G MOLESKIS AND SONS ENGINEERING LTD ν. A M SUNBLINDS SHADING SOLUTIONS LTD κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 18133/07, 16.03.2009

(2000)2 ΑΑΔ 289 περιορίστηκε στη θέση ότι στην περίπτωση τυπογραφικών λαθών δυνατό να επιτρέπεται η τροποποίηση, όχι όμως στη δοσμένη περίπτωση που η τροποποίηση αφορά ουσιώδη εις αντιδιαστολή τυπικής παρατυπίας. Παρόλα ταύτα, η ευπαίδευτη συνήγορος προχώρησε να αναφέρει ότι εις περίπτωση που το δικαστήριο ήθελε αποφασίσει ότι κέκτηται εξουσία τροποποίησης, στην υπό κρίση υπόθεση τυχόν έγκριση του αιτήματος θα επηρεάσει δυσμενώς την υπεράσπιση των κατηγορουμένων εφόσον θα τους αποστερήσει αυτή τη πτυχή της υπεράσπισης τους. Εξαρχής παρατηρώ ότι μεταξύ κατηγορούσας αρχής και υπεράσπισης αποτελεί κοινό τόπο πως η υφιστάμενη στο κατηγορητήριο περιγραφή της κατηγόρου εταιρείας, δεν ανταποκρίνεται στα πραγματικά δεδομένα. Με αυτή τη διαπίστωση εις χείρας, προχωρώ σε εξέταση των νομικών σημείων που ηγέρθηκαν. Η πρώτη πτυχή της ένστασης των κατηγορουμένων θέλει το αίτημα της κατηγορούσας αρχής να παραμένει μετέωρο άνευ δικονομικού ερείσματος. Προτού όμως απαντηθεί αυτό το ερώτημα αναγκαία πιστεύω κρίνεται η εξακρίβωση του ακολουθητέου τύπου κατηγορητηρίου, κατά πόσο σε αυτόν συμπεριλαμβάνεται το όνομα του κατηγόρου και κατά πόσο περίπτωση λανθασμένης διατύπωσης είναι ουσιώδης και χρήζει διόρθωσης. Εφόσον απαντηθούν τα προαναφερθέντα ερωτήματα, τότε και μόνον τότε μπορεί και πρέπει να απαντηθεί η ένσταση της υπεράσπισης. Συμφώνως του άρθρου 37 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155 « .. ποινική δίωξη προσώπου αρχίζει με κατηγορητήριο ...». Το δε άρθρο 38 του ιδίου κεφαλαίου αναφέρει πως «κάθε κατηγορητήριο είναι στον καθορισμένο τύπο .». Ο αναφερόμενος τύπος παραπέμπει, σύμφωνα και με το σύγγραμμα Criminal Procedure In Cyprus, by Loizou & Pikis, σελίδα46, υποσημείωση 3 στα Criminal Procedure Rules, Subsidiary Legislation, Vοl. 2, Caρ.

1. Ο σχετικός τούτων κανονισμός 3 αναφέρει πως «The forms in Appendix A shall be used in connection with the criminal procedure laid down in the Law, with such modifications as the circumstances of each case may require». Στη συνέχεια, στα περιεχόμενα σχετικών τύπων, (Index to forms under Criminal Procedure Rules, 1953) εντοπίζει κανείς πως ο τύπος (form) υπ΄ αριθμό 7, ανταποκρίνεται στις πρόνοιες του άρθρου 37 και περιγράφεται ως «charge», δηλαδή κατηγορητήριο (συνοπτικής διαδικασίας). Ας σημειωθεί πως η αναφορά στους κανονισμούς του 1953 σε άρθρο 37 παραπέμπει στο Κεφ. 14 που ήτο ο προπομπός του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155 και πως στο Κεφάλαιο 155 το άρθρο 37, του Κεφαλαίου 14 αναριθμήθηκε στο υφιστάμενο
2. Δυνάμει των πιο πάνω, διαπιστώνεται πως ο τύπος Criminal Form No7 είναι εκείνος που οι κανονισμοί υπεδείκνυαν ως τον καθορισμένο. Χρησιμοποιώ παρελθοντικό χρόνο εφόσον στις 30.10.1987 δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδα της δημοκρατίας, με αύξων αριθμό 2269, ο περί Ποινικής Δικονομίας (Τροποποιητικός) Διαδικαστικός Κανονισμός του 1987 δια του οποίου το Ανώτατο Δικαστήριο αντικατέστησε τον μέχρι τότε καθορισμένο τύπο. Ημερομηνία έναρξης της ισχύος του τροποποιητικού κανονισμού καθορίστηκε η 1η Ιανουαρίου
3. Δεν αναφέρω οτιδήποτε περαιτέρω για το νεοσύστατο τύπο εφόσον τα δύο έντυπα 7 και 9 παρατίθονται ως παράτημα Α και Β αντίστοιχα στην εν λόγω απόφαση. Ό,τι συγκρατώ μόνο από το εν λόγω έντυπο είναι πως τόσο στον παλαιότερο τύπο όσο και στον υφιστάμενο, εντοπίζεται η αντίστοιχη αναφορά «charge preferred by ..» και «κατηγορητήριο καταχωρηθέν από .». Η εν λόγω αναφορά υποδηλεί βεβαίως ότι το όνομα προσώπου που προωθεί τη δίωξη πρέπει να αναγράφεται στο κατηγορητήριο. Περαιτέρω, τα συγράμματα Halsbury΄s Laws of England, 3rd edition, volume 10 (βλ. σελ. 385, παράγραφο 697 κάτω από τον τίτλο form of indictments) και Archbold Criminal Pleading Evidence & Practice έκδοση 2007 (βλ. σελ. 83, παράγραφο 1-114, κάτω από τον τίτλο Three Parts) υποδεικνύουν ότι το κατηγορητήριο αποτελείται από τρία μέρη. Τα εν λόγω συνίστανται· (α) στο εναρκτήριο (commencement), (β) στην έκθεση αδικήματος (statement of the offence) και (γ) στις λεπτομέρειες αδικήματος (particulars of the offence). Αξίζει να λεχθεί εδώ πως αντίθετα με τα προαναφερόμενα συγγράμματα, το σύγγραμμα Criminal Procedure In Cyprus, (πιο πάνω) το οποίο πραγματεύεται την ημεδαπή ποινική δικονομία, διακρίνει το κατηγορητήριο σε δυο μόνο μέρη, ήτοι εκείνα που αφορούν το αδίκημα (βλ. σελ. 46 του σχετικού συγγράμματος). Έχοντας διαπιστώσει ότι επιτακτική είναι η παράθεση ονόματος κατηγόρου επί του κατηγορητηρίου, στρέφομαι σε εξέταση του κατά πόσο τέτοια παράθεση κρίνεται τυπικής ή ουσιαστικής φύσεως. Είμαι της γνώμης πως η απάντηση προκύπτει από τα όσα λέχθηκαν στην απόφαση της υπόθεσης Ttofinis v. Theocharides and another

(1983)2 CLR 363. H απόφαση πραγματεύεται το δικαίωμα έγερσης ιδιωτικής ποινικής υπόθεσης για το οποίο ο έντιμος, δικαστής τότε, κος Πικής, προβαίνοντας σε ιστορική ανασκόπηση κατέληξε πως «All injurious aces were punishable at the instance of the injured party by a process of self-help. It was the responsibility of the injured party to bring the culprit to justice» (βλ. σελ. 367 απόφασης) και πιο κάτω, «Not every individual has the right to private prosecution. Only victims of crime have this right. Unlike Roman Law, the common law never recognized actio popularis in any sphere of the law». Τα πιο πάνω αποσπάσματα της απόφασης Ttofinis ορώμενα υπό το φως του καθορισμένου τύπου κατηγορητηρίου οδηγούν στο συμπέρασμα πως η υποχρέωση αναγραφής ονόματος κατηγόρου υπέχει ουσιαστικής σημασίας εφόσον η ιδιότητά του είναι διττή. Αφενός μεν είναι το θύμα, αφετέρου δε ο κατήγορος, ιδιότητα την οποία αντλεί από το γεγονός ότι προσωπικά του συμφέροντα έχουν θιγεί. Προκύπτει συναφώς ότι εσφαλμένη αναφορά ονόματος κατηγόρου στερεί την ποινική δίωξη έννομου συμφέροντος καθιστώντας έτσι τη διαδικασία void ab initio. Μπορεί μεν ορθή αναγραφή κατηγόρου επί του κατηγορητηρίου να είναι ουσιαστικής σημασίας, τούτο όμως δεν παρέχει από μόνο του και ευχέρεια τροποποίησης. Καθοριστικής σημασίας είναι το σχετικό νομικό υπόβαθρο και οι περιβάλλουσες περιστάσεις. Στην υπόθεση Ταμείο Πρόνοιας ν. Samoa Clothing Industry

(2000)2 ΑΑΔ 289 παρότι λανθασμένα αναγράφηκε το όνομα της εφεσίβλητης εταιρείας αντί εκείνο του επίσημου παραλήπτη, εφόσον η εταιρεία είχε διαλυθεί, κρίθηκε πως δεν συνιστούσε κώλυμα. Το Ανώτατο Δικαστήριο εδραζόμενο στις πρόνοιες του άρθρου 220 του περί Πτωχεύσεως Νόμου, Κεφ. 5 έδωσε το χρόνο για καταχώριση αίτησης τροποποίησης του τίτλου της έφεσης. Αξίζει βέβαια να επισημανθεί πως στην υπόθεση Samoa (πιο πάνω) η λανθασμένη διατύπωση αφορούσε την κατηγορουμένη εφεσίβλητη και όχι τον κατήγορο. Περαιτέρω, το Ανώτατο Δικαστήριο στήριξε την απόφασή του στο άρθρο 220 του Κεφ. 5 το οποίο αναφέρει πως «Όταν έχει εκδοθεί διάταγμα εκκαθάρισης ή έχει διοριστεί προσωρινός εκκαθαριστής, καμία αγωγή ή διαδικασία συνεχίζεται ή αρχίζει εναντίον της εταιρείας εκτός μετά από άδεια του Δικαστηρίου και με τέτοιους όρους που το Δικαστήριο δυνατό να επιβάλει». Συνάγεται λοιπόν πως σε περίπτωση εκκαθάρισης η απαιτούμενη τροποποίηση προβλέπεται από το άρθρο 220 του Κεφ. 5. Στην παρούσα υπόθεση έγινε επίκληση του άρθρου 83 του Κεφ. 155 εφόσον, κατά την εισήγηση της κατηγορούσας αρχής, το κατηγορητήριο είναι ελαττωματικό. Δεν χωρεί βεβαίως αμφιβολία πως εκεί όπου κατηγορητήριο κρίνεται ελαττωματικό το δικαστήριο κέκτηται εξουσίας μεταβολής του (βλ. μεταξύ άλλων Fatma Mehmet v. The Police

(1970)2 CLR 62, Leonidou v. The Police

(1987)2 C.L.R. 96 και Κυριάκου ν. Αστυνομίας

(1992)2 ΑΑΔ 458). Παρόλα ταύτα, ορθή είναι η επισήμανση της υπεράσπισης πως η αναφορά στο άρθρο 83 σε κατηγορητήριο δεν νοείται οιονδήποτε μέρος τούτου, αλλά σε ό,τι ο όρος περικλείει συμφώνως του αποδοθέντος ορισμού στο άρθρο 2 του Κεφ. 155. Αναφέρεται εκεί πως «κατηγορητήριο σημαίνει τη γραπτή κατηγορία για ποινικό αδίκημα για το οποίο κατηγορείται κάποιος κατηγορούμενος σε συνοπτική δίκη ή προανάκριση». Έκδηλο είναι πως ο εν λόγω ορισμός δεν περιλαμβάνει οτιδήποτε άλλο πέραν της έκθεσης αδικήματος και των σχετικών λεπτομερειών. Περαιτέρω, όσο και αν προσπαθήσει κανείς, στον περί Ποινικής Δικονομίας Νόμο, Κεφ. 155 δεν εντοπίζεται διάταξη άλλη από τα άρθρα 83, 84 και 85, η οποία να αφορά τροποποίηση κατηγορητηρίου. Επανερχόμενος στα μέρη που διαχωρίζεται ένα κατηγορητήριο, ίσως αυτός να ήταν και ο λόγος που οδήγησε τους συγγραφείς του συγγράμματος Criminal Procedure In Cyprus να διαπιστώσουν δυο μόνο μέρη κατηγορητηρίου δυνάμει της ημεδαπής ποινικής δικονομίας, εις αντιδιαστολή τριών που αναφέρονται στα συγγράμματα Halsbury΄s και Archbold. Συγκεραστικά, και στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Σάββα

(1998)2 ΑΑΔ 224 αποφασίστηκε πως η εκεί αιτούμενη τροποποίηση διαγραφής ονόματος μάρτυρα ήτο ανεπίτρεπτη εφόσον η συμπερίληψη τέτοιου ονόματος δεν εμπίπτει στο θεσμοθετημένο περιεχόμενο του κατηγορητηρίου. Στη δοσμένη περίπτωση μπορεί μεν το όνομα κατηγόρου να εμπίπτει στον τύπο του κατηγορητηρίου, παρόλα ταύτα, θεσμοθετημένη τροποποίηση αφορά, δυνάμει του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, μόνο την έκθεση αδικήματος και τις συναφείς τούτης λεπτομέρειες. Εφόσον δε η υπό κρίση υπόθεση και το σχετικό αίτημα δεν διέπονται από τις πρόνοιες οιουδήποτε ειδικού νόμου, όπως στην περίπτωση της υπόθεσης Samoa, καθίσταται αντιληπτό πως η αιτούμενη τροποποίηση δεν υποθεμελιώνεται δικονομικά και ως εκ τούτου οδηγείται σε απόρριψη. Παρά την πιο πάνω κατάληξη, η οποία τελματώνει κατ΄ ουσία την εξέταση του αιτήματος, εντούτοις, κρίνω σκόπιμο να σχολιάσω και τη δεύτερη πτυχή της ένστασης των κατηγορουμένων, ήτοι δυσμενή επηρεασμό των συμφερόντων τούτων. Κρίνω πως τα πρακτικά της διαδικασίας, δηλαδή ο όγκος των ερωτήσεων που υπεβλήθηκαν στο μάρτυρα κατά την αντεξέταση, ως επίσης η πολυεπίπεδη γραμμή της υπεράσπισης, απορρίπτει τη θέση περί επηρεασμού. Η παρούσα δεν είναι περίπτωση περιορισμένης υπεράσπισης εξαρχής μέχρι τέλους εκδικάσεως της υπόθεσης. Τουναντίον, η υπεράσπιση είχε την ευχέρεια και ομολογουμένως την άδραξε, να υποβάλει στο μάρτυρα τις δικές της θέσεις. Η απλή και μόνο αναφορά πως η τροποποίηση θα οδηγήσει σε περιορισμό των θέσεων της υπεράσπισης, δεν αποτελεί ρυθμιστικό του αιτήματος παράγοντα εφόσον, νοουμένου ότι υφίσταται δικονομικό έρεισμα και ουσιαστικός λόγος για τροποποίηση, οι οποίοι άλλοι παράγοντες, δευτερευούσης είναι σημασίας κατά την εξέταση ερωτήματος εάν η τροποποίηση εξυπηρετεί την ορθή και ακριβοδίκαιη απονομή της δικαιοσύνης. Ως εκ των πιο πάνω, αυτή την πτυχή της ένστασης την απορρίπτω εφόσον κανένα στοιχείο ή γεγονός υποστηρίζει δυσμενή επηρεασμό των συμφερόντων των κατηγορουμένων. Για όλους τους πιο πάνω λόγους οδηγούμαι σε απόρριψη του αιτήματος της κατηγορούσας αρχής για τροποποίηση του ονόματος της κατηγόρου εταιρείας επί του κατηγορητηρίου. Υπογρ. ............ Λ. Α. Παντελή, Ε.Δ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α (Τύπος Δ.32) ΠΟΙΝΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΑΡ. 7 ΚΑΤΗΓΟΡΗΤΗΡΙΟ (Κεφ. 155, Άρθρο 38) Αρ. Υπόθεσης ........ Επαρχιακό Δικαστήριο ................... Κατηγορητήριο καταχωρηθέν από ....................... Εναντίον (α) Διεύθυνση του / της και επάγγελμα (α) Ο κατηγορούμενος / η κατηγορείται για το / τα πιο κάτω αδίκημα / τα ΕΚΘΕΣΗ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ Πρώτη Κατηγορία ............................. κατά παράβαση του άρθρου / ων του .............. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ Ο κατηγορούμενος την ................ 19... στο / στην ............. της επαρχίας .......(β) (β) Να εκτεθούν οι λεπτομέρειες του αδικήματος σε απλή γλώσσα, στην οποία η χρησιμοποίηση τεχνικών όρων δεν είναι απαραίτητη Μάρτυρες Υπογραφή __________________________________________________________ Οδηγίες: Καταχωρήθηκε Επιτρέπεται η την ........... 19.. καταχώρηση του κατηγορητηρίου Ορίστηκε για ακρόαση ή την .......... 19.. δεν επιτρέπεται η καταχώρηση του κατηγορητηρίου Ημερομηνία: Δικαστής Πρωτοκολλητής _____________________________________________________________ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β (Τύπος Δ.32) ΠΟΙΝΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΑΡ. 9 ΚΑΤΗΓΟΡΗΤΗΡΙΟ (Κεφ. 155, Άρθρο 38) Αρ. Υπόθεσης ........ Επαρχιακό Δικαστήριο ................... Κατηγορητήριο καταχωρηθέν από ....................... Εναντίον (α) Διεύθυνση του / της και επάγγελμα (α) Ο κατηγορούμενος / η κατηγορείται για το / τα πιο κάτω αδίκημα / τα ΕΚΘΕΣΗ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ Πρώτη Κατηγορία ............................. κατά παράβαση του άρθρου / ων του .............. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ Ο κατηγορούμενος την ................ 19... στο / στην ............. της επαρχίας .......(β) (β) Να εκτεθούν οι λεπτομέρειες του αδικήματος σε απλή γλώσσα, στην οποία η χρησιμοποίηση τεχνικών όρων δεν είναι απαραίτητη Υπογραφή __________________________________________________________ Καλείστε να εμφανιστείτε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου το οποίο συνεδριάζει στην ................ την ..................... 19... ημέρα και ώρα .... π.μ. κατά την ακρόαση της / των κατηγορίας κατηγοριών που αναφέρεται / αναφέρονται στο πιο πάνω κατηγορητήριο Ημερομηνία: (Υπογραφή) Δικαστής / Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο