Διευθυντή Τμήματος Δασών ν. Χριστόδουλου Περικλέους, Αρ.Υπόθεσης: 100 /06, 30 Σεπτεμβρίου, 2008

(1)(β) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155 όπως τροποποιήθηκε, εισήγηση, ότι από την προσαχθείσα μαρτυρία δεν αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορούμενου έτσι ώστε αυτός να κληθεί σε απολογία. Αντίθετη υπήρξε η θέση της ευπαίδευτης συνήγορου της κατηγορούσας αρχής η οποία εισηγήθηκε ότι ο κατηγορούμενος θα πρέπει να κληθεί σε απολογία. Η απαλλαγή κατηγορούμενου στο στάδιο αυτό, σύμφωνα με τη νομολογία, δικαιολογείται μόνο όταν: (α) δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η υπόθεση της κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσοτέρων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος και (β) οποτεδήποτε η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει την καταδίκη του κατηγορουμένου σε αυτή. (Βλέπε Δικαστική Πρακτική του 1962 (Practice Note of the Divisional Court of the Queen´s Bench Division of the High Court of England issued in 1962 -

(1962)1 All E.R. 448). H κλήση κατηγορούμενου σε υπεράσπιση δικαιολογείται μόνο όταν μετά την προκαταρκτική θεώρηση της υπόθεσης δικαιολογείται εκ πρώτης όψεως η κλήση του σε υπεράσπιση. Ο όρος «εκ πρώτης όψεως υπόθεση» χρησιμοποιείται σε αντιδιαστολή με την απόδειξη της κατηγορίας πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (βλ. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Στέφανου Χριστοδούλου

(1990)2 Α.Α.Δ. 133). Στο στάδιο που γίνεται η υποβολή το Δικαστήριο κατά κανόνα δεν προβαίνει στην αξιολόγηση της μαρτυρίας της Κατηγορούσας Αρχής. Και εδώ έγκειται η σημασία της Πρακτικής του 1962, η οποία υιοθετήθηκε στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Αzinas and Another v. Police

(1981)2 C.L.R. 9 και κρίθηκε ότι ενσωματώνει τις αρχές που εφαρμόζονται επί του θέματος. Η απόφαση για απαλλαγή και αθώωση στο στάδιο αυτό έχει αντικειμενικό έρεισμα και πρέπει να αντέχει στη βάσανο που θέτει η πρακτική του 1962, δηλαδή, ότι κάθε λογικό Δικαστήριο θα κατέληγε, ενόψει της αντικειμενικής υφής της μαρτυρίας, στο ίδιο συμπέρασμα. Τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη περίπτωση το κριτήριο είναι αντικειμενικό αφού το μέτρο δεν είναι οι εκτιμήσεις του συγκεκριμένου Δικαστηρίου δηλαδή, υποκειμενική αξιολόγηση της μαρτυρίας ή σε βάθος θεώρηση της υπόθεσης, αλλά εκείνες ενός νοητού λογικού Δικαστηρίου (βλ. Azinas and another v. Police, (πιο πάνω)). Στην υπόθεση The Police v. Kallenos

(1980)1 JSC 145 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: ". η νομοθετική διάταξη που περιέχεται στο άρθρο 74

(1)(β) του Κεφ. 155. δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο που να αποτελεί απλή αναφορά στα συμπεράσματα που βγαίνουν από τη μαρτυρία, όπως επιφανειακά φαίνεται, αλλά κατά τρόπο που να επεκτείνεται και να απαιτεί μαρτυρία που να θεωρείται αρκετά αξιόπιστη από το Δικαστήριο των γεγονότων, ώστε να είναι δυνατόν να εγείρει τεκμήριο ενοχής. Η έννοια «εκ πρώτης όψεως υπόθεση» δεν αναφέρεται μόνο στην ποσότητα της μαρτυρίας και στα αντικειμενικά και επιφανειακά συμπεράσματα από αυτήν, αλλά και στην εσωτερική ποιότητα της και επάρκεια της να οδηγήσει σε συμπεράσματα ενοχής. Το Δικαστήριο οφείλει, ακόμα και στα στάδιο τούτο, να οδηγήσει το μυαλό του, αν και μόνο προκαταρκτικά, στο κατά πόσο το Δικαστήριο θα μπορεί να στηριχθεί στη μαρτυρία που έχει παρουσιασθεί. Για παράδειγμα, έχουν οι μάρτυρες γίνει πιστευτοί; Και έτσι και αλλιώς, θα ήταν το Δικαστήριο διατεθειμένο να βασισθεί στη μαρτυρία τους; Εκείνο που το άρθρο 74

(1)(β) διαλαμβάνει είναι ότι στο κλείσιμο της υπόθεσης της κατηγορίας πρέπει να υπάρχει τέτοια αξιόπιστη μαρτυρία μπροστά στο Δικαστήριο, που να είναι αρκετή για να οδηγήσει σε τεκμήριο ενοχής, που αν αφεθεί αμάχητο, θα μπορούσε να οδηγήσει στην καταδίκη του κατηγορουμένου. Με λίγα λόγια, ένας κατηγορούμενος τότε μόνο πρέπει να καλείται σε απολογία, όταν η κατηγορία έχει παρουσιάσει μαρτυρία αρκετά ισχυρά στην ουσία της που να καθιστά την καταδίκη του κατηγορουμένου μια πραγματική δυνατότητα, αν δεν δοθεί από τον κατηγορούμενο μια εξήγηση, αλλιώς ο κατηγορούμενος θα καλείται, όχι για να υπερασπίζει τον εαυτό του, αλλά για να διορθώνει τις ατέλειες που υπάρχουν στην μαρτυρία που δόθηκε από την κατηγορία". Εισηγήθηκε η κα Κωνσταντινίδου ότι η κατηγορούσα αρχή δεν απέδειξε ότι το υποστατικό χρησιμοποιείται απο το κατηγορούμενο και ότι η παράλειψη αυτή αφήνει τη κατηγορία έκθετη σε απόρριψη αφού η χρήση της μάντρας απο αυτόν, αποτελεί απαραίτητο συστατικό στοιχείο για στοιχειοθέτηση του αδικήματος το οποίο αποδίδεται στον πελάτη της. Σύμφωνα με το άρθρο 13(η) του Περί Δασών Νόμου, Ν.14/67στο οποίο βασίζεται η κατηγορία, «Πας όστις άνευ δικαιώματος εν οιωδήποτε κρατικώ δάσει................................................................................................................... (η) κατέχει ή χρησιμοποιεί οιανδήποτε εν τω τοιούτω δάσει κειμένην γαίαν ή δασικόν κτίριον δι' οιονδήποτε σκοπόν"................. .............................................................................................................» Συστατικό στοιχείο του αδικήματος αποτελεί η κατοχή ή η χρήση γης ή δασικού κτιρίου σε κρατικό δάσος. Στην παρούσα υπόθεση και σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος όπως εκτίθενται στο κατηγορητήριο, το αδίκημα που καταλογίζεται στο κατηγορούμενο προσδιορίζεται στη χρήση μάντρας με αίγες. Το Δικαστήριο λοιπόν για να αποφασίσει το ζήτημα, θα πρέπει να εξετάσει με προσοχή την προσκομισθείσα εκ μέρους της κατηγορούσας αρχής μαρτυρία, για να διαπιστώσει αν με αυτή στοιχειοθετείται το αδίκημα. Προς απόδειξη της υπόθεσης της, η κατηγορούσα αρχή κάλεσε τέσσερεις συνολικά μάρτυρες κατηγορίας. Τους Χριστάκη Ιωάννου (Μ.Κ.1), το Χαράλαμπο Ιωάννου (Μ.Κ.2), τη Γεωργία Ιωάννου (Μ.Κ.3) και τον Ανδρέα Κυριάκου (Μ.Κ. 4). Η μαρτυρία τους όπως έχει δοθεί είναι καταγραμμένη στα πρακτικά, γι' αυτό και δεν θα την επαναλάβω . Όπως προκύπτει από τη μελέτη της μαρτυρίας αυτής και όπως πολύ ορθά επεσήμανε η ευπαίδευτη συνήγορος του κατηγορούμενου, δεν υπάρχει ίχνος άμεσης και θετικής μαρτυρίας ότι ο ίδιος ο κατηγορούμενος χρησιμοποιούσε στις 26/1/2004 μάντρα με αίγες στη τοποθεσία Μάντρες του δάσους Ραντί. Τα όσα ανάφεραν οι μάρτυρες ότι για τη μάντρα εκδιδόταν για πολλά χρόνια άδεια στο όνομα του κατηγορούμενου, ότι η μάντρα εξακολουθούσε να υφίσταται στις 26.1.2004 χωρίς να είχε εκδοθεί άδεια πρός τούτο, ότι κανένα άλλο πρόσωπο δεν υπέβαλε αίτηση για την εξασφάλιση τέτοιας άδειας, ότι καμία άδεια δεν εκδόθηκε για τη συγκεκεριμένη μάντρα στο όνομα οποιουδήποτε άλλου προσώπου, ότι ο κατηγορούμενος δεν μετακίνησε τη μάντρα που διατηρούσε παρά τις υποσχέσεις του στις οχλήσεις του τμήματος δασών, ότι ο κατηγορούμενος ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο ιδιοκτήτης ζώων και τέλος ότι χωρομετρήθηκε μία μάντρα που ανήκει σε κάποιο Περικλέους, δεν αποτελούν αρκετά ισχυρή και ικανοποιητική μαρτυρία που θα έτεινε έστω να αποδείξει τη χρήση μάντρας απο το κατηγορούμενο. Ούτε και η μαρτυρία του Μ.Κ. 2 ότι ο κατηγορούμενος έχει τη μάντρα είναι αρκετά ισχυρή μαρτυρία για να μπορέσει να στοιχειοθετήσει το αδίκημα. Και αυτό γιατί στη λέξη «έχει» που χρησιμοποίησε ο μάρτυρας μπορούν να αποδοθούν πολλές και διάφορες έννοιες που δεν καταδεικνύουν χωρίς άλλο χρήση της μάντρας. Η παντελής έλλειψη άμεσης και θετικής μαρτυρίας, ότι ο κατηγορούμενος ήταν το πρόσωπο που στις 26/1/2004 χρησιμοποιούσε τη μάντρα αφήνει τη κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη, λαμβανομένου πάντα υπόψη ότι πρόκειται για ποινική υπόθεση στην οποία η απόδειξη κάθε συστατικού στοιχείου μίας κατηγορίας βαρύνει τη κατηγορούσα αρχή, ενώ δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως πρός την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και να είναι. Κενά αναφορικά με την ύπαρξη γεγονότων που συνιστούν και αποδεικνύουν το αδίκημα αφήνουν τη κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρρψη. (βλ. Loizou v Αστυνομίας

(1989)2 ΑΑΔ 383 και Γενικός Εισαγγελέας v Σαζός

(2001)2 ΑΑΔ 18). Με βάση όλα τα πιο πάνω και ενόψει της παντελούς έλλειψης άμεσης, θετικής και αρκετά ισχυρής μαρτυρίας για χρήση μάντρας απο το κατηγορούμενο κρίνω ότι δεν έχει στοιχειοθετηθεί το αδίκημα λόγω απουσίας του συστατικού στοιχείου της χρήσης της μάντρας από αυτόν. Για το λόγο αυτό η κατηγορία παραμένει έκθετη σε απόρριψη. Κατά συνέπεια η εναντίον του κατηγορούμενου κατηγορία απορρίπτεται. Ο κατηγορούμενος αθωώνεται. (Υπ.)............. Μ. Λάρμου Παπαδήμα, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής ./ΧΓ/Ο.Ρ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο