επηρεαστεί η εύρυθμη λειτουργία των Δικαστηρίων και αδύνατη η λειτουργία των Δικαστηρίων στις περιοχές που τέθηκαν υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή αλλά επήλθε ρύθμιση ουσιαστική επί του θέματος η οποία έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει επίκληση του συγκεκριμένου νόμου για να στοιχειοθετήσει τη συμπερίληψη κατηγοριών η διάπραξη των αδικημάτων που αυτές αφορούν έγινε κατ' ισχυρισμό σε άλλες επαρχίες πλην της επαρχίας Λάρνακας. ΄Ηταν η θέση του κ. Θωμά ότι η κατηγορούσα αρχή μπορεί πολύ εύκολα και χωρίς να προκληθεί οποιοδήποτε πρόβλημα σε αυτή να καταχωρήσει σε κάθε επαρχία υπόθεση και ζήτησε τον διαχωρισμό των κατηγοριών στα κατά τόπους αρμόδια Δικαστήρια. Η κα Μιτσίδου αντέκρουσε τις θέσεις αυτές και εισηγήθηκε ότι ο Νόμος 43/74 δεν είναι ανενεργός, εξακολουθεί να υφίσταται και να ισχύει και ότι σύμφωνα με το άρθρο 3 αυτού κάθε επαρχιακό δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να εκδικάζει σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 24 του περί Δικαστηρίων Νόμου οποιονδήποτε αδίκημα έχει διαπραχθεί σε οποιανδήποτε επαρχία της Κύπρου. ΄Ηταν η θέση της επίσης ότι μπορεί ο αριθμός των κατηγοριών στο κατηγορητήριο να ακούγεται μεγάλος αλλά σύμφωνα με την εισήγηση της οι 48 κατηγορίες ουσιαστικά αφορούν δύο μεγάλες ομάδες κατηγοριών. Οι 24 κατηγορίες αφορούν εμπορία αδασμολόγητων εμπορευμάτων και συγκεκριμένα ζάχαρης ενώ οι άλλες 24 κατηγορίες αφορούν τα αδικήματα της δόλιας αποφυγής καταβολής δασμού και πάλι για ζάχαρη. ΄Ηταν επίσης η εισήγηση της ότι οι κατηγορίες στο κατηγορητήριο έχουν συνταχθεί σύμφωνα με το άρθρο 40 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155, ότι όλα τα αδικήματα διαπράχθηκαν από το ίδιο πρόσωπο δηλαδή τον κατηγορούμενο, την ίδια χρονική περίοδο μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου του 2005, τα αδικήματα είναι της ίδιας φύσης και αφορούν την ίδια παράνομη συμπεριφορά του κατηγορουμένου. ΄Ηταν περαιτέρω η εισήγηση της ότι υπάρχει αλληλουχία γεγονότων, τα τεκμήρια θα είναι τα ίδια και τα ίδια νομικά επιχειρήματα θα προβληθούν από την κατηγορούσα αρχή γεγονός που καθιστά την υπόθεση όχι πολύπλοκη κατά την εκδίκαση της. Η ίδια μαρτυρία θα προσαχθεί για όλες τις κατηγορίες που αντιμετωπίζονται και είπε ότι δεν υπάρχει δυσμενής επηρεασμός του κατηγορουμένου από την εκδίκαση της υπόθεσης με το κατηγορητήριο ως έχει. Αντίθετα τυχόν διαχωρισμός της υπόθεσης σε περαιτέρω υποθέσεις θα είναι καταπιεστική για τον ίδιο τον κατηγορούμενο αφού θα περιφέρεται σε διαφορετικά Δικαστήρια για να εκδικαστεί ενώ σε περίπτωση καταδίκης θα αντιμετωπίσει και τυχόν διαφορετικές ποινές. Θα υπάρξει επίσης δυσκολία στην διακίνηση τεκμηρίων, δυσκολία στην καθ' αυτόν ακρόαση της υπόθεσης αφού ο κατηγορούμενος που θα αντιμετωπίζει πλέον υποθέσεις σε διαφορετικά Δικαστήρια θα είναι δύσκολο να προγραμματιστούν και να δοθούν ημερομηνίες ακροάσεων και συνέχισης των ακροάσεων των υποθέσεων. Το συμφέρον της δικαιοσύνης, ήταν καταληκτικά η θέση της, είναι ταυτισμένο με το συμφέρον του κατηγορουμένου στην παρούσα υπόθεση και αυτό δεν είναι άλλο από του να παραμείνει το κατηγορητήριο ως έχει και ο κατηγορούμενος να δικαστεί από το παρών Δικαστήριο. Σύμφωνα με το τροποποιημένο κατηγορητήριο οι κατηγορίες 1 και 2 αφορούν αδικήματα που έγιναν στο Παραλίμνι της επαρχίας Αμμοχώστου, οι κατηγορίες 3, 4, 5, 6, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 47 και 48 αφορούν την επαρχία Λάρνακας, οι κατηγορίες 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 35, 36, 37, 38 και 40 αφορούν την επαρχία Λεμεσού, οι κατηγορίες 23, 24, 25, 26, 41, 42, 43, 44, 45 και 46 αφορούν την επαρχία Λευκωσίας ενώ οι κατηγορίες 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 και 34 αφορούν την επαρχία Πάφου. ΄Οπως έχει ήδη αναφερθεί και από την κα Μιτσίδου οι κατηγορίες είναι ανά δύο δηλαδή για κάθε πράξη πώλησης ζάχαρης που έχει κατ' ισχυρισμό προβεί ο κατηγορούμενος αντιμετωπίζει δύο κατηγορίες αυτή της εμπορίας αδασμολογήτων εμπορευμάτων και αυτή της δόλιας αποφυγής καταβολής δασμού. ΄Οσον αφορά το πρώτο σκέλος της ένστασης, αυτό της κατά τόπο αρμοδιότητας του Δικαστηρίου αναφέρω ότι αυτή η ένσταση με βάση το άρθρο 69

(1)(α) του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155 αποτελεί στην ουσία «ειδική απάντηση» του κατηγορουμένου γι' αυτό και για την ορθή και διαδικαστικά πορεία της υπόθεσης παραμερίζω την απάντηση του κατηγορουμένου στο τροποποιημένο κατηγορητήριο και θα προχωρήσω να εξετάσω τον εν λόγω ισχυρισμό/ειδική απάντηση του κατηγορουμένου. Κατ' επίκληση και σύμφωνα με το Νόμο 43/74 άρθρο 3 κρίνω ότι η εισήγηση του ευπαίδευτου συνηγόρου του κατηγορουμένου δεν είναι ορθή. Μπορεί η κατάσταση συνεπεία της τουρκικής εισβολής να έχει «ομαλοποιηθεί» σε σχέση με το πως ήταν το 1974 όταν θεσπίστηκε ο συγκεκριμένος νόμος, υπό την έννοια του ότι έχουν ξεχωρίσει οι κατά τόπον αρμοδιότητες των Επαρχιακών Δικαστηρίων και δει εκείνων που βρίσκονται στις επαρχίες υπό τουρκική κατοχή όμως η παρούσα υπόθεση περιβάλλεται από τέτοια γεγονότα που είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης αλλά και του κατηγορουμένου να τύχει εκδίκασης όλων των κατηγοριών που του προσάπτονται από ένα Δικαστήριο. Σε σχέση με το πιο πάνω θέμα αναφέρω την απόφαση Antonis Charalambous Yerakas and Another v. The Police, Ποινικές Εφέσεις 4451 και 4452, ημερ. 14/2/84 όπου το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι σύμφωνα με το άρθρο 3 του Νόμου 43/74 και διαρκούσης της έκρυθμης κατάστασης συνεπεία της τουρκικής εισβολής και παρά τις διατάξεις του άρθρου 23

(2)του περί Δικαστηρίων Νόμο κάθε Επαρχιακό Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να εκδικάζει, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 24, οποιοδήποτε αδίκημα έχει γίνει σε οποιαδήποτε επαρχία της Κύπρου. ΄Οσον αφορά τον δεύτερο ισχυρισμό του κατηγορουμένου, ως θέμα αρχής μπορεί να λεχθεί ότι ο γενικός κανόνας είναι ότι είναι ανεπιθύμητο να συμπεριλαμβάνεται μεγάλος αριθμός κατηγορίων στο ίδιο κατηγορητήριο. Αφετηρία αποτελεί το άρθρο 40 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155 το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «40

(1)Οιοσδήποτε αριθμός κατηγοριών είτε για το ίδιο ποινικό αδίκημα είτε για διαφορετικά ποινικά αδικήματα δύναται να περιληφθεί στο ίδιο κατηγορητήριο και το Δικαστήριο δύναται είτε να καταδικάσει είτε να αθωώσει τον κατηγορούμενο γενικά για ολόκληρο το κατηγορητήριο είτε να τον καταδικάσει για μια ή μερικές από τις κατηγορίες και να τον αθωώσει για άλλες.

(2)Αν διαφορετικές κατηγορίες αφορούν διαφορετικά πραγματικά γεγονότα, το Δικαστήριο δύναται, αν θεωρεί αυτό ότι εξυπηρετεί το σκοπό της δικαιοσύνης, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας, να διατάξει όπως ο κατηγορούμενος δικαστεί χωριστά για οποιαδήποτε ή περισσότερες από τις κατηγορίες αυτές.» Για τις γενικές αρχές που ισχύουν, πολύ διαφωτιστικό είναι το σύγγραμμα των Λοϊζου και Πική Criminal Procedure in Cyprus που αναφέρονται τα ακόλουθα στις σελ. 55-56: «The interests of justice may require separate trials where it would be oppressive for the accused to defend himself, in the same spell, on an number of counts relating to different and distinct matters. Moreover, the accused may be prejudiced in that evidence inadmissible on one count may be admitted in relation to another count and thus embarass him in the conduct of his defence. This danger, however, should no be exaggerated, as judges can be expected to approach the evidence in its proper perspective.» Στην υπόθεση Akritas v. Republic

(1954)XX(I) C.L.R. 110 που αποφασίστηκε το 1954, υιοθετήθηκαν οι αρχές της Αγγλικής υπόθεσης R v. Hudson

(1952)26 Cr. App. Rep. 94 που είχε αποφασιστεί δύο χρόνια ενωρίτερα. Στη Hudson υπήρχαν συνολικά 5 κατηγορούμενοι που αντιμετώπιζαν 33 κατηγορίες διαρρήξεων και κακόβουλης ζημιάς. Το Court of Criminal Appeal ανέφερε ότι είναι ανεπιθύμητο να συμπεριλαμβάνεται μεγάλος αριθμός κατηγορίων σε ένα κατηγορητήριο. Επιπρόσθετα, αναφέρθηκε ότι σε κατηγορητήριο που αναφέρονται κατηγορίες διάρρηξης, δεν είναι πρέπον (proper) να συμπεριλαμβάνονται και κατηγορίες κακόβουλης ζημιάς όταν η ζημιά δεν είχε προκληθεί κατά τη διάρκεια της διάρρηξης. Ο Lord Chief Justice Jones ανέφερε στη σελ. 95: «The court has on many occasions pointed out how undesirable it is that a large number of counts should be contained in one indictment. Where prisoners are on trial and have a variety of offences alleged against them, the prosecution ought to be put on their election and compelled to proceed on a certain number only. Quite a reasonable number of counts can be proceeded on, say, tree, four, five or six, and then, if there is no conviction on any of those, counsel for the prosecution can consider whether he will proceed with any other counts in the indictment. If there is a conviction, the other counts can remain on the file and need not necessarily be dealt with unless this court should for any reason quash the conviction and order the others to be tried. But it is undesirable that as many counts as were tried together in this case should be tried together, though the court desires to say that, in its opinion, the Chairman dealt with the case admirably. It was a pity an application was not made to him for separate trials....» Στο σημείο αυτό όμως θα πρέπει να γίνει κάποιος διαχωρισμός του Αγγλικού Δικαίου το οποίο τότε βασιζόταν στο Indictments Act 1915. Στο πιο πάνω σύγγραμμα Criminal Procedure in Cyprus, αναφέρεται στη σελ. 55: «It should be noted that our law allows a wider latitude to join offences in the same charge against the same person; it is not subject to the limitations of the English enacthment requiring the existence of a nexus between the charges joined to the extent of forming a series.» Δύο χρόνια μετά την έκδοση του συγγράμματος αυτού

(1975), αποφασίστηκε στην Αγγλία η υπόθεση R. V. Novac κ.ά.

(1977)65 Crim. App. R. 107, όπου το Αγγλικό Εφετείο επέκρινε με έμφαση την υπερφόρτωση (overloading) του κατηγορητηρίου, το οποίο περιείχε 19 κατηγορίες (από τις 38 που είχαν περιληφθεί αρχικά) εναντίον 4 κατηγορουμένων. Αυτό οδήγησε σε μακρά και περίπλοκη δίκη η οποία διάρκεσε 47 εργάσιμες μέρες και η οποία δημιούργησε τεράστιο βάρος, τόσο στο Δικαστή όσο και στους ενόρκους. Σύμφωνα με το Εφετείο έπρεπε να είχε γίνει διαχωρισμός των κατηγορίων σε μία σχετικά μακρά και 4 σύντομες χωριστές δίκες. Στις σελ. 118 - 119 αναφέρονται τα ακόλουθα: «We cannot conclude this judgment without pointing out that, in our opinion, most of the difficulties which have bedevilled this trial, and which have led in the end to the quashing of all convictions except on the conspiracy and related counts, arose directly out of the overloading of the indictment. ................................................................................................... It is quite wrong for prosecuting authorities to charge, in a single indictment, numerous offenders and offences, simply because some nexus may be discoverable between them, leaving it to the Court to determine any application to sever which may be made by the defence. If multiplicity of defendants and charges threatens undue length and complexity of trial then a heavy responsibility must rest on the prosecution in the first place to consider whether joinder is essential in the interests of justice or whether the case can reasonably be sub-divided or therwise abbreviated and simplified.» Το σύγγραμμα Criminal Procedure in Cyprus έτυχε αναφοράς στην υπόθεση Παπαδόπουλου v. Δημοκρατίας

(1980)2 Α.Α.Δ. 10, όπου αφού αρχικά αναφέρονται οι αρχές που περιλαμβάνονται στο άρθρο 40 του Κεφ. 155, ακολούθως παρατίθενται τα κριτήρια τα οποία πρέπει να εφαρμόζουν τα Δικαστήρια κατά την άσκηση της διακριτικής τους ευχέρειας για έκδοση διαταγής για χωριστή εκδίκαση κατηγοριών με βάση το άρθρο 40

(2)του Κεφ. 155. Ο τότε Δικαστής κ. Α. Λοϊζου αναφέρει στη σελ. 35 (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου): «If, however, different counts relate to different facts and if the Court thinks it conducive to the need of justice to do so it may, at any stage of the proceedings, direct that the accused shall be tried separately upon anyone or more of such counts. The factors to be taken into consideration in deciding whether the interest of justice requires a separate trial or not, are whether such joinder of offences would be oppressive for the accused to defend himself as he would be prejudiced thereby in that inadmissible evidence in respect of one count may be admitted in relation to another and so embarass him in the conduct of his defence. This latter ground of course is one of the dangers that should not be exaggerated as Judges more so than Juries can be expected to approach the evidence in the proper manner.» Στην υπόθεση Μάντης v. Αστυνομίας

(1981)2 Α.Α.Δ. 234, το Ανώτατο Δικαστήριο φαίνεται να υιοθέτησε τις θέσεις του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι δεν είναι μόνο ανεπιθύμητο αλλά και ανορθόδοξο να συμπεριλαμβάνονται στο ίδιο κατηγορητήριο 19 κατηγορίες που αφορούν σοβαρά αδικήματα τα οποία διαπράχθηκαν σε διάφορες ημερομηνίες και εντός μεγάλου χρονικού διαστήματος. Ο λόγος είναι η στέρηση του δικαιώματος τόσο του κατηγορουμένου να υπερασπιστεί τον εαυτό του, όσο και της κατηγορούσας αρχής να παρουσιάσει την υπόθεση της με τον πρέποντα τρόπο, αλλά και ότι γενικά κάτι τέτοιο δεν είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης, γι' αυτό και θα πρέπει να αποφεύγεται (Τριανταφυλλίδης, Π., σελ. 236). Στην υπόθεση Αναφορικά με τον Κυριάκο Κυπριανού

(1988)1 Α.Α.Δ. 40, που αφορούσε αίτηση για παραχώρηση άδειας για έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Certiorari, ο Μαλαχτός, Δ., ανέφερε ότι οι ισχύουσες γενικές αρχές, ότι δηλαδή πρέπει να αποφεύγεται η συμπερίληψη πολλών κατηγοριών, δεν δημιουργούν οιοδήποτε ανελαστικό κανόνα (σελ. 44). Στην Αγγλική υπόθεση R. V. Shaw and Agard

(1942)2 All E. R. 342, υπήρχαν 6 κατηγορούμενοι και 22 κατηγορίες, μερικές από τις οποίες αφορούσαν κάποιους από τους κατηγορουμένους και μερικές κάποιους άλλους. Το Αγγλικό Δικαστήριο of Criminal Appeal ανέφερε (σελ. 344) ότι δεν θα ήταν λογικό να αναμένεται από τους ενόρκους να κατανοήσουν και να συγκρατήσουν τη μαρτυρία στο σύνολο της. Τέτοια περίπλοκη υπόθεση θα καταπονούσε υπερβολικά τους ενόρκους, αλλά ακόμη και το Δικαστήριο. Ο Cassels, J. συνέχισε με τις ακόλουθες παρατηρήσεις: «We recommend for the future guidance of those who have charge of prosecution that they should seriously consider the possibility of diving these long and complicated cases. We think that such a course will make for the efficiency of the administration of criminal justice and be in the interests both of defendants and of juries.» Εδώ φυσικά θα πρέπει να τονιστεί η μη ύπαρξη στην Κύπρο του θεσμού των ενόρκων. Οι Δικαστές με την πείρα και νομομάθεια τους είναι σε θέση να αντιληφθούν τα νομικά επιχειρήματα και να μην παραπλανηθούν από το μεγάλο όγκο μαρτυρίας. Στο θέμα αυτό στο σύγγραμμα των Λοϊζου και Πική αναφέρονται τα ακόλουθα στη σελ. 58: «If this is a legitimate course for a trial before a jury, a fortiori, it may be adopted with more immunity before a Judge or Judges sitting without a jury, as it can be confidently expected, given their training and experience, to be in a position to draw the line, where such a line should be drawn, in the interests of justice.» Τα ίδια αναφέρθηκαν και στην Παπαδόπουλου v. Δημοκρατίας

(1980)στο απόσπασμα που παρατίθεται πιο πάνω. Στα ίδια θέματα, αναφορά μπορεί να γίνει και στο σύγγραμμα Archbold - Criminal Pleading Evidence and Practice (΄Εκδοση 1999), Παράγρ. 1 - 112 (Number of Counts) που αναφέρεται στο ανεπιθύμητο της σώρευσης πολλών κατηγοριών και στην Παράγρ. 1 - 180 (Unduly Long and Complicated Cases) στην οποία γίνεται αναφορά στο ανεπιθύμητο των μακρών και περίπλοκων υποθέσεων. Με βάση τα πιο πάνω επανερχόμενη στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης και στην εφαρμογή σε αυτά των πιο πάνω νομικών αρχών είναι φανερό ότι διαταγή με βάση το άρθρο 40

(2)του Κεφ. 155 για χωριστή εκδίκαση κατηγοριών είναι στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Στην παρούσα υπόθεση από τη σύνταξη του κατηγορητηρίου και τις ημερομηνίες που αναφέρονται σ' αυτό διαφαίνεται ότι όλες οι κατηγορίες αναφέρονται σε μια αλληλουχία γεγονότων που σχετίζονται μεταξύ τους. Στο συμπέρασμα αυτό το Δικαστήριο καταλήγει μόνο από τις εκθέσεις και λεπτομέρειες των αδικημάτων των κατηγοριών σύμφωνα με το τροποποιημένο κατηγορητήριο αφού δεν έχει ακόμα δοθεί οποιαδήποτε μαρτυρία. Οι ισχυριζόμενες ημερομηνίες των αδικημάτων καλύπτουν την ίδια χρονική περίοδο δηλαδή από την 11η Ιουλίου του 2005 μέχρι 8 Σεπτεμβρίου του 2005. Τα αδικήματα που αντιμετωπίζει ο κατηγορούμενος είναι αδικήματα με βάση τον περί Τελωνειακού Κώδικα Νόμο, μισές από τις κατηγορίες αφορούν την εμπορία αδασμολογήτων εμπορευμάτων ενώ οι υπόλοιπες μισές την δόλια αποφυγή καταβολής δασμού. Διευκρινίζεται ότι για κάθε μια δοσοληψία του κατηγορουμένου του προσάπτονται δύο κατηγορίες μια για δόλια αποφυγή καταβολής δασμού και μια για εμπορία αδασμολογήτων εμπορευμάτων. Τα όσα έχει αναφέρει η κατηγορούσα αρχή για τη δυσκολία προγραμματισμού ακρόασης των υποθέσεων σε περίπτωση διαχωρισμού, τη διακίνηση τεκμηρίων, τον κίνδυνο που διατρέχει ο κατηγορούμενος να καταδικαστεί σε διάφορες ποινές από διάφορα Δικαστήρια, το γεγονός ότι θα κληθούν πέραν του ενός Δικαστηρίου να αξιολογήσουν την ίδια ή πολύ παρόμοια μαρτυρία, με βρίσκουν σύμφωνη. Από όλα τα πιο πάνω και με βάση τον συσχετισμό των αδικημάτων στην παρούσα υπόθεση θεωρώ ότι δεν διαφαίνεται οποιοσδήποτε δυσμενής επηρεασμός σε βάρος του κατηγορουμένου και της προετοιμασίας της υπεράσπισης του. Για τους πιο πάνω λόγους το αίτημα της υπεράσπισης για διαχωρισμό των κατηγοριών και χωριστή εκδίκαση τους απορρίπτεται. Ενόψει του ότι η απάντηση του κατηγορουμένου έχει παραμεριστεί στα πλαίσια εξέτασης της ειδικής απάντησης του για το θέμα της δικαιοδοσίας, ο κατηγορούμενος καλείται να απαντήσει στο τροποποιημένο κατηγορητήριο. (Υπ.) .................................................... Στ. Χριστοδουλίδου - Μέσσιου, Ε. Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο