Αστυνομικού Διευθυντή Πάφου ν. Στέλιος Πάτσαλος, Aρ. Υπόθεσης 7948/2005, 4.6.2008

(1)(γ)

(2)(α) και 23 του περί Τροφίμων (Ελέγχου και Πώληση), Νόμου 54

(1)/96. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος, ο κατηγορούμενος, στις 9/2/2005 στα Κούκλια της Επαρχίας Πάφου, πώλησε 63 λίτρα φρέσκο αιγινό γάλο στον Οργανισμό Κυπριακής Γαλακτοκομικής Βιομηχανίας που προοριζόταν για την Παρασκευή προϊόντων και δεν συμμορφωνόταν με τις προδιαγραφές που απαιτούνται, δηλαδή περιείχε αντιβιοτικές ουσίες. Μαρτυρία και Τεκμήρια της υπόθεσης: Προς υποστήριξη της υπόθεσης της, η κατηγορούσας αρχή, κάλεσε και κατέθεσαν ενόρκως 4 μάρτυρες κατηγορίας, ο Γιώργος Ψαθάς (Μ.Κ.1), ο Θεόδωρος Θεοδώρου (Μ.Κ.2), ο Μιχαλάκης Μιχαήλ (Μ.Κ.3) και η Χρυσάνθη Λεύκου (Μ.Κ.4). Στην διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας κατατέθηκαν συνολικά 9 τεκμήρια, ως ακολούθως: 1) Πιστοποιητικό Διαπιστεύσεως Αρ. 276 (Τεκμήριο 1) 2) Παράρτημα του πιστοποιητικού με Αρ. 276 (Τεκμήριο 2) 3) Γραπτή κατάθεση του Μ.Κ.1, η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του (Τεκμήριο 3) 4) Έντυπο καταγραφής δοκιμών (Τεκμήριο 4) 5) Διαχείριση δειγμάτων (Τεκμήριο 5) 6) Γραπτή κατάθεση του Μ.Κ.2 (Τεκμήριο 6) - η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του. 7) Γραπτή κατάθεση του Μ.Κ.3 (Τεκμήριο 7) - η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του. 8) Γραπτή κατάθεση του Μ.Κ.4 (Τεκμήριο 8) - η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του. 9) Η κατάθεση του Αστ. 1314 Α. Πελεκάνου η οποία κατατέθηκε εκ συμφώνου (Τεκμήριο 9) Ο κατηγορούμενος όταν κλήθηκε σε απολογία προέβη σε ανώμοτη δήλωση και δεν κάλεσε μάρτυρες υπεράσπισης. O κατηγορούμενος κατά την ανώμοτη δήλωση ανάφερε ότι είναι αθώος στην κατηγορία που αντιμετωπίζει. Τα όσα οι μάρτυρες κατηγορίας, έχουν αναφέρει στο δικαστήριο έχουν καταγραφεί στα πρακτικά που τηρήθηκαν, έχουν ληφθεί υπόψη μαζί με τα κατατεθέντα τεκμήρια από το Δικαστήριο και δεν θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω ολόκληρη την μαρτυρία, παρά τα σημεία, τα οποία θα κρίνω ακολούθως ότι είναι σημαντικά σε σχέση με την κρίση του δικαστηρίου ως προς την αξιοπιστία των μαρτύρων. Λαμβάνω επίσης υπόψη μου οτιδήποτε λέχθηκε από τους συνηγόρους αμφότερων των πλευρών προς υποστήριξη των θέσεων τους. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Κατά την ακροαματική διαδικασία είχα την ευκαιρία και παρακολούθησα με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενόρκως. Παρακολούθησα τον τρόπο που αυτοί έδιδαν μαρτυρία, τις απαντήσεις που έδιναν, την συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους και αξιολόγησα αυτή αντιπαραβάλλοντας την επίσης και με σύνολο της μαρτυρίας που προσκομίστηκε, και με επίγνωση της διάκρισης μεταξύ ευρημάτων αξιοπιστίας και βάρους απόδειξης. Παράγοντες που δύναται να ληφθούν υπόψη, χωρίς να είναι εξαντλητικού χαρακτήρα, τους οποίους και έλαβα υπόψη μου κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας είναι η αμεσότητα των απαντήσεων, η σαφήνεια που αυτές περιείχαν, ο τρόπος με τον οποίο δίδονταν οι απαντήσεις από τους μάρτυρες, οι αντιφάσεις που υπήρξαν στις απαντήσεις, τα όσα γνώριζε ο κάθε ένας για τα διαδραματισθέντα κατά τον ουσιώδη χρόνο και περίοδο. Κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του εκάστοτε μάρτυρα είχα παράλληλα κατά νου την μαρτυρία των υπολοίπων μαρτύρων, ιδιαίτερα την αλληλουχία των λεχθέντων του υπό αξιολόγηση μάρτυρα και των υπολοίπων μαρτύρων. O M.K.1, κλήθηκε ως ειδικός εμπειρογνώμονας από την πλευρά την κατηγορούσας αρχής. Εξετάζοντας αρχικά τα προσόντα του μάρτυρα την πείρα και την εκπαίδευση του όπως ο ίδιος τα παρέθεσε ενώπιον του δικαστηρίου, τα οποία να σημειωθεί δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αμφισβήτησης από την πλευρά της υπεράσπισης, βρίσκω και αποδέχομαι ότι ο Μ.Κ.1 μπορεί να γίνει και γίνεται αποδεκτός ως εμπειρογνώμονας από το Δικαστήριο. Όπως έχει τονιστεί σε σωρεία αποφάσεων, η υποχρέωση, ενός εμπειρογνώμονα είναι να προμηθεύσει το δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για αξιολόγηση της ορθότητας των συμπερασμάτων του ώστε να σχηματίσει ίδιαν ανεξάρτητη γνώμη ( Βλ. Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298, Φίλιππου ν. Οδυσσέως

(1989)1 Α.Α.Δ 1) Στην υπόθεση Φιλίππου (ανωτέρω) λέχθηκαν τα εξής «Στα Δικαστήρια συνήθως, καλούνται από τους διάδικους προς υποστήριξη των αντίστοιχων ισχυρισμών τους, εμπειρογνώμονες μάρτυρες για να καταθέσουν πάνω σε τεχνικά ζητήματα. Το καθήκον τους είναι να εφοδιάσουν τον δικαστή με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων τους έτσι ώστε να καταστεί ικανός ο Δικαστής να σχηματιστεί τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί με τη μαρτυρία ( Αναστασιάδης ν. Δημοκρατίας

(1997)2 Α.Α.Δ 97, Κουππής ν. Δημοκρατίας

(1977)2 Α.Α.Δ 361). «Είναι νομολογημένο ότι η μαρτυρία του εμπειρογνώμονα εισάγεται υπό την αίρεση της απόδειξης του πραγματικού της υπόβαθρου με τον τρόπο που αποδεικνύεται κάθε άλλο γεγονός και ότι η αποτυχία απόδειξης αυτού του υπόβαθρου με αποδεκτή μαρτυρία θα αφήσει τη γνώμη του εμπειρογνώμονα μετέωρη και χωρίς αξία». Δέχομαι την μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα. Αρχικά γιατί ο μάρτυρας αυτός έχει εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλα εκείνα τα στοιχεία που με έχουν πείσει ότι είναι ειδικός για το ότι κατάθεσε, ενώ από την άλλη υπήρξε αντικειμενικός χωρίς οποιαδήποτε προσπάθεια να προσθέσει οτιδήποτε πέραν των όσων ο ίδιος γνώριζε και προσωπικά έχει διαπιστώσει. Το αποτέλεσμα της ανάλυσης σε δείγμα που παρέλαβε ο Μ.Κ.1, ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων μου που αφορούν την πείρα την εκπαίδευση και τα προσόντα του Μ.Κ.1 αλλά και την αντικειμενικότητα του, το δέχομαι ως αξιόπιστο σύμφωνα με το Τεκμήριο

1. Σημειώνω φυσικά ότι λόγω της μη προσωπικής γνώσης του Μ.Κ1 και του συντάξαντα το Τεκμήριο 4 αναφορικά με το ότι, το δείγμα που εξετάστηκε, ήταν από το γάλα που παρέδωσε ο κατηγορούμενος, η οποία αναφορά του στον κατηγορούμενο δεν μπορεί να γίνει δεκτή ως μαρτυρία. Από την μαρτυρία των Μ.Κ.2 και Μ.Κ.3 αποδέχομαι τα όσα σχετίζονται με τις δικές τους ενέργειες που αφορούν την παραλαβή δειγμάτων και την μεταφορά τους κατά την 9.2.
2. Για τους ίδιους λόγους που αναφέρω πιο πάνω, δηλαδή αν το δείγμα που παρέλαβαν και παρέδωσαν ο καθένας με την σειρά του ήταν από το γάλα που παρέδωσε ο κατηγορούμενος στις 9.2005, δεν μπορεί να γίνει δεκτή ως μαρτυρία αφού οι ίδιοι δεν είχαν οποιαδήποτε προσωπική γνώση αναφορικά με το θέμα αυτό. Η μόνη πηγή μαρτυρίας ως το ότι το αν το ληφθέν δείγμα ήταν από το γάλα που παρέδωσε ο κατηγορούμενος στις 9.2.2005, είναι αυτή της Μ.Κ.
3. Πάρα το ότι στην κυρίως εξέταση της η μάρτυρας αυτή υιοθετώντας της κατάθεση του έδωσε την αστυνομία (τεκμήριο 8), ουσιαστικά υποστήριξε ότι έλαβε δείγμα από ποσότητες γάλακτος που παραδόθηκαν, μεταξύ αυτών και του Στέλιου Πάτσαλου, που είναι ο κατηγορούμενος και ερωτηθείς σχετικά εξήγησε πως πήρε δείγμα από το γάλα του κατηγορούμενου στις 9.2.2005, όχι όμως με επάρκεια, στην αντεξέταση της διαφάνηκε ότι δεν ήταν σε θέση να διαβεβαιώσει θετικά ή να θυμηθεί οτιδήποτε που να σχετίζεται με τα γεγονότα της συγκεκριμένη ημερομηνίας αλλά και σε σχέση και αναφορικά με τις συνθήκες λήψης του δείγματος και αν ακόμη η ίδια έκανε την δειγματοληψία. Παραθέτω μέρος της μαρτυρία της Μ.Κ.4, κατά το στάδιο της αντεξέταση της: Για τις 9.2.2005 εσύ θυμάσαι αν έκαμες την δειγματοληψία του κατηγορούμενου ή μπορεί να την έκαμε και ο ίδιος; Δεν θυμάμαι Ούτε θυμάσαι πόσο γάλα έφερε ο Στέλιος την ημέρα εκείνη; Όχι Ούτε θυμάσαι αν εκείνο το δοχείο που έβαλαν δείγμα μέσα αν έγραψες εσύ, ή ο Στέλιος ή άλλο πρόσωπο τα στοιχεία; Όχι δεν ξέρω. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν μου έδωσε την εντύπωση η μάρτυρας ότι παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου για να πει ψέματα, αλλά ήταν εμφανές από τον τρόπο που αυτή μαρτυρούσε, ότι δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί γεγονότα που αφορούν την παρούσα υπόθεση. Η πιο πάνω δυσκολία της Μ.Κ.4 να τοποθετηθεί επί ουσιωδών γεγονότων σαφώς και δεν μπορεί να στηρίξει εύρημα ότι το δείγμα που παραδόθηκε στην συνεχεία στον Μ.Κ. 3 αποτελεί και είναι δείγμα από το γάλα που παρέδωσε ο κατηγορούμενος στις 9.2.
4. Περαιτέρω οι συνθήκες λήψης του δείγματος που εξέτασε ο Μ.Κ.1, είναι ουσιώδεις, λαμβανομένου υπόψη ότι ο Μ.Κ.1 κατά το στάδιο της αντεξέτασης του σε ερώτηση, του συνηγόρου του κατηγορούμενου, αναφορικά με το εργαλείο το οποίο χρησιμοποιείται για την διενέργεια της δειγματοληψίας και αν υπάρχει κίνδυνος αν δεν ξεπλυθεί να μολύνει η μια δειγματοληψία την άλλη, ο μάρτυρας απάντησε ναι. Επίσης να σημειωθεί ότι το δοχείο στο οποίο οι μάρτυρες κατηγορίας έκαναν αναφορά, αλλά και στα στοιχεία που αναφέρονταν σε αυτό, και ότι σε αυτό περιείχετο δείγμα γάλατος που παρέδωσε ο κατηγορούμενος στις 9.2.2005, ουδέποτε παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Βάρος απόδειξης Στην παρούσα υπόθεση ως ποινική υπόθεση τοιαύτη, το βάρος απόδειξης σωρευτικής συνύπαρξης όλων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος το έχει η κατηγορούσα αρχή με υψηλότατο επίπεδο απόδειξης, δηλ. πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας όπως έχει αποφασιστεί στην υπόθεση Χαρίτωνος κ.α ν. Δημοκρατίας

(1971)2 C.L.R 40. Αποτελεί νομική αρχή ότι έργο της κατηγορούσας αρχής είναι να αποδείξει, με αποδεκτή μαρτυρία, την ύπαρξη κάθε συστατικού στοιχείου της κατηγορίας, και δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και εάν αυτές είναι (βλ. Λοίζου ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 363, Σωτηριάδης ν. Αστυνομίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 482, Γενικός Εισαγγελέας ν. Σπύρος Σπύρου Π.Ε. 7018 και 7093 ημερ. 26.3.20002). Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Ανδρέα Ευριπίδου, Π.Ε 7102 ημερ. 7.6.2002, επισημάνθηκαν τα εξής: «Οι κατηγορίες θα πρέπει να αποδεικνύονται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας και όσα ερωτηματικά και αν η συμπεριφορά του εφεσίβλητου εγείρει, δεν θα ήταν δυνατόν να καταδικαστεί μετά την απόρριψη της μαρτυρίας της κατηγορούσας αρχής». Η επιλογή του κατηγορούμενου να μην δώσει ένορκο κατάθεση είναι μέσα στα δικαιώματα του και το δικαστήριο δεν πρέπει να εξάξει συμπεράσματα ενοχής, αλλά ούτε και η Κατηγορούσα Αρχή να σχολιάσει το γεγονός αυτό, εκτός σε κάποιες περιπτώσεις που τα γεγονότα είναι τέτοια ώστε θα αναμένετο από τον κατηγορούμενο να δώσει κάποια εξήγηση (βλ. Βρακάς ν. Δημοκρατίας

(1973)2 ΑΑΔ 139 και Θεμιστοκλέους ν. Αστυνομίας

(1981)2 ΑΑΔ 2000). Εάν η ανώμοτη δήλωση δεν αξιολογείται αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει καμία αποδεικτική αξία. Δεν μπορεί να απορρίψει ισχυρισμούς ή να αποδείξει γεγονότα που μόνο με τη μαρτυρία μπορούν να καταρριφθούν ή να αποδειχτούν (ανάλογα της περίπτωσης) μπορεί όμως αφετέρου να εξαχθούν κάποια συμπεράσματα από το περιεχόμενο της για να βοηθήσουν στη θεώρηση της μαρτυρίας από διαφορετική πλευρά. Σε περιπτώσεις που ένας κατηγορούμενος παραλείψει να δώσει μαρτυρία ενόρκως ή να καλέσει μάρτυρα για την υπεράσπιση του, το Δικαστήριο εξετάζει αν η μαρτυρία τη Κατηγορούσας Αρχής είναι αξιόπιστη και αν είναι αξιόπιστη προχωρεί να εξετάσει κατά πόσο είναι ικανοποιητική για να αποδείξει την κατηγορία. Στην απόρριψη της μαρτυρίας της Μ.Κ.4, η υπόθεση της κατηγορούσας αρχή έμεινε μετέωρη, αφού το Δικαστήριο δεν μπορεί να στηρίζει εύρημα ότι το δείγμα που παραδόθηκε από αυτή, στον Μ.Κ.3 και ακολούθως από τον Μ.Κ.3, στον Μ.Κ. 2 και τέλος στον Μ.Κ.1, όπου έτυχε ανάλυσης αποτελεί και είναι δείγμα από το γάλα που παρέδωσε ο κατηγορούμενος στις 9.2.2005. Περαιτέρω οι συνθήκες λήψης του δείγματος που εξέτασε ο Μ.Κ.1 παρέμειναν αδιευκρίνιστες ενώπιον του Δικαστηρίου κατά τρόπο που θέτει σε αμφιβολία το αποτέλεσμα της εξέτασης του Μ.Κ.1. Συνεπακόλουθα καταλήγω ότι η κατηγορούσα αρχή απότυχε να αποδείξει την υπόθεσης της εναντίον του κατηγορούμενου και ο κατηγορούμενος αθωώνεται στην κατηγορία. Τα έξοδα εκ. 300.- ευρώ να καταβληθούν από την Δημοκρατία. (Υπ.)......... Κ. Κουνίδου Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο