Α Σ Τ Υ Ν Ο Μ Ι Α ν. Ανδρέα Ταξιτάρη, Αρ. Υπόθεσης: 5152/07, 22 Φεβρουαρίου, 2008

(5)και 72 των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών (Κ.Δ.Π. 66/84) καθώς και άρθρου 19 και 20Α του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου (Ν.86/72)όπως τροποποιήθηκε. Κατηγορείται ότι στις 5.5.06 ενώ οδηγούσε τ΄ όχημά του μ΄ αριθμούς εγγραφής ΗΚΑ 027 στην Λεωφόρο Ν. & Δ. Παττίχη, στη Λάρνακα, δεν έλαβε κάθε αναγκαίο μέτρο ώστε τα χέρια του ν΄ είναι ελεύθερα σε οποιαδήποτε δεδομένη στιγμή για άμεσο, πλήρη και ασφαλή έλεγχο του οχήματός του, δηλαδή χρησιμοποιούσε το τηλέφωνο του. Η Κατηγορούσα Αρχή για ν΄ υποστηρίξει την υπόθεσή της κάλεσε ένα μάρτυρα τον κο Ν. Μελέκη, ο οποίος υιοθέτησε το περιεχόμενο της συμπληρωματικής κατάθεσής του, την οποία στη συνέχεια κατέθεσε ως Τεκμήριο 1. Στην κατάθεση αυτή, την οποία έδωσε στις 25.5.06, καταγράφει ότι όταν ξαναπήγε στην σκηνή του δυστυχήματος για ν΄ υποδείξει το σημείο σύγκρουσης θυμήθηκε ότι αυτός που συγκρούστηκε μαζί του πιθανόν να μιλούσε στο τηλέφωνο και ότι ο ίδιος τον είδε να κρατά τηλέφωνο την ώρα που πέρασε με κίτρινο φως. Ήταν σίγουρος όταν ξαναρωτήθηκε από τον δικηγόρο της Κατηγορούσας Αρχής ότι είδε τον Κατηγορούμενο να κρατά τηλέφωνο στο δεξί του χέρι. Αναγνώρισε τον Κατηγορούμενο ως το άτομο που είδε να κρατά το τηλέφωνο. Κατά την αντεξέταση ο μάρτυρας ανέφερε ότι το δυστύχημα έγινε στις 5.5.06 και ότι ο αστυνομικός του πήρε κατάθεση μετά από 15 ημέρες. Ισχυρίστηκε ότι τη πρώτη φορά που του πήρε κατάθεση ο αστυνομικός είχε ξεχάσει να του πει ότι ο Κατηγορούμενος κρατούσε τηλέφωνο ενώ στην συνέχεια ανέφερε ότι δεν σκέφτηκε ότι έπρεπε ν΄ αναφέρει ότι ο Κατηγορούμενος οδηγούσε κρατώντας το τηλέφωνο. Για ν΄ απαντήσει σε μεταγενέστερη ερώτηση ότι: «Ναι, μετά που ζήτησε το τηλέφωνό του υποψιάστηκα ότι τηλεφωνούσε.» Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι ο Κατηγορούμενος ερχόταν από απέναντί του. Είδε τ΄ αυτοκίνητο αλλά δεν μπόρεσε ν΄ αποφύγει την σύγκρουση. Εξέφρασε τελειώνοντας την επιθυμία του ν΄ αποσύρει το παράπονό του. Μετά το πέρας της υπόθεσης της Κατηγορούσας Αρχής δεν τέθηκε θέμα ότι δεν έχει αποδειχθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση πλην όμως το Δικαστήριο οφείλει, παρόλο που δεν έγινε τέτοια εισήγηση, ν΄ εξετάσει από μόνο του το θέμα του κατά πόσο έχει αποδειχθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση επαρκώς έτσι ώστε να υποχρεούται ο Κατηγορούμενος να προβάλει την υπεράσπισή του. Το νομικό πλαίσιο που καλύπτει το όλο ζήτημα τίθεται από το άρθρο 74

(1)(β) του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155. Οι αρχές που διέπουν το φάσμα της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης έχουν αναλυθεί σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Θα έλεγα ότι σταθμοί στη σχετική νομολογία υπήρξαν οι αποφάσεις R. v. Mustafa Kara Mehmet 16 C.L.R. 46, Αζίνας ν. Αστυνομίας

(1981)2 Α.Α.Δ. 9 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Χριστοδούλου

(1990)2 C.L.R. 133. Θα παραθέσω απόσπασμα από τις σελίδες 144 και 145 της τελευταίας αυτής απόφασης, μέσα από τ΄ οποίο αποκρυσταλλώνονται και κωδικοποιούνται οι αρχές: «Όπως ο όρος «εκ πρώτης όψεως υπόθεση» υποδηλώνει, η κλήση του κατηγορούμενου σε υπεράσπιση δικαιολογείται μόνο όταν ως θέμα πρώτης όψεως, δηλαδή, μετά την προκαταρκτική θεώρηση της υπόθεσης, δικαιολογείται η κλήση του κατηγορούμενου σε υπεράσπιση. Ο όρος «εκ πρώτης όψεως υπόθεση» χρησιμοποιείται σε αντιδιαστολή με την εις βάθος θεώρηση και τελική όψης της υπόθεσης, δηλαδή, την απόδειξη της κατηγορίας πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Χρήσιμη ανάλυση του όρου «εκ πρώτης όψεως υπόθεση» γίνεται στην απόφαση της ολομέλειας In Re Kakos

(1985)1 C.L.R. 250. ............................. Η απαλλαγή του εφεσίβλητου δικαιολογείται μόνο όταν, α) δεν στοιχειοθετείται εξ΄ αντικειμένου η υπόθεση της Κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσοτέρων των συστατικών στοιχείων του εγκλήματος, και β) Οποτεδήποτε η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας, σε βαθμό που κανένα λογικό δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει σ΄ αυτή την καταδίκη του κατηγορούμενου. Και στη δεύτερη περίπτωση το κριτήριο είναι αντικειμενικό διότι το μέτρο δεν είναι οι εκτιμήσεις του συγκεκριμένου Δικαστηρίου, αλλά εκείνες ενός νοητού λογικού Δικαστηρίου. ............................ Οι διατάξεις του Άρθρου 74

(1)(β) του Κεφ. 155 εναρμονίζονται, όπως επεξηγείται, με τα αγγλικά θέσμια στον προσδιορισμό εκ πρώτης όψεως υπόθεσης και για το λόγο αυτό τόσο η Πρακτική του 1962 όσο και η σχετική αγγλική νομολογία (Βλέπε μεταξύ άλλων: (α) Wiseman & Another v. Borneman & Others

(1967)3 All E.R. 1045. (b) Cozens v. Brutus

(1972)2 All E.R. 1 (c) Ellis v. Jones

(1973)2 All E.R. 893. (d) R. v. Galbrzaith

(1981)2 All E.R. 1061. (e) R. v. Barker

(1975)65 Cr.App. R.287) oριοθετούν το πλαίσιο διαπίστωσης εκ πρώτης όψεως υπόθεσης ...» Πιο πρόσφατα στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Θεοδώρου

(2002)2 Α.Α.Δ. 9 αναφέρθηκαν τ΄ ακόλουθα στη σελίδα 16: «Βέβαια πρέπει ν΄ υπογραμμιστεί ότι το βάρος απόδειξης που έχει η Κατηγορία, σύμφωνα με το άρθρο 74 του Κεφ. 155 στο στάδιο που περατώνει την υπόθεσή της, δεν είναι το ίδιο μ΄ εκείνο που επιφορτίζεται στο τέλος της δίκης. Στην πρώτη περίπτωση είναι αρκετό για την Κατηγορία να παρουσιάσει αξιόπιστη μαρτυρία (credible evidence) τέτοιας φύσεως από την οποία δημιουργείται υπόθεση ενοχής εκ πρώτης όψεως. Τα κριτήρια για τον καθορισμό της ενοχής του Κατηγορούμενου στο τελικό στάδιο είναι διαφορετικά, δεν βασίζονται σε υποθέσεις αλλά σε συμπεράσματα τόσον ισχυρά ώστε ν΄ αποδεικνύεται η ενοχή του Κατηγορούμενου πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας.» Παραθέτω επίσης χαρακτηριστικό απόσπασμα από την σχετικά πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Γεωργίου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 515 όπου στην σελίδα 524 αναφέρονται τ΄ ακόλουθα: «Τα όσα επισημαίνονται στο λόγο αυτό της έφεσης πρέπει να ιδωθούν μέσα στο πλαίσιο των αρχών που διέπουν το στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης και του έργου που έχει το Δικαστήριο ν΄ επιτελέσει. Στο στάδιο αυτό, το Δικαστήριο δεν προβαίνει σ΄ αξιολόγηση της μαρτυρίας - (βλ. Παναγιώτου κ.ά ν. Αστυνομίας

(2000)2 Α.Α.Δ. 191, 196) αλλά περιορίζεται σε γενική θεώρησή της, με σκοπό να διαπιστώσει εάν υπάρχουν στην μαρτυρία θεμελιακές αντιφάσεις ή είναι η μαρτυρία καταφανώς αναξιόπιστη, ώστε να μην μπορεί να στηριχθεί σ΄ αυτή. Ούτε είναι αναγκαίο να σχολιάσει επιχειρήματα της Υπεράσπισης - (βλ. Βασιλείου ν. Δημοκρατίας

(2002)2 Α.Α.Δ. 104, 136).» Καθοδηγούμενη από τις πιο πάνω αρχές θ΄ εξετάσω το θέμα του κατά πόσο έχει αποδειχθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του Κατηγορούμενου. Ο μοναδικός μάρτυρας της Κατηγορούσας Αρχής εμφανίστηκε στο εδώλιο του μάρτυρα συγχυσμένος. Από την μια έλεγε στην κατάθεσή του ότι πιθανόν ν΄ είδε τον Κατηγορούμενο να μιλά στο τηλέφωνο, πράγμα τ΄ οποίο αποκάλυψε 15 ημέρες μετά το ατύχημα. Στην συνέχεια ανέφερε με σιγουριά ότι είδε τον Κατηγορούμενο να μιλά στο τηλέφωνο. Ενώ, κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι δεν το σκέφτηκε ότι θ΄ έπρεπε ν΄ είχε αναφέρει το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος μιλούσε στο τηλέφωνο. Για να καταλήξει ότι μετά το δυστύχημα όταν έβγαλαν τον Κατηγορούμενο, από το αυτοκίνητο, τραυματισμένο επειδή ζήτησε το τηλέφωνό του υποψιάστηκε ότι τηλεφωνούσε κατά την ώρα του δυστυχήματος. Οι αντιφάσεις και οι εναλλαγές στην μαρτυρία της Κατηγορούσας Αρχής είναι εμφανής. Κατά την κρίση μου αυτές αδυνατίζουν την υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής σε βαθμό που να στερείται πειστικότητας για να κληθεί ο Κατηγορούμενος σ΄ απολογία. Ενόψει της πιο πάνω κατάληξης δεν έχει αποδειχθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του Κατηγορούμενου και αυτός αθωώνεται και απαλλάσσεται από την κατηγορία που αντιμετωπίζει. (Υπ.) ........................................ Ε. Γεωργίου - Αντωνίου, Ε.Δ. /ΓΓ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο