Αστυνομικός Διευθυντής Λεμεσού ν. Μιχάλη Χατζηπαύλου, Αρ. Υπόθεσης: 4008/09, 27 Φεβρουαρίου 2009

(4)του Περί Βίας στην Οικογένεια (Πρόληψη και Προστασία Θυμάτων) Νόμου (Ν119(Ι)/2000). Σύμφωνα με τα γεγονότα όπως έχουν εκτεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, το θύμα είναι μαθητής ηλικίας 13 ετών και στις 11.2.2009 συζητούσε με τη μητέρα του, η οποία τον παρατηρούσε γιατί δεν είχε διαβάσει το μάθημά του. Ο κατηγορούμενος που είναι πατέρας του παιδιού, άκουσε τη συνομιλία, επενέβηκε και αφού άρχισε να του φωνάζει, τον χτύπησε με τα χέρια του στο πρόσωπο. Την επόμενη ο ανήλικος πήγε στον παππού του, ο οποίος ήταν το πρόσωπο που συνήθως τον έπαιρνε στο σχολείο. Του ανέφερε ότι δεν ήθελε να πάει όταν δε ρωτήθηκε για τους λόγους, ο ανήλικος του ανέφερε ότι «τον έδερε ο πατέρας του». Σήκωσε στην συνέχεια το σκούφο του και τότε ο παππούς παρατήρησε ότι το παιδί είχε μώλωπες στο πρόσωπο. Μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου διαπιστώθηκε ότι έφερε οίδημα και μώλωπες στο αριστερό μέρος του προσώπου του. Ακολούθησε η σύλληψη του κατηγορούμενου μετά που έγινε σχετική καταγγελία στην Αστυνομία. Όταν κατηγορήθηκε ο κατηγορούμενος παραδέχθηκε ενοχή στο αδίκημα. Σύμφωνα με τη δημόσια κατήγορο ο κατηγορούμενος είναι λευκού ποινικού μητρώου. Στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης , εκδόθηκε επιπλέον διάταγμα απομάκρυνσης του κατηγορούμενου από την οικογενειακή στέγη μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης δυνάμει των προνοιών του Περί Βίας στην Οικογένεια Νόμου (Ν.119

(1)/2000. Ο συνήγορος υπεράσπισης στην αγόρευσή του για μετριασμό της ποινής, αναφέρθηκε αρχικά στις προσωπικές συνθήκες του κατηγορούμενου όπως εμφαίνονται στην έκθεση του Γραφείου Ευημερίας. Σύμφωνα με την έκθεση, ο κατηγορούμενος είναι 36 ετών και επαγγέλλεται τον σιδερά. Είναι παντρεμένος και από το γάμο του έχει αποκτήσει 4 παιδιά. Είναι σήμερα όλοι ανήλικοι, με μεγαλύτερο το θύμα της επίθεσης. Η έκθεση του Γραφείου Ευημερίας, καταδεικνύει ότι ο κατηγορούμενος είχε δύσκολα παιδικά χρόνια. Ο πατέρας του σκοτώθηκε το 1974 στον πόλεμο όταν ο κατηγορούμενος ήταν μόλις ηλικίας μόλις ενός έτους. Ο ίδιος και τα αδέλφια του μεγάλωσαν με τη γιαγιά εκ μητρός, η οποία διέμενε με την οικογένεια. Τα παιδικά του χρόνια χαρακτηρίζονται από οικονομικές δυσκολίες αλλά και την έλλειψη ουσιαστικής παρουσίας και της μητέρας από το σπίτι, η οποία σύναψε δεσμό με έγγαμο άνδρα. Όταν ήταν 10 χρονών, ο κατηγορούμενος βίωσε και την απουσία της γιαγιάς, η οποία είχε αποβιώσει. Κατά τη διάρκεια του γάμου του, ο κατηγορούμενος αντιμετώπισε αρκετές δυσκολίες στις σχέσεις του με τη σύζυγο του, οι οποίες εστιάζονται μεταξύ άλλων και σε θέματα διαπαιδαγώγησης των παιδιών, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εντάσεις, πιέσεις και σοβαρά προβλήματα επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια. Το 2005 οδηγήθηκαν σε ολιγόμηνη διάσταση. Στη συνέχεια κατέβαλαν προσπάθειες για συμφιλίωση και γεφύρωση των διαφορών τους εξαιτίας των παιδιών. Ο 13χρονος Χρίστος, που είναι το θύμα της επίθεσης, παρέμεινε στάσιμος στο δημοτικό σχολείο. Στο παρόν στάδιο φοιτά στην Α΄ τάξη Γυμνασίου παρουσιάζοντας μαθησιακές δυσκολίες και είναι ενταγμένος στο πρόγραμμα αναλφαβητισμού. Επιπλέον, βοηθείται από καθηγητή στο σπίτι. Όπως αναφέρθηκε από τη μητέρα του, λόγω των προβλημάτων που παρουσιάζει, στο παρελθόν υπήρξε συνεργασία με παιδοψυχολόγο. Η οικογένεια βοηθείται με δημόσιο βοήθημα με σκοπό την οικονομική στήριξη της αλλά και λόγω προβλημάτων που παρουσιάστηκαν στα παιδιά. Οι υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας, παρέχουν καθοδηγητική στήριξη στους γονείς για συνεργασία με παιδοψυχολόγο στα πλαίσια της προληπτικής εργασίας και στήριξης για τους ανήλικους. Αναφέρεται επιπλέον στην έκθεση του Γραφείου Ευημερίας ότι στο παρόν στάδιο, παρά τις δυσκολίες που πιθανό να αντιμετωπίζει το ζεύγος, καταβάλλει προσπάθειες για γεφύρωση των διαφορών και φαίνεται οι γονείς να ενδιαφέρονται για τα παιδιά τους, στα πλαίσια βέβαια των δυνατοτήτων τους. Ο συνήγορος υπεράσπισης στην αγόρευσή του για μετριασμό της ποινής, αναφέρθηκε επιπλέον στην ειλικρινή απολογία του κατηγορούμενου η οποία εκφράστηκε μέσω της άμεσης παραδοχής του, τόσον στην Αστυνομία όσον και ενώπιον του Δικαστηρίου. Αναφέρθηκε επιπλέον στις προσωπικές του συνθήκες όπως έχουν αναφερθεί στην Έκθεση του Γραφείου Ευημερίας, το γεγονός ότι είναι πατέρας 4 ανήλικων παιδιών τα οποία εξαρτώνται απόλυτα από αυτόν αφού η γυναίκα του δεν εργάζεται. Όσον αφορά το περιστατικό, το χαρακτήρισε μεμονωμένο και μέσα στα πλαίσια έντασης, δεδομένου ότι το παιδί δεν είχε διαβάσει την κατ' οίκον εργασία του. Ο συνήγορος εισηγήθηκε τέλος ότι το Δικαστήριο θα μπορούσε στα πλαίσια αυτής της υπόθεσης και με δεδομένες τις προσωπικές συνθήκες του κατηγορούμενου να διατάξει αντί άλλης ποινής, όπως τεθεί υπό κηδεμονία δυνάμει του άρθρου 25 του Νόμου. Το αδίκημα που διέπραξε ο κατηγορούμενος θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σοβαρό. Η σοβαρότητα προκύπτει κυρίως από τις υπό του Νόμου προβλεπόμενες ποινές. Σύμφωνα με το άρθρο 3

(4)του Περί Βίας στην Οικογένεια Νόμου, η ποινή για το υπό κρίση αδίκημα είναι φυλάκιση μέχρι 5 χρόνια και/ή χρηματική ποινή μέχρι £5.000,00 το ανάλογο σήμερα σε ευρώ. Οι αυστηρές ποινές που προβλέπει ο σχετικός νόμος, αντανακλούν την ευαισθησία του νομοθέτη και κατ' επέκταση την ευαισθησία της κοινωνίας της ίδιας όσον αφορά τη διάπραξη αυτού του είδους των αδικημάτων μέσα στην οικογένεια. Γενικότερα, τα αδικήματα βίας θεωρούνται από τη φύση τους σοβαρά γιατί εκτός από τη σωματική ακεραιότητα του θύματος, πλήττουν κυρίως και την προσωπικότητά του. Ιδιαίτερα δε αδικήματα βίας μέσα στην οικογένεια, δημιουργούν ανυπέρβλητα προβλήματα στον ψυχικό κόσμο των ανηλίκων ή οιωνδήποτε άλλων θυμάτων, μειώνουν την αυτοεκτίμηση τους και αποτελούν τα ίδια, πιθανή εστία συνεχούς έντασης και διάπραξης και άλλων εγκλημάτων μέσα στην οικογένεια. Θα ανέμενε δε κάποιος από τον κατηγορούμενο λόγω του ιστορικού του, ο οποίος έχει στερηθεί ακριβώς τη γονική φροντίδα και στοργή, να την επιδεικνύει ο ίδιος στα τέκνα του και όχι να τους συμπεριφέρεται με αυτό τον εξευτελιστικό και απάνθρωπο τρόπο. Η άσκηση ωμής βίας είτε ως μέσο τιμωρίας είτε ως μέσο εκδίκησης, όπως έχω πολλές φορές νομολογηθεί δεν συνάδει με την κοινωνία των ανθρώπων. Σε μια σύγχρονη κοινωνία όπου επικρατεί ο νόμος και όχι η δύναμη του ισχυρού, τα αδικήματα αυτά θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με αυστηρές ποινές και τα Δικαστήρια οφείλουν, με βάση τη νομολογία, να προστατεύουν τη σωματική ακεραιότητα και την αξιοπρέπεια των θυμάτων ιδιαίτερα των ανυπεράσπιστων παιδιών. Παραθέτω το πιο κάτω χαρακτηριστικό απόσπασμα από την απόφαση Γενικός Εισαγγελέας ν. Τόκκαλου

(2001)2 ΑΑΔ 95: «Η χρήση βίας κατά των συνανθρώπων συνιστά αδίκημα ιδιάζουσας σοβαρότητας· πλήττει το θεμελιώδες δικαίωμα της σωματικής ακεραιότητας του ατόμου το οποίο κατοχυρώνει το άρθρο 7.1 του Συντάγματος και καταρρακώνει την αξιοπρέπειά του. Η ωμή χρήση βίας είτε ως μέσο επικράτησης, είτε ως μέσο εκδίκησης, είτε ως μέσο τιμωρίας, δεν έχει θέση στην κοινωνία των ανθρώπων. Η εκδήλωσή της πρέπει να τιμωρείται με την αυστηρότητα που επιβάλλει η σοβαρότητα του εγκλήματος και η ανάγκη για τη γενική καταστολή τέτοιας συμπεριφοράς.» Η σοβαρότητα του αδικήματος στην παρούσα υπόθεση, επιβαρύνεται κατά την κρίση μου και από το γεγονός ότι η αφορμή που οδήγησε στο επεισόδιο ήταν ουσιαστικά ασήμαντη. Εάν το γεγονός ότι ένα παιδί με μαθησιακά προβλήματα δεν κατάφερε να διαβάσει τα μαθήματα του, μπορεί να οδηγήσει σε αυτού του είδους την τιμωρία, διερωτώμαι αν διέπραττε κάτι πιο σοβαρό τι θα του έκανε ο κατηγορούμενος. Και δεν είναι βέβαια ορθή η θέση της υπεράσπισης όπως εκφράστηκε στην αγόρευση του συνηγόρου ότι ο κατηγορούμενος ενήργησε με τον πιο πάνω τρόπο για να βοηθήσει τον ανήλικο. Δεν είναι με αυτό τον τρόπο που βοηθούν ένα παιδί με μαθησιακά προβλήματα. Θα λάβω υπόψη για σκοπούς μετριασμού της ποινής τους υπόλοιπους μετριαστικούς παράγοντες που έχουν λεχθεί εκ μέρους του συνηγόρου υπεράσπισης αφού η ανάγκη εξατομίκευσης της ποινής δεν ατονεί. Ακόμα και στις περιπτώσεις όπου απαιτείται η επιβολή αυστηρής ποινής, αυτή σύμφωνα με τη νομολογία, πρέπει να αρμόζει τόσο στις συνθήκες του αδικήματος όσο και στις προσωπικές περιστάσεις του δράστη. Στην παρούσα υπόθεση, λαμβάνω πολύ σοβαρά υπόψη την άμεση παραδοχή και μεταμέλεια του κατηγορούμενου, στοιχείο που του δίδει το δικαίωμα να ζητά την επιείκεια του Δικαστηρίου ως επίσης και το λευκό του ποινικό μητρώο. Πολύ σοβαρά υπόψη θα λάβω επίσης το γεγονός ότι η οικογένεια του εξαρτάται απόλυτα από τον ίδιο οικονομικά αλλά και τις προσπάθειες που καταβάλλει με την σύζυγο του με βάση την έκθεση του Γραφείου Ευημερίας με τη βοήθεια κοινωνικού λειτουργού αλλά και παιδοψυχολόγου για να βελτιωθεί η κατάσταση των παιδιών. Πρέπει όμως να αναφέρω ότι τα μετριαστικά αυτά περιστατικά δεν είναι τέτοιας έκτασης που να υπερφαλαγγίζουν την ανάγκη για αποτελεσματική εφαρμογή του Νόμου. Μπορούν να επηρεάσουν το ύψος της ποινής όχι όμως το είδος της, η οποία πρέπει να είναι ποινή φυλάκισης. Έχω την αίσθηση ότι οποιαδήποτε άλλη ποινή θα έστελλε λανθασμένα μηνύματα και δεν θα εξυπηρετούσε τους σκοπούς του νόμου. Έχοντας υπόψη δε όλα τα περιστατικά της υπόθεσης, επιβάλλω στον κατηγορούμενο ποινή φυλάκισης δύο μηνών στην κατηγορία που αντιμετωπίζει. Θα εξετάσω στη συνέχεια την πιθανότητα αναστολής της ποινής αφού έχει τεθεί ζήτημα εκ μέρους της υπεράσπισης όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 25 του Νόμου Περί Βίας στην Οικογένεια. Σύμφωνα με το άρθρο 25

(2)του νόμου, το Δικαστήριο αν το κρίνει σκόπιμο, μπορεί να επιβάλει στον κατηγορούμενο ποινή φυλάκισης με αναστολή ανεξάρτητα από τις πρόνοιες του άρθρου 5 του περί της Υφ' Όρον Αναστολής της Εκτέλεσης Ποινής Φυλάκισης Νόμου και να θέσει κατά τη διάρκεια της αναστολής τον κατηγορούμενο υπό κηδεμονία και υπό τον ειδικό όρο ή οποιουσδήποτε άλλους όρους που αναφέρονται στο εδάφιο 1. Επιπλέον, το εδάφιο

(1)του άρθρου 25 αναφέρεται συγκεκριμένα στον όρο ότι ο κατηγορούμενος θα υποβληθεί σε θεραπευτική αγωγή αυτοελέγχου από ειδικούς ή με άλλους όρους που το Δικαστήριο θα κρίνει αναγκαίους. Είναι γεγονός ότι όσον αφορά το άρθρο 3.2 του Περί της Υφ' Όρον Αναστολής της Εκτέλεσης Ποινής Φυλάκισης Νόμου (Ν.95/72), το Δικαστήριο έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια για αναστολή της ποινής φυλάκισης. Η αναστολή της ποινής μπορεί να δοθεί σε συσχετισμό όχι μόνο με τα περιστατικά της υπόθεσης αλλά και τις προσωπικές συνθήκες του δράστη. Θεωρώ ότι η ίδια διακριτική ευχέρεια δίδεται και δυνάμει του άρθρου 25 του Περί Βίας στην Οικογένεια Νόμου (Ν.119(Ι)/2000, η οποία περιορίζεται μόνο στο γεγονός ότι η αναστολή μπορεί να δοθεί υπό όρους. Οι όροι αυτοί, αφορούν διάταγμα κηδεμονίας δυνάμει του Περί Κηδεμονίας Αδικοπραγούντων Νόμου (Ν.46(Ι)/96). Έχω προβληματιστεί αρκετά στο κατά πόσο θα αναστείλω την ποινή φυλάκισης, επιβάλλοντας κάποιους όρους στον κατηγορούμενο. Κατέληξα ότι ενόψει και της προσπάθειας που γίνεται για να επιλυθούν κάποια προβλήματα που δημιουργούν ένταση στο ζεύγος με τη βοήθεια του Γραφείου Ευημερίας ότι θα μπορούσε υπό όρους να δοθεί αναστολή της ποινής φυλάκισης που επιβλήθηκε στον κατηγορούμενο. Κυρίαρχο στοιχείο στην απόφαση μου αυτή, αποτελεί επίσης το γεγονός ότι παρά την απαράδεχτη συμπεριφορά του κατηγορούμενου, αυτός εξακολουθεί να είναι πατέρας 4 ανήλικων παιδιών που εξακολουθούν να στηρίζονται αποκλειστικά οικονομικά στον ίδιο. Θα του δοθεί έτσι μια δεύτερη ευκαιρία από το Δικαστήριο με την αναστολή της ποινής, υπό τον όρο όμως ότι θα τεθεί υπό κηδεμονία για όλη την περίοδο αναστολής της ποινής φυλάκισης. Επιπλέον, το διάταγμα κηδεμονίας θα εκδοθεί υπό τον όρο ότι με την βοήθεια του Γραφείου Ευημερίας, θα υποβληθεί σε θεραπευτική αγωγή αυτοελέγχου από ειδικούς σε σχέση με την άσκηση βίας που άσκησε προς το τέκνο του. (Το Δικαστήριο επεξηγεί στον κατηγορούμενο την πιθανότητα ενεργοποίησης της ποινής σε περίπτωση διάπραξης παρόμοιου ή άλλου αδικήματος που τιμωρείται με ποινή φυλάκισης δυνάμει του άρθρου 3

(4)του Περί της Υφ' Όρον Αναστολής της Εκτέλεσης Ποινής Φυλάκισης Νόμου (Ν.95/72)). Επίσης το Δικαστήριο εκδίδει διάταγμα κηδεμονίας για περίοδο 3 ετών από σήμερα δυνάμει των προνοιών του Περί Κηδεμονίας Αδικοπραγούντων Νόμου (Ν.41(Ι)/96). Ο κατηγορούμενος θα τεθεί υπό την επιτήρηση κηδεμονευτικού λειτουργού για περίοδο 3 ετών από σήμερα. Σύμφωνα με το άρθρο 5

(4)του Νόμου 41(Ι)/96, ο κατηγορούμενος θα διαμένει στην Επαρχία Λεμεσού. Σε περίπτωση αλλαγής της διεύθυνσης του, θα ειδοποιήσει εκ των προτέρων τον κηδεμονευτικό λειτουργό υπό την επιτήρηση του οποία θα τεθεί δυνάμει του παρόντος διατάγματος. Ο κατηγορούμενος θα συμμορφώνεται καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου κηδεμονίας με τις υποδείξεις και απαιτήσεις του κηδεμονευτικού λειτουργού, τις οποίες ο τελευταίος θα θεωρήσει αναγκαίες για τη διασφάλιση της καλής του διαγωγής και την αποτροπή επανάληψης οποιουδήποτε νέου περιστατικού ή αδικήματος βίας μέσα στην οικογένεια. Επιπλέον, το παρόν διάταγμα δίδεται υπό τον όρο ότι ο κατηγορούμενος με τη βοήθεια του κηδεμονευτικού λειτουργού θα υποβληθεί σε θεραπευτική αγωγή αυτοελέγχου από ειδικούς για να αποφευχθεί η επανάληψη οποιασδήποτε πρόκλησης βίας. Ο κηδεμονευτικός λειτουργός θα εφοδιάζει το Δικαστήριο κάθε 6 μήνες με έκθεση προόδου αναφορικά με την τήρηση και εφαρμογή του διατάγματος. Σε περίπτωση που ο κατηγορούμενος παραλείψει να συμμορφωθεί με τις πρόνοιες του παρόντος διατάγματος ή παραλείψει να συμμορφωθεί με οποιαδήποτε υπόδειξη του επιτηρούντος κηδεμονευτικού λειτουργού, το Δικαστήριο να ενημερωθεί αμέσως με σχετική έκθεση του κηδεμονευτικού λειτουργού. Αντίγραφο του παρόντος διατάγματος να παραδοθεί από τον Πρωτοκολλητή στο Επαρχιακό Γραφείο Ευημερίας Λεμεσού. (Το Δικαστήριο επεξηγεί στον κατηγορούμενο σε απλή γλώσσα τις συνέπειες του διατάγματος κηδεμονίας που εκδόθηκε σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 5

(7)του Νόμου 46(Ι)/96). ............ Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου Επαρχιακός Δικαστής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο