Διευθυντή Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας ν. Σταύρου Δημητρίου, Αρ. Yπόθεσης: 6714/06, 13 Μαίου, 2009

(1)(β) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155 όπως τροποποιήθηκε, εισήγηση, ότι από την προσαχθείσα μαρτυρία, δεν αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορούμενου έτσι ώστε αυτός να κληθεί σε απολογία. Αντίθετη υπήρξε η θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου της κατηγορούσας αρχής η οποία εισηγήθηκε ότι αυτός, θα πρέπει να κληθεί να προβάλει την υπεράσπιση του. Η απαλλαγή κατηγορούμενου στο στάδιο αυτό, σύμφωνα με τη νομολογία, δικαιολογείται μόνο όταν: (α) δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η υπόθεση της κατηγορίας λόγω της απουσίας ενός ή περισσοτέρων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος και (β) οποτεδήποτε η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει την καταδίκη του κατηγορουμένου σε αυτή. (Βλέπε Δικαστική Πρακτική του 1962 (Practice Note of the Divisional Court of the Queen´s Bench Division of the High Court of England issued in 1962 -

(1962)1 All E.R. 448). H κλήση κατηγορούμενου σε υπεράσπιση δικαιολογείται μόνο όταν μετά την προκαταρκτική θεώρηση της υπόθεσης δικαιολογείται εκ πρώτης όψεως η κλήση του σε υπεράσπιση. Ο όρος «εκ πρώτης όψεως υπόθεση» χρησιμοποιείται σε αντιδιαστολή με την απόδειξη της κατηγορίας πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (βλ. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Στέφανου Χριστοδούλου

(1990)2 Α.Α.Δ. 133). Στο στάδιο που γίνεται η υποβολή το Δικαστήριο κατά κανόνα δεν προβαίνει σε αξιολόγηση της μαρτυρίας της κατηγορούσας αρχής. Και εδώ έγκειται η σημασία της Πρακτικής του 1962, η οποία υιοθετήθηκε στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Αzinas and Another v. Police

(1981)2 C.L.R. 9 και κρίθηκε ότι ενσωματώνει τις αρχές που εφαρμόζονται επί του θέματος. Η απόφαση για απαλλαγή και αθώωση στο στάδιο αυτό έχει αντικειμενικό έρεισμα και πρέπει να αντέχει στη βάσανο που θέτει η πρακτική του 1962, δηλαδή, ότι κάθε λογικό Δικαστήριο θα κατέληγε, ενόψει της αντικειμενικής υφής της μαρτυρίας, στο ίδιο συμπέρασμα. Τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη περίπτωση το κριτήριο είναι αντικειμενικό αφού το μέτρο δεν είναι οι εκτιμήσεις του συγκεκριμένου Δικαστηρίου δηλαδή, υποκειμενική αξιολόγηση της μαρτυρίας ή σε βάθος θεώρηση της υπόθεσης, αλλά εκείνες ενός νοητού λογικού Δικαστηρίου (βλ. Azinas and another v. Police, (πιο πάνω). Στην υπόθεση The Police v. Kallenos

(1980)1 JSC145 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «. η νομοθετική διάταξη που περιέχεται στο άρθρο 74 (β)του Κεφ. 155. δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο που να αποτελεί απλή αναφορά στα συμπεράσματα που βγαίνουν από τη μαρτυρία, όπως επιφανειακά φαίνεται, αλλά κατά τρόπο που να επεκτείνεται και να απαιτεί μαρτυρία που να θεωρείται αρκετά αξιόπιστη από το Δικαστήριο των γεγονότων, ώστε να είναι δυνατόν να εγείρει τεκμήριο ενοχής. Η έννοια «εκ πρώτης όψεως υπόθεση» δεν αναφέρεται μόνο στην ποσότητα της μαρτυρίας και στα αντικειμενικά και επιφανειακά συμπεράσματα από αυτήν, αλλά και στην εσωτερική ποιότητα της και επάρκεια της να οδηγήσει σε συμπεράσματα ενοχής. Το Δικαστήριο οφείλει, ακόμα και στα στάδιο τούτο, να οδηγήσει το μυαλό του, αν και μόνο προκαταρκτικά, στο κατά πόσο το Δικαστήριο θα μπορεί να στηριχθεί στη μαρτυρία που έχει παρουσιασθεί. Για παράδειγμα, έχουν οι μάρτυρες γίνει πιστευτοί; Και έτσι και αλλιώς, θα ήταν το Δικαστήριο διατεθειμένο να βασισθεί στη μαρτυρία τους; Εκείνο που το άρθρο 74

(1)(β) διαλαμβάνει είναι ότι στο κλείσιμο της υπόθεσης της κατηγορίας πρέπει να υπάρχει τέτοια αξιόπιστη μαρτυρία μπροστά στο Δικαστήριο, που να είναι αρκετή για να οδηγήσει σε τεκμήριο ενοχής, που αν αφεθεί αμάχητο, θα μπορούσε να οδηγήσει στην καταδίκη του κατηγορουμένου. Με λίγα λόγια, ένας κατηγορούμενος τότε μόνο πρέπει να καλείται ουσία της που να καθιστά την καταδίκη του κατηγορουμένου μια πραγματική δυνατότητα, αν δεν δοθεί από τον κατηγορούμενο μια εξήγηση, αλλιώς ο κατηγορούμενος θα καλείται, όχι για να υπερασπίζει τον εαυτό του, αλλά για να διορθώνει τις ατέλειες που υπάρχουν». Το Δικαστήριο λοιπόν για να αποφασίσει το ζήτημα, θα πρέπει να εξετάσει με προσοχή την προσκομισθείσα εκ μέρους της κατηγορούσας αρχής μαρτυρία, χωρίς βέβαια να προχωρήσει σε αξιολόγηση της. Πρός απόδειξη της υπόθεσης της, η κατηγορούσα αρχή κάλεσε τέσσερεις μάρτυρες κατηγορίας. Την Ευτυχία Χατζημιτσή (Μ.Κ.1), το Νίκο Χατζηπαναγιώτου (Μ.Κ.2), την Πόπη Ζίγκλερ (Μ.Κ.3) και το Μιχάλη Μιλή ( Μ.Κ.4). Η μαρτυρία όλων όσων παρήλασαν απο το εδώλιο του μάρτυρα είναι καταγραμμένη στα πρακτικά, γι' αυτό και δεν θα την επαναλάβω, αλλά θα προχωρήσω να εξετάσω το ζήτημα. Η μαρτυρία σε σχέση με την προέλευση του προιόντος, το οποίο παραλήφθηκε απο τη φρουταρία «Θεοφάνης», είναι ανεπαρκής να αποδείξει ότι το παραληφθέν απο τη φρουταρία σέλινο, στο οποίο στη συνέχεια έγιναν επιστημονικές εξετάσεις, ήταν πράγματι παραγωγής του κατηγορούμενου. Σύμφωνα με την προσκομισθείσα μαρτυρία, ο κατηγορούμενος πούλησε τη συγκεκριμένη ημερομηνία στη Σεδιγέπ Λύσης, 25 κιβώτια σέλινο. Η τελευταία και όχι κατευθείαν ο κατηγορούμενος, προμήθευσε την ίδια φρουταρία με 30 κιβώτια σέλινο, τα οποία δεν ήταν όλα παραγωγής του κατηγορούμενου, αλλά προέρχονταν απο τουλάχιστον δύο με τρείς παραγωγούς. Περαιτέρω και πολύ σημαντικό για το ζήτημα, είναι αυτό, που ο Μ.Κ.4 ανάφερε, ότι δηλαδή ο κατηγορούμενος παράγει και διαθέτει μόνο σελλινόριζες και όχι φύλλα σέλινου, τα οποία όπως ξεκάθαρα δήλωσε στο Δικαστήριο, η Μ.Κ.3 που ήταν η χημικός του κρατικού χημείου, ήταν το προιόν του δείγματος το οποίο ανέλυσε. Πολύ δε σημαντικό για το ζήτημα είναι ότι, όπως και η ίδια η μάρτυρας δέχθηκε, οι ρίζες σέλινο, διαφοροποιούνται και εμπίπτουν σε άλλη κατηγορία απο τα φύλλα σέλινου, γεγονός που όπως υπέδειξε ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορούμενου προκύπτει και απο τους σχετικούς κανονισμούς, οι οποίοι κατατάσσουν τα φύλλα σέλινου, στη κατηγορία φυλλώδων λαχανικών και αρωματικών φυτών και τα σέλινα, στη κατηγορία των στελεχώδων λαχανικών. Ούτε η μαρτυρία ότι στο κιβώτιο απο το οποίο παραλήφθηκε το σέλινο και στάληκε στη συνέχεια για δειγματοληψία, βρέθηκε μία κάρτα με το όνομα του κατηγορούμενου (Τεκμήριο 2), είναι ικανή να διαφοροποιήσει τη κατάσταση, αφού στη κάρτα αυτή και εκτός απο το όνομα του παραγωγού, κάποια διεύθυνση και κάποιο τηλέφωνο, δεν αναγράφεται, κανένα άλλο στοιχείο σε σχέση με το είδος του προιόντος, την ημερομηνία εκκοπής και πώλησης του. Η προσκομισθείσα μαρτυρία, η οποία σε συντομία εκτίθεται πιο πάνω, είναι ανεπαρκής και ανίκανη να στοιχειοθετήσει το αδίκημα και ειδικότερα ότι, ο κατηγορούμενος είναι πράγματι ο παραγωγός του σέλινου, στο οποίο βρέθηκε αυξημένη ποσότητα γεωργικού φαρμάκου. Τα όσα πιο πάνω έχουν αναφερθεί, καταδεικνύουν την ποιότητα της μαρτυρίας που η κατηγορούσα αρχή έχει προσκομίσει για απόδειξη της κατηγορίας. Κατ΄ακολουθία όλων των πιο πάνω, βρίσκω ότι δεν έχει αποκαλυφθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορούμενου, έτσι ώστε αυτός να κληθεί να προβάλει την υπεράσπιση του. Η κλήση του σε απολογία, απλώς θα επιβεβαίωνε τα πιο πάνω και δεν θα εξυπηρετούσε οποιαδήποτε αρχή δικαίου. Συνακόλουθα, ο κατηγορούμενος αθωώνεται στη κατηγορία που αντιμετωπίζει. (Υπ.) ................... Μ. Λάρμου Παπαδήμα, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο