ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ν. Ανδρέα Ιωάννου, Αρ. Υπόθεσης: 7659/09, 23 Νοεμβρίου, 2009

(1)/00) όπως τροποποιήθηκε. Βασικός άξονας της εισήγησης του συνηγόρου υπεράσπισης είναι ότι η άρνηση της κατηγορούσας αρχής να παράσχει στην υπεράσπιση το εν λόγω μαρτυρικό υλικό παραβιάζει τόσο τις ως άνω νομοθετικές πρόνοιες όσο και την αρχή της ισότητας των όπλων. Όπως διευκρίνισε ο κ. Χ΄΄ Πιέρας οι εν λόγω κασέτες απαιτούνται για να καταστεί δυνατή η μελέτη και ανάλυση του περιεχομένου τους τόσο από το δικηγόρο της υπεράσπισης όσο και από εμπειρογνώμονες. Θεωρώντας αυτονόητη την εξουσία του Δικαστηρίου να εκδώσει το αιτούμενο διάταγμα, ο συνήγορος εξέφρασε την προθυμία του να αναλάβει οποιαδήποτε προσωπική ευθύνη για τη διασφάλιση της ορθής φύλαξης του μαρτυρικού υλικού. Στο αίτημα υπήρξε ένσταση από την κα Σοφοκλέους, η οποία εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο δεν μπορεί να υποχρεώσει την κατηγορούσα αρχή να παραδώσει μαρτυρικό υλικό και το θέμα τυχόν επηρεασμού της υπεράσπισης του κατηγορουμένου εξαιτίας της μη παράδοσης του μαρτυρικού υλικού μπορεί να τεθεί στο τέλος της δίκης μέσα στα πλαίσια του ισχυρισμού ότι ο κατηγορούμενος δεν έτυχε δίκαιης δίκης. Κατά τα άλλα η συνήγορος δικαιολόγησε την άρνηση παράδοσης αντιγράφων των πιο πάνω κασετών στη βάση των προνοιών του Άρθρου 35 του Νόμου 119

(1)/2000, όπως τροποποιήθηκε, τονίζοντας ταυτόχρονα ότι η κατηγορούσα αρχή, έχοντας παραδώσει αντίγραφο της απομαγνητοφωνημένης και δακτυλογραφημένης ηχητικής ζώνης της οπτικοταινίας στην οποία καταγράφηκε η κατάθεση της ανήλικης Χ.Α., είναι πρόθυμη κατ΄ εφαρμογή της επιφύλαξης του Άρθρου 35

(2)να επιτρέψει την προβολή της εν λόγω οπτικοταινίας στο δικηγόρο του κατηγορουμένου και σε τυχόν εμπειρογνώμονα όσες φορές και για όσο χρονικό διάστημα επιθυμεί η υπεράσπιση. Πρωταρχικά θα πρέπει να εξεταστεί από το Δικαστήριο κατά πόσο έχει εξουσία να εκδώσει διάταγμα τέτοιας φύσης ως το αιτούμενο. Το όλο θέμα αποτέλεσε αντικείμενο εκτεταμένης και ενδελεχούς συζήτησης από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Κορέλλης ν. Γενικού Εισαγγελέα

(1998)1(Γ) ΑΑΔ 1718, όπου στην απόφαση της πλειοψηφίας στη σελ. 1755 κάτω από τον τίτλο «Συμπέρασμα» συνοψίζονται οι σχετικές αρχές ως εξής: «Συμπέρασμα: H διαδικασία μιας ποινικής δίκης οριοθετείται από τον Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμο, Κεφ. 155. Η διάγνωση της ποινικής ευθύνης ενός κατηγορουμένου πρέπει να επιδιώκεται μέσα στα πλαίσια που προδιαγράφονται από τις διατάξεις του Κεφ. 155 και όχι έξω από αυτά. Η έκταση του βαθμού της προδικαστικής αποκάλυψης μαρτυρικού υλικού ρυθμίζεται από το άρθρο 7 του ιδίου Νόμου με τις επιταγές του οποίου η Κατηγορούσα Αρχή, καθώς ισχυρίζεται, έχει συμμορφωθεί. Τα άρθρα 12.5 (β), 30.2 και 35 του Συντάγματος, το άρθρο 6

(1)και 3(β) της Σύμβασης και οι συμφυείς εξουσίας του Δικαστηρίου δεν παρέχουν έρεισμα για την έκδοση των επίδικων διαταγμάτων. Εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της Κατηγορούσας Αρχής να παραδώσει στην υπεράσπιση όλο το υλικό το οποίο καλύπτεται από το πιο πάνω άρθρο 7 ή οποιοδήποτε άλλο υλικό για να καταστεί η δίκη δίκαιη. Εναπόκειται στον κατηγορούμενο στο τέλος της δίκης να ισχυριστεί ότι μη αποκαλυφθέν υλικό ήταν απαραίτητο για την ετοιμασία της υπεράσπισης (βλ. Jespers, πιο πάνω) και ότι η μη αποκάλυψη του τον έχει πράγματι επηρεάσει δυσμενώς (prejudice) (Βλ. Law of the European Convention on Human Rights (πιο πάνω) σελ. 255). Σε τέτοια περίπτωση ο κατηγορούμενος δεν μένει χωρίς θεραπεία. Το δικαστήριο έχει εξουσία να προχωρήσει στην απαλλαγή του. Η έννοια της δίκαιης δίκης συναρτάται με τη διεξαγωγή της. Χωρίς νομοθετική ή δικονομική εξουσιοδότηση δεν είναι δυνατή η λήψη προληπτικών μέτρων για την διασφάλιση του συνταγματικού δικαιώματος για δίκαιη δίκη. Μια τέτοια πορεία συνεπάγεται την υιοθέτηση μέτρων - όπως ήταν εδώ η περίπτωση - πέρα και έξω από το Νόμο και τους Δικονομικούς Κανόνες. Πρωτοβουλία για έκδοση διαταγμάτων χωρίς νομοθετική ή δικονομική κάλυψη όχι μόνο αντιβαίνει προς το Νόμο αλλά συμβάλλει στην εκτροπή και εκτροχιασμό της ποινικής διαδικασίας με συνέπειες αρνητικές για την ορθή απονομή της ποινικής δικαιοσύνης. Όπως έχει πρόσφατα τονιστεί, (βλ. Παναρέτου κ.α. ν. Δημοκρατίας

(1997)1(Γ) Α.Α.Δ. 1707), η πορεία της διαδικασίας δεν είναι ιδιωτική υπόθεση των διαδίκων και η τήρηση των θεσμών δεν είναι θέμα επιλογής. Είναι ανάγκη να ασκεί το Δικαστήριο, στην ευθύνη του οποίου εμπίπτει η πορεία της διαδικασίας, τον οφειλόμενο έλεγχο ώστε να αντιμετωπίζεται η μη συμμόρφωση προς τους θεσμούς αλλά και να μη εκτρέπεται η διαδικασία από την κατεύθυνση της. Δεν υπάρχει νομοθετική ή δικονομική εξουσιοδότηση για ενασχόληση πριν από τη δίκη με το τι αποτελεί αποκαλύψιμο, ουσιαστικό, σχετικό ή άσχετο. Η πορεία που έχει υιοθετηθεί από το Κακουργιοδικείο δεν διασφαλίζει το δικαίωμα για δίκαιη δίκη. Αντίθετα πλήττει την αρχή της ισότητας των όπλων και συμβάλλει μόνο στην καθυστέρηση παραβιάζοντας έτσι το άρθρο 30.2 του Συντάγματος.» Στην πολύ πρόσφατη απόφαση Αναφορικά με την αίτηση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας αρ. 62/2009 ημερ. 6.10.2009, σε αίτηση για έκδοση ενταλμάτων της φύσης certiorari και prohibition, ο Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πασχαλίδης αναφέρθηκε στην υπόθεση Κορέλλης (πιο πάνω) και ερμηνεύοντας την απόφαση του ΕΔΑΔ στην υπόθεση Korellis αρ. 54528/2000 ημερομηνίας 7.1.2003, κατέληξε ότι η νομολογία παραμένει αναλλοίωτη και πως τα λεχθέντα τόσο στην απόφαση στην Αίτηση 54528/2000 όσο και στην Αίτηση 60804/2000, η οποία απορρίφθηκε στο προδικαστικό στάδιο ως αβάσιμη, δεν δίδουν εξουσία στο Δικαστήριο να διατάξει αποκάλυψη μαρτυρικού υλικού. Επισημαίνεται ότι στις εν λόγω υποθέσεις, η αιτούμενη αποκάλυψη αφορούσε τεκμήρια διαφορετικής φύσης από την παρούσα και προφανώς δεν αφορούσε τις πιο πάνω πρόνοιες του Ν. 119

(1)/2000. Ωστόσο, η θέση της νομολογίας τυγχάνει εφαρμογής και στη παρούσα περίπτωση, δεδομένου ότι δεν δίνεται τέτοια εξουσία στο Δικαστήριο ούτε από το άρθρο 35 του εν λόγω Νόμου. Εφαρμόζοντας τις πιο πάνω αρχές στην παρούσα υπόθεση, καταλήγουμε ότι δεν έχουμε εξουσία να εκδώσουμε το αιτούμενο διάταγμα ελλείψει νομοθετικής ή δικονομικής εξουσιοδότησης. Εναπόκειται λοιπόν στον κατηγορούμενο, στο τέλος της δίκης, αν κρίνει σκόπιμο, να ισχυριστεί ότι το μη αποκαλυφθέν υλικό ήταν απαραίτητο για την ετοιμασία της υπεράσπισης του και ότι η μη αποκάλυψη του τον έχει επηρεάσει δυσμενώς και το θέμα τότε θα μπορεί να εξεταστεί στο πλαίσιο του κατά πόσο έχει διεξαχθεί δίκαιη δίκη. Υπό το φως των πιο πάνω θεωρούμε ότι δεν είναι ορθό να αποφασιστεί στο παρόν στάδιο κατά πόσο είναι δικαιολογημένη ή όχι η άρνηση της κατηγορούσας αρχής να παραδώσει αντίγραφα των πιο πάνω αναφερομένων κασετών στην υπεράσπιση. Κατά συνέπεια το αίτημα απορρίπτεται. (Υπ.) ............. Κ. Σταματίου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) .............. Λ. Καουτζάνη, Α.Ε.Δ. (Υπ.) .............. Μ. Αμπίζας, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής. Subject: Criminal/Assize Court/Interim Ref: Αίτημα αποκάλυψης μαρτυρικού υλικού πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο