Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας ν. Πέτρος Χρυσάνθου κ.α., Ποιν. Υπ. 14561/08, 8 Δεκεμβρίου 2009

(1)του Κεφ. 155 προνοεί πως ο κατηγορούμενος μετά την επίδοση κλήσης δικαιούται με γραπτό αίτημα του προς την Κατηγορούσα Αρχή να ζητήσει να εφοδιαστεί με αντίγραφο των καταθέσεων και εγγράφων που λήφθηκαν κατά την διερεύνηση της υπόθεσης. Το Κεφ. 155 δεν περιέχει καθορισμό της έννοιας "έγγραφο", αλλά θεωρώ πως είναι ορθή η καθοδήγηση από τον Περί Αποδείξεως Νόμο, Κεφ. 9 που ορίζει στο άρθρο 2

(1)πως: "έγγραφο" σημαίνει ο,τιδήποτε επί του οποίου καταγράφεται ή αποτυπώνεται οποιαδήποτε πληροφορία ή παράσταση οποιουδήποτε είδους." Συνεπώς οι κατηγορούμενοι έχουν το δικαίωμα να εφοδιαστούν με αντίγραφα των καταθέσεων και των εγγράφων που λήφθηκαν κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης. Η παράδοση τους συνιστά υποχρέωση της Κατηγορούσας Αρχής. Αυτό δεν το αρνήθηκε η κα Ναθαναήλ η οποία ανέφερε πως το πλείστο μέρος του μαρτυρικού υλικού έχει ήδη δοθεί. Ορθώς δε, ο κ. Παναγιώτου αναγνώρισε πως το δικαστήριο δεν έχει εξουσία να εκδώσει τέτοιο διάταγμα. Αυτό εξάγεται από την υπόθεση Κορέλλης V. Γεν. Εισ.

(1998)1 (Γ) Α.Α.Δ.1718 και την απόφαση του ΕΔΑΔ στην υπόθ. Korellis, αρ. 54528 ημερ. 7.1.03. Όπως είχε αναφερθεί στην Κορέλλης V. Γεν. Εισ. (ανωτέρω) από τον (τότε) Δικαστή Καλλή: "Εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της Κατηγορούσας Αρχής να παραδώσει στην υπεράσπιση όλο το υλικό το οποίο καλύπτεται από το πιο πάνω άρθρο 7 ή οποιοδήποτε άλλο υλικό για να καταστεί η δίκη δίκαιη. Εναπόκειται στον κατηγορούμενο στο τέλος της δίκης να ισχυριστεί ότι μη αποκαλυφθέν υλικό ήταν απαραίτητο για την ετοιμασία της υπεράσπισης του (Βλ. Jespers, πιο πάνω) και ότι η μη αποκάλυψη του τον έχει πράγματι επηρεάσει δυσμενώς (prejudice) (Βλ. Law of the European Convention on Human Rights (πιο πάνω) σελ. 255). Σε τέτοια περίπτωση ο κατηγορούμενος δεν μένει χωρίς θεραπεία. Το δικαστήριο έχει εξουσία να προχωρήσει στην απαλλαγή του". Πιο κάτω στην ίδια υπόθεση αναφέρθηκε πως "δεν υπάρχει νομοθετική ή δικονομική εξουσιοδότηση για ενασχόληση πριν από τη δίκη με το τι αποτελεί αποκαλύψιμο, ουσιαστικό, σχετικό ή άσχετο". Πρόσφατα, ο Δικαστής Πασχαλίδης στην Αίτηση Γεν. Εισαγγελέας Πολ. Αιτ. 62/09, ημερ. 6.10.09 ασχολήθηκε εκτενώς με τα θέματα αυτά και κατέληξε πως με κανένα τρόπο δεν έχει αναγνωριστεί από το ΕΔΑΔ ανάληψη δικαιοδοσίας για έκδοση διατάγματος σ' αυτό το προδικαστικό στάδιο και δεν έχει διευρυνθεί η εξουσία των δικαστηρίων να διατάσσουν αποκάλυψη "πέραν του πλαισίου που οριοθετούν οι πρόνοιες του άρθρου 7 του Κεφ. 155." Συνεπώς και στην παρούσα υπόθεση εναπόκειται αφενός στην Κατηγορούσα Αρχή να χειριστεί τα αιτήματα των κατηγορουμένων 1 και 2 και αφετέρου σ' αυτούς να εγείρουν τα θέματα τους, αν υπάρχουν, στο τελικό στάδιο. ii) Βαρυφορτωμένο κατηγορητήριο Με αναφορά στην υπόθ. Novac

(1976)65 Cr App R 107 και Thorne

(1977)66 Cr App R 6 ο κ. Παναγιώτου εισηγήθηκε πως το κατηγορητήριο στην παρούσα υπόθεση είναι βαρυφορτωμένο και θα πρέπει να διαχωριστεί η υπόθεση σε άλλες μικρότερες. Όπως αναφέρεται στο σύγραμμα των Λοΐζου και Πική "Criminal Procedure in Cyprus", έκδ. 1975, σελ. 55 ο κυπριακός νόμος επιτρέπει μεγαλύτερη ευρύτητα στην συνένωση αδικημάτων σε κατηγορητήριο. Παρόλα αυτά το δικαστήριο έχει την εξουσία βάσει του άρθρου 40

(2)του Κεφ. 155 εάν θεωρεί ότι εξυπηρετείται ο σκοπός της δικαιοσύνης, να διατάξει την ξεχωριστή εκδίκαση οποιασδήποτε κατηγορίας (βλ. υπ. Akritas V. R. 20 (Part II) C.L.R. 110). Στο πιο πάνω σύγραμμα τονίζεται και η διαφορετική αντιμετώπιση του δικού μας νόμου εν σχέσει με τον αγγλικό. Στο σύγραμμα Archbold 2000, παρ. 1-112, σελ. 52 αναφέρεται πως σε πολύπλοκες υποθέσεις, όπου το κατηγορητήριο περιέχει μεγάλο αριθμό κατηγοριών που αφορούν αριθμό κατηγορουμένων, η Κατηγορούσα Αρχή πρέπει να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο διαίρεσης της δίκης σε τμήματα ούτως ώστε να καθίστανται ικανοί οι ένορκοι να προσλαμβάνουν και συγκρατούν κανονικά τη μαρτυρία (R. V. Shaw and Agard 28 Cr App R 138 CCA). Η απόφαση για το ποιες κατηγορίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν θα πρέπει να λαμβάνεται με βάση την κοινή λογική και ασήμαντες κατηγορίες δεν πρέπει να προστίθενται. Όπου όμως υπάρχει ισχυρισμός για παρατεταμένη εγκληματική δραστηριότητα ένα εκτενές κατηγορητήριο πιθανόν να είναι αναγκαίο για να είναι σε θέση το δικαστήριο να επιβάλει ποινή σε περίπτωση καταδίκης που να ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στην ενοχή του δράστη (R. V. Shaw

(1998)1 Cr. App. R. 79). Άλλωστε και στο ίδιο το απόσπασμα που παρέθεσε ο κ. Παναγιώτου, σχετικά με το θέμα αναφέρεται πως στην υπ. Wright

(1995)Crim. L. R. 251 ξεκαθαρίστηκε ότι η απλή διάρκεια μιας δίκης δεν είναι αρκετή από μόνη της για να χαρακτηρίσει μια καταδίκη ως ακροσφαλή. Στην υπ. Novac (ανωτέρω) υπήρχαν 19 κατηγορίες εναντίον τεσσάρων προσώπων. Η πιο σοβαρή ήταν για τρεις από τους κατηγορούμενους που κατηγορούντο για συνωμοσία προαγωγής γυναικών κάτω των 21 ετών και άλλες κατηγορίες για αποζείν από κέρδη πορνείας κατά και εκτός της περιόδου συνωμοσίας. Ο τέταρτος κατηγορούμενος δεν είχε καμιά σχέση με αυτά τα αδικήματα αλλά κατηγορείτο για άλλα παρόμοια αδικήματα που εξιχνιάστηκαν στα πλαίσια των ερευνών της Αστυνομίας. Το Δικαστήριο είπε πως το κριτήριο είναι κατά πόσον το συμφέρον της δικαιοσύνης θα εξυπηρετείτο καλύτερα με μια μακρά δίκη ή με μια συνήθους έκτασης και τέσσερεις μικρότερες υποθέσεις. Έκρινε πως σίγουρα τα πλεονεκτήματα για την πρώτη λύση ανατρέποντο από τα μειονεκτήματα, κυρίως επειδή ένας τέτοιος χειρισμός έθετε τεράστιο βάρος στο δικαστή και στους ενόρκους. Είναι αξιοσημείωτο πως το αγγλικό δικαστήριο έδωσε ιδιαίτερη σημασία στις ιδιαίτερες δυσκολίες που παρουσιάζονται κατά τη σύνοψη και τις οδηγίες προς τους ενόρκους καθώς και στην προφανή δυσκολία ενός μέσου ενόρκου να αντιληφθεί όλα τα σημεία. Το θέμα ήταν διαφορετικό και στην υπόθ. Thorne (ανωτέρω) όπου είχαν συνενωθεί στην υπόθεση τρεις ξεχωριστές ένοπλες ληστείες, ενώ υπήρχαν και άλλες κατηγορίες για τη διακίνηση των κλοπιμαίων και τη συνωμοσία παρεμπόδισης της δικαιοσύνης μέσω απειλών προς βασικό μάρτυρα. Όπως έχει λεχθεί ήδη, στην παρούσα υπόθεση το κατηγορητήριο περιλαμβάνει 15 κατηγορίες και σ' αυτό αναφέρονται 33 μάρτυρες με τους οποίους η Κατηγορούσα Αρχή προτίθεται να παρουσιάσει την υπόθεση της. Όλες όμως οι κατηγορίες αλληλοσυνδέονται ως προς τα γεγονότα και τις ημερομηνίες διάπραξης των κατ' ισχυρισμόν αδικημάτων, ως αυτά αναφέρονται στις λεπτομέρειες των κατηγοριών. Οι κατηγορούμενοι 1 και 2 αντιμετωπίζουν από κοινού τις κατηγορίες 1, 2, 3, και 15 που αφορούν τη διατήρηση οίκου ανοχής καθώς και προαγωγή και εκμετάλλευση μιας άλλης κοπέλας της Lilea Puscas. Για την ίδια περίοδο, δηλαδή Ιούλιο μέχρι 5.8.08 αντιμετωπίζουν από μια κατηγορία για συγκάλυψη εσόδων με γενεσιουργά αδικήματα αυτά της 2ης και 3ης κατηγορίας. Ακολουθεί μια κατηγορία για εκμετάλλευση της ίδιας της κατηγορούμενης 2 από τον κατηγορούμενο 1 για την ίδια περίοδο, καθώς και μια (11η) για παροχή συνδρομής από την κατηγορούμενη 2 στην άσκηση πορνείας από την Lilea Puscas και πάλι για τον ίδιο χρόνο. Ο κατηγορούμενος 1 αντιμετωπίζει και τις πέντε κατηγορίες που αφορούν τα προσωπικά δεδομένα τριών προσώπων για την ίδια περίοδο και εν σχέσει με τις κατ' ισχυρισμόν συνευρέσεις τους με τις Lilea Puscas και κατηγορούμενη 2. Με αυτά τα δεδομένα θεωρώ πως δεν εξυπηρετείται καθ' οιονδήποτε τρόπο το συμφέρον της ορθής απονομής της δικαιοσύνης εάν διασπαστεί η παρούσα υπόθεση σε άλλες μικρότερες. Αντιθέτως μπορεί ευλόγως να λεχθεί πως εάν ακολουθείτο τέτοια πορεία θα ήταν αναγκαίο κάποια μαρτυρία να παρουσιαστεί και αξιολογηθεί δύο και τρεις φορές από δικαστήριο, με προφανή μειονεκτήματα όσον αφορά δικαστικό χρόνο, έξοδα, ταλαιπωρία για όλους τους παράγοντες αλλά και την πιθανότητα αντιφατικών αποτελεσμάτων για τα ίδια θέματα. (Βλ. Archbold, ανωτέρω, παρ. 1-180. σελ. 80). Εν πάση περιπτώσει ούτε η έκταση της αναμένεται να είναι τόσο μακρά ούτε και υπάρχουν στο σύστημα μας ένορκοι που θα μπορούσαν να συγχιστούν ή δυσκολευθούν στο να συγκρατήσουν τη μαρτυρία ή άλλες οδηγίες του δικαστηρίου. Κατά συνέπειαν θεωρώ πως η ένσταση για βαρυφορτωμένο κατηγορητήριο είναι αβάσιμη. iii) Πολλαπλότητα (multiblicity) κατηγορητηρίου Η ένσταση για πολλαπλότητα του κατηγορητηρίου υπό την έννοια "multiblicity" αφορούσε όταν υπεβλήθη τις κατηγορίες 2 και 12. Μετά την αγόρευση του κ. Παναγιώτου ανεστάλη η κατηγορία 12 και χωρίς ένσταση από τον κ. Παναγιώτου προστέθηκε η κατηγορία 15. Ο κ. Παναγιώτου επέμεινε στην εισήγηση του πως υπάρχει το ίδιο πρόβλημα αφού η κατηγορία 2 αφορά την διατήρηση οίκου ανοχής κατά παράβαση του άρθρου 156

(1)(α) του Π.Κ. και η κατηγορία 15 διατήρηση οίκου ανοχής κατά παράβαση του άρθρου 14

(1)(α)(β) του Περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και της Εκμετάλλευσης Προσώπων και της Προστασίας των θυμάτων Ν.87

(1)/07. Είναι γεγονός πως και στη μια και στην άλλη κατηγορία εμφαίνεται ως συστατικό στοιχείο η διατήρηση οίκου ανοχής. Ο ποινικός κώδικας για το αδίκημα της κατηγορίας 2 δεν απαιτεί ο,τιδήποτε άλλο για την στοιχειοθέτηση του αδικήματος. Πλην όμως για την στοιχειοθέτηση του αδικήματος του άρθρου 14

(1)του νέου Ν.87

(1)/07 θα πρέπει επιπλέον να καταδειχθεί και ότι εντός αυτού του οίκου "ασκείται σεξουαλική εκμετάλλευση προσώπου". Το κάθε αδίκημα έχει λοιπόν τα δικά του συστατικά στοιχεία. Όπως αναφέρεται και στο σύγραμμα που παρέδωσε ο κ. Παναγιώτου δεν υπάρχει πολλαπλότητα αυτού του είδους όταν η κάθε κατηγορία απαιτεί για την απόδειξη της ένα συστατικό που η άλλη δεν απαιτεί. Εξάλλου υπενθυμίζω και την καθιερωμένη αρχή στο δικό μας σύστημα πως δεν επιβάλλεται ποινή σε κατηγορία της οποίας τα γεγονότα καλύπτονται ή είναι συναφή με τα γεγονότα άλλης κατηγορίας (βλ. υπόθ. Ηρακλέους V. Αστυνομίας

(2004)2 Α.Α.Δ.174 και Περικλέους V. Αστυνομίας

(1996)2 Α.Α.Δ.34). Θεωρώ και αυτή την εισήγηση αβάσιμη και απορρίπτεται όπως έχει τεθεί. Έχω την άποψη όμως πως τίθεται θέμα πολλαπλότητας μεταξύ των κατηγοριών 13 και 14 οι οποίες στις λεπτομέρειες τους είναι πανομοιότυπες εν μέρει όσον αφορά την τήρηση αρχείου που αναφέρεται στην 7η κατηγορία. Καλείται η Κατηγορούσα Αρχή να τοποθετηθεί ως προς αυτό το θέμα. (Υπ) ........... Χ. Β. Χαραλάμπους, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΧ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο