Αναφορικά με τα αίτια θανάτου της Αναστασίας (Σούλλας) Παναγή, Θανατική Ανάκριση Αρ: 20/03, 28 Φεβρουαρίου 2007

(1972)11 JSC 1589) και περαιτέρω δεν έχει εξουσία να επιλύσει οποιοδήποτε ζήτημα αστικής ευθύνης (βλ. Halsbury´s Laws of England, 4η Έκδ., Τόμος 9, παρ. 1110). Από την άλλη όμως το πώς το συγκεκριμένο πρόσωπο απεβίωσε είναι ζήτημα ευρύτερο από το να διαπιστωθεί απλώς η ιατρική αιτία θανάτου. Ο Θανατικός Ανακριτής πρέπει να διερευνήσει επίσης τις περιστάσεις που περιβάλλουν το θάνατο. Εν πάση δε περιπτώσει μετά την ακρόαση μαρτύρων δεν απαιτείται εκτενής ανάλυση της μαρτυρίας τους, αλλά αρκεί η συνοπτική αναφορά στα προεξέχοντα ζητήματα (βλ. στο σύγγραμμα «Coronership» του Garin Thurston, Έκδ. 1976, σελ. 116). Δεν έχω δει την σορό της αποβιώσασας αλλά είμαι ικανοποιημένος πως αυτή έχει επιθεωρηθεί τόσον από την Αστυνομία όσον και από Κυβερνητικό ιατροδικαστή. Θανούσα είναι η Αναστασία (Σούλλα) Παναγή τέως εκ Γρ. Αυξεντίου 33 Μαθιάτη, 34 ετών. Την 25.2.03 και περί ώρα 09.10 η θανούσα υπεβλήθη σε γυναικολογική επέμβαση (κολποραφή) στην κλινική «Αγγελή» που βρίσκεται στην οδό Δοϊράνης 1 Λευκωσία. Την εγχείρηση διενήργησε ο δρ. Μ. Κλεάνθους υπό την επιτήρηση της αναισθησιολόγου δρος. Αλέκας Βρίκκη. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης η θανούσα παρουσίασε συμπτώματα ταχυκαρδίας, ειδοποιήθηκε περί ώρα 09.30 ο καρδιολόγος δρ. Άρης Μεγάλεμος και ταυτόχρονα η εγχείρηση διακόπηκε. Ο καρδιολόγος κατέφθασε στην κλινική εντός 10 λεπτών και μαζί με την αναισθησιολόγο αντιμετώπισαν την ταχυκαρδία. Περί ώρα 10.00 ο δρ. Κλεάνθους συνέχισε την εγχείρηση η οποία αποπερατώθηκε μισή ώρα αργότερα. Η κατάσταση της θανούσας συνέχισε να παρακολουθείται μέχρι η ώρα 10.45 οπότε η αναισθησιολόγος ξύπνησε την θανούσα. Αφού η θανούσα επικοινωνούσε με το περιβάλλον και η κατάσταση της ήταν σταθερή μετεφέρθη στο δωμάτιο της περί ώρα 11.

1. Περί ώρα 12.30 της ίδιας ημέρας η θανούσα ξαναπαρουσίασε σημεία ταχυκαρδίας και ειδοποιήθηκε εκ νέου καρδιολόγος ο οποίος αφού εξέτασε την θανούσα περί ώρα 13.00´ διαπίστωσε ότι αυτή παρουσίαζε παροξυσμική υπερκοιλιακή ταχυκαρδία. Αφού της χορηγήθηκε η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή και η κατάσταση της δεν βελτιωνόταν ειδοποιήθηκε στις 13.34´ ασθενοφόρο το οποίο την μετέφερε στις Α´ Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας με τη συνοδεία του καρδιολόγου στις 13.53´ μ.μ. Εκεί στις Α´ Βοήθειες η θανούσα παρουσίασε καρδιακή ανακοπή, έγινε η διαδικασία της ανάνηψης και μεταφέρθηκε στη Μονάδα Εντατικής Παρακολούθησης του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας στις 15.00´ μ.μ. Στις 27.2.03 και ώρα 01.45´ ενώ η θανούσα νοσηλευόταν στη Μονάδα Εντατικής Παρακολούθησης του Γ.Ν. Λευκωσίας αυτή απεβίωσε και ο επί καθήκοντι γιατρός Μάριος Κασσιανίδης πιστοποίησε το θάνατο της. Την ίδια ημέρα οι Αν.Λοχ. 4358 και η Γ/Αστ. 1327 επισκέφθηκαν το Γ.Ν. Λευκωσίας όπου επιθεώρησαν την σορό. Δεν έφερε οποιεσδήποτε εξωτερικές πληγές ή κακώσεις αλλά ήταν διασωληνωμένη. Την 27.2.03 και ώρα 13.20 στο νεκροτομείο του Γ.Ν. Λευκωσίας και στην παρουσία του Αστ. 748 ο Λοχ. 4719 Μ10 έλαβε αριθμό φωτογραφιών της σορού της θανούσας και ακολούθως ο ιατροδικαστής Σ. Σοφοκλέους διενήργησε τη νενομισμένη νεκροτομή επί της σορού της θανούσας στην παρουσία του ιδιώτη ιατροδικαστή Πανίκκου Σταυριανού. Κατά τη διάρκεια της νενομισμένης νεκροτομής ο ιατροδικαστής Σοφοκλέους έλαβε δείγματα οργάνων της θανούσας τα οποία παρέδωσε στον Αστ. 748 για να σταλούν στο παθολογικό τμήμα του Γ.Ν. Λευκωσίας για ιστοπαθολογικές εξετάσεις. Σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση του δρος. Σοφοκλέους αιτία θανάτου ήταν το φαιοχρωμοκύτωμα και παραπέμπει σε επισυνημμένη ιστοπαθολογική έκθεση από την οποία προκύπτει πως στο επινεφρίδιο εντοπίστηκε νεοπλασματικός όγκος ο οποίος αποτελεί το φαιοχρωμοκύτωμα το οποίον παρουσίαζε περιοχές νεκρώσεως με οξεία επιγενή φλεγμονώδη διήθηση. Ο ιδιώτης ιατροδικαστής Πανίκκος Σταυριανός συνέταξε δική του ιατροδικαστική έκθεση (Τεκμήριο 10) στην οποίαν αποφαίνεται ότι ο θάνατος οφείλεται σε έντονο πνευμονικό οίδημα συνεπεία καρδιακής κάμψης ένεκα υπερτασικών κρίσεων (μετά το πέρας χειρουργικής επέμβασης κολποραφής στην οποίαν υποβλήθηκε) ένεκα του φαιοχρωμοκυτώματος το οποίο δεν διαγνώστηκε ούτε προεγχειρητικά αλλά ούτε και μετεγχειρητικά τόσο στην κλινική Αγγελή όσο και στο Γ.Ν. Λευκωσίας. Είναι γεγονός πως όλοι οι ιατροί που κατέθεσαν ενώπιον μου και είχαν κάποια ανάμιξη δέχονται ότι όντως δεν είχε διαγνωσθεί προεγχειρητικά ή μετεγχειρητικά το φαιοχρωμοκύτωμα. Γεγονός επίσης είναι ότι η αποβιώσασα κατά την εγχείρηση παρουσίασε ταχυκαρδία εξαιτίας της οποίας και ειδοποιήθηκε ο καρδιολόγος Μεγάλεμος, τόσο την πρώτη φορά όσο και τη δεύτερη. Σύμφωνα με σχετική βιβλιογραφία την οποία παρουσίασε ο ιατροδικαστής Σταυριανός («Εσωτερική Παθολογία», του Μ. Παπαδημητρίου, 2η Έκδ. σελ. 929) ο όγκος είναι μία ασυνήθιστη αιτία υπέρτασης η οποία παραπλανά και διαφεύγει τη διάγνωση. Ως αδιάγνωστος όγκος είναι δυνητικά θανατηφόρος δεδομένου «ότι η υπερτασική κρίση ή η καταπληξία που προκαλούνται από φάρμακα, αναισθησία, τοκετό ή εγχείρηση για άλλη πάθηση, μπορεί να οδηγήσουν στο θάνατο». Ο όγκος αυτός, όταν ενεργοποιηθεί, απελευθερώνει στην κυκλοφορία μεγάλες ποσότητες κατεχολαμινών. Όπως ανέφερε ο καρδιολόγος Μεγάλεμος ένας τέτοιος όγκος παραμένει ανενεργής μέχρι να υπάρξουν κάποια εκλυτικά αίτια τα οποία θα τον ενεργοποιήσουν. Ήταν η άποψη του δρος. Μεγάλεμου πως στην περίπτωση της αποβιώσασας, αφού δεν διαγνώσθηκε από πριν ο όγκος και ενεργοποιήθηκε, τότε όπου και αν εγχειρίζετο αυτό θα οδηγούσε στο θάνατο της. Ο ίδιος ο ιατρός Κλεάνθους ο οποίος διενήργησε την εγχείρηση δήλωσε πως εάν είχε υπόψη τον όγκο δεν θα γινόταν εξαρχής η εγχείρηση. Ήταν σαφής πως ποτέ προηγουμένως ο ίδιος δεν είχε ξανασυναντήσει περιστατικό με τέτοιο όγκο (του οποίου η συχνότητα είναι 1 ανά 500.000). Η αναισθησιολόγος κα. Βρίκκη διευκρίνισε πως από την αρχή εκείνο που παρουσίασε η ασθενής ήταν ταχυκαρδία και όχι πρόβλημα πίεσης, που αν υπήρχε θα ήταν κάποια ένδειξη. Αντίθετη ήταν η άποψη του ιατροδικαστή Σταυριανού ο οποίος ανέφερε πως ταχυκαρδίες χωρίς πίεση είναι σπάνιες έως ανύπαρκτες και στην παρούσα περίπτωση θα είχε σημασία ανάμεσα σε άλλα εάν η αποβιώσασα έστω και στο μέσον της εγχείρησης αντιμετωπίζετο ως υπερτασική. Ως προς το βασικό ερώτημα έχω την άποψη ότι το φαιοχρωμοκύτωμα από μόνο του δεν μπορεί να αποτελεί την αιτία θανάτου. Αιτία θανάτου αποτελεί η ενεργοποίηση του φαιοχρωμοκυτώματος κατά τη διάρκεια της εγχείρησης υπό γενική αναισθησία και η έκλυση κατεχολαμινών που οδήγησαν σε υπερτασικές κρίσεις, καρδιακή κάμψη και έντονο πνευμονικό οίδημα. Συμφωνώ δηλαδή με το συμπέρασμα του Π. Σταυριανού. Οι ενδείξεις που υπάρχουν ότι η ύπαρξη του φαιοχρωμοκυτώματος ίσως θα μπορούσε να εξακριβωθεί προ ή κατά την εγχείρηση είναι ότι:
2. Προ της εγχείρησης δεν διενεργήθηκε ηλεκτροκαρδιογράφημα, ακτινογραφία θώρακος ή εξέταση από ειδικό καρδιολόγο και δεν εκτιμήθηκε η αναφορά του συζύγου της αποβιώσασας προς την αναισθησιολόγο ότι η σύζυγος του τα δύο τελευταία χρόνια υπέφερε από εξάψεις.
3. Παρότι δεν γίνεται ειδική αναφορά στα διάφορα στάδια της εγχείρησης για την αρτηριακή πίεση της αποβιώσασας εντούτοις είναι αναμφισβήτητο πως λίγο πριν τη μεταφορά της στο Γ.Ν. Λευκωσίας της χορηγήθηκαν δύο αμπούλες LASIX ενδοφλεβίως οι οποίες χορηγούνται για τη μείωση της πίεσης, ενώ παράλληλα ο ιατροδικαστής Σταυριανός θεωρεί σχεδόν αυτονόητο πως όταν παρατηρείται ταχυκαρδία τίθεται και θέμα πίεσης. Υπό τις περιστάσεις αυτές δεν μπορεί να αποκλειστεί ευθύνη τρίτου προσώπου για το θάνατο της Αναστασίας (Σούλλας) Παναγή. (Υπ.) ........... Χ. Χαραλάμπους Θανατικός Ανακριτής Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΜΝ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο