Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ν. Χρίστου Μάτσια κ.α., Αρ. Υπόθ.: 17212/08, 11 Δεκεμβρίου 2009

(2000)2 Α.Α.Δ. 191). Παράλληλα όμως το ζήτημα πρέπει να εξετάζεται σε συνάρτηση με την εξίσου υφιστάμενη υποχρέωση για απονομή της δικαιοσύνης σε εύλογο χρόνο και στα πλαίσια πάντοτε της δικαστικής λειτουργίας. Σχετικά είναι τα όσα ανέφερε ως ακολούθως ο Καλλής Δ. στην υπόθεση Νικήτα v. Αστυνομίας 1997 2 Α.Α.Δ. 7582: «Ή κεντρική προβληματική της δίκαιης δίκης εντοπίζεται ανάμεσα σε δύο πόλους: την παροχή των εχεγγύων που διασφαλίζουν το δικαίωμα ακρόασης αφενός και αφετέρου την ανάγκη απόδοσης δικαιοσύνης σε εύλογο χρόνο (αρθρ. 30.2). Η εξισορρόπηση ανάμεσα σε αυτές τις συνταγματικές αρχές είναι λεπτό έργο, αλλά μπορεί να επιτευχθεί λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη και τα δεδομένα κάθε περίπτωσης (Βλ. Θεοδώρου ν. Θεοδώρου

(1996)1 Α.Α.Δ. 66). Έχει επίσης νομολογηθεί ότι η άσκηση των δικαιωμάτων που διασφαλίζονται από τα άρθρα 30.2 και 30.3(β) του Συντάγματος πρέπει να επιδιώκεται μέσα στα πλαίσια της δικαστικής λειτουργίας και όχι έξω ή σε αντίθεση με αυτά (Βλ. Γίγας Λτδ ν. Ουστά (Αρ. 1)

(1994)1 Α.Α.Δ. 109. Βλ. και Αρεστή ν. Ηλία

(1991)1 Α.Α.Δ. 984, 988, Γρηγορίου ν. Τράπεζας Κύπρου Λτδ

(1992)1 Α.Α.Δ. 1222, Τρύφωνος ν. Οργανισμού Χρηματοδοτήσεως Παγκυπριακής Ατό. κ,ά.

(1993)1 Α.Α.Δ. 706, Μαυρομιχάλη κ.ά. ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας

(1996)1 Α.Α.Δ. 530, Royal Insurance Interantional Ltd ν. Δήμου Λεμεσού

(1995)2 Α.Α.Δ 185 και Μουγής ν. Σπανούδη

(1996)1(Β) Α.Α.Δ. 997).» Είναι μέσα από την παραπάνω εξισορρόπηση και υπό το φως των συγκεκριμένων περιστάσεων που θα πρέπει να αποφασιστεί το βάσιμο του αιτήματος για αναβολή. Ως προς τις περιστάσεις λοιπόν, σημειώνουμε τα ακόλουθα: Είχε προηγηθεί χθες ενδιάμεση απόφαση του δικαστηρίου σε αίτημα του κατηγορούμενου 1, ημερ. 3.11.2009, το οποίο υιοθέτησε και ο κατηγορούμενος 2, όπως η επίδικη ουσία αποσταλεί σε εργαστήριο στην Αγγλία για ανάλυση. Το αίτημα εκείνο απορρίφθηκε και στη συνέχεια ακούστηκε η κύρια εξέταση της κας Κονάρη με το πέρας της οποίας υποβλήθηκε, ως άνω, το υπό κρίση αίτημα. Έτσι, το ερώτημα που θέσαμε στον κ. Βραχίμη αφορούσε το λόγο για τον οποίο δεν είχε προετοιμαστεί, ενόψει του ενδεχομένου η απόφαση του δικαστηρίου να ήταν αρνητική. Ο κ. Βραχίμης απάντησε ότι το αίτημά του ημερομηνίας 3.11.2009 ήταν διπλό. Συνίστατο αφενός σε αίτημα για αποστολή του τεκμηρίου στο εξωτερικό και αφετέρου σε αίτημα για να έχει την παρουσία εμπειρογνώμονα για σκοπούς διαδικασίας. Δεν είναι όμως έτσι τα γεγονότα. Το αίτημα περιορίστηκε στο να σταλεί η επίδικη ουσία στο εξωτερικό και είναι ως αναγκαίο επακόλουθο της εξέτασης στο εξωτερικό που θα ετίθετο η ανάγκη εμφάνισης ενώπιον του δικαστηρίου του άγγλου χημικού. Δεν τέθηκε αυτοτελές ζήτημα σε σχέση με την παρουσία άγγλου εμπειρογνώμονα για να συμβουλεύει, έστω και αν δεν θα επιτρεπόταν η εξέταση, τον κ. Βραχίμη. Είναι η κα Πασιαρδή που είχε τότε διερωτηθεί κατά πόσο θα μπορούσε ο χημικός από την Αγγλία να εξετάσει το τεκμήριο στην Κύπρο, για να θέσει απαντώντας ο κ. Βραχίμης θέμα καταλληλότητας του Κρατικού Χημείου της Κύπρου. Ο κ. Βραχίμης ανέφερε, περαιτέρω, ότι εφόσον εκπροσωπεί τον κατηγορούμενο 1 με νομική αρωγή δεν μπορούσε, αναμένοντας την απόφαση του δικαστηρίου στο αίτημα ημερομηνίας 3.11.2009, να προσεγγίσει εμπειρογνώμονα στην Αγγλία χωρίς να τον πληρώσει. Αυτό όμως μας οδηγεί στο προηγούμενο ζήτημα. Ότι δηλαδή δεν τέθηκε διαζευκτικά τέτοιο αίτημα με αποτέλεσμα τα αιτήματα να έχουν τεθεί διαδοχικά. Αυτό έχει σημασία αν αντικριστεί υπό το φως όλων όσων προηγήθηκαν και αναφέρονται στη χθεσινή ενδιάμεσή μας απόφαση, στην οποία είχαμε, μεταξύ άλλων, διαπιστώσει ότι το αίτημα αποκρυσταλλώθηκε με μεγάλη πλέον καθυστέρηση, διαφοροποιούμενο κάθε φορά αναλόγως. Αν και παραθέσαμε το ιστορικό με λεπτομέρειες στη χθεσινή ενδιάμεση απόφαση, θα πρέπει να επαναλάβουμε κάποια πράγματα που έχουν και εν προκειμένω σημασία. Κατ΄ αρχήν, το ζήτημα της ταυτότητας της επίδικης ουσίας τέθηκε ρητώς ήδη εξ αρχής. Στις 14.9.2009 είχαμε, παρά την ένσταση της κατηγορούσας αρχής, εγκρίνει αίτημα του κατηγορούμενου 2, με το οποίο συμφώνησε ο κατηγορούμενος 1, για εξέταση της επίδικης ουσίας από χημικό εκ μέρους του κατηγορούμενου 2 στο Κρατικό Χημείο. Το διάταγμα του κακουργιοδικείου ακυρώθηκε με ένταλμα certiorari.[1] Αλλά και πάλιν, στις 19.10.2009 είχαμε εγκρίνει, χωρίς ένσταση πλέον από την κατηγορούσα αρχή, αίτημα του κατηγορούμενου 1 να εξετάσει χημικός της επιλογής του στο εργαστήριό του την επίδικη ουσία. Τότε ο κ. Βραχίμης είχε δηλώσει ότι γνώριζε πολλούς χημικούς που θα μπορούσαν να κάμουν τη συγκεκριμένη εξέταση. Στη συνέχεια όμως, την ίδια ημέρα, ο κ. Βραχίμης δήλωσε ότι είχε στο μεταξύ πληροφορηθεί από τον Πρόεδρο του Συνδέσμου Διευθυντών Κλινικών Εργαστηρίων και Βιοϊατρικών και Κλινικών Ιατρικών Επιστημόνων κ. Χαριλάου ότι κανένα από τα μέλη του Συνδέσμου δεν διενεργεί τέτοιες αναλύσεις για τους λόγους που εξήγησε. Έτσι, ζήτησε πλέον όπως ο ιδιώτης χημικός, αφού λάβει τη μεθοδολογία από το Κρατικό Χημείο και αφού την επαληθεύσει και αφού βεβαιωθεί ότι τα μηχανήματα του Κρατικού Χημείου είναι δεόντως βαθμονομημένα, να παραστεί σε ανάλυση που θα έκαμνε «ενδεχομένως ο χημικός του κράτους». Αμέσως μετά, επαναλαμβάνοντας ότι δεν υπάρχει χημικός στον ιδιωτικό τομέα που να μπορεί να κάμει τέτοια εξέταση, ζήτησε όπως η επίδικη ουσία αποσταλεί στην Ελλάδα όπου υπάρχει πιστοποιημένο εργαστήριο. Το ζήτημα έμεινε εκκρεμές διότι αναμέναμε από τον κ. Βραχίμη να συγκεντρώσει τα απαραίτητα στοιχεία για την προώθηση του αιτήματός του για την Ελλάδα. Αντ΄ αυτού, στις 3.11.2009 υπέβαλε το προαναφερθέν αίτημα για αποστολή του τεκμηρίου στην Αγγλία. Διαπιστώνουμε ότι τα διάφορα αιτήματα ετίθοντο διαδοχικά και διαφοροποιούμενα αναλόγως με τις τοποθετήσεις κάθε φορά του δικαστηρίου, έστω και αν αυτές ήταν θετικές και μάλιστα μέσα από αντιφατικές δηλώσεις. Δεν υπήρξε μια ξεκάθαρη, συγκροτημένη και περιεκτική εισήγηση της υπεράσπισης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ολοκληρωμένη επίλυση κάθε σχετικής πτυχής της υπόθεσης, με τέτοιο τρόπο ώστε να ξεκαθαρίσει η διαδικασία και να μπορέσει να προχωρήσει απρόσκοπτα χωρίς καθυστέρηση. Ενώ, η θετική προσέγγιση του δικαστηρίου προς αυτή την κατεύθυνση ήταν φανερή. Είναι υπό το φως όλων αυτών των δεδομένων και αυτής της διαπίστωσης που θα πρέπει να εξεταστεί το νέο αίτημα του κατηγορούμενου

1. Η υπεράσπισή του παρουσιάζεται ανέτοιμη για λόγους, που όπως προκύπτει απ΄ όλα τα παραπάνω, αφορούν τη δική του πλευρά. Το ζήτημα θα έπρεπε να τεθεί με ευθύτητα και σαφήνεια σε τέτοιο στάδιο της διαδικασίας, ώστε να μπορούσε η διαδικασία να προγραμματιστεί και να συνεχίσει απρόσκοπτα, χωρίς καθυστέρηση. Αποδοχή αναβολής σε αυτό πλέον το στάδιο για να εξασφαλιστεί η παρουσία εμπειρογνώμονα από το εξωτερικό, χωρίς μάλιστα να γνωρίζουμε πότε θα μπορούσε κάτι τέτοιο να καταστεί πρακτικά εφικτό, τη στιγμή που η μάρτυρας, η οποία ήταν εξ αρχής δεδομένο ότι θα εκαλείτο, βρίσκεται ήδη στο εδώλιο, θα οδηγούσε σε περαιτέρω και αδικαιολόγητη, υπό τις περιστάσεις, καθυστέρηση και θα έπληττε το δικαίωμα των ίδιων τελικά των κατηγορούμενων για απονομή της δικαιοσύνης σε εύλογο χρόνο. Αλλ΄ ούτε έχει δεόντως στοιχειοθετηθεί ότι για τους σκοπούς προετοιμασίας της υπεράσπισης απαιτείται η παρουσία εμπειρογνώμονα από το εξωτερικό. Όταν στις 19.10.2009 ο κ. Βραχίμης είχε παραθέσει, ως άνω, τους λόγους για τους οποίους οι χημικοί στην Κύπρο δεν διενεργούν τέτοιες αναλύσεις ανέφερε ότι για τούτο χρειάζονται εξειδικευμένα μηχανήματα και συνεπάγεται μεγάλο κόστος και ουδείς εκ των μελών του εν λόγω συνδέσμου έχει επενδύσει για ν΄ αγοράσει τέτοια μηχανήματα ή έχει την απαιτούμενη άδεια του Υπουργού Υγείας για να χειρίζεται απαγορευμένες ουσίες. Αυτά αναφέρονται και σε επιστολή του κ. Χαριλάου ημερομηνίας 20.10.2009, την οποία ο κ. Βραχίμης κατέθεσε ως στοιχείο του φακέλου στις 21.10.
2. Δεν πρόβαλε ως λόγο την έλλειψη γνώσης των κυπρίων χημικών για τέτοια θέματα. Αντίθετα, είναι τότε που ζήτησε τον έλεγχο, κατ΄ ουσίαν, της ακρίβειας των μηχανημάτων και της μεθοδολογίας του Κρατικού Χημείου από τον ιδιώτη χημικό. Αυτά δε, μετά που είχε επικοινωνήσει, ως άνω, με τον κο Χαριλάου, αλλά και με τον ιδιοκτήτη φαρμακοβιομηχανίας κο Στυλιανίδη, ο οποίος του είπε ότι γι΄ αυτό το σκοπό θα έπρεπε να στείλει δικό του χημικό στο Κρατικό Χημείο. Έστω κι αν ανεξήγητα εγκαταλήφθηκε εκείνο το αίτημα, οι δηλώσεις που το περιέβαλαν παραμένουν. Εξ αυτών δε, προκύπτει ότι ήταν τότε η θέση της υπεράσπισης ότι ένας κύπριος ιδιώτης χημικός όχι μόνο έχει γνώσεις, αλλά γνώσεις τέτοιες ώστε να είναι σε θέση να ελέγξει και να επαληθεύσει την ακρίβεια των μηχανημάτων και της μεθόδου του Κρατικού Χημείου. Σε θέση να ελέγξει τελικά την ανάλυση που θα έκαμνε «ενδεχομένως ο χημικός του κράτους». Με αυτή τη θέση αφέθηκε δηλαδή ανοιχτό και το ενδεχόμενο την ανάλυση να την έκαμνε ο ιδιώτης χημικός. Κάτι που δεν διερευνήθηκε περαιτέρω μετά την εγκατάλειψη εκείνου του αιτήματος. Παρά ταύτα, τώρα η υπεράσπιση του κατηγορούμενου 1 λαμβάνει ως δεδομένο ότι ο χημικός που θα μπορούσε να τη βοηθήσει πρέπει να είναι χημικός που διενεργεί τέτοιες αναλύσεις και άρα χημικός από το εξωτερικό. Ενόψει όμως των παραπάνω θέσεων της ίδιας της υπεράσπισης αλλά και γενικότερα δεν θα μπορούσαμε χωρίς άλλη τεκμηρίωση να δεχθούμε κάτι τέτοιο ως δεδομένο και επί αυτού του δεδομένου αφενός να αναβάλουμε για τον προβληθέντα λόγο, σε τέτοιο προχωρημένο στάδιο και χωρίς συγκεκριμένο προγραμματισμό, την υπόθεση, η ακρόαση της οποίας ξεκίνησε πριν από τρεις σχεδόν μήνες και αφετέρου να υποβάλουμε το δημόσιο σε έξοδα τα οποία η υπεράσπιση δεν έχει πείσει ότι είναι αναγκαία. Εν κατακλείδι, θεωρούμε ότι η υπεράσπιση του κατηγορούμενου 1 είχε κάθε λογική ευκαιρία και δυνατότητα να προετοιμαστεί δεόντως και το τωρινό της αίτημα βρίσκεται έξω από τα πλαίσια της δικαστικής λειτουργίας, αν όχι σε αντίθεση με αυτά. Το αίτημα απορρίπτεται. (Υπ.) ............................... Τ . Θ. Οικονόμου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ...................................... Τ. Καρακάννα, Α.Ε.Δ. (Υπ.) ..................................... Ν. Γερολέμου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής Subject: Assize/Interim, /Λ.Σ. [1] Πολιτική Έφεση Αρ. 62/09, ημερ. 6.10.2009 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο