Δημοκρατία ν. Κώστα Κωνσταντίνου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 10866/01, 24 Ιανουαρίου 2006

(1)και μόνο. Αν η δήλωση είναι αποδεκτή και χωρίς την εφαρμογή των Διατάξεων του άρθρου 24

(1), τότε το άρθρο 26 δεν τυγχάνει εφαρμογής (βλ. άρθρο 24

(3)). Ο κ. Γεωργίου υποστήριξε πως η επιχειρούμενη να κατατεθεί δήλωση, δεν θα μπορούσε να γίνει δεκτή και να ενταχθεί στο μαρτυρικό υλικό πριν τη θέσπιση του άρθρου 24

(1)και τούτο γιατί, κατά τη θέση του, το άρθρο 4

(1)(β) του Κεφ. 9, όπως ίσχυε πριν την κατάργηση του και με βάση το οποίο δηλώσεις αποβιωσάντων θα μπορούσαν να γίνονται αποδεκτές, κρίθηκε ως αντισυνταγματικό στην υπόθεση Λιασίδης κ.α. ν. Αστυνομίας Ποιν. Εφ. 7056 και 7057/30.9.02. Η Λιασίδης (πιο πάνω) ανετράπη από την A. Panayides Constructing Ltd v. Nikou S. Charalambous

(2004)1 ΑΑΔ 416. Ωστόσο, το ζήτημα δεν θα μας απασχολήσει περισσότερο γιατί το άρθρο 4 έχει καταργηθεί και δεν υφίσταται τώρα και συνεπώς, η υπόψη μαρτυρία δεν μπορεί να παρουσιαστεί σήμερα δυνάμει των Διατάξεων του καταργηθέντος άρθρου, αλλά μόνο με την εφαρμογή των Διατάξεων του άρθρου 24

(1). Η αδυναμία της υπεράσπισης να αντεξετάσει μάρτυρα, σε περίπτωση που ο τελευταίος δεν κλήθηκε να μαρτυρήσει ενώπιον του Δικαστηρίου, εξετάστηκε και κάτω από το πρίσμα του δικαιώματος διαδίκου να αντεξετάσει το πρόσωπο αυτό όπως κατοχυρώνεται μέσα από τα άρθρα 30.3 (γ) και/ή 12.5(δ) του Συντάγματος. Στην υπόθεση A. PANAYIDES (πιο πάνω) που λήφθηκε κατά πλειοψηφία και που εξετάστηκε και το πιο πάνω θέμα κρίθηκε ανάμεσα σε άλλα πως «σε κατάλληλες περιπτώσεις μπορούν να γίνουν αποδεκτές γραπτές καταθέσεις μαρτύρων, χωρίς αυτοί να εμφανιστούν και αντεξεταστούν». Η απόφαση σημειώνουμε εκδόθηκε πριν την εισαγωγή των τροποποιημένων Περί Αποδείξεως Νόμων. Επρόκειτο εκεί για αποδοχή εξ΄ ακοής μαρτυρίας της οποίας επιτρέπετο η προσαγωγή δυνάμει των τότε άρθρων 4 του Κεφ. 9 και 2 του Νόμου 94

(1)/94. Στην απόφαση της πλειοψηφίας, εξετάστηκε νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (ΕΔΑΔ), η οποία κρίθηκε ότι, αν και δεν απαντούσε ευθέως το εκεί επίδικο πρόβλημα, ήταν όμως υποβοηθητική για την επίλυση του. Από τις αποφάσεις αυτές εξάγεται το συμπέρασμα ότι, ένα από τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη στο κατά πόσο η αποδοχή μαρτυρίας προσώπου, το οποίο δεν προσήλθε να δώσει μαρτυρία στο Δικαστήριο, είναι και το κατά πόσο θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι διάδικος ή κατηγορούμενος έτυχε δίκαιης δίκης βάση του άρθρου 6.1 της Σύμβασης σε συνάρτηση με το άρθρο 6

(3)(δ), το οποίο του δίδει το δικαίωμα να εξετάζει μάρτυρες, για την υπεράσπιση ή την υπόθεση του. Στις Delta v France

(1993)16 E.H.R.R. 574 και στην Saϊdi v France

(1994)17 E.H.R.R. 251 στις οποίες γίνεται αναφορά, το ΕΔΑΔ έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 6

(1)της Σύμβασης σε συνάρτηση με το άρθρο 6

(3)(δ). Στήριξε κατά κύριο λόγο την απόφαση του στο ότι οι γραπτές καταθέσεις των μαρτύρων που δεν παρουσιάστηκαν για αντεξέταση, συνιστούσαν την μοναδική ή την κύρια μαρτυρία εναντίον του κατηγορούμενου κατά τρόπο ώστε το θέμα να ανάγεται στο πυρήνα του δικαιώματος για το οποίο ο κατηγορούμενος ή ο δικηγόρος του δεν είχε την δυνατότητα σε οποιοδήποτε στάδιο να τον αντεξετάσει και να αμφισβητήσει την αξιοπιστία του. Για το ίδιο θέμα βλ. σχετικά Kostovski v Netherlands

(1990)12 E.H.R.R. 434 και Windisch v Austria

(1991)12 E.H.R.R.

1. Για ό,τι αξίζει, αναφέρουμε πως στην Αγγλία, ανάλογα ζητήματα καλύπτονται από το Criminal Justice Act του
2. Αποδοχή εξ ακοής μαρτυρίας, γίνεται αφού ικανοποιηθεί θετικά το Δικαστήριο ότι τούτο είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης, η δε αδυναμία του προβαίνοντα στην αρχική δήλωση να εμφανιστεί, είναι προϋπόθεση για τη δεκτότητα τέτοιας μαρτυρίας (άρθρο 116 εδάφιο

(2)). Η προϋπόθεση ικανοποιείται, μεταξύ άλλων, με το γεγονός του θανάτου του προβαίνοντα στην αρχική δήλωση (άρθρο 116

(2)(α)). Καθίσταται πρόδηλο, ότι νομοθετικές διατάξεις του είδους, εξυπηρετούν μεταξύ άλλων στο να τεθεί ενώπιον του εκδικάζοντος Δικαστηρίου μαρτυρία που δεν θα μπορούσε να τεθεί ενώπιον του δια ζώσης, λόγω κωλύματος του προβαίνοντα στην αρχική δήλωση και ενδεχομένως τούτο αποκαλύπτει μια από τις βασικές φιλοσοφίες του νόμου. Έχουμε εξετάσει το θέμα μέσα στις παραμέτρους του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφάλαιο 9, όπως αυτός έχει τροποποιηθεί, και συγκεκριμένα μέσα στα πλαίσια του άρθρου 24. Διαπιστώνουμε ότι, η μαρτυρία της οποία επιδιώκεται η προσαγωγή, είναι δευτερογενής μαρτυρία και το Δικαστήριο με τα δεδομένα που έχει ενώπιον του δεν βρίσκει στο στάδιο αυτό γιατί να μην αποδεχτεί την μαρτυρία αυτή: « ...... η εξ΄ ακοής μαρτυρία δεν αποκλείεται ......... απλώς και μόνο διότι αυτή είναι εξ΄ ακοής». Δεν βρίσκουμε ότι ο αποκλεισμός της θα εξυπηρετούσε για οποιοδήποτε λόγο τους σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης. Οι οποιεσδήποτε άλλες περιστάσεις οι οποίες θα ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας της μαρτυρίας η οποία γίνεται αποδεκτή, δεν είναι του παρόντος σταδίου και ούτε κρίνεται εδώ. Το Δικαστήριο θα αξιολογήσει και θα προσδώσει βαρύτητα στην μαρτυρία αυτή στο τέλος της υπόθεσης και αφού θα λάβει υπόψη το σύνολο των περιστάσεων όπως προδιαγράφονται κάτω από το άρθρο 27 του Περί Αποδείξεως Νόμου. Και μια τελευταία παρατήρηση. Το άρθρο 30.3(γ) του Συντάγματος προσδιορίζει το δικαίωμα μέσα στις παραμέτρους του νόμου. 30(γ) : « να προσάγη ή να προκαλή την προσαγωγήν των μέσων αποδείξεως και να εξετάζη μάρτυρας συμφώνως τω νόμω». Ο νόμος που προσδιορίζει το πλαίσιο κάτω από το οποίο εισάγεται η μαρτυρία, είναι ο Περί Αποδείξεως Νόμος Κεφ. 9 όπως έχει τροποποιηθεί. Επιτρέπεται η προσαγωγή της κατάθεσης. (Υπ.) ............................................... Δ. Μιχαηλίδου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ............................................... Χ. Μαλαχτός, Α.Ε.Δ. (Υπ.) ............................................... Ρ. Λιμνατίτου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής .../ Γ. Ι. /Κ.Κ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο