Αστυνομικός Διευθυντής Λεμεσού ν. Σάββας Σκορδής, Αρ. Υπόθεσης: 18918/07, 20.3.2009

(1)(β) της Ποινικής Δικονομίας Κεφ. 155, του εξηγήθηκαν τα δικαιώματά του και επέλεξε να προβεί σε ανώμοτη δήλωση, με την οποία υιοθέτησε το Τεκμήριο 3 (γραπτή κατάθεση την οποία είχε δώσει στην Αστυνομία) καθώς και το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 5 (σύντομη κατάθεση σε έντυπο της Αστυνομίας). Στη γραπτή κατάθεση που είχε δώσει στην Αστυνομία δύο μέρες μετά το δυστύχημα, ο Κατηγορούμενος αναφέρει ότι στις 23.2.2007 στις 17:50 οδηγούσε το αυτοκίνητό του στην οδό Αχαΐας με ανατολική κατεύθυνση και τα φώτα αναμμένα. Όταν έφθασε στη συμβολή με την οδό Βασιλέως Κωνσταντίνου σταμάτησε στο Αλτ και ανέμενε. Όταν ελευθερώθηκε ο δρόμος έδειξε με το δείκτη του και εκκίνησε για να κάνει δεξιά στροφή και να κατευθυνθεί νότια, με πολύ χαμηλή ταχύτητα. Σύμφωνα με τον Κατηγορούμενο, μόλις ευθυγραμμίστηκε το αυτοκίνητο στην οδό Β. Κωνσταντίνου, είδε ξαφνικά έναν άνθρωπο να τρέχει στο δρόμο, επιχειρώντας να διασταυρώσει από αριστερά προς τα δεξιά ως η πορεία του Κατηγορουμένου. Ο τελευταίος εφάρμοσε αμέσως τα φρένα και ακινητοποίησε το αυτοκίνητο, ενώ ο πεζός έπεσε στην άσφαλτο κοντά στο μπροστινό δεξιό φτερό του αυτοκινήτου. Ο Κατηγορούμενος αναφέρει ότι δεν είχε καταλάβει αν το αυτοκίνητο κτύπησε πάνω στον πεζό ή το αντίστροφο. Ο πεζός, σύμφωνα με την κατάθεση του Κατηγορουμένου, εκινείτο με γρήγορο βηματισμό. Προηγουμένως, ο Κατηγορούμενος δεν είχε προσέξει οποιοδήποτε πεζό στο πεζοδρόμιο ούτε και αντιλήφθηκε ότι κάποιος πεζός είχε πρόθεση να διασταυρώσει. Το Τεκμήριο 5, το οποίο υιοθέτησε Κατηγορούμενος με την ανώμοτη δήλωσή του, περιέχει σύντομη κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία τη μέρα του δυστυχήματος, στην οποία ουσιαστικά αναφέρει περιληπτικά τα όσα δήλωσε στη συνέχεια στη γραπτή κατάθεση Τεκμήριο 3. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Ο ΜΚ1, εξεταστής της υπόθεσης, γενικά μου έκανε καλή εντύπωση, αφού μετέφερε με αντικειμενικότητα τα ευρήματά του από τη διερεύνηση του δυστυχήματος. Δεν ήταν όμως σε θέση να διαφωτίσει πλήρως το Δικαστήριο όσον αφορά τις συνθήκες του δυστυχήματος και το πραγματικό σημείο σύγκρουσης, καθότι τα σημεία «Χ» και «Χ1» τοποθετήθηκαν στο σχέδιο με βάση τις υποδείξεις των εμπλεκομένων και όχι κάποιων ευρημάτων στη σκηνή. Όσον αφορά το συμμετρικό σχέδιο που κατέθεσε ως Τεκμήριο 3, αποτελεί την πραγματική μαρτυρία και, ως έχει νομολογηθεί, αποτελεί στοιχείο κρίσης της αξιοπιστίας των μαρτύρων και του ελέγχου των λεπτομερειών της μαρτυρίας. Αποτελεί περαιτέρω σταθερό οδηγό για τον καθορισμό των γεγονότων που συνέτειναν στην πρόκληση του δυστυχήματος[1]. Όσον αφορά τη μαρτυρία του πεζού, σημειώνω ότι ήταν έκδηλη η προσπάθειά του να πείσει ότι έλεγξε δεόντως το δρόμο και δεν ευθύνεται καθόλου για το δυστύχημα. Η προσπάθειά του αυτή φανερώθηκε από τον τρόπο που κατέθετε, αλλά και από την υπερβολική έμφαση που έδινε συνεχώς στο ότι ο δρόμος ήταν καθαρός όταν επιχείρησε να διασταυρώσει. Σε κάποια σημεία προσπαθούσε εμφανώς να προσαρμόσει την εκδοχή του ούτως ώστε να συνάδει με τη μαρτυρία του αστυνομικού. Για παράδειγμα, ενώ αρχικά δήλωσε ότι το ρολόι το οποίο φορούσε στο αριστερό χέρι έσπασε με το πέσιμο στην άσφαλτο (το οποίο είναι λογικό), όταν αντιλήφθηκε ότι ο αστυνομικός κατέθεσε ότι ο πεζός του είχε αναφέρει ότι το ρολόι έσπασε λόγω επαφής με το δεξιό μπροστινό φτερό του αυτοκινήτου, άλλαξε εκδοχή, ισχυρίστηκε ότι τελικά έτσι πρέπει να είχε συμβεί και προώθησε ένα παράλογο σενάριο ότι πιθανό να τοποθέτησε το αριστερό χέρι στο δεξιό φανάρι ενστικτωδώς για να προστατευτεί. Σημειώνω επιπλέον ότι ο ΜΚ2 επέμεινε ότι υπήρχε φως ημέρας, ότι οπωσδήποτε δεν ήταν σούρουπο και ότι τα οχήματα δεν είχαν ανάψει τα φώτα τους, ενώ ο ΜΚ1 κατέθεσε ότι ήταν σούρουπο και ο Κατηγορούμενος ανέφερε στη κατάθεσή του ότι είχε τα φώτα αναμμένα. Περαιτέρω, το σημείο σύγκρουσης το οποίο υπέδειξε ο πεζός στον ΜΚ1 («Χ1» στο σχέδιο) είναι στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας σε σχέση με την πορεία του αυτοκινήτου, το οποίο, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση της παρόδου και την πορεία του Α όπως φαίνεται στο σχέδιο, δεν είναι λογικό. Προφανώς το υπέδειξε για να καταδείξει ότι διήνυσε μεγάλη απόσταση στο δρόμο πριν κτυπηθεί από το αυτοκίνητο. Συνεπώς κρίνω πως τα όσα ανέφερε ο ΜΚ2 δεν χαρακτηρίζονται από την απαιτούμενη σταθερότητα και συνοχή έτσι ώστε να είναι σε θέση το Δικαστήριο να βασιστεί στη μαρτυρία του με ασφάλεια σε σχέση με τις πραγματικές συνθήκες του δυστυχήματος. Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της μαρτυρίας του ΜΚ2, κατά την κρίση μου, ήταν η αναφορά του ότι είχε τελειώσει ένα μάθημα στο φροντιστήριο και σε λίγα λεπτά θα άρχιζε άλλο. Συνεπώς δεν είχε πολύ χρόνο να πάει στο αυτοκίνητό του και να επιστρέψει για το επόμενο μάθημα. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τον ισχυρισμό του Κατηγορουμένου για τρέξιμο ή γρήγορο βηματισμό του πεζού - ο οποίος στην ουσία επιβεβαιώθηκε από τη μαρτυρία του πεζού ότι παρέμεινε στο πεζοδρόμιο για ελάχιστο χρόνο πριν εισέλθει με γρήγορο βηματισμό, κοιτάζοντας μόνο μπροστά του- οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ο πεζός να εισήλθε στο δρόμο βιαστικά χωρίς να ελέγξει δεόντως το δρόμο. Η ανώμοτη δήλωση στην οποία προέβη ο Κατηγορούμενος λαμβάνεται υπόψη ώστε να δώσει μία άλλη υφή στα γεγονότα, εάν και εφόσον αυτό επιτρέπεται από τη δοθείσα μαρτυρία[2]. Παρόλον ότι δεν αξιολογείται, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει καμία αποδεικτική αξία. Δεν πρέπει, βεβαίως, να εξαχθούν οποιαδήποτε συμπεράσματα ενοχής από την επιλογή αυτή. Όσον αφορά τη γραπτή κατάθεση του Κατηγορουμένου, υπάρχει σωρεία αποφάσεων σχετικά με τη βαρύτητα την οποία το Δικαστήριο μπορεί να προσδώσει στην κατάθεση ενός Κατηγορουμένου[3]. Σημειώνω ότι ο Κατηγορούμενος, τόσο στη γραπτή κατάθεσή του όσο και στο έντυπο της Αστυνομίας Τεκμήριο 5, το οποίο συμπληρώθηκε τη μέρα του δυστυχήματος, αναφέρει ότι έλεγξε το δρόμο δεόντως πριν εξέλθει από την πάροδο, ότι εισήλθε στον κύριο δρόμο με χαμηλή ταχύτητα και ότι ακινητοποίησε το αυτοκίνητο μόλις αντιλήφθηκε τον πεζό να εισέρχεται ξαφνικά μέσα στο δρόμο. Παρατηρώ επίσης ότι το σημείο σύγκρουσης «Χ» το οποίο υπέδειξε στην Αστυνομία, λαμβάνοντας υπόψη την πορεία του αυτοκινήτου, συνάδει πλήρως με τη λογική, σε αντίθεση με το σημείο «Χ1» που υπέδειξε ο πεζός, και το οποίο θα σήμαινε ότι ο Κατηγορούμενος εκινείτο στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας. Νομική Πτυχή Το άρθρο 8 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου 86/72 αναφέρει ότι όποιος οδηγεί μηχανοκίνητο όχημα σε οδό χωρίς να καταβάλλει την προσήκουσα επιμέλεια και προσοχή, ή χωρίς να επιδεικνύει εύλογη μέριμνα για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν την οδό, είναι ένοχος αδικήματος. Το τι συνιστά αμέλεια έχει επανειλημμένα κριθεί σε πληθώρα αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην Αναστάσης Παύλου ν. Αστυνομίας,

(1998)2 ΑΑΔ 68 αναφέρονται τα ακόλουθα στη σελίδα 73: «Η οδήγηση εξυπακούει την εξάσκηση προσήκουσας προσοχής. Το ερώτημα που εγείρεται σε περιπτώσεις αμελούς οδήγησης κατά παράβαση του άρθρου 8 του Νόμου 86/72 είναι κατά πόσο ο οδηγός εκπλήρωσε την υποχρέωση εξάσκησης λογικής φροντίδας και προσοχής για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το κριτήριο που εφαρμόζεται σε μια τέτοια περίπτωση είναι αντικειμενικό και οι παράμετροι του αναφέρονται στη συμπεριφορά ενός συνετού και σώφρονα και όχι του τέλειου οδηγού. (Ιδε Παναγιώτου ν. Αστυνομίας

(1982)1 Α.Α.Δ. 585, Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και Βασιλείου ν. Αστυνομίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 202)». Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο. Το τι διαφέρει είναι το βάρος της αποδείξεως. Όπως αναφέρεται στη Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 1 στη σελίδα 4: «Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκο προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί - (α) η φύση του καθήκοντος και (β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του, κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια».[4] Όπως προκύπτει και από τη σχετική Νομολογία, ένας οδηγός έχει καθήκον τήρησης της δέουσας παρατηρητικότητας πάντοτε και κάτω από όλες τις περιστάσεις (βλ. Κωνσταντίνου ν. Κατσούρη

(1975)1 C.L.R. 188). Η αμέλεια είναι συνυφασμένη με το χρόνο, τόπο και άλλες συνθήκες, και παράλειψη να δει κανείς ότι είναι απλά ορατό αποτελεί αμέλεια (Νικολαϊδης ν. Οικονομίδης

(1963)2 C.L.R. 78). Όταν η πιθανότητα κινδύνου είναι εύλογα αντιληπτή, παράλειψη προφύλαξης συνιστά αμέλεια (βλ. Κυριάκος Αργυρού ν. Αστυνομίας,

(2002)2 Α.Α.Δ. 378). Περαιτέρω, στις περιπτώσεις όπου επίδικη είναι η φύση του καθήκοντος επιμέλειας έναντι πεζού, έχει νομολογηθεί ότι το καθήκον για λήψη εξαιρετικά αποτρεπτικών μέτρων προκύπτει αφού εκδηλωθεί κίνδυνος στο δρόμο, για την αποφυγή του οποίου ο συνετός οδηγός πρέπει να δράσει. Η παρουσία ενήλικου πεζού στο κράσπεδο του δρόμου δεν υποδηλώνει αφ'εαυτής την ύπαρξη κινδύνου, για τον οποίο πρέπει να ληφθούν μέτρα προφύλαξης. Κίνδυνος μπορεί να προκύψει αφότου ο πεζός αποπειράται να διασταυρώσει το δρόμο (βλ. Murrel ν. Αστυνομίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 217 στις σελ. 223-4). Συμπεράσματα Στην προκειμένη περίπτωση, δεν έχει καταδειχθεί ενώπιον του Δικαστηρίου με θετική και αξιόπιστη μαρτυρία και στο βαθμό που απαιτείται ότι δεν ευσταθεί η εξήγηση που έδωσε ο Κατηγορούμενος στην κατάθεσή του σε σχέση με τις κινήσεις και αντιδράσεις του κατά τον ουσιώδη χρόνο - ότι δηλαδή εκινείτο με χαμηλή ταχύτητα και ακινητοποίησε το αυτοκίνητο μόλις αντιλήφθηκε τον πεζό να εισέρχεται ξαφνικά μέσα στο δρόμο. Εφόσον δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ο πεζός να εισήλθε στο δρόμο βιαστικά, με γοργό βήμα και χωρίς να ελέγξει δεόντως το δρόμο, και εφόσον ο Κατηγορούμενος ισχυρίζεται ότι εφάρμοσε τα φρένα και ακινητοποίησε το αυτοκίνητο αμέσως, συνεπάγεται ότι δεν έχει αποδειχθεί περάν πάσης αμφιβολίας οποιαδήποτε έλλειψη της δέουσας παρατηρητικότητας ή αμελούς οδικής συμπεριφοράς εκ μέρους του Κατηγορουμένου. Επαναλαμβάνω ότι σύμφωνα με τη νομολογία ο κίνδυνος προκύπτει αφότου ο πεζός επιχειρήσει να διασταυρώσει το δρόμο. Τα κενά στην υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη. Δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσον εύλογες και αν είναι, και η απόδειξη της κατηγορίας και κάθε στοιχείου που τη συνιστά βαρύνει εξ ολοκλήρου την Κατηγορούσα Αρχή[5]. Εφαρμόζοντας τις πιο πάνω νομικές αρχές και υπό το φως των πιο πάνω, καταλήγω ότι η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να αποδείξει την υπόθεσή της πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Ο Κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται από την Κατηγορία που αντιμετωπίζει. ........................................... Σ. Κλεόπα - Χατζηκυριάκου Επαρχιακός Δικαστής Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Criminal/Traffic/Final (Αναφορά: Αμελής Οδήγηση) [1] Βλ. Αντώνη Σωτηρίου ν. Αστυνομίας,

(2002)2 ΑΑΔ 307, Θεοφάνους ν. Αστυνομίας

(1990)2 ΑΑΔ 160, Κονναρή ν. Κυριάκου,

(1996)1Α ΑΑΔ 267, Κυριάκου ν. Δημητρίου,

(1997)1Γ ΑΑΔ 1362, Α/φοι Παπαλαζάρου Λτδ ν. Σοφοκλή Μιχαήλ,

(1997)1Γ ΑΑΔ 1388. [2] Βλ.. Δημοσθένους ν. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 129, Στέλιος Σοφοκλέους ν.Ανδριανής Μ. Καλογήρου

(1997)1 Α.Α.Δ. 369). [3] Βλ. Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας

(1989)2 A.A.D. 109 στην οποία γίνεται αναφορά στην Αγγλική υπόθεση Findlay Duncan 73 Crim. App. R. 359. [4] Βλ. επίσης Παλαιομυλίτης ν. Τροχαίας

(1996)2 Α.Α.Δ. 300, Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 1, Βίττη ν. Αστυνομίας

(1990)2 Α.Α.Δ. 31, στη σελ. 37, Θεοφάνους ν. Αστυνομίας

(1990)2 Α.Α.Δ. 160, Derek Knell v. Αστυνομίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 51, Ioannis Charalambous v. Police

(1982)1 C.L.R. 134, Portokallides v. Police

(1987)2 C.L.R. 86. [5] Βλ. Λοϊζου ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 363 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο