Δημοκρατία ν. James Thomas Binderman κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 6373/08, 10 Φεβρουαρίου, 2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:KDLEM:2009:5 ΚΑΚΟΥΡΓΙΟΔΙΚΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Α. Πασχαλίδη, Π.Ε.Δ. Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. Λ. Μάρκου, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 6373/08 Δημοκρατία v.
- James Thomas Binderman
- Katrina Binderman
- Kristos Roberts Κατηγορουμένων Ημερομηνία: 10 Φεβρουαρίου,
- ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τη Δημοκρατία: Η κα Χατζηαθανασίου. Για τους Κατηγορουμένους 1 & 2: Οι κ.κ. Χριστάκη και Σπάταλος. Κατηγορούμενοι 1 & 2: Παρόντες. Α Π Ο Φ Α Σ Η Αρχικά οι κατηγορούμενοι ήταν τρεις και αντικείμενο του κατηγορητηρίου ήταν συνολικά 16 κατηγορίες. Όλες οι κατηγορίες αφορούσαν αδικήματα κατά παράβαση του Περί Ναρκωτικών Φαρμάκων και Ψυχοτρόπων Ουσιών Νόμου 29/77, όπως έχει τροποποιηθεί. Στην πορεία εννέα κατηγορίες (1η κατηγορία, 2η κατηγορία, 3η κατηγορία, 9η κατηγορία, 10η κατηγορία, 11η κατηγορία, 12η κατηγορία, 13η κατηγορία και 14η κατηγορία) ανεστάλησαν, ενώ μία (15η κατηγορία) απορρίφθηκε κατόπιν που σχετική εισήγηση της υπεράσπισης ότι δεν αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση στην εν λόγω κατηγορία έγινε δεκτή. Από τις εννέα κατηγορίες των οποίων η ποινική δίωξη ανεστάλη, οι έξι αφορούσαν τον κατηγορούμενο 3 ο οποίος σαν αποτέλεσμα απαλλάγηκε και αθωώθηκε στο στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης. Οι κατηγορούμενοι 1 και 2 αντιμετωπίζουν: κατηγορία καλλιέργειας 60 φυτών κάνναβης (4η κατηγορία), κατηγορία παράνομης κατοχής με σκοπό την προμήθεια των ανωτέρω φυτών κάνναβης (16η κατηγορία), κατηγορία παράνομης κατοχής ελεγχόμενου φαρμάκου τάξεως Β δηλ. 131,05 γρ. κάνναβη (5η κατηγορία), κατηγορία κατοχής με σκοπό την προμήθεια της ανωτέρω ποσότητας κάνναβης (6η κατηγορία), κατηγορίες για κάπνισμα φυτού καννάβεως (7η κατηγορία) και κατοχή σκευών για τη λήψη ναρκωτικών (8η κατηγορία). Όλα τα αδικήματα που καταλογίζονται στους κατηγορουμένους 1 και 2 με τις κατηγορίες 4η, 5η, 6η και 16η φέρονται, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος να διαπράχθηκαν σε άγνωστη ημερομηνία μεταξύ Αυγούστου 2007 και 31ης Μαρτίου 2008, ενώ τα αδικήματα αντικείμενο των κατηγοριών 7ης και 8ης στις 16/3/2008 και 31/3/2008 αντίστοιχα. Οι κατηγορούμενοι 1 και 2 είναι σύζυγοι μεταξύ τους, ενώ ο πρώην κατηγορούμενος 3, ηλικίας 16 ετών περίπου, είναι υιός της κατηγορουμένης 2 από προηγούμενο της γάμο. Η ΕΚΔΟΧΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΣΑΣ ΑΡΧΗΣ Τα γεγονότα που σύμφωνα με την εκδοχή της κατηγορούσας αρχής περιβάλλουν την υπόθεση έχουν δοθεί μέσα από τη μαρτυρία των ΜΚ1 και ΜΚ2 αστυφυλάκων 1156 Θ. Θουκιδίδου και 3490 Γ. Γερολέμου. Τα συνοψίζουμε. Μετά από πληροφορία που δόθηκε στην ΥΚΑΝ και αφού εξασφαλίσθηκε σχετικό Δικαστικό ΄Ενταλμα ΄Ερευνας, μέλη της, μεταξύ των οποίων οι ΜΚ1 και ΜΚ2 έφθασαν στην οικία στην οδό Ν. Ξιλούρη αρ. 1, στα Κάτω Πολεμίδια, η ώρα 8:00 της 31/3/
- Χτύπησαν το κουδούνι της εξώπορτας και τους άνοιξε ο πρώην κατηγορούμενος
- Με την είσοδο τους είδαν στο χωλ ακόμη ένα παιδί που όπως διαπιστώθηκε αργότερα ήταν κάποιος Vinc (Μ1 στον κατάλογο μαρτύρων στο κατηγορητήριο). Στο σπίτι υπήρχε σκύλος ο οποίος έδειχνε άγριες διαθέσεις. Πάνω στο τραπεζάκι του χωλ υπήρχε μία χρησιμοποιημένη γυάλινη μπουκάλα καπνίσματος κάνναβης, ένας μεταλλικός σπαστήρας με ίχνη ξηρής φυτικής ύλης κάνναβης, μία ηλεκτρονική ζυγαριά μάρκας TANITA, ένα χειροποίητο τσιγάρο που περιείχε ξηρή φυτική ύλη ανάμικτη με βιομηχανοποιημένο καπνό, ένα μισοκαπνισμένο τσιγάρο που περιείχε ξηρή φυτική ύλη ανάμικτη με βιομηχανοποιημένο καπνό και πέντε αποτσίγαρα που περιείχαν ξηρή φυτική ύλη ανάμικτη με βιομηχανοποιημένο καπνό. Να σημειωθεί ότι η γυάλινη μπουκάλα έσπασε, και έτσι σπασμένη περισυλλέγηκε ως τεκμήριο, όταν ο κατηγορούμενος 3 στην προσπάθεια του να σηκωθεί από τον καναπέ, έσπρωξε το τραπεζάκι με αποτέλεσμα να ανατραπεί η μπουκάλα και να σπάσει. Ο ΜΚ1 ρώτησε τα δύο παιδιά αναφορικά με τα πιο πάνω αντικείμενα και ο πρώην κατηγορούμενος 3 έδωσε μια απάντηση σαν αποτέλεσμα της οποίας, ο μάρτυρας, αρχικά τους επέστησε την προσοχή στο Νόμο χωρίς όμως κανένας τους να δώσει οποιαδήποτε απάντηση και στη συνέχεια να συλλάβει τον πρώην κατηγορούμενο 3 για αυτόφωρο αδίκημα. Όταν διαπιστώθηκε ότι ο πρώην κατηγορούμενος 3 ήταν ανήλικος ειδοποιήθηκε από τον ΜΚ2, κοινωνική λειτουργός η Σπυρούλλα Χαραλάμπους και δεν ξεκίνησαν την έρευνα παρά μόνο μετά την άφιξη της, η ώρα 8:
- Ο πρώην κατηγορούμενος 3 πληροφορήθηκε ότι έχει δικαίωμα να τύχει εκπροσώπησης δικηγόρου της επιλογής του, αλλά αρνήθηκε. Σε σχετική ερώτηση απάντησε ότι οι γονείς του απουσιάζουν στο εξωτερικό και ότι ο Vinc ήταν φίλος του, ο οποίος διανυκτέρευσε εκεί. Ο ΜΚ2 αμέσως μετά τη διαπίστωση της ύπαρξης των ανωτέρω αντικειμένων στο τραπεζάκι του χωλ, ανέβηκε πάνω στα δωμάτια για επιτήρηση του χώρου και αποτροπή καταστροφής τεκμηρίων από τυχόν άλλα άτομα που ενδεχομένως να διέμεναν στο σπίτι. Διαπιστώθηκε ότι η οικία διέθετε στο ανώγειο τέσσερα δωμάτια, τα οποία για σκοπούς καλύτερης κατανομής και αντίληψης των τεκμηρίων τα ονόμασαν Α, Β, Γ και Δ και το αποχωρητήριο του Γ υπνοδωματίου το ονόμασαν ΓWC. Για καλύτερη κατανόηση του χώρου, ο ΜΚ2 ετοίμασε σχετικά σχεδιαγράμματα, τα Τεκμήρια 57Α και 57Β. Διευκρινίζουμε ότι το Τεκμήριο 57Β ετοιμάστηκε και καταχωρήθηκε από τον ΜΚ2 κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας του όταν ο τελευταίος ανέφερε ότι, ενώ κάποια από τα αντικείμενα είχαν εντοπιστεί στο υπνοδωμάτιο Α, εκ παραδρομής καταχωρήθηκε στον κατάλογο τεκμηρίων, Τεκμήριο 7, ότι αυτά εντοπίστηκαν στο υπνοδωμάτιο Β. Ανεβαίνοντας τα μέλη της ΥΚΑΝ στα υπερυψωμένα δωμάτια βρήκαν: Στο Α υπνοδωμάτιο, 21 πλαστικές γλάστρες με 41 φυτά κάνναβης (Τεκμήρια 8 - 28Α), δύο σύρματα με τις πρίζες και τουϊλ (Τεκμήριο 30) και 6 λάμπες μάρκας Philips με τα τούϊλ (Τεκμήριο 29). Στο Β υπνοδωμάτιο, μία νάϋλον τσάντα με ποσότητα κάνναβης τοποθετημένη πάνω στο κρεβάτι (Τεκμήρια 33 και 34) και 17 κομμένες μπουκάλες (Τεκμήριο 31). Στο Γ υπνοδωμάτιο, 9 πλαστικές γλάστρες με 11 φυτά κάνναβης (Τεκμήρια 36 - 43Α), 2 αποτσίγαρα με κάνναβη (Τεκμήριο 45), 9 μπουκάλες με αυτόματο σύστημα ποτίσματος (Τεκμήριο 35) και 2 κουτιά φιλμ με σπόρους κάνναβης (Τεκμήριο 32). Στο χώρο του αποχωρητηρίου του Γ υπνοδωματίου μέσα στη μπανιέρα, 3 γλάστρες με 8 φυτά κάνναβης (Τεκμήρια 46 - 48Α) και 3 μπουκάλες με αυτόματο σύστημα ποτίσματος (Τεκμήριο 49). Μέσα σε αρκετές γλάστρες υπήρχαν μικρές ταπελίτσες, με αναγραμμένες κάποιες ημερομηνίες. Όλα τα συλλεγέντα αντικείμενα μεταφέρθηκαν στα γραφεία της ΥΚΑΝ, όπου παρουσία του πρώην κατηγορουμένου 3 και της κοινωνικής λειτουργού συσκευάσθηκαν και σφραγίσθηκαν. Από τον πρώην κατηγορούμενο 3 λήφθηκε κατάθεση για τη δεκτότητα της οποίας ηγέρθη ένσταση. Ακολούθησε δίκη εντός δίκης στα πλαίσια της οποίας η κατάθεση, για τους λόγους που εξηγούνται στην ενδιάμεση απόφαση μας, δεν έγινε δεκτή. Στις 4/4/2008, αμέσως μετά την άφιξη τους στην Κύπρο, συνελήφθηκαν από τον ΜΚ2 οι κατηγορούμενοι 1 και 2, οι οποίοι όπως ανωτέρω αναφέρθηκε είναι οι θετός πατέρας και μητέρα του πρώην κατηγορουμένου
- Οι κατηγορούμενοι 1 και 2 μετά τη σύλληψη τους μεταφέρθηκαν στα γραφεία της ΥΚΑΝ Λεμεσού, όπου, αφού επικοινώνησαν και συνομίλησαν με δικηγόρο, έδωσαν καταθέσεις στα Αγγλικά οι οποίες έγιναν δεκτές χωρίς ένσταση (Τεκμήρια 62Α και 63Α αντίστοιχα (Τεκμήρια 62Β και 63Β αντίστοιχα, οι μεταφράσεις τους στα Ελληνικά)). Στο περιεχόμενο των εν λόγω καταθέσεων θα αναφερθούμε σε κατοπινό στάδιο. Από τους κατηγορουμένους λήφθηκαν παρειακά επιχρίσματα, με τη συγκατάθεση τους, για σκοπούς επιστημονικών εξετάσεων σε επίπεδο D.N.A. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας κατατέθηκε αριθμός παραδεκτών γεγονότων που αφορούσαν τη διακίνηση τεκμηρίων, τη λήψη παρειακών επιχρισμάτων και την προώθηση τους στο Ινστιτούτο Γενετικής και Νευρολογίας Κύπρου. ΄Εγινε επίσης παραδεκτό γεγονός ότι τα ανευρεθέντα φυτά παρέμειναν υπό τη φύλαξη του αστ. 2469 Κωνσταντινίδη και ότι την ίδια ημέρα και στην παρουσία του πρώην κατηγορουμένου 3 και του Vinc, καθώς επίσης και της κοινωνικής λειτουργού Σπυρούλας Χαραλάμπους, έλαβε αριθμό φωτογραφιών στο σπίτι. Την ίδια μέρα και μεταξύ των ωρών 12:40 και 12:45 στα γραφεία της ΥΚΑΝ Λεμεσού και πάλι στην παρουσία και καθ΄ υπόδειξη του αστ. 3490 Γ. Γερολέμου και στην παρουσία των πρώην κατηγορουμένου 3 και του Vinc φωτογράφισε τα φυτά που βρέθηκαν και παραλήφθηκαν από το προαναφερθέν σπίτι, ενώ αυτά ήταν μέσα στις γλάστρες τους. Στις 2/4/2008 αφού εμφανίστηκε το φιλμ στο Αρχηγείο της Αστυνομίας στην παρουσία του, από αναλλοίωτα αρνητικά που έχει στην κατοχή του εξετυπώθηκαν 25 φωτογραφίες σε μεγέθυνση τις οποίες έδεσε σε σχήμα βιβλιαρίου. Στο πίσω μέρος του βιβλιαρίου ετοίμασε και επεσύναψε σχετικό ευρετήριο με επεξήγηση των φωτογραφιών (Τεκμήριο 56). Στους ΜΚ1 και ΜΚ2 κατά την αντεξέταση, τους τέθηκε η θέση ότι τα παρουσιασθέντα τεκμήρια δεν είναι αυτά που ανευρέθησαν στην οικία των κατηγορουμένων και ότι έγινε επέμβαση και παραποίηση σ΄ αυτά. Υπεβλήθη επίσης ότι ο ΜΚ1 αντέγραψε από την κατάθεση του ΜΚ2, αφήνοντας να νοηθεί ότι υπήρξε προσυνεννόηση μεταξύ των δύο. Όλα τα ανευρεθέντα φυτά (Τεκμήρια 8 - 28Α, 36 - 43Α και 46 - 48Α), ως επίσης και η ποσότητα κάνναβης που είχε βρεθεί στο κρεβάτι του δεύτερου υπνοδωματίου (Τεκμήρια 33 και 34), στάληκαν στο Γενικό Χημείο του Κράτους και έτυχαν επιστημονικών εξετάσεων από την Ανώτερη Χημικό Δρ Πόπη Κανάρη (ΜΚ4). Η κα Κανάρη προϊσταται του Εργαστηρίου Δικανικής Χημείας και Δικανικής Τοξικολογίας και προβαίνει σε εξετάσεις Δικαστικών, και όχι μόνο, τεκμηρίων από το έτος
- Έχει δε διοριστεί ως εμπειρογνώμονας (Τεκμήριο 68) για τη διενέργεια τέτοιων εξετάσεων, δυνάμει του σχετικού Περί Αποδείξεως Νόμου. Οι επιστημονικές εξετάσεις στις οποίες προέβη η ΜΚ4 κατέδειξαν ότι όλα τα φυτά είναι φυτά κάνναβης από τα οποία δεν είχε εξαχθεί η ρητίνη. Η φυτική ύλη του Τεκμηρίου 33 είναι κάνναβης από την οποία επίσης δεν είχε εξαχθεί η ρητίνη. Τα συμπεράσματα της η ΜΚ4 τα κατέγραψε σε δύο εκθέσεις (Τεκμήρια 69 και 70). Η ΕΚΔΟΧΗ ΤΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΩΝ Οι κατηγορούμενοι επέλεξαν όπως ήταν δικαίωμα τους όταν κλήθηκαν σε απολογία να προβούν σε ανώμοτες δηλώσεις στις οποίες υιοθέτησαν βασικά και συμπλήρωσαν το περιεχόμενο των γραπτών καταθέσεων τους στην αστυνομία. Συνοψίζουμε την εκδοχή τους με πρώτο το περιεχόμενο των γραπτών καταθέσεων τους στην αστυνομία: Στην κατάθεση του στην αστυνομία, ο κατηγορούμενος 1 αναφέρει σε γενικές γραμμές, ότι φύτεψε ο ίδιος τα φυτά κανναβις και τα περιποιόταν προσωπικά, αποκλειστικά και μόνο για δική του χρήση, διότι τα τελευταία 20 χρόνια έχει πρόβλημα με τα νεφρά του, έχει πόνους και χρησιμοποιεί την κάνναβη ως παυσίπονο. Τους σπόρους τους μετέφερε μερικούς από την Αγγλία και άλλους αγόρασε μέσω του διαδικτύου. Ότι καπνίζει 8 - 10 τσιγάρα την ημέρα. Ότι ούτε η σύζυγος του (κατηγορουμένη 2) αλλά ούτε ο υιός της (κατηγορούμενος 3) έχουν οιανδήποτε σχέση με το φύτεμα ή φροντίδα των φυτών. Ούτε σε οιονδήποτε στάδιο τον βοήθησαν στην καλλιέργεια τους. Ισχυρίζεται επίσης ότι δεν πώλησε και δεν προμήθευσε ποτέ κανένα με οιανδήποτε ποσότητα κάνναβις. Η ηλεκτρονική ζυγαριά (Τεκμήριο 52) είναι δική του, αλλά τη χρησιμοποιούσε μόνο στην Αγγλία για να ζυγίζει την κάνναβη που προμηθευόταν. Για την ποσότητα κάνναβης που η κατηγορούσα αρχή ισχυρίζεται ότι βρέθηκε στο σπίτι του, Τεκμήριο 34, εξέφρασε άγνοια για την ύπαρξη της και δήλωσε ότι δεν του ανήκει. Το ίδιο περίπου περιεχόμενο με την κατάθεση του κατηγορουμένου 1 έχει και αυτή της κατηγορουμένης
- Η τελευταία ενώ δέχεται ότι γνώριζε για την καλλιέργεια των φυτών κάνναβις από το σύζυγο της κατηγορούμενο 1, δικαιολόγησε τη μη προσπάθεια της γι΄ αποτροπή του, επικαλούμενη τους πόνους που αυτός έχει και αρνείται οποιαδήποτε άλλη προσωπική ανάμιξη με την υπόθεση. Στην ανώμοτη του δήλωση ο κατηγορούμενος 1 υιοθέτησε πλήρως την κατάθεση που είχε δώσει στην αστυνομία στις 5/4/2008 (Τεκμήριο 63). Πρόσθεσε δε ότι από την ηλικία των 20 χρόνων άρχισε να νιώθει πόνους στην πλάτη και στο πλευρό του και να υποφέρει από ψηλή πίεση και μολύνσεις στο ουροποιητικό σύστημα όπως από και αιμοουρία. Πρόσθετα η περιοχή της κοιλιάς παρουσίαζε πρήξιμο και ήταν ευαίσθητη. Ο κατηγορούμενος υπέφερε επίσης από δυνατούς και συχνούς πονοκεφάλους και σε αυξημένο βαθμό από αναστάτωση. Εξετάσεις ιατρικές στις οποίες υπεβλήθη κατέδειξαν ότι είχε πολυκυστικούς νεφρούς, πάθηση την οποία είχε κληρονομήσει από τη μητέρα του. Τον Δεκέμβριο του 2006 είχε επεισόδια μεγάλης αιματουρίας με κολικούς στην περιοχή των νεφρών ενώ τον Σεπτέμβριο του 2007 υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο το οποίο είναι μία από τις παρενέργειες της πολυκυστικής ασθένειας των νεφρών. Με την πάροδο του χρόνου παρατηρήθηκε αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης των συμπτωμάτων ενώ οι κύστες έσπαζαν με αποτέλεσμα να του προκαλούν αφόρητους πόνους. Για καταπράϋνση των πόνων έπαιρνε αναλγητικά φάρμακα τα οποία όμως δεν τον ανακούφιζαν ικανοποιητικά, για αυτό κατέφυγε στη χρήση κάνναβης. Καπνίζει 8 - 10 τσιγάρα την ημέρα, δηλαδή 3 - 4 γραμμάρια κάνναβης αναμεμιγμένη με καπνό. Για την κάλυψη των αναγκών του σε κάνναβη αγόρασε γλάστρες, σπόρους και φύτεψε τα φυτά κάνναβης σε διάφορους χρόνους έτσι ώστε να έχει μία συνεχή πηγή προμήθειας. Για αυτό και τα φυτά στο σπίτι του ήταν διάφορα μεγέθη και ηλικίας σύμφωνα με την ημερομηνία που τα φύτεψε. Τοποθέτησε ταπελίτσες στις γλάστρες για να αναγνωρίζει την ηλικία των φυτών. Η γυναίκα του, κατηγορούμενη 2, καμία σχέση δεν είχε με την καλλιέργεια των φυτών κάνναβης και μάλιστα του είχε ζητήσει να σταματήσει να καπνίζει κάνναβη. Τελικά όμως η σύζυγος του αναγκάστηκε να αποδεχθεί το γεγονός αυτό γνωρίζοντας ότι αυτός υπέφερε από πολλούς και δυνατούς πόνους. Και η κατηγορούμενη 2 στην ανώμοτη δήλωση της, υιοθέτησε την κατάθεση που έδωσε στην αστυνομία στις 4/4/2008 (Τεκμήριο 62). Αναφέρθηκε στον γάμο της με τον κατηγορούμενο 1 ο οποίος έγινε το 2006 και δήλωσε ότι τόσο αυτή όσο και ο γιος της, πρώην κατηγορούμενος 3, εξαρτώνται οικονομικά από τον κατηγορούμενο
- Περιέγραψε την κατάσταση της υγείας του συζύγου της, κατηγορούμενου 1, τους πόνους από τους οποίους αυτός υποφέρει και την άσχημη ψυχολογική του κατάσταση. Δέχθηκε ότι γνώριζε για την καλλιέργεια φυτών από τον σύζυγο της, δραστηριότητα για την οποία η ίδια δεν είχε καμία σχέση, την οποία όμως αποδέχθηκε ελπίζοντας ότι η χρήση κάνναβης θα βοηθούσε στην απάμβλυνση των πόνων του συζύγου της. Από την υπεράσπιση των κατηγορουμένων κλήθηκε ως μάρτυρας υπεράσπισης ο ιατρός Λούκας Δαμιανού (ΜΥ1), ο οποίος εργάζεται στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού ως νεφρολόγος. Υπό την ιδιότητα του αυτή εξέτασε τον κατηγορούμενο 1 τον Φεβρουάριο του 2008 όταν ο τελευταίος προσήλθε στο νοσοκομείο έχοντας αιματουρία μακροσκοπική. Μέσα από το ιστορικό του κατηγορούμενου 1 και την κλινική του εξέταση διαπίστωσε ότι πάσχει από πολυκυστικούς νεφρούς. Όπως είπε πρόκειται για ένα κληρονομικό νόσημα το οποίο έχει σαν αποτέλεσμα να αναπτύσσονται κύστες στους νεφρούς οι οποίες δεσμεύουν τον νεφρικό παρέκχυμα. Οι κύστες μεγαλώνοντας αφαιρούν από τον νεφρό την περιοχή η οποία λειτουργεί ουσιαστικά για να επιτελούνται οι δράσεις του νεφρού στον οργανισμό. Εξήγησε ότι τα συμπτώματα της πάθησης αυτής είναι η μεγάλη κοιλιά, αίμα στα ούρα, όπως επίσης και πόνοι στην περιοχή των νεφρών με αντανάκλαση στα γεννητικά όργανα. Ο πόνος δημιουργείται διότι οι κύστες σπάζουν, αιμορραγούν ή επιμολύνονται. Ερωτηθείς αν οι πονοκέφαλοι είναι σύμπτωμα της πάθησης αυτής απάντησε ότι αυτό δεν είναι απαραίτητο αλλά λόγω της κληρονομικής φύσης της πάθησης αυτή μπορεί να συνδυάζεται με ανευρίσματα στα αγγεία του εγκεφάλου που μπορεί να δώσουν σαν αποτέλεσμα τον πονοκέφαλο. Αφού εξήγησε περαιτέρω τη σημασία της λειτουργίας των νεφρών και τα στάδια νεφρικής ανεπάρκειας ξεκινώντας από το φυσιολογικό το οποίο προσδιόρισε στο 90% της λειτουργίας, δήλωσε ότι η νεφρική λειτουργία του κατηγορουμένου 1 βρίσκεται μεταξύ του σταδίου 2 και 3 δηλαδή 30 - 60%. Η πάθηση αυτή χρήζει τακτικής παρακολούθησης τουλάχιστον κάθε τρεις με τέσσερις μήνες. Ως καταπραϋντικό του πόνου χορηγούνται στους ασθενείς αναλγητικά φάρμακα ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η πάθηση τους. Ερωτηθείς αν η κάνναβης βοηθά στα προβλήματα της πάθησης των πολυκυστικών νεφρών απάντησε πως είναι γνωστό από την αρχαιότητα ότι η κάνναβης έχει αναλγητικές ιδιότητες και ότι προσφέρει ευφορία. Για το ίδιο θέμα αντεξεταζόμενος όταν του υπεβλήθη η πιο κάτω ερώτηση απάντησε ως εξής: ″Ε. Η χρήση ναρκωτικού τύπου κάνναβης με την μορφή καπνίσματος έχει σε κάποιο βαθμό συσταθεί από την ιατρική επιστήμη ως τρόπος αντιμετώπισης των τυχόν προκυψάντων πόνων από την ασθένεια που διαγνώσετε στον συγκεκριμένο ασθενή; Α. Οπωσδήποτε όχι.″ Ο μάρτυρας ανέφερε πως όταν εξέτασε τον κατηγορούμενο 1 τον Φεβρουάριο του 2008 δεν του χορήγησε οποιαδήποτε φάρμακα γιατί ο κατηγορούμενος ήταν ήδη κάτω από φαρμακευτική αγωγή την οποία του σύστησε να συνεχίσει. Αυτές είναι οι αντίστοιχες εκδοχές των δύο πλευρών. Προτού ασχοληθούμε με την αξιολόγηση της μαρτυρίας και τη νομική πτυχή του θέματος, κρίνουμε σκόπιμο να συνοψίσουμε τις κύριες εισηγήσεις της υπεράσπισης χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν λάβαμε υπόψη όλες τις εισηγήσεις της. Στη μακροσκελή αγόρευση του ο ευπαίδευτος συνήγορος των δύο κατηγορουμένων εστίασε τις θέσεις και τα επιχειρήματα του στα πιο κάτω:
- Οι κατηγορούμενοι θα πρέπει να απαλλαγούν και να αθωωθούν από όλες τις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν λόγω κατάχρησης της διαδικασίας (abuse of process) και παραβίασης των αρχών της δίκαιης δίκης. Τη θέση του αυτή βάσισε ο συνήγορος σε παραλείψεις όπως τις χαρακτήρισε και αδιαφορία των διωκτικών αρχών για την ορθή και πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης οι οποίες ουσιαστικά παρέλειψαν να παρουσιάσουν κατά τρόπο δίκαιο ενώπιον του Δικαστηρίου την υπόθεση των κατηγορουμένων και εναπόθεσαν όλο το βάρος στους ώμους των κατηγορουμένων για απόδειξη της αθωότητας τους κατά παράβαση του τεκμηρίου της αθωότητας.
- Η αναστολή των κατηγοριών που αντιμετώπιζε ο κατηγορούμενος 3 σε συνδυασμό με το γεγονός της μη δίωξης του κατηγορούμενου 3 για όλα όσα αδικήματα αντιμετωπίζουν οι κατηγορούμενοι 1 και 2, δημιουργούν μία αδικαιολόγητη ανακολουθία η οποία πλήττει την αρχή της ισονομίας και δημιουργεί ρωγμές στην υπόθεση της κατηγορούσας αρχής εναντίον των άλλων δύο κατηγορουμένων.
- Δεν υπήρξε ορθή και τεκμηριωμένη διακίνηση των τεκμηρίων. Συγκεκριμένα η κατηγορούσα αρχή απέτυχε, σύμφωνα με την υπεράσπιση, να αποδείξει ενιαία και συνεχή αλυσίδα στη διακίνηση των φυτών και της φυτικής ύλης ″χρονικά από στιγμή σε στιγμή αρχίζοντας από την ανεύρεση τους μέχρι την παρουσίαση τους στο Δικαστήριο″.
- Η απόρριψη στο στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης της 15ης κατηγορίας και συνεπακόλουθα η απαλλαγή και αθώωση των κατηγορουμένων 1 και 2 στη συγκεκριμένη κατηγορία, σφραγίζει, σύμφωνα με τον κ.Χριστάκη και τη μοίρα των κατηγοριών 4 και 16 γιατί ″η απαλλαγή ενός κατηγορούμενου από μια κατηγορία οδηγεί στην εξαφάνιση των γεγονότων που τη στηρίζουν″. Κοντολογίς ο κ.Χριστάκη υπεστήριξε ότι δεν νοείται να αθωώνονται οι κατηγορούμενοι σε κατηγορία που αφορά την κατοχή φυτών κάνναβης και ταυτόχρονα να κρίνονται ένοχοι σε κατηγορία για την κατοχή των φυτών με σκοπό την προμήθεια ή σε κατηγορία για την καλλιέργεια τους, αφού η καλλιέργεια επίσης προϋποθέτει κατοχή.
- Το αδίκημα της κατοχής φυτών κάνναβης, σε αντίθεση με το αδίκημα της καλλιέργειας φυτών κάνναβης το οποίο δημιουργείται ρητά από τον Νόμο, δεν υπάρχει στον Νόμο μας και συνεπώς ούτε αδίκημα κατοχής με σκοπό την προμήθεια, αδίκημα που αποτελεί αντικείμενο της κατηγορίας 16, μπορεί, σύμφωνα με τον κ.Χριστάκη, να υπάρξει.
- Η θέση της κατηγορούσας αρχής όπως αυτή προβάλλει μέσα από την μαρτυρία των ΜΚ1 και ΜΚ2 αναφορικά με την ποσότητα της ξηρής φυτικής ύλης που σύμφωνα με τους εν λόγω μάρτυρες εντοπίστηκε σε ένα από τα υπνοδωμάτια στο σπίτι των κατηγορουμένων και για την οποία διώκονται οι κατηγορούμενοι 1 και 2, (κατηγορίες 5 και 6) είναι ότι η εν λόγω ξηρή φυτική ύλη ήταν βάρους 180 γραμμαρίων. Οι σχετικές κατηγορίες όμως κάμνουν αναφορά σε φυτική ύλη βάρους 131,05 γραμμαρίων. Η υπεράσπιση διατυπώνει ερώτημα αναφορικά με την κατάληξη των υπόλοιπων γραμμαρίων, στοιχείο που η υπεράσπιση εντάσσει στη γενικότερη θέση της για σφάλματα, παραλείψεις και κενά στην υπόθεση της κατηγορούσας αρχής.
- Η απουσία μαρτυρίας αναφορικά με το χρόνο φύτευσης ενός εκάστου φυτού χωριστά σε συνδυασμό με το μεγάλο χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο φέρονται οι κατηγορούμενοι 1 και 2 να καλλιεργούν τα φυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η 4η κατηγορία πάσχει από πολλαπλότητα. Περαιτέρω η κατηγορούσα αρχή απέτυχε, υποστήριξε ο κ.Χριστάκη, να αποδείξει ότι η κατηγορουμένη 2 καλλιεργούσε τα φυτά ως η 4η κατηγορία της καταλογίζει.
- Η κατηγορούσα αρχή απέτυχε να αποδείξει ότι η κατηγορουμένη 2 συμμετείχε στη διάπραξη των αδικημάτων για τα οποία το κατηγορητήριο αποδίδει στους δύο κατηγορούμενους κοινή κατοχή των ναρκωτικών ουσιών. Συνεπώς το Δικαστήριο οφείλει, με γνώμονα τις αρχές της κοινής κατοχής, να αθωώσει και τους δύο κατηγορούμενους.
- Διαζευκτικά και σε περίπτωση που η εκδοχή του κατηγορουμένου 1 ότι καλλιεργούσε τα φυτά για προσωπική του χρήση μόνο, δεν γίνει δεκτή, τότε η κατηγορούμενη 2 τελούσε κάτω από πλάνη ως προς τα πράγματα και συνεπώς η υπεράσπιση της πλάνης περί τα πράγματα (mistake of fact) που προβλέπεται από το άρθρο 10 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, θα πρέπει να πετύχει και η κατηγορούμενη 2 να απαλλαγεί και να αθωωθεί.
- Διαζευκτικά και σε περίπτωση που η εκδοχή του κατηγορουμένου 1 απορριφθεί τότε, εν όψει της κατάστασης της υγείας του ″η υπεράσπιση του necessity και/ή του duress of circumstances″ θα πρέπει να πετύχει και ο κατηγορούμενος 1 να απαλλαγεί και να αθωωθεί από τις εναντίον του κατηγορίες.
- Η κατηγορούμενη 2 θα πρέπει να απαλλαγεί και να αθωωθεί από όλες τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει και γιατί στην περίπτωση της ισχύει η υπεράσπιση του συζυγικού εξαναγκασμού (marital coercion) η οποία προβλέπεται από το άρθρο 18 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ.
- Οι μάρτυρες της κατηγορούσας αρχής, ούτως ή άλλως, ήταν αναξιόπιστοι και συνεπώς η μαρτυρία τους θα πρέπει να απορριφθεί και οι κατηγορούμενοι να αθωωθούν γιατί η κατηγορούσα αρχή απέτυχε να αποδείξει την υπόθεση της πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Τις αντίθετες θέσεις υπεστήριξε η ευπαίδευτη εκπρόσωπος της κατηγορούσας αρχής. Στις θέσεις και τα επιχειρήματα της κας Χατζηαθανασίου θα αναφερθούμε σε κατοπινό στάδιο στα πλαίσια λεπτομερέστερης εξέτασης των θέσεων της υπεράσπισης. Στο παρόν στάδιο θα προχωρήσουμε με την αξιολόγηση της μαρτυρίας. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Θα πρέπει να πούμε ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας έχει γίνει μετά από εξέταση της μαρτυρίας και της υπόθεσης στο σύνολο της - τόσο της μαρτυρίας της κατηγορούσας αρχής όσο και της υπεράσπισης - σε συνάρτηση με τις ανώμοτες δηλώσεις των κατηγορουμένων και όλες τις εισηγήσεις της υπεράσπισης στις κυριότερες των οποίων έχουμε αναφερθεί πιο πάνω. Αφού διαβουλευθήκαμε πάνω στη μαρτυρία και στην υπόθεση στο σύνολο της έχουμε καταλήξει σε αποφάσεις, ευρήματα και συμπεράσματα τα οποία θα παραθέσουμε πιο κάτω με τη σειρά η οποία, κατά την κρίση μας, αποτελεί την καλύτερη δυνατή δομή της απόφασης μας. (Βλ. Χαρίτωνος και άλλοι ν. Δημοκρατίας
(1971)2 CLR 40, 97). Θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι τόσο το περιεχόμενο μιας εκάστης των καταθέσεων των δύο κατηγορουμένων όσο και το περιεχόμενο μιας εκάστης των ανώμοτων δηλώσεων τους αποτελεί υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για τον ίδιο και όχι για τον συγκατηγορούμενο του. Η μαρτυρία της κατηγορούσας αρχής χαρακτηρίζεται ως αναξιόπιστη και αντιφατική από την υπεράσπιση η οποία επικέντρωσε τα επί του προκειμένου σχόλια της στα πιο κάτω (θέση/εισήγηση 12 της υπεράσπισης πιο πάνω): α. Οι ΜΚ1 Θουκιδίδου, ΜΚ2 Γερολέμου και ΜΚ3 Χαραλάμπους, εσκεμμένα παραλείπουν να αναφέρουν στις γραπτές καταθέσεις τους ότι στην οικία των κατηγορουμένων 1 και 2 συνελήφθηκε μόνο ο κατηγορούμενος 3 και ότι τοποθετήθηκαν σε αυτόν χειροπέδες ενώ ο Vinc ο οποίος επίσης βρισκόταν στην οικία δεν συνελήφθηκε. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι αναγκάστηκαν να αποκαλύψουν το γεγονός της σύλληψης του κατηγορουμένου 3 όταν η υπεράσπιση παρουσίασε φωτογραφίες (τις οποίες έλαβε η αστυνομία) και στις οποίες ο κατηγορούμενος 3 εμφανίζεται με χειροπέδες. β. Ενώ οι ΜΚ1 και ΜΚ2 καταθέτουν ότι οι γλάστρες με τα φυτά και η φυτική ύλη που ανευρέθηκε στην οικία των κατηγορουμένων παραλήφθηκαν από τον ΜΚ1 Θουκιδίδου, η ΜΚ3 Χαραλάμπους δηλώνει ότι αυτά παραλήφθηκαν από τον Γερολέμου. Από τις ανωτέρω υποδειχθείσες ως αντιφάσεις γεγονός αποτελεί ότι όντως οι ΜΚ1 και ΜΚ2 δεν αναφέρουν στις γραπτές τους καταθέσεις ότι συνελήφθηκε ο κατηγορούμενος
- Όμως το κατέθεσαν στην κυρίως εξέταση τους και εξήγησαν την παράλειψη τους να το δηλώσουν στις γραπτές τους καταθέσεις. Ήταν όπως ανέφεραν, η πίεση χρόνου που είχαν για να ετοιμάσουν καταθέσεις και διερευνήσουν την υπόθεση στο διάστημα των οκτώ ημερών της προσωποκράτησης. Δεν αναγκάστηκαν, όπως εισηγήθηκε ο συνήγορος της υπεράσπισης να το αποκαλύψουν όταν η υπεράσπιση τους υπέδειξε τις φωτογραφίες, αφού: το δήλωσαν στην κυρίως εξέταση και όχι την αντεξέταση τους και οι φωτογραφίες Τεκμήριο 56 κατατέθηκαν από κοινού πριν την έναρξη της μαρτυρίας του ΜΚ
- Η μαρτυρία της ΜΚ3 για την παραλαβή των τεκμηρίων δεν ανταποκρίνεται στα όσα η υπεράσπιση υποδεικνύει. Η ΜΚ3 ανέφερε στην κατάθεση της που αποτέλεσε την κυρίως εξέταση της ότι ″ο Γερολέμου (ΜΚ2) βρήκε στα υπνοδωμάτια της οικία 60 υπό καλλιέργεια φυτά κάνναβης″. Ενώ στην αντεξέταση της μετά από σχετική ερώτηση διευκρίνισε ότι υπήρχαν και άλλα άτομα και άλλοι αστυνομικοί παρόντες κατά την έρευνα - ανεύρεση των φυτών και ότι η μαρτυρία της αναφέρεται ″και στον Γερολέμου″. Δεν ανεφέρθηκε δηλαδή στον Γερολέμου κατ΄ αποκλεισμό των υπολοίπων. γ. Πρόσθετο στοιχείο που χαρακτηρίζεται σαν χάλκευση μαρτυρίας αποτελεί η ομοιότητα των καταθέσεων των ΜΚ1 και ΜΚ2 και ιδίως το λάθος που και οι δύο καταθέσεις περιλαμβάνουν για τον χώρο ανεύρεσης κάποιων τεκμηρίων. Το Δικαστήριο δεν συμφωνεί με την εισήγηση αυτή. Αμφότεροι οι ΜΚ1 και ΜΚ2 δήλωσαν και δέχθηκαν ότι το μέρος της κατάθεσης τους που αναφέρεται στα ανευρεθέντα τεκμήρια το αντέγραψαν από τον κατάλογο τεκμηρίων (Τεκμήριο 7). Τον κατάλογο αυτόν ετοίμασε ο ΜΚ1 από σημειώσεις που λάμβανε στο μέρος ο ΜΚ2 ο οποίος δέχθηκε ότι έγινε λάθος κατά την ετοιμασία του, πιθανόν κατά τη δακτυλογράφηση του. Η ανάγκη να χρησιμοποιηθεί ο κατάλογος αυτός για ετοιμασία των καταθέσεων είναι προφανής αφού επρόκειτο για μεγάλο αριθμό τεκμηρίων και ήταν αδύνατο η ανθρώπινη μνήμη να βοηθά σε τέτοιες λεπτομέρειες. Παρατηρείται περαιτέρω ότι ενώ κατά την αγόρευση γίνεται λόγος για συνεννόηση και συνεργασία των δύο αστυνομικών όμως αυτή η θέση δεν προωθήθηκε και δεν τέθηκε στους συγκεκριμένους μάρτυρες κατά την αντεξέταση τους. Εκείνο που τέθηκε στον ΜΚ1 είναι ότι η κατάθεση του ομοιάζει με αυτή του ΜΚ2 και στον ΜΚ2 ότι ο ΜΚ1 αντέγραψε από εκείνον (δηλαδή τον ΜΚ2), θέση στην οποία ο ΜΚ2 δεν αναμενόταν να απαντήσει. Εκείνος από τον οποίο φυσιολογικά θα αναμενόταν απάντηση στη συγκεκριμένη υποβολή, ήταν ο ΜΚ1, στον οποίο όμως η συγκεκριμένη υποβολή δεν τέθηκε. Εν πάση περιπτώσει δεν έχουμε διαπιστώσει οτιδήποτε στις γραπτές καταθέσεις των εν λόγω μαρτύρων που να μας οδηγεί στο συμπέρασμα που εισηγείται η υπεράσπιση δηλαδή αυτό της προσυνεννόησης των συγκεκριμένων μαρτύρων και συνεπακόλουθα της χάλευσης μαρτυρίας. δ. Σημειώνεται και υποδεικνύεται και το εξής από την υπεράσπιση. Στο ένταλμα σύλληψης το οποίο κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο αναφέρεται ότι ερευνήθηκε και η οικία του τέταρτου υπόπτου (Jacub Vinc, Μ1 στο κατηγορητήριο) χωρίς να ανευρεθεί οτιδήποτε παράνομο, ενώ στο Δικαστήριο η κατηγορούσα αρχή στο στάδιο της αντεξέτασης του Γερολέμου δήλωσε ότι ανευρέθηκε ποσότητα κάνναβης. Επομένως διερωτάται ο κ.Χριστάκη, ποια η αξιοπιστία της κατηγορούσας αρχής; ″Γιατί να μην ήταν αυτός που φρεσκοπότισε τα φυτά αμέσως πριν αυτά βρεθούν από την αστυνομία; Γιατί να μην ανήκαν σε αυτόν τα 131,05 γραμμάρια της ξηρής φυτικής ύλης που ανευρέθηκε στην οικία των κατηγορουμένων; Γιατί να μην ανήκε σε αυτόν η γυάλινη μπουκάλα καπνίσματος κάνναβης και ο μεταλλικός σπαστήρας;″ Με όλο το σεβασμό προς τον συνήγορο δεν έχουν έτσι τα γεγονότα. Εκείνο που συνέβη είναι το εξής. Κατά την αντεξέταση του ΜΚ1 Θουκιδίδη (και όχι του Γερολέμου) η κατηγορούσα αρχή, διά του εκπροσώπου της, δήλωσε ότι θα εξετάσει τα αποτελέσματα της έρευνας στην οικία του Jacub Vinc και θα τα προωθήσει στην υπεράσπιση για ενημέρωση της πριν την επόμενη δικάσιμο και όχι ότι βρέθηκε κάνναβης ή οτιδήποτε άλλο παράνομο στο δωμάτιο του Vinc, ώστε να επιτρέπει στον συνήγορο να διατυπώνει τα εν λόγω ερωτήματα. Σημειώνουμε δε πως σε κάποιο στάδιο πριν ακόμη κληθούν όλοι οι μάρτυρες της κατηγορούσας αρχής αλλά και όταν κατέθεσε ο τελευταίος μάρτυρας, ο κ.Χριστάκη δήλωσε ότι δεν χρειαζόταν τον Vinc για αντεξέταση και το ίδιο επανέλαβε όταν αυτός (ο Vinc) προσφέρθηκε από την κατηγορούσα αρχή για αντεξέταση. Έχουμε εξετάσει το σύνολο της ενώπιον μας μαρτυρίας προσεκτικά δίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στα όσα η υπεράσπιση επεσήμανε και υπέβαλε αναφορικά με την αξιολόγηση των μαρτύρων. Έχουμε επίσης προσεκτικά παρακολουθήσει τους μάρτυρες να καταθέτουν. Τα όσα έχει εισηγηθεί ο κ.Χριστάκη κρινόμενα υπό το φως του συνόλου της μαρτυρίας και της γενικής εικόνας την οποία η μαρτυρία των εν λόγω δύο μαρτύρων παρουσιάζει δεν δικαιολογούν συμπέρασμα για διάθεση των εν λόγω μαρτύρων ή οποιουδήποτε από αυτούς να αποφύγει την αλήθεια ή να πει ψέματα ούτε και αποκαλύπτουν τη δημιουργία ρήγματος στην υπόθεση ικανού να πλήξει καίρια την αξιοπιστία τους (βλ. Μιχαηλίδης v. Δημοκρατίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 172, Ομήρου v. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 48, Ρόπας κ.α. v. Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ. 628). Οι ΜΚ1 και ΜΚ2 Θουκιδίδου και Γερολέμου, ήσαν πειστικοί, σαφείς και αξιόπιστοι. Δεν δίστασαν να παραδεχθούν κάποια λάθη τους όπως τον χώρο ανεύρεσης των τεκμηρίων και να το δηλώσουν στο Δικαστήριο. Δεχόμαστε εξ ολοκλήρου τη μαρτυρία τους και προβαίνουμε σε ανάλογα ευρήματα. Δεχόμαστε επίσης τη μαρτυρία της ΜΚ3 η οποία επίσης μας έκανε πολύ καλή εντύπωση και κάμνουμε ανάλογα ευρήματα. Εξάλλου η μαρτυρία της ΜΚ3 στην ουσία δεν έχει αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση. Αναφορικά με τη μαρτυρία της ΜΚ4 παρατηρούμε τα εξής: Η απόλυτη σαφήνεια, λεπτομέρεια και ακρίβεια χαρακτηρίζουν τη μαρτυρία της εν λόγω μάρτυρος. Για να χρησιμοποιήσουμε τη φράση της κας Χατζηαθανασίου ″η κα Κανάρη όχι μόνο φάνηκε υποδειγματικής υπομονής αλλά ξεδίπλωσε την επαγγελματική της κατάρτιση με μεγάλη ενάργεια″. Η εν λόγω μάρτυρας εξήγησε με περισσή λεπτομέρεια, σαφήνεια και ακρίβεια τις εξετάσεις στις οποίες προέβη και τη μέθοδο που χρησιμοποίησε ώστε να αχθεί στα αποτελέσματα και συμπεράσματα της. Καταγράφουμε κατωτέρω απόσπασμα από την κυρίως εξέταση της μάρτυρας σχετικά με τις εξετάσεις στις οποίες προέβη: ″Οι πρώτες δύο εξετάσεις που με βάση τις τυποποιημένες διαδικασίες εφαρμόζει το εργαστήριο, η πρώτη είναι η μακροσκοπική εξέταση και μετά η μικροσκοπική εξέταση. Εδώ αναγνώρισα με αυτές τις δυο εξετάσεις ότι είχαν όλα αυτά τα φυτά τα αναγνωριστικά στοιχεία του φυτού κάνναβης τόσο από την εξωτερική εμφάνιση των χαρακτηριστικών ενός φυτού κάνναβης όσο και από την μικροσκοπική εξέταση που προέβηκα όπου εμφανίστηκαν τα σχιστολιθικά κριτήρια τα οποία είναι από ασβέστιο και τα οποία είναι πολύ χαρακτηριστικά των φύλλων κάνναβης, του φυτού κάνναβης. Μετά από αυτές τις δυο εξετάσεις προέβηκα σε ακόμα άλλες δυο εξετάσεις. Η πρώτη εξέταση είναι ένα, το ονομάζουμε χρωστική αντίδραση color test, το οποίο ονομάζεται Dugenois-Levine το οποίο είναι εξειδικευμένο για τις κανναβινοειδής ουσίες, ουσίες οι οποίες υπάρχουν στα φυτά κάνναβης και αφού όλα τα φυτά έδειξαν θετική αντίδραση προς αυτή την χρωστική αντίδραση, ολοκλήρωσα τις αναλύσεις μου με ακόμα μια εξέταση η οποία ονομάζεται χρωματογραφία λεπτής στιβάδας η οποία τεχνική διαχωρίζει τις διάφορες κανναβινοειδής ουσίες που υπάρχουν στο φυτό αφού γίνει μια εκχύλιση του φυλλώματος. Αυτή η τεχνική εμφανίζει τα είδη των κανναβινοειδών ουσιών που υπάρχουν στο συγκεκριμένο φυτό και τα αποτελέσματα μου ήσαν τέτοια που εμφανίστηκαν σε όλα τα φυτά μια μέχρι τρεις κανναβινοειδής ουσίες οι οποίες είναι χαρακτηριστικές μόνο στα φυτά κάνναβης από τα οποία δεν έχει εκχειλιστεί η ρητίνη, η ρητίνη η οποία υπάρχει κάτω από τα τριχείδια του φυλλώματος υπό μορφή (glands) αδένων″. Η ΜΚ4 υπέστη μακρά και επίμονη αντεξέταση για την εργασία, τις γνώσεις και τις μεθόδους που χρησιμοποίησε στο εργαστήριο της για εξακρίβωση των ουσιών που περιέχοντο στα φυτά - τεκμήρια και στην ποσότητα ξηρής φυτικής ύλης καθώς επίσης και για τις συνθήκες φύλαξης των τεκμηρίων. Η μάρτυς ήταν απόλυτα ψύχραιμη και ευγενική όταν η υπεράσπιση αμφισβητούσε τις μεθόδους και τις τακτικές που χρησιμοποίησε ή τον τρόπο αποτύπωσης των αποτελεσμάτων των εξετάσεων της και με τις απαντήσεις της διέλυε κάθε αμφιβολία πείθοντας για την άψογη εργασία της. Παραθέτουμε επιλεκτικά τα πιο κάτω: ″ Ε. Εγώ σας υποβάλλω κα Μάρτυς ότι στην πλάκα αυτή που χρησιμοποιήσετε για την χρωματογραφία λεπτής στιβάδας με την ίδια πιπέτα την οποία αντιλαμβάνομαι την βάζετε σε ένα έκαστο δοχείο εκχυλίσματος την χρησιμοποιήσετε για ταυτόχρονες πολλές εξετάσεις εκχυλισμάτων με συνέπεια να την μολύνετε. Α. (Η μάρτυς χαμογελά). Να πω ότι κάθε ένα εκχύλισμα, για κάθε ένα εκχύλισμα χρησιμοποιείται μία μικροπιπέτα η οποία είναι μιας χρήσης και μετά καταλήγει στον κάλαθο και απόδειξη ότι δεν έγινε μόλυνση όπως λέτε γιατί τότε σε κάποια τεκμήρια βρήκα μόνο κανναβιδιόλη και σε άλλα τεκμήρια βρήκα και THC και κανναβιδιόλη και κανναβινόλη. Αν ήταν όλα με την ίδια πιπέτα έπρεπε το αποτέλεσμα μου να είναι το ίδιο για όλα τα φυτά. Πράγμα που δεν είναι″. Πριν προβεί σε οποιαδήποτε εξέταση αριθμούσε και σφράγιζε κάθε φυτό και προέβαινε σε καταμέτρηση του ύψους τους. Το σαφές, ετοιμόλογο και τεκμηριωμένο των απαντήσεων της δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης των ευρημάτων της και καμία αμφιβολία ή δισταγμό στο Δικαστήριο για αποδοχή της μαρτυρίας της και των συμπερασμάτων της. Η μάρτυς δέχθηκε κριτική και για το γεγονός ότι δεν φωτογράφησε τα αποτελέσματα της χρωματογραφίας λεπτής στιβάδας. Η μη παρουσίαση τέτοιων φωτογραφιών αποτέλεσε και ένα από τους σημειωθέντες από την υπεράσπιση λόγους μη δίκαιης δίκης, παρά το γεγονός ότι η προσπάθεια της κατηγορούσας αρχής να παρουσιάσει τις φωτογραφίες που η κα Κανάρη ετοίμασε των φυτών και φακέλων εντός των οποίων περιέχοντο τα φυτά συνάντησε την σφοδρή ένσταση της υπεράσπισης. Στο θέμα της μη φωτογράφησης της χρωματογραφίας λεπτής στιβάδας η μάρτυς ανέφερε ότι αντί φωτογράφησης, σκιαγράφησε (σχεδίασε) τα αποτελέσματα των εξετάσεων της. Έχουμε πραγματικά εντυπωσιαστεί από το είδος της μαρτυρίας της ΜΚ4 και το τεκμηριωμένο των απαντήσεων της και δεχόμαστε ανεπιφύλακτα και χωρίς ενδοιασμό τη μαρτυρία της και συνακόλουθα τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε. Ότι δηλαδή τα φυτά είναι φυτά κάνναβης από τα οποία δεν είχε εξαχθεί η ρητίνη και η ξηρή φυτική ύλη επίσης κάνναβης από την οποία δεν είχε εξαχθεί η ρητίνη και κάμνουμε ανάλογα ευρήματα. Έχοντας αξιολογήσει τη μαρτυρία της κατηγορούσας αρχής και καταλήξει με βάση την εν λόγω αξιολόγηση σε σχετικά ευρήματα και συμπεράσματα προχωρούμε να εξετάσουμε τις υπόλοιπες θέσεις της υπεράσπισης αφού πραγματευθούμε πρώτα τις αρχές που διέπουν τις ανώμοτες δηλώσεις κατηγορουμένων. Ως προς την αξία και τρόπο προσέγγισης από το Δικαστήριο τέτοιων δηλώσεων σχετικές είναι οι αποφάσεις στις υποθέσεις Anastasiades v. Republic
(1977)2 C.L.R. 97, Khadar and another v. Republic
(1978)2 C.L.R. 152, Σημιανός v. Δημοκρατίας και Σάββας Ιωάννου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 195. Συνοψίζοντας τις αρχές οι οποίες εξάγονται από την ανωτέρω νομολογία μπορεί να λεχθεί ότι μια ανώμοτη δήλωση, ενώ δεν συνιστά μαρτυρία με την αυστηρή έννοια του όρου, εντούτοις δεν είναι χωρίς καμιά απολύτως αποδεικτική αξία και ισχύ. Μπορεί να βοηθήσει στη θεώρηση της μαρτυρίας από κάποια διαφορετική σκοπιά. Μπορεί να λεχθεί με βεβαιότητα ότι έχει πειστική παρά αποδεικτική αξία. Κατά συνέπεια θα προσεγγίσουμε τις ανώμοτες δηλώσεις των δύο κατηγορουμένων, το περιεχόμενο των οποίων υπενθυμίζουμε δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον του συγκατηγορούμενου, ανάλογα. Προχωρούμε τώρα να εξετάσουμε τις θέσεις της υπεράσπισης. ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΩΝ ΝΑ ΤΥΧΟΥΝ ΔΙΚΑΙΗΣ ΔΙΚΗΣ (Θέση υπό στοιχείο 1 πιο πάνω) Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, η υπεράσπιση καταλογίζει στις διωκτικές αρχές παραλείψεις και αδιαφορία στην ορθή διερεύνηση της υπόθεσης με αποτέλεσμα την παραβίαση του τεκμηρίου της αθωότητας. Η υπεράσπιση συγκεκριμενοποίησε τις παραλείψεις που αποδίδει στις διωκτικές αρχές στα πιο κάτω: - Μη προσκόμιση μαρτυρίας για την ποσότητα ξηρής φυτικής ύλης η οποία μπορεί να εξαχθεί από τα 60 φυτά κάνναβης δεδομένου ότι είχε ενώπιον της τον ισχυρισμό του κατηγορουμένου 1 ότι καλλιεργούσε τα φυτά για προσωπική του χρήση. - Μη αποστολή της ηλεκτρονικής ζυγαριάς, των πλαστικών φϊαλών και άλλων εργαλείων που βρήκε στο χώρο, για δακτυλοσκοπικές εξετάσεις ώστε να διαφανεί ο ισχυρισμός της κατηγορουμένης 2 ότι δεν συμμετείχε στην καλλιέργεια των φυτών. Παράλειψη αποστολής του αποτσίγαρου στο οποίο εντοπίστηκε γενετικό υλικό της κατηγορουμένης 2 ώστε να διακριβωθεί αν περιείχε ή όχι κάνναβη και να αποδειχθεί έτσι ο ισχυρισμός της κατηγορουμένης 2 ότι δεν κάπνιζε. - Δεν διερεύνησε ποια ήταν τα άγνωστα πρόσωπα των οποίων το γενετικό υλικό ανευρέθηκε στα τσιγάρα ώστε να τους ανακρίνει σε σχέση με την ανεύρεση της ξηρής φυτικής ύλης. Ως κατάχρηση διαδικασίας υποδεικνύεται επίσης από τον συνήγορο η παράλειψη της ΜΚ4 να παρουσιάσει τα αποτελέσματα των εξετάσεων της στο Δικαστήριο. Προς τεκμηρίωση των θέσεων του ο συνήγορος παρέπεμψε σε νομολογία. Το θέμα της κατάχρησης εξουσίας και γενικότερα της διεξαγωγής δίκαιης δίκης έχουν πραγματευθεί αρκετές Κυπριακές αποφάσεις αλλά και αποφάσεις του Ε.Δ.Α.Δ. Στην πολύ πρόσφατη απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Αντωνίου v. Δημοκρατίας, Ποιν. ΄Εφ. 22/2008, ημερ. 20/11/2008, στη σελίδα 14 αυτής αναφέρονται τα πιο κάτω: ″Η έννοια της δίκαιης δίκης, καθώς έχει νομολογηθεί, απαιτεί σεβασμό προς την αρχή της ″ισότητας των όπλων″ δηλαδή την αρχή της διαδικαστικής ισότητας ανάμεσα στα μέρη (Eur. Court H.R., Delcourt judgment of 17 January 1970, Series A No. 11, p.15, para. 28; Monnell and Morris judgment of 2 March 1987, Series A No. 115, p.23, para. 62). Πρωταρχικός σκοπός του άρθρου 6
(3)(β) της Σύμβασης είναι η επίτευξη ισότητας όπλων ανάμεσα στην Κατηγορούσα Αρχή και την υπεράσπιση (Βλ. Jespers, 8403 (Belgium) Report 27, D.R. 61 και Law of the European Convention on Human Rights των Harris, O΄ Boyle και Warbrick, σελ. 255). Ο J.E.S. Fawcett στο βιβλίο του ″The application of the European Convention on Human Rights″, αποδεικνύει: ″Η αρχή της ισότητας των όπλων αποτελεί έκφραση του κανόνα audi alteram partem και εξυπακούει ότι στο κάθε μέρος πρέπει να δίδεται ίση ευκαιρία να παρουσιάσει την υπόθεση του, τόσο πάνω στα γεγονότα, όσο και πάνω στο Νόμο, και να σχολιάσει την υπόθεση που παρουσίασε ο αντίδικος του. Η ευκαιρία πρέπει να είναι ίση ανάμεσα στους διαδίκους και να περιορίζεται μόνο από το καθήκον του δικαστηρίου να αποτρέψει υπερβολική παράταση ή καθυστέρηση της διαδικασίας″. .............................. . Είναι με βάση την αξιολόγηση της δίκης στο σύνολο της που πρέπει να απαντάται το ερώτημα κατά πόσο η δίκη ήταν δίκαιη ή όχι (Βλ. Nielsen v. Denmark (Application No. 343/57 Yearbook of the European Convention on Human Rights, 1961, Vol. 4, pp.548, 550). Αυτή η θέση βρίσκεται σε πλήρη ταύτιση με την δική μας νομολογία (Βλ. Δημοκρατία v. Alan Ford κ.ά. (Αρ. 2)
(1995)2 Α.Α.Δ. 232, 244: ″Η τήρηση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται - από το άρθρο 30.3 του Συντάγματος και το άρθρο 6
(3)της Σύμβασης - αποτιμάται στο πλαίσιο του συνόλου της δίκης, γιατί μόνο σ΄ εκείνο το πλαίσιο μπορεί να διαπιστωθεί αν η δίκη υπήρξε δίκαιη - (βλ. Can Case (Series A, Vol. 96) και Case of Barbera (Series A, Vol. 146)).″ Όπως έχει λεχθεί στην Kouppis v. Republic
(1977)2 C.L.R. 361, 388, (απόφαση Τριανταφυλλίδη, Π.): ″Η θεμελίωση της παραβίασης των προνοιών του άρθρου 6 της Σύμβασης σχετικά με την ″δίκαιη δίκη″ δεν μπορεί να αποφασιστεί με τρόπο αφηρημένο, αλλά αποτελεί ζήτημα το οποίο πρέπει να εξεταστεί υπό το φως των ειδικών περιστάσεων της κάθε υπόθεσης (Βλ. την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση X and Y v. The Federal Republic of Germany, Application No. 1013/61, Yearbook, 1961, Vol. 5, pp. 158, 164) και γι΄ αυτό το σκοπό, η δίκη ενός κατηγορουμένου πρέπει να εξεταστεί στο σύνολο της (βλ. την απόφαση της Επιτροπής στην X. v. Austria, Application No. 1418/62, Yearbook, 1963, Vol. 6, pp. 222, 250)″.″ Έχοντας υπόψη τις ανωτέρω αρχές παρατηρούμε τα εξής: Έχουμε μελετήσει τις αποφάσεις και αυθεντίες στις οποίες ο συνήγορος μας παρέπεμψε. Τόσο η Κάπελος v. Αστυνομίας
(2007)2 Α.Α.Δ. 241 όσο και η Πέγκερος v. Δημοκρατίας
(1995)2 Α.Α.Δ. 143, αναφέρονταν σε παραλείψεις των διωκτικών αρχών να εξετάσουν επιστημονικά συγκεκριμένα τεκμήρια τα οποία είχαν περισυλλεγεί κατά το στάδιο της διερεύνησης της υπόθεσης. Στην πρώτη υπόθεση μετά από υπόδειξη του κατηγορουμένου του χώρου όπου κατ΄ ισχυρισμό ο τελευταίος φύλαγε ναρκωτικά η αστυνομία βρήκε στο χώρο μία νάϋλον τσάντα με κάνναβη και μία ζυγαριά ακριβείας. Δεν τα απέστειλε για επιστημονικές εξετάσεις σε επίπεδο D.N.A. και δακτυλικών αποτυπωμάτων. Ναι μεν η συγκεκριμένη παράλειψη κρίθηκε ότι δημιουργούσε αμφιβολίες για την αξιοπιστία των μαρτύρων κατηγορίας, όμως κρίθηκε έτσι γιατί συνδυάστηκε με τον ισχυρισμό του κατηγορουμένου για παγίδευση του από την αστυνομία την οποία ο κατηγορούμενος έφερε να τοποθέτησε η ίδια τα ναρκωτικά όσο και με άλλες επιλήψιμες ενέργειες, στοιχεία τα οποία απουσιάζουν στην περίπτωση μας. Για αυτό τον λόγο ακυρώθηκε κατ΄ έφεση η καταδίκη του κατηγορουμένου. Στην δεύτερη υπόθεση η παράλειψη της αστυνομίας να αποστείλει για επιστημονική εξέταση σημαντικό τεκμήριο και συγκεκριμένα σύρμα που εντοπίστηκε στη σκηνή του εγκλήματος κρίθηκε καθοριστικής σημασίας για την υπόθεση της κατηγορούσας αρχής, γιατί με την επιστημονική εξέταση του συγκεκριμένου τεκμηρίου θα καθίστατο επιστημονικά δυνατή, η σύνδεση του τεκμηρίου με τον εκρηκτικό μηχανισμό, στοιχείο που επίσης απουσιάζει στην περίπτωση μας. Στην περίπτωση μας, σε αντίθεση με τις δύο πιο πάνω υποθέσεις, οι παραλείψεις στις οποίες έκαμε αναφορά ο συνήγορος υπεράσπισης, κρινόμενες υπό το φως του συνόλου της μαρτυρίας, ουδόλως συνεπάγονται τις συνέπειες που η υπεράσπιση εισηγείται σχετικά με την ποινική ευθύνη των κατηγορουμένων. Η ποινική ευθύνη των κατηγορουμένων κρίνεται με βάση το σύνολο του μαρτυρικού υλικού που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου, οι τυχόν δε παραλείψεις εκ μέρους των διωκτικών αρχών είτε στην διερεύνηση της υπόθεσης είτε στην παρουσίαση της στο Δικαστήριο, θα είχαν το αποτέλεσμα που εισηγείται η υπεράσπιση μόνο αν ήταν τέτοιες ώστε κρινόμενες υπό το φως του συνόλου των περιστάσεων να παραβιάζουν το δικαίωμα του κατηγορουμένου για δίκαιη δίκη, κάτι όμως που δεν ισχύει στην περίπτωση μας. Εν όψει όλων των πιο πάνω η υπό στοιχείο 1 πιο πάνω θέση της υπεράσπισης στερείται πραγματικού και νομικού ερείσματος και συνεπώς απορρίπτεται. ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ 3 ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΔΙΚΑΙΗΣ ΔΙΚΗΣ (Θέση υπό στοιχείο 2 πιο πάνω) Έχουμε ήδη συνοψίσει πιο πάνω τα σχετικά επιχειρήματα της υπεράσπισης και την επί του προκειμένου θέση της. Η απάντηση της κατηγορούσας αρχής στην εν λόγω θέση της υπεράσπισης δίδεται με την υπογράμμιση του Συνταγματικού Δικαιώματος του Γενικού Εισαγγελέα να προβαίνει σε αναστολή ποινικών διώξεων και την υπόμνηση πως η φερόμενη σαν θεληματική κατάθεση του κατηγορουμένου 3 που αποτελούσε μέρος του μαρτυρικού υλικού, δεν είχε τελικά γίνει δεκτή από το Δικαστήριο. Έχουμε ήδη αναφερθεί ανωτέρω στη μαρτυρία των ΜΚ1 και ΜΚ2 για τον τρόπο και το χώρο εξεύρεσης των φυτών κάνναβης η οποία έγινε στην παρουσία του κατηγορουμένου 3 όπως εξάλλου είναι παραδεκτό από την υπεράσπιση. Το δικαίωμα του Γενικού Εισαγγελέα να αναστέλλει κατηγορίες παρέχεται από το Σύνταγμα και δεν ελέγχεται Δικαστικά. Το Δικαστήριο δεν δύναται να ασκήσει έλεγχο επί της εξουσίας αυτής αλλά ούτε και να εξετάσει τους λόγους που κάθε φορά τον οδηγούν σε αυτή του την απόφαση. Υπάρχουν βέβαια περιπτώσεις όπου η αναστολή ιδίως όπου διαφαίνεται από μαρτυρία πως όλοι οι κατηγορούμενοι έχουν συμμετοχή στο αδίκημα δημιουργεί ερωτηματικά (Θεοδωρίδη v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 160). Δεν αποτελεί όμως λόγο για την εκ προοιμίου απόρριψη των κατηγοριών χωρίς εξέταση και αξιολόγηση της μαρτυρίας και των τεκμηρίων. Στην ανωτέρω υπόθεση Θεοδωρίδης της οποίας έκανε μνεία ο συνήγορος του κατηγορουμένου παρά το γεγονός ότι το Εφετείο προέβη σε σχόλιο για την αναστολή κατηγοριών εναντίον ενός εκ των συγκατηγορουμένων των οποίων η μαρτυρία τον έφερε να είναι συμμέτοχος στο αδίκημα αφού προέβη σε σχόλιο για την ανακολουθία η οποία υπήρξε στον χειρισμό της υπόθεσης μεταξύ των κατηγορουμένων προχώρησε και εξέτασε τους λόγους έφεσης σχετικά με την ποινική ή όχι ευθύνη των υπολοίπων κατηγορουμένων. Στην κρινόμενη περίπτωση ο κατηγορούμενος 3 δεν αντιμετώπιζε κατηγορίες καλλιέργειας ή κατοχής φυτών κάνναβης. Οι κατηγορίες που αντιμετώπιζε και που αυτές έχουν ανασταλεί στο στάδιο της εκ πρώτης όψεως υπόθεσης καταλογίζουν σε αυτόν κάπνισμα κάνναβης (13η κατηγορία), χρήση και κατοχή σκευών για λήψη ναρκωτικών (14η κατηγορία) και προμήθεια κάνναβης άγνωστης ποσότητας σε συγκεκριμένο άτομο, στον Jacub Vinc (12η κατηγορία). Η αναστολή των κατηγοριών αυτών κρίνουμε ότι δεν έχει επηρεάσει καθ΄ οιονδήποτε τρόπο την υπεράσπιση των κατηγορουμένων 1 και 2 στις κατηγορίες που αυτοί αντιμετωπίζουν ή έχει δημιουργήσει συνθήκες μη δίκαιης δίκης. Όσον αφορά της κατηγορίες με αντικείμενο το αδίκημα της συνωμοσίας που και οι τρεις κατηγορούμενοι αντιμετώπιζαν, αυτές είχαν ανασταλεί πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας για όλους τους κατηγορουμένους και συνεπώς δεν βλέπουμε πως η αναστολή των εν λόγω κατηγοριών για τον πρώην κατηγορούμενο 3 επηρεάζει τους δύο κατηγορουμένους. Αν και δεν αποτελεί έργο μας η εξήγηση ή διερεύνηση των λόγων μη δίωξης του πρώην κατηγορουμένου 3 και για της κατηγορίες που οι κατηγορούμενοι 1 και 2 αντιμετωπίζουν όπως είναι η μομφή του κ.Χριστάκη για το χειρισμό της αστυνομίας αφού ο πρώην κατηγορούμενος 3 ήταν στο σπίτι κατά την ανεύρεση των φυτών τα οποία ήταν φρεσκοποτισμένα, επισημαίνουμε απλά το γεγονός ότι ο πρώην κατηγορούμενος 3 είναι ηλικίας μικρότερης των 16 ετών και γιος των κατηγορουμένων 1 και
- Εν όψει των πιο πάνω και η συγκεκριμένη θέση της υπεράσπισης απορρίπτεται ως ανεδαφική. ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΝ (Θέση υπό στοιχείο 3 πιο πάνω) Κατ΄ αρχήν παρατηρούμε τα εξής. Παρά την υποβολή στους ΜΚ1 και ΜΚ2 ότι τα κατατεθέντα τεκμήρια στο Δικαστήριο δεν είναι αυτά που ανευρέθηκαν στην οικία των κατηγορουμένων 1 και 2 και την παράλληλη εισήγηση στην αντεξέταση, σειρά παραδεκτών γεγονότων και δηλώσεων αντιστρατεύεται τη θέση αυτή. Συγκεκριμένα: - Σύμφωνα με το παραδεκτό γεγονός αρ. 8 ημερομηνίας 29/10/2008, τα φυτά που φωτογραφήθηκαν στα γραφεία της ΥΚΑΝ Λεμεσού στις 31/3/2008 στην παρουσία των πρώην κατηγορούμενου 3 και του Vinc ήταν τα φυτά που βρέθηκαν και παραλήφθηκαν από την οικία των κατηγορουμένων 1 και 2 νωρίτερα την ίδια μέρα. - Δήλωση κατηγορούμενου 1 στην ανακριτική του κατάθεση όπως και στην ανώμοτη δήλωση του και η επανάληψη της από τον δικηγόρο του κατά την αγόρευση ότι ″ο κατηγορούμενος 1 στην ανακριτική του κατάθεση και στην ανώμοτη δήλωση του έδωσε επαρκείς εξηγήσεις που αφορούν τα φυτά κάνναβης και που δείχνουν ότι αυτά είναι δικά του″. Πέραν των πιο πάνω επισημαίνουμε και τα πιο κάτω: Η αποδοχή της μαρτυρίας του ΜΚ1 Θουκιδίδου και της ΜΚ4 Κανάρη προδιαγράφει το εύρημα μας για το ορθό της διακίνησης και φύλαξης των τεκμηρίων. Εξηγούμε: Ο ΜΚ1 παρέλαβε, αρίθμησε και τοποθέτησε σε φακέλους τα τεκμήρια. Τα είχε στην κατοχή του μέχρι που τα παρέδωσε στην ΜΚ
- Η τελευταία ήταν κατηγορηματική τόσο στην κυρίως εξέταση όσο και αντεξέταση της ότι τους φακέλους που παρέλαβε από τον ΜΚ1 τους είχε τοποθετημένους σε ντουλάπι το οποίο διέθετε κλειδί ασφαλείας του οποίου την κατοχή και φύλαξη είχε μόνο η ίδια. Σφράγισε τα τεκμήρια, αναγνώρισε στο Δικαστήριο τις υπογραφές και σφραγίσεις της σε κάθε ένα φυτό χωριστά και τους φακέλους τους παρέδωσε προσωπικά στον ΜΚ
- Ο εν λόγω μάρτυρας δήλωσε ότι από την παραλαβή τους από την ΜΚ4 μέχρι την κατάθεση τους στο Δικαστήριο είχε τους φακέλους στη δική του αποκλειστική φύλαξη και κατοχή. Κατέθεσε δε τα τεκμήρια στο Δικαστήριο αφού τα αναγνώρισε. Είναι αλήθεια ότι ενώ κατέθετε τους φακέλους με τα φυτά στο Δικαστήριο να μην έκαμνε ειδική αναφορά στους αριθμούς των φακέλων, όμως: στην κυρίως εξέταση εξήγησε πως αριθμούσε τις γλάστρες και τα φυτά θέτοντας δίπλα από τον αριθμό τα αρχικά του ΘΘ και το γράμμα Α, Β, Γ, ΓWC που υποδείκνυαν τον χώρο εντός του οποίου τα τεκμήρια βρέθηκαν. Ελέγχοντας τα τεκμήρια διαπιστώνουμε ότι πάνω στους φακέλους υπάρχουν αυτά τα διακριτικά. Ο ίδιος μάρτυρας αναγνώρισε επίσης τις ταπελίτσες τις οποίες βρήκε στις γλάστρες και οι οποίες υποδείκνυαν όπως ο ίδιος ο κατηγορούμενος δέχεται στην ανακριτική του κατάθεση και στην ανώμοτη του δήλωση ότι σημείωνε τις ημερομηνίες φύτευσης και το είδος των φυτών. Εν όψει όλων των πιο πάνω η συγκεκριμένη θέση της υπεράσπισης δεν μπορεί να πετύχει και απορρίπτεται. Βρίσκουμε ότι η διακίνηση των τεκμηρίων στη συγκεκριμένη υπόθεση ήταν καθ΄ όλα νομότυπη και με κανένα τρόπο δεν παρουσιάζει κενά. Καμιά επέμβαση ή παρέμβαση ή αλλοίωση των τεκμηρίων πέραν από αυτές που κρίθηκαν αναγκαίες για σκοπούς των επιστημονικών εξετάσεων δεν έγινε στα εν λόγω τεκμήρια. ΞΗΡΗ ΦΥΤΙΚΗ ΥΛΗ - ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΥΡΕΘΕΙΣΑΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ ΣΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (Θέση υπό στοιχείο 6 πιο πάνω) Έχουμε ήδη συνοψίσει τη συγκεκριμένη θέση της υπεράσπισης. Η απάντηση της κατηγορούσας αρχής μέσω της αγόρευσης της κας Χατζηαθανασίου δίδεται με παραπομπή στην υπόθεση Τουμάζου v. Κυπριακής Δημοκρατίας
(2003)2 Α.Α.Δ. 75, όπου η διαφορά στην ανευρεθείσα ποσότητα και αυτής που τελικά κατατέθηκε στο Δικαστήριο οφειλόταν στη διαφορά μικτού και καθαρού βάρους δηλαδή το βάρος της συσκευασίας των δεμάτων που περιείχαν τη ναρκωτική ουσία. Γι΄ αυτό εισηγείται η κατηγορούσα αρχή εύλογα συνάγεται και για την κρινόμενη περίπτωση ότι τα 50 γραμμάρια αφορούν τη διαφορά μικτού και καθαρού βάρους. Επί του εν λόγω θέματος προβαίνουμε στις πιο κάτω διαπιστώσεις: Ουδέποτε οι ΜΚ1 και ΜΚ2 Θουκιδίδου και Γερολέμου αντίστοιχα, ανέφεραν στη μαρτυρία τους ότι η ποσότητα ξηρής φυτικής ύλης ζύγιζε 180 γραμμάρια. Τόσο στις καταθέσεις όσο και στην κυρίως εξέταση τους μίλησαν για ″ποσότητα κάνναβης″ χωρίς αναφορά σε βάρος. Επίσης στα έντυπα Τεκμήριο 3 και Τεκμήριο 7 όπου γίνεται καταγραφή των τεκμηρίων και πάλι δεν συγκεκριμενοποιείται το βάρος αλλά αναγράφεται ″ποσότητα ξηρής φυτικής ύλης″. Για πρώτη φορά γίνεται λόγος για βάρος και συγκεκριμενοποίηση του στην έκθεση Τεκμήριο 70 της ΜΚ4 όπως και στη μαρτυρία της και η σχετική αναφορά δεν ήταν για 180 γραμμάρια αλλά για 131,05 γραμμάρια. Δεν μας διαφεύγει το γεγονός πως όταν ανακρίνοντο οι κατηγορούμενοι 1 και 2 γινόταν αναφορά σε ποσότητα ξηρής φυτικής ύλης 180 περίπου γραμμαρίων. Όμως η τροποποίηση του κατηγορητηρίου με την οποία μειωνόταν η ποσότητα από 180 σε 131,05 γραμμάρια, έγινε στις 2/10/2008 πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας χωρίς ένσταση από την υπεράσπιση. Αν δε, ληφθεί υπόψη το εύρημα μας ότι τα τεκμήρια διακινήθηκαν νομότυπα χωρίς επέμβαση ή αλλοίωση σε αυτά, το αναπόφευκτο συμπέρασμα και εύρημα είναι ότι τα φυτά και η ποσότητα ξηρής φυτικής ύλης που παρουσιάστηκαν και κατατέθηκαν στο Δικαστήριο σαν τεκμήρια είναι τα φυτά και η ξηρή φυτική ύλη που ανευρέθηκαν και παραλήφθηκαν από το σπίτι των κατηγορουμένων το πρωϊ της 31ης Μαρτίου, 2008 από τους ΜΚ1 και ΜΚ2. Ειδικότερα για τη ξηρή φυτική ύλη βρίσκουμε ότι η ποσότητα της είναι η κατατεθείσα στο Δικαστήριο βάρους 131,05 γραμμαρίων χωρίς να υποστεί οποιαδήποτε επέμβαση ή μείωση. Κατά συνέπεια και η συγκεκριμένη θέση της υπεράσπισης δεν μπορεί να πετύχει και απορρίπτεται. ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΤΗΣ 15ης ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ (Θέση υπό στοιχείο 4 πιο πάνω) Η απαλλαγή των κατηγορουμένων 1 και 2 στην 15η κατηγορία, αναπόφευκτα οδηγεί, σύμφωνα με την υπεράσπιση, στην αθώωση τους και στην 16η κατηγορία. Επέκτεινε δε τη θέση του αυτή και στην κατηγορία της καλλιέργειας φυτών κάνναβης δηλαδή την 4η κατηγορία. Όπως ανέφερε στην αγόρευση του η απαλλαγή ενός κατηγορούμενου από μία κατηγορία οδηγεί στην εξαφάνιση των γεγονότων που τη στηρίζουν. Παρέπεμψε δε σχετικά στην υπόθεση Σάκκος v. Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ. 510, όπου λέχθηκαν τα εξής: ″Η ετυμηγορία του κακουργιοδικείου, με την οποία αθωώθηκε ο εφεσείων στην κατηγορία της μεταφοράς, δεν τον απαλλάττει μόνο από το συγκεκριμένο αδίκημα στο οποίο κατηγορείτο, αλλά έχει και ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση των γεγονότων στα οποία αυτό στηρίζεται″. Δεν νοείται υπογράμμισε ο κ.Χριστάκη να αθωώνονται οι κατηγορούμενοι σε κατηγορία της κατοχής και να κρίνονται ένοχοι στην κατηγορία της κατοχής με σκοπό την προμήθεια ή στην καλλιέργεια φυτών κάνναβης, αφού η καλλιέργεια επίσης προϋποθέτει κατοχή. Αντίθετη είναι η θέση της κατηγορούσας αρχής η οποία τόνισε ότι ουδόλως η αθώωση των κατηγορουμένων στην 15η κατηγορία οδηγεί αναπόφευκτα και στην απαλλαγή των κατηγορουμένων στις κατηγορίες 4 και 16 και παρέπεμψε σχετικά στην υπόθεση Ιωάννης Ανδρονίκου v. Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 238/07, ημερ. 15/7/2008. Χρήσιμο είναι να τονιστεί εδώ ότι οι κατηγορούμενοι κατά το στάδιο της εκ πρώτης όψεως θεώρησης της υπόθεσης αθωώθηκαν και απαλλάγησαν στην 15η κατηγορία για τους λόγους που αναγράφονται εκεί και συγκεκριμένα για το ότι η νομική βάση της κατηγορίας δεν υποστήριζε τις λεπτομέρειες και την έκθεση του αδικήματος. Μπορεί η αθώωση ενός κατηγορουμένου για οποιοδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό να ισοδυναμεί με αθώωση του για όλους τους σκοπούς, όμως, στην κρινόμενη περίπτωση το Δικαστήριο ουδόλως στηρίχθηκε ή αναφέρθηκε στα γεγονότα που στήριζαν τη συγκεκριμένη κατηγορία έτσι ώστε να δικαιολογείται η εξαφάνιση των εν λόγω γεγονότων ως η υπεράσπιση εισηγείται. Στην Σάκκος (πιο πάνω) θεωρήθηκε εσφαλμένη η κρίση του Κακουργιοδικείου ότι απαλλαγή του εφεσείοντα στις κατηγορίες 9 και 10 που ισοδυναμούσαν με τη θέση ότι αυτός δεν είχε στην κατοχή του το χασίς ούτε και το είχε διαθέσει στο μάρτυρα, δεν μπορούσε ταυτόχρονα να θεμελιώσει και κατηγορία κατοχής χειροβομβίδας (κατηγορία 5), η οποία κατ΄ ισχυρισμόν είχε δοθεί στον εφεσείοντα από το μάρτυρα, ως αντάλλαγμα της παράδοσης σ΄ αυτόν της ναρκωτικής ουσίας. Οι κατηγορίες όμως εκεί ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες και από πλευράς λογικής συνέχειας και από πλευράς γεγονότων. Στην υπόθεση Ανδρονίκου, το Ανώτατο Δικαστήριο σχολιάζοντας την υπόθεση Σάκκου ανέφερε ότι η εν λόγω απόφαση δεν έχει καθιερώσει την αρχή ότι η αθώωση ενός κατηγορουμένου έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση των γεγονότων πάνω στα οποία στηρίζονται αυτές με αποτέλεσμα να μην μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκ νέου για άλλες κατηγορίες, αλλά ″η ορθή αρχή, κρίνεται, που απορρέει από το ακολουθητέο σύστημα στην ποινική δίκη, είναι ότι δεν εξαφανίζεται η μαρτυρία αυτή καθαυτή, αλλά μόνο ότι οι κατηγορίες στις οποίες αθωώνεται ενδιαμέσως ο κατηγορούμενος απογυμνώνονται από τα υποστηρικτικά τους γεγονότα″. Συνεπώς η συγκεκριμένη θέση της υπεράσπισης δεν μπορεί να γίνει δεκτή και απορρίπτεται. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΦΥΤΩΝ ΚΑΝΝΑΒΗΣ - ΠΟΛΛΑΠΛΟΤΗΤΑ 4ης ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ (Θέση υπό στοιχείο 7 πιο πάνω) Με την 4η κατηγορία καταλογίζεται στους κατηγορουμένους 1 και 2 ότι σε άγνωστη ημερομηνία μεταξύ του Αυγούστου 2007 και της 31ης Μαρτίου 2008 στο σπίτι τους στην οδό Νίκου Ξυλούρη αρ. 1 στα Κάτω Πολεμίδια παράνομα καλλιεργούσαν 60 φυτά του γένους κάνναβης. Το χρονικό αυτό διάστημα των οκτώ περίπου μηνών έδωσε το έρεισμα στον κ.Χριστάκη να εγείρει στην αγόρευση του στο εκ πρώτης όψεως στάδιο - αγόρευση την οποία υιοθέτησε και σ΄ αυτό το στάδιο - ότι η απουσία μαρτυρίας αναφορικά με το χρόνο φύτευσης ενός εκάστου φυτού χωριστά, σε συνδυασμό με το ″αρκετά μεγάλο″ χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο φέρονται οι κατηγορούμενοι 1 και 2 να καλλιεργούσαν τα φυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η κατηγορία πάσχει λόγω πολλαπλότητας. Το Δικαστήριο με την ενδιάμεση του απόφαση αφού πραγματεύεται τον όρο καλλιέργεια και το θέμα της πολλαπλότητας απέρριψε τη σχετική εισήγηση. Στην απόφαση αυτή δεν χρειάζεται να επανέλθουμε. Αρκούμαστε να την υιοθετήσουμε. Παρά την πιο πάνω θέση της, η υπεράσπιση στο παρόν στάδιο και συγκεκριμένα στο πλαίσιο της τελικής αγόρευσης της εισηγείται πως οι κατηγορούμενοι φέρονται να καλλιέργησαν σε μια μόνο μέρα τα φυτά, πράγμα αδύνατο βέβαια, λόγω της διαφοράς στο μέγεθος και το ύψος ενός εκάστου από αυτά. Παρά το γεγονός πως διαπιστώνουμε μια αντίφαση στις θέσεις της υπεράσπισης παρατηρούμε πως δεν ήταν η θέση της κατηγορούσας αρχής - ως ισχυρίζεται ο κ.Χριστάκη - ότι σε μια μόνο μέρα πραγματοποιήθηκε η καλλιέργεια των φυτών. Ούτε η μαρτυρία αλλά ούτε οι λεπτομέρειες του κατηγορητηρίου οδηγούν σε τέτοιο συμπέρασμα. Αντίθετα, τόσο από την μαρτυρία των ΜΚ1 και ΜΚ2 αλλά κυρίως της ΜΚ4, συνάγεται το συμπέρασμα ότι τα φυτά φυτεύθηκαν σε διαφορετικούς χρόνους το καθένα, σε άγνωστη όμως ημερομηνία για την κατηγορούσα αρχή. Εξάλλου στο βαθμό που η 4η κατηγορία αφορά τον κατηγορούμενο 1, ο τελευταίος στην ανακριτική του κατάθεση αλλά και ανώμοτη του δήλωση δέχεται ότι φύτευσε τους σπόρους της κάνναβης σε ξεχωριστές ημερομηνίες και κατέγραψε σε καρτελίτσες (οι οποίες έχουν κατατεθεί στο Δικαστήριο) τις ημερομηνίες φύτευσης εξηγώντας και το λόγο και αναγκαιότητα της τέτοιας αναγραφής. Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στο σπίτι των δύο κατηγορουμένων πραγματοποιόταν καλλιέργεια φυτών κάνναβης. Τα γεγονότα και τα τεκμήρια βοούν. Γλάστρες με φυτά, σύστημα με 17 μπουκάλες για αυτόματο πότισμα, λάμπες με τουϊλς, ποτισμένες και υγρές γλάστρες. Εξάλλου ούτε οι ίδιοι οι κατηγορούμενοι δεν αμφισβήτησαν τη δραστηριότητα αυτή. Εκείνο που πρέπει να τύχει εξέτασης είναι αν ο κατηγορούμενος 1 μόνος, όπως διατείνεται προέβη σε αυτή την παράνομη ενέργεια χωρίς συνδρομή ή συμμετοχή της κατηγορούμενης 2 ή αν αμφότεροι υπέχουν ποινική ευθύνη όπως το κατηγορητήριο τους καταλογίζει. Αποτελεί θέση της υπεράσπισης πως η κατηγορουμένη 2 καμία συμμετοχή είχε, ότι η κατηγορούσα αρχή απέτυχε να αποδείξει κάτι τέτοιο και ως εκ τούτου με γνώμονα τις αρχές της ″κοινής κατοχής″ και ″joint enterprise″ το Δικαστήριο οφείλει να αθωώσει και τους δύο. Από την αντίπερα όχθη αντίθετη είναι η άποψη της κας Χατζηαθανασίου και παραπέμπει στις καταθέσεις των κατηγορουμένων οι οποίοι αποδέχονται την ύπαρξη των υπό καλλιέργεια φυτών και συνακόλουθα τη γνώση της παράνομης καλλιέργειας και υποστηρίζει πως η κατηγορία έχει αποδειχθεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Η συγκεκριμένη κατηγορία έχει ως νομικό έρεισμα πέραν από τα άρθρα 2, 3, 7
(1)(α)
(2)του Περί Ναρκωτικών Φαρμάκων και Ψυχοτρόπων Ουσιών Νόμου 29/77 και το άρθρο 20 του Ποινικού Κώδικα. Οι διατάξεις του άρθρου 20 προσδιορίζουν τις περιπτώσεις όπου υπάρχει συναυτουργία στη διάπραξη ενός εγκλήματος. Η απόδειξη του κοινού σκοπού και της συνέργειας εξαρτάται πάντοτε από τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης και αποδεικνύεται είτε με άμεση είτε με περιστατική μαρτυρία (Ξυδιά κ.α. v. Αστυνομίας
(1993)2 Α.Α.Δ. 174, Χρ. Ιωάννου Τίτος κ.α. v. Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ. 409, Πολυδώρου κ.α. v. Δημοκρατίας
(2007)2 Α.Α.Δ. 492, Γενικός Εισαγγελέας v. M. Binnington, Ποιν. Έφ. 76/07, ημερ. 29/1/2008). Το άρθρο 20 του Ποινικού Κώδικα καθιστά ποινικά υπεύθυνους για διαπραχθέν αδίκημα εκτός από τους φυσικούς αυτουργούς και κάθε ένα ο οποίος συνδράμει ή ενθαρρύνει τη διάπραξη του, όπως και κάθε πρόσωπο που συμβουλεύει ή παροτρύνει άλλο να διαπράξει το αδίκημα (Ηλία v. Συμβουλίου Βελτιώσεως Γερίου
(1994)2 Α.Α.Δ. 137). Ρητά δε προβλέπει, ότι ο καθένας, ο οποίος εμπλέκεται στο αδίκημα, περιλαμβανομένων και των συνεργών σ΄ αυτό, μπορεί να διωχθεί ως αυτουργός (Ταμείο Προνοίας Βιομ. ΣΕΚ v. SAMOA Clothing Industry Ltd.
(2000)2 Α.Α.Δ. 619). Θα πρέπει περαιτέρω να επισημανθεί πως η σημασία της ύπαρξης κοινής κατηγορίας είναι πως παρέχει στην κατηγορούσα αρχή τη δυνατότητα να επικαλεσθεί και να στηριχθεί στις ενέργειες συγκατηγορουμένου ως ενέργειες που συνιστούν την αντικειμενική υπόσταση του αδικήματος, δηλαδή το actus reus που αποδίδεται σε όλους τους κατηγορουμένους (D.P.P. v. Merriman
(1972)2 All E.R. 42 και Βρακάς v. Δημοκρατίας
(1973)2 Α.Α.Δ. 139). Τα στοιχεία που θα κριθούν για απόδειξη του αδικήματος της καλλιέργειας των φυτών κάνναβης εκ μέρους των κατηγορουμένων δίδονται μέσα από περιστατική μαρτυρία η αξία της οποίας όπως έχει αναγνωριστεί ουδόλως υστερεί της άμεσης (Τίτος (πιο πάνω), Παφίτης v. Δημοκρατίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 444). Επομένως το Δικαστήριο οφείλει με βάση τα ενώπιον του στοιχεία να κρίνει την ύπαρξη ή όχι κοινού σκοπού. Η ενώπιον μας μαρτυρία αποκαλύπτει τα πιο κάτω: Α. Γλάστρες με 60 φυτά κάνναβης βρέθηκαν στο σπίτι στο οποίο αμφότεροι οι κατηγορούμενοι διέμεναν. Β. Αμφότεροι οι κατηγορούμενοι γνώριζαν ότι πρόκειται για φυτά κάνναβης. Γ. Γλάστρες με φυτά υπήρχαν τοποθετημένα όχι μόνο στα υπόλοιπα δωμάτια αλλά και στο υπνοδωμάτιο των δύο κατηγορουμένων (η ίδια η υπεράσπιση υπέδειξε το Γ ως το δωμάτιο των κατηγορουμένων 1 και 2) όπως και στην ιδιωτική μπανιέρα του δωματίου αυτού. Δ. Τα φυτά, όπως αποκαλύπτουν οι ταπελλίτσες φυτεύθηκαν σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα. Εξάλλου η θέση που υιοθέτησαν και οι δύο κατηγορούμενοι είναι ότι φυτά κάνναβης καλλιεργούνταν στην κοινή οικία τους εν γνώσει τους και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ε. Με βάση τα ανωτέρω οδηγούμαστε στο αναπόφευκτο συμπέρασμα πως κοινή πρόθεση των κατηγορουμένων, κοινός στόχος και σκοπός ήταν η καλλιέργεια φυτών και η παραγωγή ποσότητας κάνναβης. Η αποδοχή της θέσης των κατηγορουμένων πως η κατηγορουμένη 2 ουδεμία ανάμιξη έχει σε αυτή την παράνομη δραστηριότητα, αντιβαίνει τη δική μας αντίληψη της απλής λογικής των πραγμάτων και συνεπώς καμιά βαρύτητα δεν έχουμε δώσει στη συγκεκριμένη πτυχή της ανώμοτης δήλωσης της κατηγορουμένης 2. Χρήσιμη μνεία για το θέμα τούτο μπορεί να γίνει στην υπόθεση Mario Hurbanek κ.α. v. Αστυνομίας
(2007)2 Α.Α.Δ. 524, της οποίας τα γεγονότα προσομοιάζουν με την παρούσα. Συγκεκριμένα οι δύο εφεσείοντες - κατηγορούμενοι ήσαν αρραβωνιασμένοι και διέμεναν στο ίδιο διαμέρισμα. Στο ερμάρι του κυρίως υπνοδωματίου βρέθηκε ποσότητα ναρκωτικών δηλαδή κάνναβης και ήταν η υπεράσπιση του ενός εκ των εφεσειόντων ότι ήταν περιστασιακός χρήστης κάνναβης, ότι ο ίδιος φύτεψε τρία φυτά σε γλάστρες και ότι η αρραβωνιαστικιά του δεν γνώριζε ότι ήταν φυτά κάνναβης. Η ίδια όμως είχε δεχθεί πως ενώ στην αρχή δεν γνώριζε για το είδος των φυτών σε κάποιο χρονικό διάστημα το υποψιάστηκε και τότε ο εφεσείων δέχθηκε ότι ήταν φυτά κάνναβης και προσπάθησε να τον πείσει να τα ξεριζώσει κάτι που τελικά δεν έγινε μολονότι πέρασαν τρεις μήνες. Ισχυρίστηκαν περαιτέρω ότι η κάνναβης που βρέθηκε προερχόταν από ένα φυτό. Το πρωτόδικο Δικαστήριο με βάση τα ανωτέρω γεγονότα αναφορικά με την ανεύρεση της παράνομης ουσίας αλλά και της μαρτυρίας που είχε ακούσει κατέληξε στο συμπέρασμα πως και η εφεσείουσα γνώριζε τη φύση της παράνομης ουσίας την οποία σε συνεργασία και συμφωνία κατείχε με τον εφεσείοντα. Το Εφετείο επικυρώνοντας την εν λόγω κατάληξη αποφάσισε πως ορθά κρίθηκε ένοχη και η εφεσείουσα στην κατηγορία για κατοχή εφόσον γνώριζε τη φύση της παράνομης ουσίας η οποία φυλασσόταν στο διαμέρισμα στο οποίο και διέμενε με τον αρραβωνιαστικό της. Σαν αποτέλεσμα και η υπό στοιχείο 7 πιο πάνω θέση, απορρίπτεται. ΚΟΙΝΗ ΚΑΤΟΧΗ ΤΗΣ ΞΗΡΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΥΛΗΣ - ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΚΟΙΝΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ - 5η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ (Θέση υπό στοιχείο 8 πιο πάνω) Με αυτή την κατηγορία καταλογίζεται στους κατηγορουμένους 1 και 2 κοινή κατοχή ελεγχόμενου φαρμάκου τάξεως Β, δηλ, κάνναβης, βάρους 131,05 γραμμαρίων. Αρκετά και διάφορα θέματα εγείρει η υπεράσπιση, συνηγορούντα, κατά την άποψη της, στην απόρριψη της κατηγορίας αυτής και κατά συνέπεια σε απαλλαγή των κατηγορουμένων. Για στοιχειοθέτηση της θέσης της η υπεράσπιση επικαλείται πραγματικά αλλά και νομικά στοιχεία. Η θέση της υπεράσπισης ως προς την ″κοινή κατοχή″, είναι ότι στην περίπτωση κοινής κατοχής, η κατηγορούσα αρχή οφείλει να αποδείξει θετικά πως κάθε κατηγορούμενος είχε κατοχή. Ότι η κατοχή δεν ισοδυναμεί με γνώση αλλά με θετική ενέργεια εκ μέρους όλων των κατηγορουμένων. Και πως αν ένας από αυτούς κριθεί πως δεν έχει κατοχή, τότε όλοι (στην κρινόμενη περίπτωση και οι δύο) πρέπει να αθωωθούν. Παρέπεμψε δε το Δικαστήριο σε αυθεντίες και νομολογία (όπως Blackstone Criminal Practice 2000, σελ. 740, Searle
(1971)Crim.L.R. 592, R. v. Strong
(1989)86
(10)LSG 41, κ.α.). Έχουμε μελετήσει και ενδιατρίψει με προσοχή στις Αγγλικές αυθεντίες που ο ευπαίδευτος συνήγορος υπεράσπισης μας παρέπεμψε. Παρατηρούμε τα εξής: Στην κρινόμενη περίπτωση οι κατηγορούμενοι διώκονται και δυνάμει του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα. Ανάλυση του εν λόγω άρθρου έχει γίνει ανωτέρω, τόσο για τη φύση του όσο και των συνεπειών που ενέχει στην διακρίβωση ποινικής ευθύνης ενός κατηγορουμένου. Θεωρούμε περιττό να την επαναλάβουμε. Περιοριζόμαστε να υιοθετήσουμε και για σκοπούς της συγκεκριμένης θέσης της υπεράσπισης, την πιο πάνω ανάλυση. Θεωρούμε σκόπιμο σ΄ αυτό το στάδιο να υπενθυμίσουμε τη νομική πτυχή της έννοιας της κατοχής. Όπως έχει επεξηγηθεί από τη νομολογία σε περιπτώσεις ισχυριζόμενης παράνομης κατοχής ναρκωτικών ουσιών, ο όρος ″κατοχή″ μέσα στην έννοια του Περί Ναρκωτικών Φαρμάκων και Ψυχοτρόπων Ουσιών Νόμου του 1977 σημαίνει φυσικό έλεγχο με ταυτόχρονη γνώση της φύσεως του αντικειμένου της κατοχής. ΄Αμεση μαρτυρία για την ύπαρξη της απαραίτητης γνώσης του mens rea, σπάνια υπάρχει, και κατά κανόνα συμπεραίνεται από τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (Ιακώβου v. Δημοκρατίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 211, Queiss v. Republic
(1987)2 C.L.R. 49, Πολυδώρου (ανωτέρω)). Στην υπό κρίση υπόθεση αμφότεροι οι κατηγορούμενοι προβάλλουν άγνοια της ύπαρξης της επίδικης ποσότητας κάνναβης. Επικαλούνται την απουσία τους από την Κύπρο για την περίοδο από 17/3/2008 μέχρι 14/4/2008. Κοντολογίς εμμέσως πλην σαφώς, ισχυρίζονται ότι κάποιο άγνωστο άτομο, από αυτά που επισκέπτονταν το σπίτι τους, δεν ήταν απίθανο να τοποθέτησε εκεί τη σακούλα με την κάνναβη. Υπενθυμίζοντας ότι ο Vinc διανυκτέρευσε στο σπίτι τους και το γενετικό του υλικό εντοπίσθηκε σε ένα από τα αποτσίγαρα που βρέθηκαν στο χωλ. Για τους πιο κάτω λόγους κρίνουμε ότι δεν πρέπει να δοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στην επί του προκειμένου πτυχή των ανώμοτων δηλώσεων των δύο κατηγορουμένων. Στις ανώμοτες δηλώσεις τους και οι δύο κατηγορούμενοι αναφέρουν πως ποτέ ο κατηγορούμενος 1 δεν θα άφηνε εκτεθειμένη και αφύλακτη τόσο μεγάλη ποσότητα ναρκωτικών. Στις ανακριτικές τους καταθέσεις αναφέρουν ότι ο κατηγορούμενος 1 φύλαγε τις ποσότητες κάνναβης που είχε, σε χρηματοκιβώτιο, το κλειδί του οποίου δεν άφηνε εκτεθειμένο. Όμως ούτε χρηματοκιβώτιο εντοπίστηκε στο σπίτι των κατηγορουμένων ούτε υποβλήθηκε στους μάρτυρες κατηγορίας ή λέχθηκε σε αυτούς σε ποιο δωμάτιο φυλασσόταν η κάνναβης. Εξάλλου παρόμοια συμπεριφορά δεν παρατηρείται και στην περίπτωση των φυτών κάνναβης. Φυτά κάνναβης βρέθηκαν διασκορπισμένα σε ολόκληρο σχεδόν τον χώρο του ανωγείου της κατοικίας των δύο κατηγορουμένων και μάλιστα εύκολα προσβάσιμα. Έχοντας υπόψη τη μαρτυρία και όλο το υλικό που ετέθη ενώπιον μας προβαίνουμε στις πιο κάτω διαπιστώσεις. - Η επίδικη ποσότητα κάνναβης εντοπίστηκε στο δωμάτιο Β (Τεκμήριο 57Β) της οικίας των κατηγορουμένων. Στο ίδιο δωμάτιο εντοπίστηκαν και 17 μπουκάλες οι οποίες κρίθηκε πως αποτελούσαν αντικείμενα που χρησιμοποιούντον για την καλλιέργεια των φυτών κάνναβης. Το δωμάτιο αυτό, όπως μπορεί κάποιος να διαπιστώσει βρίσκεται στο βάθος του διαδρόμου - όχι άμεσα προσβάσιμο - κοντά στο δωμάτιο των κατηγορουμένων. - Η επίδικη ποσότητα κάνναβης εντοπίστηκε σε οικία που κάθε άλλο παρά άσχετη με ναρκωτικά και καλλιέργεια φυτών κάνναβης ήταν. - Ο κατηγορούμενος 1 αλλά και η κατηγορουμένη 2 δέχονται ότι γινόταν καλλιέργεια φυτών κάνναβης στο σπίτι τους και ισχυρίστηκαν μάλιστα ότι οι ποσότητες που παράγονταν, αποθηκεύονταν. Ο χώρος όμως αποθήκευσης τους δεν εντοπίστηκε ούτε και αποκαλύφθηκε στο Δικαστήριο. - Τόσο η κατηγορούμενη 2 όσο και ο κατηγορούμενος 1 στην προσπάθεια τους να αποστασιοποιηθούν από την επίδικη ποσότητα προσπάθησαν να στρέψουν τις υποψίες τους στο Vinc ή σε άλλα πρόσωπα των οποίων το γενετικό υλικό εντοπίστηκε σε αποτσίγαρα ισχυριζόμενοι ότι η παρουσία του γενετικού υλικού στα αποτσίγαρα δηλώνει και την παρουσία των προσώπων αυτών κατά το χρόνο που αυτοί απουσίαζαν. Παρατηρούμε τα εξής. Δεν υπάρχει αποδεκτή μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ότι ο Vinc διανυκτέρευσε το προηγούμενο βράδυ ή οποιοδήποτε βράδυ στο σπίτι των κατηγορουμένων. Ο εντοπισμός αποτσίγαρων στο χωλ δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκη τοποθέτηση τους και άρα παρουσία αγνώστων κατά το χρόνο που οι κατηγορούμενοι απουσίαζαν. Θα μπορούσε η εναπόθεση τους εκεί να έγινε σε χρόνο που οι κατηγορούμενοι βρίσκονταν στην Κύπρο και απλά δεν είχαν καθαριστεί και πεταχτεί τα αποτσίγαρα. Υπενθυμίζουμε πως αποτσίγαρα με το γενετικό υλικό των κατηγορουμένων βρέθηκαν στο δωμάτιο τους. Σίγουρα δεν τοποθετήθηκαν εκεί κατά το χρόνο της απουσίας τους. - Ο ευπαίδευτος συνήγορος των κατηγορουμένων στην προσπάθεια του να καταδείξει ότι και άλλα άτομα είχαν πρόσβαση στο σπίτι υπέδειξε ότι τα φυτά και οι γλάστρες φαίνονταν ποτισμένες και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κάποιος θα τα είχε ποτίσει στο χρονικό διάστημα της απουσίας των κατηγορουμένων. Η απάντηση στην εισήγηση αυτή δίδεται μέσα από την ίδια την ανακριτική κατάθεση του κατηγορούμενου 1 ο οποίος σε σχετική ερώτηση του ανακριτή απάντησε πως δεν έδωσε οδηγίες σε κανένα να ποτίζει τα φυτά, ότι τους είχε παράσχει αρκετή ποσότητα ύδατος για να αντέξουν και ότι εν πάση περιπτώσει τα φυτά κάνναβης δεν απαιτούν συχνό πότισμα. Με όλα αυτά κατά νου και έχοντας υπόψη τη νομική πτυχή του θέματος κρίνουμε πως στη συγκεκριμένη περίπτωση ικανοποιείται το κριτήριο της κοινής κατοχής. Το εν λόγω κριτήριο συνίσταται σύμφωνα με τη νομολογία στο κατά πόσο τα ναρκωτικά αποτελούν μία κοινή παρακαταθήκη (common pool) από την οποία όλοι οι εμπλεκόμενοι σε αυτή την περίπτωση και οι δύο κατηγορούμενοι είχαν το δικαίωμα να προβούν σε ανάληψη κατά βούληση (Πολύβιος Σίφουνας v. Αστυνομίας
(2007)2 Α.Α.Δ. 91). Στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται περί συμμετοχής στην ίδια εγκληματική πράξη και η όλη περιστατική μαρτυρία δεικνύει ακριβώς τόσο την γνώση όσο και την κοινή κατοχή των ναρκωτικών. Εν όψει των πιο πάνω ούτε η υπό στοιχείο 8 θέση της υπεράσπισης μπορεί να πετύχει και συνεπώς απορρίπτεται. 6η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ - ΚΑΤΟΧΗ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ Με την 6η κατηγορία καταλογίζεται στους κατηγορούμενους η κατοχή των 131,05 γραμμαρίων κάνναβης με σκοπό την προμήθεια της σε τρίτα πρόσωπα. Το άρθρο 30Α του Νόμου έχει θεσπίσει μαχητό τεκμήριο απόδειξης της κατοχής των ναρκωτικών με σκοπό την προμήθεια τους σε τρίτο πρόσωπο. Σύμφωνα με αυτό, εφόσον καταδειχθεί ότι πρόσωπο κατείχε ελεγχόμενο φάρμακα η ποσότητα του οποίου υπερβαίνει την από του Νόμου καθοριζομένη, τότε αυτός θεωρείται ότι κατείχε το φάρμακο με σκοπό να το προμηθεύσει σε τρίτο πρόσωπο. Εκτός αν ικανοποιήσει το Δικαστήριο για το αντίθετο. Για την περίπτωση της κάνναβης η ύποπτη ποσότητα η ικανοποιούσα το τεκμήριο είναι τα 30 ή περισσότερα γραμμάρια, ποσότητα που στην παρούσα υπόθεση υπερβαίνει κατά πολύ το όριο της ποσότητας που θέτει ο Νόμος. Οι κατηγορούμενοι δεν έχουν προσφέρει καμία εξήγηση για την κατοχή αυτής της συγκεκριμένης ποσότητας ναρκωτικών. Υπενθυμίζουμε ότι η επί του προκειμένου θέση των κατηγορουμένων ήταν ότι δεν γνώριζαν οτιδήποτε αναφορικά με τη συγκεκριμένη ποσότητα ναρκωτικών. Κρίνεται επομένως ότι οι κατηγορούμενοι κατείχαν από κοινού τα ναρκωτικά με σκοπό την προμήθεια τους σε τρίτα πρόσωπα. 7η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ - ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΝΝΑΒΗΣ Με την κατηγορία αυτή καταλογίζεται σε αμφότερους τους κατηγορουμένους ότι στις 16/3/2008 κάπνισαν κάνναβη. Αποτελεί γεγονός ότι στο δωμάτιο των κατηγορουμένων βρέθηκαν αποτσίγαρα χειροποίητων τσιγάρων και παραδεκτό γεγονός ότι στα αποτσίγαρα αυτά εντοπίστηκε γενετικό υλικό των κατηγορουμένων 1 και 2. Εκείνο που αμφισβητεί η υπεράσπιση είναι το είδος της ουσίας που φαίνεται να περιείχετο στα τσιγάρα και συγκεκριμένα ότι ήταν κάνναβης. Επικαλείται την παράλειψη των ανακριτικών αρχών να αποστείλουν τα τσιγάρα για εξέταση στο Γενικό Χημείο του Κράτους, παράλειψη η οποία όπως ισχυρίζεται στερεί από το Δικαστήριο τη δυνατότητα κρίσης επί του θέματος. Αυτό που προκύπτει από τη νομολογία είναι ότι εκεί όπου είναι δυνατή η επιστημονική εξέταση τεκμηρίων αυτή πρέπει να γίνεται ώστε να παρέχεται στο Δικαστήριο η απαραίτητη γνώση για διαμόρφωση της κρίσης του (βλ. Πέγκερος (πιο πάνω)). Δεν μας διαφεύγει ότι όπου υπάρχει η απαραίτητη γνώση και εμπειρία δεν απαιτείται επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη για έκφραση γνώμης αλλά μπορεί αυτή να αντικατασταθεί από τις γνώσεις και την εμπειρία. Όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση η εκφρασθείσα από τους ΜΚ1 και ΜΚ2 γνώμη δεν έχει στοιχειοθετηθεί έτσι ώστε να μπορεί το Δικαστήριο να ελέγξει την ορθότητα του συμπεράσματος τους. Κατά συνέπεια κρίνουμε ότι το συμπέρασμα τους ότι τα τσιγάρα περιείχαν κάνναβη από την οποία δεν είχε εξαχθεί η ρητίνη δεν είναι ασφαλές. Ως εκ τούτου βρίσκουμε ότι η κατηγορούσα αρχή απέτυχε να αποδείξει την υπόθεση της στην 7η κατηγορία. ΚΑΤΟΧΗ ΣΚΕΥΩΝ ΓΙΑ ΛΗΨΗ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ - 8η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Σύμφωνα με την εν λόγω κατηγορία οι κατηγορούμενοι την 31/3/2008 στο σπίτι τους είχαν στην κατοχή τους σκεύη για τη λήψη ναρκωτικών ουσιών δηλαδή μία χρησιμοποιημένη σπασμένη γυάλινη μπουκάλα καπνίσματος κάνναβης, ένα μεταλλικό σπαστήρα και μία ηλεκτρονική ζυγαριά μάρκας Tanita. Η υπεράσπιση εισηγείται πως την ημερομηνία που τους καταλογίζεται ως ημερομηνία διάπραξης του αδικήματος οι κατηγορούμενοι απουσίαζαν στο εξωτερικό. Περαιτέρω τα αντικείμενα αυτά είναι εύκολα μετακινήσιμα αντικείμενα και βρέθηκαν στο χωλ της οικίας τους που είναι εύκολα προσβάσιμος χώρος. Η κατηγορούσα αρχή αντιτάσσει ότι τα ανευρεθέντα σκεύη χρησιμοποιούνται για τη λήψη ναρκωτικών και πως δεδομένης της κατάθεσης του κατηγορουμένου 1 ότι κάνει χρήση ναρκωτικών και της κατηγορουμένης 2 ότι γνωρίζει για την χρήση που κάνει ο σύζυγος της πρέπει να κριθούν ένοχοι. Προκειμένου για ναρκωτικά η έννοια της κατοχής δεν σημαίνει άμεση φυσική κατοχή ούτε είναι προαπαιτούμενο για να στηρίξει καταδίκη. Μπορεί να υπάρχει νομική κατοχή έστω και αν η φυσική κατοχή βρίσκεται στα χέρια τρίτου ή οπουδήποτε εκτός του άμεσου περιβάλλοντος του κατηγορουμένου. Σχετικά με το θέμα της κατοχής ήδη αυτό το έχουμε πραγματευθεί σε προηγούμενα σημεία της απόφασης μας και ιδίως όταν εξετάζαμε την 5η κατηγορία αυτή της κατοχής ξηρής φυτικής ύλης. Έχοντας υπόψη τη νομική πτυχή του θέματος, τη θέση του κατηγορούμενου 1 ότι χρησιμοποιεί κάνναβη και τη θέση της κατηγορούμενης 2 ότι γνώριζε για τη συγκεκριμένη συνήθεια του συζύγου της, όπως και το γεγονός ότι στο σπίτι λάμβανε χώρα καλλιέργεια φυτών κάνναβης, κρίνουμε ότι η επί του προκειμένου θέση της υπεράσπισης στερείται ερείσματος. ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΦΥΤΩΝ ΚΑΝΝΑΒΗΣ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ (16η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ) - ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ″NECESSITY″ (Θέσεις υπό στοιχεία 5 και 10 πιο πάνω) Με αυτή την κατηγορία καταλογίζεται στους κατηγορουμένους η κατοχή ελεγχόμενου φαρμάκου τάξεως Β με σκοπό προμήθειας τους σε άλλο πρόσωπο. Προσδιορίζεται δε ότι το ελεγχόμενο φάρμακο αποτελούν τα 60 φυτά του γένους κάνναβης από τα οποία δεν είχε εξαχθεί η ρητίνη. Ο ευπαίδευτος συνήγορος των κατηγορουμένων εγείρει και στην περίπτωση αυτή πολλές και διάφορες υπερασπίσεις. Εγείρει εν πρώτοις το θέμα της κατοχής και της κοινής κατοχής εκ μέρους και των δύο κατηγορουμένων, θέμα το οποίο έχουμε πραγματευθεί ανωτέρω και για αυτό η επανάληψη του είναι άσκοπη. Υπενθυμίζοντας την απαλλαγή των κατηγορουμένων από την 15η κατηγορία δηλαδή αυτή της κατοχής των 60 φυτών, ο κ.Χριστάκη υποστηρίζει επίσης ότι η απαλλαγή των κατηγορουμένων στην εν λόγω κατηγορία προδιαγράφει και τη μοίρα αυτής της κατηγορίας. Και την εν λόγω θέση την έχουμε πραγματευθεί σε άλλο σημείο της απόφασης μας για αυτό και θεωρούμε περιττό να επαναλάβουμε οτιδήποτε. Περιοριζόμαστε να υιοθετήσουμε και στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα όσα σχετικά έχουμε πραγματευθεί πιο πάνω. Ο κ.Χριστάκη υποστηρίζει περαιτέρω πως υπάρχει ασάφεια του Νόμου ως προς το αν υπάρχει αδίκημα κατοχής φυτών κάνναβης με σκοπό την προμήθεια γεγονός το οποίο οδηγεί στην αθώωση των κατηγορουμένων. Υπογραμμίζει πως δεν υπάρχει αδίκημα κατοχής φυτών κάνναβης με σκοπό την προμήθεια αφής στιγμής ″το φυτό κάνναβης″ δεν περιλαμβάνεται στον ορισμό της κάνναβης όταν μάλιστα υπάρχουν μέρη του φυτού όπως οι ρίζες που δεν εμπίπτουν στον ορισμό αυτό. Εξάλλου συνεχίζει η εισήγηση του κ.Χριστάκη αν η πρόθεση του νομοθέτη ήταν να δημιουργήσει αδίκημα κατοχής φυτών κάνναβης με σκοπό την προμήθεια θα το δημιουργούσε ρητά δημιουργώντας παράλληλα και μαχητό τεκμήριο. Αντ΄ αυτού όμως ο νομοθέτης, συνεχίζει η εισήγηση του κ.Χριστάκη, δημιούργησε αδίκημα καλλιέργειας φυτών κάνναβης και θέσπισε τεκμήριο για καλλιέργεια με σκοπό την προμήθεια χωρίς να θεσπίσει αδίκημα κατοχής φυτών κάνναβης με σκοπό την προμήθεια. Αντίθετη είναι βέβαια η άποψη της κας Χατζηαθανασίου. Εν όψει του μεγάλου αριθμού των φυτών που οι κατηγορούμενοι καλλιεργούσαν και κατείχαν εύλογα πρέπει, εισηγείται η κα Χατζηαθανασίου, να αιτιολογήσουν την ύπαρξη τους. Υποδεικνύει δε η εκπρόσωπος της κατηγορούσας αρχής πως ο κατηγορούμενος 1, εάν όντως κατείχε τα φυτά για προσωπική του χρήση θα αναμένετο να προβεί σε ισομερή ποσοτικά κατανομή των φυτευθέτων ώστε να παρέχει στον εαυτό του συνεχή προμήθεια. Οι ημερομηνίες όμως φύτευσης όπως αναγράφονται στις ταπελίτσες δεν αποδεικνύουν κάτι τέτοιο. Εξάλλου υπέδειξε η κα Χατζηαθανασίου ο Νόμος θέτει σαν βάση τα τρία φυτά για καλλιέργεια ως ένδειξη της ποσότητας για προσωπική χρήση και οτιδήποτε πέραν αυτού θεωρείται ως προμήθεια. Συστατικά στοιχεία του εν λόγω αδικήματος είναι: Κατοχή ελεγχόμενου φαρμάκου. Κατοχή με σκοπό την προμήθεια. Έχουμε μελετήσει προσεκτικά τις εκατέρωθεν εισηγήσεις. Σε σχέση με την έννοια και όρο κατοχή και κοινή κατοχή τα έχουμε πραγματευθεί σε προηγούμενο σημείο της απόφασης μας και ως εκ τούτου θεωρούμε ότι η επανάληψη τους περιττεύει. Η εισήγηση της υπεράσπισης περί ανυπαρξίας αδικήματος κατοχής φυτών κάνναβης είχε εγερθεί και στο στάδιο που είχε κλείσει η υπόθεση της κατηγορούσας αρχής και το Δικαστήριο θα αποφάσιζε για την εκ πρώτης όψεως υπόθεση. Οι ίδιες θέσεις είχαν τεθεί και τότε και το Δικαστήριο με την ενδιάμεση του απόφαση ημερομηνίας 22/12/2008 τις απέρριψε για τους λόγους που εκεί εκτείθενται. Πιστεύουμε ότι είναι αχρείαστη η επανάληψη τους. Αρκεί να αναφέρουμε και τονίσουμε πως το αδίκημα - αντικείμενο της 16ης κατηγορίας - είναι η κατοχή ελεγχόμενου φαρμάκου τάξεως Β ήτοι κάνναβης, όχι η κατοχή φυτού κάνναβης. Το φυτό δε, περιλαμβάνει και τα φύλλα και το στέλεχος και τις ανθοφόρες περιοχές τα οποία περιέχονται στον όρο κάνναβη. Για να χρησιμοποιήσουμε μία παλιά ρήση ″το μείζον περιέχει και το έλαττον″. Είναι περαιτέρω θέση του κ.Χριστάκη πως στο φυτό υπάρχουν μέρη όπως η ρίζα που δεν περιέχουν ρητίνη. Η απάντηση δίδεται από τη μαρτυρία της κας Κανάρη η οποία εμφαντικά δήλωσε πως ″Η ρητίνη είναι το συστατικό του φυτού που περιέχει μέσα τις κανναβινοειδείς ουσίες και εντοπίζονται κατά κύριο λόγο στους αδένες του φυτού″. Εξήγησε δε ότι ″Οι κανναβινοειδείς ουσίες εντοπίζονται στους αδένες είναι στο φύλλωμα αλλά επίσης μπορούν να προσδιοριστούν και στις ανθοφόρες περιοχές αν υπάρχουν. Όμως από την εμπειρία μας είδαμε αρκετές φορές ακόμα και στον κορμό αυτές τις ουσίες αλλά σίγουρα σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις″. Ερχόμαστε τώρα να εξετάσουμε το δεύτερο συστατικό στοιχείο, αυτό της κατοχής με σκοπό την προμήθεια. Το άρθρο 30Α του Νόμου δημιουργεί μαχητό τεκμήριο στη βάση του οποίου κατηγορούμενος που διαπιστώνεται πως κατέχει παράνομη ουσία πέραν καθορισμένης ποσότητας, δέον να δείξει, με το βάρος βέβαια απόδειξης την πιθανολόγηση, πως δεν τα κατείχε με σκοπό να τα προμηθεύσει σε τρίτους. Η ποσότητα που θέτει σαν βάση ο Νόμος είναι 30 γραμμάρια κάνναβης αναφορικά με κατοχή κάνναβης και τρία φυτά και άνω αναφορικά με την καλλιέργεια. Στη συγκεκριμένη κατηγορία μιλάμε για κατοχή 60 φυτών κάνναβης. Δεδομένου ότι ο Νόμος στην περίπτωση κατοχής φυτών δεν προσδιορίζει αριθμό, χρήσιμη καθοδήγηση παρέχει η νομολογία η οποία και πριν την ανωτέρω νομοθετική ρύθμιση εξήγαγε, στην απουσία νομοθετικής ρύθμισης, συμπέρασμα για ύπαρξη σκοπού προμήθειας χρησιμοποιώντας περιστατική μαρτυρία. Εξέχουσα θέση σ΄ αυτό το είδος περιστατικής μαρτυρίας είχε το ύψος της ποσότητας του απαγορευμένου φαρμάκου (βλ. Joussef v. Δημοκρατίας
(1993)2 Α.Α.Δ 289, Ιωάννου v. Δημοκρατίας
(2002)2 Α.Α.Δ. 301, Σάββα Γεωργίου κ.α. v. Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 7726 και 7728, ημερ. 21/10/2008). Να σημειωθεί ότι στην υπόθεση Ιωάννου επρόκειτο για 97 φυτά κάνναβης ενώ στην υπόθεση Γεωργίου 45 φυτά. Επομένως δεν ευσταθεί η θέση της υπεράσπισης πως στην απουσία μαχητού τεκμηρίου προμήθειας για την κατοχή φυτών αυτό δεικνύει την πρόθεση του νομοθέτη να μην δημιουργήσει αδίκημα κατοχής ελεγχόμενου φαρμάκου δηλαδή φυτών κάνναβης με σκοπό την προμήθεια. Στην κρινόμενη υπόθεση ο αριθμός των φυτών δεν είναι ευκαταφρόνητος. Υπενθυμίζουμε ότι πρόκειται για 60 φυτά. Ο κατηγορούμενος 1, μέσω της ανακριτικής του κατάθεσης και ανώμοτης δήλωσης, με στόχο να πλήξει την θέση της κατηγορούσας αρχής ότι κατείχε τα φυτά με σκοπό την προμήθεια σε τρίτους, πρόταξε το επιχείρημα ιδίας χρήσης με την δικαιολογία της πάθησης των πολυκυστικών νεφρών και τους πόνους που η εν λόγω πάθηση προκαλεί. Το συγκεκριμένο επιχείρημα, ο ευπαίδευτος συνήγορος το ενέταξε με την αγόρευση του, στα πλαίσια ″της υπεράσπισης της αναγκαιότητας για ιατρικούς λόγους (necessity for medical reasons)″. Σύμφωνα με τη νομολογία, η συγκεκριμένη υπεράσπιση δεν μπορεί να εκφύγει από τις αρχές υπό τις οποίες τελεί η έγερση της γενικής υπεράσπισης της αναγκαιότητας (necessity) (βλ. R. v. Quale, R. v. Wales, R. v. Taylor and Lee, R. v. Kenny, Attorney General΄s Reference (No 2. of 2004), Cr. App. R. 34
(2005), από το βιβλίο The Criminal Appeal Reports 2005, London, Sweet & Maxwell, 2005). Οι εν λόγω αρχές, συνοπτικά έχουν ως πιο κάτω: Η ύπαρξη τέτοιων εξωγενών συνθηκών οι οποίες αντικειμενικά κρινόμενες να είναι σε θέση να αντέξουν την εξονυχιστική δικαστική πρόκληση. (Extraneous circumstances): Με βάση το Εφετείο στη σελ. 560 ″For the defence of necessity of circumstances to be potentially available, there must be extraneous circumstances capable of objective scrutiny by judge and jury″ Η ύπαρξη πόνου (pain) Η κατάφαση άμεσου και επείγοντος γεγονότος (imminence and immediacy) Σ΄ αυτό το στάδιο θα πρέπει να πούμε, ότι σε σχέση με το είδος και τη φύση της πάθησης του κατηγορούμενου 1 σχετική είναι η μαρτυρία του ΜΥ1, ειδικού νεφρολόγου στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Έχουμε ήδη αναφερθεί σε λεπτομέρειες της μαρτυρίας του νωρίτερα για αυτό θεωρούμε περιττό να τις επαναλάβουμε. Δεχόμαστε τη μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα στο σύνολο της και κάμνουμε ανάλογα ευρήματα. Επισημαίνουμε όμως τη θέση του μάρτυρα πως η ιατρική επιστήμη δεν συστήνει την κάνναβη ως φάρμακο αν και αποδέχεται τις καταπραϋντικές της ιδιότητες. Για τους πιο κάτω λόγους όμως κρίνουμε ότι δεν θα πρέπει να δοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στην πτυχή των ανώμοτων δηλώσεων των κατηγορουμένων, ότι κατείχαν τη συγκεκριμένη απαγορευμένη ουσία για σκοπούς χρήσης της από τον κατηγορούμενο 1 με τη δικαιολογία της αντιμετώπισης των συμπτωμάτων και συγκεκριμένα των πόνων που η πάθηση των νεφρών από την οποία ο τελευταίος υποφέρει, του προκαλούσε. α. Ο κατηγορούμενος 1 έχρηζε ιατρικής παρακολούθησης για το συγκεκριμένο πρόβλημα του κάθε 3 - 4 μήνες. β. Ο κατηγορούμενος 1 αναζήτησε ιατρική βοήθεια για αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της πάθησης του, μόνο μια φορά. Αυτή που επισκέφθηκε τον ΜΥ1 στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. γ. Ο κατηγορούμενος 1 τη μοναδική αυτή φορά που επισκέφθηκε τον μάρτυρα δεν του ζήτησε οποιαδήποτε καταπραϋντικά φάρμακα ούτε ο γιατρός του χορήγησε αναλγητική φαρμακευτική αγωγή δεδομένου ότι ο κατηγορούμενος ήδη ελάμβανε τέτοια. Αυτά δε που ελάμβανε δεν ήταν κάνναβη αλλά φαρμακευτική αγωγή που ο Νόμος δεν απαγορεύει. δ. Οι κατηγορούμενοι οι οποίοι φέρουν και το βάρος ανατροπής του μαχητού τεκμηρίου ότι δεν είχαν την κάνναβη με σκοπό την προμήθεια αλλά για χρήση υπό του κατηγορουμένου 1, όφειλαν να αποδείξουν έστω και στον περιορισμένο βαθμό που απαιτείται, την ποσότητα κάνναβης η οποία αναμενόταν να παραχθεί από τα 60 φυτά και για πόσο χρονικό διάστημα αυτή θα τον αρκούσε, πράγμα όμως που απέτυχαν να πράξουν. ε. Η ιατρική επιστήμη δεν συστήνει την κάνναβη ως φάρμακο αν και αποδέχεται τις καταπραϋντικές τις ιδιότητες. Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω κρίνουμε ότι οι κατηγορούμενοι απέτυχαν να αποσείσουν το βάρος απόδειξης ότι δεν κατείχαν την κάνναβη με σκοπό την προμήθεια σε τρίτα πρόσωπα το οποίο είναι καταλυτικό για την τύχη και της 16ης κατηγορίας. Εν όψει των πιο πάνω και οι υπό στοιχεία 5 και 10, πιο πάνω θέσεις, της υπεράσπισης απορρίπτονται. ΠΛΑΝΗ ΠΕΡΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ - ΣΥΖΥΓΙΚΟΣ ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΟΣ (Θέσεις υπό στοιχεία 9 και 11 πιο πάνω) Σύμφωνα με την υπεράσπιση, οι πιο πάνω υπερασπίσεις προβάλλονται από την κατηγορουμένη 2, διαζευκτικά με τη θέση που υιοθέτησε και συγκεκριμένα με τη θέση ότι τα φυτά - τεκμήρια δεν είναι αυτά που εντοπίστηκαν στην οικία της, όπως και με τη θέση ότι η ξηρή φυτική ύλη δεν είναι δική της. Ανεξάρτητα από το κατά πόσον προσφέρεται ή όχι η προώθηση διαζευκτικών υπερασπίσεων σε ποινικές υποθέσεις, αναφορικά με τις συγκεκριμένες υπερασπίσεις παρατηρούμε τα πιο κάτω: Α. Πλάνη περί τα πράγματα: Η πλάνη περί τα πράγματα μπορεί να αποτελέσει υπεράσπιση αν ικανοποιηθούν οι πιο κάτω προϋποθέσεις: Αν τα γεγονότα ήταν αυτά που ο κατηγορούμενος νόμιζε τότε η πράξη του δεν θα ήταν ένοχη (the actus would not have been reus). Η πλάνη είναι πλάνη περί τα πράγματα. Η πλάνη πρέπει να είναι γνήσια. Έχοντας κατά νου τα ευρήματα στα οποία έχουμε ήδη καταλήξει μετά από αξιολόγηση της μαρτυρίας, η συγκεκριμένη υπεράσπιση την οποία προβάλλει η κατηγορούμενη 2 δεν μπορεί να πετύχει και απορρίπτεται. Β. Συζυγικός εξαναγκασμός: Αναφορικά με την εν λόγω υπεράσπιση σχετικές είναι οι πρόνοιες του άρθρου 18 του Κεφ. 154 οι οποίες από μόνες τους καταδεικνύουν, εν όψει των ευρημάτων μας, το ανεδαφικό της εν λόγω υπεράσπισης. Παραθέτουμε τις εν λόγω πρόνοιες αυτούσιες: ″18. Η έγγαμη γυναίκα δεν απαλλάσσεται ποινικής ευθύνης για τις πράξεις ή παραλείψεις που διενεργήθηκαν από αυτήν με μόνο το λόγο ότι αυτές διενεργήθηκαν με την παρουσία του συζύγου της″. Εν όψει των πιο πάνω και ιδιαίτερα της θέσης που πρόβαλε η υπεράσπιση, σύμφωνα με την οποία η συγκεκριμένη υπεράσπιση θα πρέπει να πετύχει απλά γιατί τα όσα καταλογίζονται στην κατηγορούμενη 2 διενεργήθηκαν στην παρουσία του συζύγου της, κρίνουμε ότι η συγκεκριμένη υπεράσπιση δεν μπορεί να πετύχει. Σαν αποτέλεσμα όλων των πιο πάνω βρίσκουμε ότι η κατηγορούσα αρχή απέδειξε την υπόθεση της εναντίον και των δύο κατηγορουμένων πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας στις κατηγορίες 4, 5, 6, 8 και 16 στις οποίες και βρίσκουμε τους δύο κατηγορουμένους ένοχους. Οι κατηγορούμενοι αθωώνονται και απαλλάσσονται στην κατηγορία 7. (Υπ.) ............ Α. Πασχαλίδης, Π.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ (Υπ.) ............ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. /ΜΠ (Υπ.) ............ Subject: Criminal/Assize Court/Final Λ. Μάρκου, Ε.Δ. (Αναφορά: Καλλιέργεια φυτών κάνναβης, κατοχή κάνναβης, κατοχή με σκοπό την προμήθεια, κάπνισμα κάνναβης και κατοχή σκευών για λήψη ναρκωτικών). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο