Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας ν. Στέλιου Μαλέκου κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 1424/08, 14.4.2010

(4), 10Γ, 12, 13, 13Γ, 14

(6), 15

(3)και 22 του περί Δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας Νόμου, Ν. 59/76, ως έχει τροποποιηθεί. Περαιτέρω, σε κάθε μια από τις τέσσερις κατηγορίες η κατηγορουμένη κατηγορείται ότι 'εν γνώσει της προέβη σε δημόσια εκτέλεση ερμηνείας από καλλιτέχνες ή οποία ενέχει προσβολή συγγενικού δικαιώματος'. Εκεί όπου οι εν λόγω κατηγορίες διαφέρουν είναι ο χρόνος διάπραξης του αδικήματος καθώς και οι δικαιούχοι των συγγενικών δικαιωμάτων που κατ΄ ισχυρισμό προσβλήθηκαν. Είναι η θέση της κατηγορούσας αρχής, ως διατυπώνεται στο κατηγορητήριο, ότι η κατηγορουμένη, από τον τηλεοπτικό σταθμό ΑΝΤΕΝΑ Κύπρου, προέβαλε στο κοινό τέσσερις ταινίες, προσβάλλοντας έτσι τα συγγενικά δικαιώματα των ερμηνευτών που κατονομάζονται στο κατηγορητήριο, τους οποίους εκπροσωπεί η εταιρεία Διόνυσος Ζαγρέας Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Συγγενικών και Άλλων Δικαιωμάτων. Οι τέσσερις ταινίες που εκεί αναφέρονται είναι· Αγάπη μου παλιόγρια, Ρένα να η ευκαιρία, Δημήτρη μου Δημήτρη μου και Μαντώ Μαυρογένους. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο οι εν λόγω ταινίες προβλήθηκαν την 3.3.2007, 10.3.2007, 17.3.2007 και 24.3.2007, αντίστοιχα. Τέλος, σύμφωνα πάντα με ό,τι αναφέρεται στο κατηγορητήριο, τα συγγενικά δικαιώματα που προσβλήθηκαν ανήκουν στους· Ξένια Καλογεροπούλου, Κώστα Βουτσά και Γεώργιο Μοσχίδη για την ταινία Αγάπη μου παλιόγρια, Αθηνόδωρο Προύσαλη και Δημήτρη Καλλιβούκα για την ταινία Ρένα να η ευκαιρία, Ξένια Καλογεροπούλου, Δέσποινα Στυλιανοπούλου και Δημήτρη Παπαμιχαήλ για την ταινία Δημήτρη μου Δημήτρη μου, και τέλος Γεώργιο Μοσχίδη, Αθηνόδωρο Προύσαλη και Τζένη Καρέζη για την ταινία Μαντώ Μαυρογένους. Προς υποστήριξη των κατηγοριών η κατηγορούσα αρχή κάλεσε στο Δικαστήριο τρεις μάρτυρες. Με τη σειρά που κλήθηκαν στο Δικαστήριο τούτοι είναι· αρχιαστυφύλακας 748 Κ. Σαρηγιάννης (στη συνέχεια ΜΚ1), Ρήγας Αξελός (στη συνέχεια ΜΚ2) και Πολύμνια Λευτέρη (στη συνέχεια ΜΚ3). Ας σημειωθεί ότι το μαρτυρικό υλικό αποτελούν και παραδεκτά γεγονότα που δηλώθηκαν από τις δύο πλευρές. Αμέσως μόλις η συνήγορος κατηγορούσας αρχής δήλωσε ότι έκλεισε την υπόθεσή της, η υπεράσπιση αιτήθηκε απόρριψη των κατηγοριών, ένεκα μη εκ πρώτης όψεως απόδειξη. Προτού όμως αναφέρω τις επί του προκειμένου θέσεις της υπεράσπισης κρίνω πως λίγα λόγια πρέπει να ειπωθούν αναφορικά με τη νομική βάση του αιτήματος. Οι σχετικές αρχές οι οποίες διέπουν αυτό το ενδιάμεσο στάδιο της διαδικασίας έχουν αποκρυσταλλωθεί στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας v. Χριστοδούλου

(1990)2 ΑΑΔ 133. Όπως εκεί αναφέρεται, κατηγορία απορρίπτεται από αυτό το ενδιάμεσο στάδιο εκεί όπου· (α) δεν αποδείχθηκε συστατικό στοιχείο του αδικήματος, και/ή (β) η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει σε αυτή τις διαπιστώσεις του. Αξίζει περαιτέρω να λεχθεί ότι σε αυτό το στάδιο το Δικαστήριο δεν προβαίνει σε λεπτομερή αξιολόγηση του μαρτυρικού υλικού αλλά σε αντικειμενική θεώρηση τούτου (βλ. R. v. Galbraith

(1981)2 All E.R. 1061 και Γενικός Εισαγγελέας v. Αριστοτέλους

(1992)2 ΑΑΔ 356, 363). Σύνοψη τώρα της μαρτυρίας που προσκόμισε η κατηγορούσα αρχή έχει ως ακολούθως: Όπως ήδη αναφέρθηκε ο ΜΚ1 είναι αστυφύλακας. Καθηκόντως λοιπόν διερεύνησε την καταγγελία που υπέβαλε ο ΜΚ2 την 21.4.

1. Μεταξύ άλλων ενεργειών, ο ΜΚ1 παρέλαβε από το ΜΚ2 τα τεκμήρια 2 και
2. Τα εν λόγω τεκμήρια επεξηγήθηκαν από το ΜΚ2 και σύμφωνα με τον τελευταίο συνιστούν σύμβαση μεταξύ του ηθοποιού που κατονομάζουν και της εταιρείας Διόνυσος Ζαγρέας Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Συγγενικών και Άλλων Δικαιωμάτων. Οι ηθοποιοί που κατονομάζονται είναι οι Αθηνόδωρος Προύσαλης (τεκμήριο 2) και Ξένια Καλογεροπούλου (τεκμήριο 3). Ο ΜΚ2 ανέφερε ότι παλαιότερα ήτο μέλος του διοικητικού συμβουλίου της αναφερόμενης εταιρείας, ενώ στη συνέχεια, μέχρι και σήμερα, κατέχει τη θέση του γενικού γραμματέα. Σκοπός της εταιρείας, ανέφερε, είναι η εκπροσώπηση ηθοποιών και η είσπραξη οιωνδήποτε οφειλομένων σε αυτούς ένεκα συγγενικών δικαιωμάτων τους με ταινίες που προβάλλονται. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι εκείνος παρέδωσε τα τεκμήρια 2 και 3 στην αστυνομία την ώρα της καταγγελίας. Ήταν η θέση του μάρτυρα πως ακόμη και αν η κατηγορουμένη αγόρασε τις εν λόγω ταινίες από τον παραγωγό τους, για να τις προβάλει όφειλε να εξασφαλίσει την άδεια των αναφερόμενων ηθοποιών. Η εν λόγω άδεια, σύμφωνα με το ΜΚ2, συνιστά σύμβαση μεταξύ του χρήστη και του ηθοποιού για καταβολή εύλογης αποζημίωσης. Τέλος, ο ΜΚ2 ανέφερε πως στην ταινία Αγάπη μου παλιόγρια πρωταγωνιστούν οι Βουτσάς και Καλογεροπούλου, στην ταινία Δημήτρη μου Δημήτρη μου πρωταγωνιστεί ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, στην ταινία Ρένα να η ευκαιρία πρωταγωνιστεί η Ρένα Βλαχοπούλου και στην ταινία Μαντώ Μαυρογένους πρωταγωνιστεί η Τζένη Καρέζη. Η ΜΚ3 ανέφερε ότι ασκεί το επάγγελμα του δικηγόρου και ότι μεταξύ των πελατών της είναι και η εταιρεία Διόνυσος Ζαγρέας Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Συγγενικών και Άλλων Δικαιωμάτων. Σύμφωνα με τη μάρτυρα, σε δύο διαφορετικές περιπτώσεις απευθύνθηκε στην κατηγορουμένη και επεξήγησε τη φύση εργασίας των πελατών της και περαιτέρω απέστειλε προτεινόμενο αμοιβολόγιο για καταβολή αποζημίωσης ένεκα προβολής ταινιών που πρωταγωνιστούν ηθοποιοί που εκπροσωπούνται από την αναφερόμενη εταιρεία. Σύμφωνα με τη ΜΚ3 η κατηγορουμένη αγνόησε τις σχετικές επιστολές και δεν διαπραγματεύθηκε την καταβολή οιασδήποτε αποζημίωσης. Ως εκ τούτου, η ΜΚ3 καταχώρησε εναντίον της κατηγορουμένης την πολιτική αγωγή υπ΄ αριθμό 976/
3. Όπως προανέφερα οι δύο πλευρές συμφώνησαν παραδεκτά γεγονότα τα οποία εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο. Τα εν λόγω γεγονότα είναι πως· αφενός μεν ότι η κατηγορουμένη είναι ιδιοκτήτρια και διαχειρίστρια του τηλεοπτικού σταθμού ΑΝΤΕΝΑ Κύπρου, αφετέρου δε ότι οι ταινίες που αναφέρονται στις κατηγορίες 1, 2, 3 και 4, προβλήθηκαν στις αντίστοιχες ημερομηνίες που αναφέρονται στις εν λόγω κατηγορίες. Παρότι η υπεράσπιση δεν εισηγήθηκε ότι η μαρτυρία είναι αντινομική και περιόρισε έτσι το αίτημά της στην άλλη παράμετρο που εξετάζεται, εντούτοις εξέτασα και αυτό το ζήτημα. Διαπιστώνω συναφώς ότι το μαρτυρικό υλικό δεν εμπεριέχει ουσιώδεις αντιφάσεις οι οποίες να είναι αδύνατο να υπερπηδηθούν στο κατάλληλο στάδιο (βλ. Παναγιώτου v. Αστυνομίας

(2000)2 ΑΑΔ 191,196). Περαιτέρω, η υπεράσπιση επικαλούμενη τα άρθρα 8 και 9 του σχετικού νόμου ανέφερε ότι δεν αποδείχθηκε προσβολή συγγενικού δικαιώματος, εφόσον εκείνος ο οποίος δύναται να παράσχει άδεια για μετάδοση ταινίας είναι ο παραγωγός, από τον οποίο, σύμφωνα με την υπεράσπιση, εξασφαλίστηκε άδεια, και εν πάση περιπτώσει τέτοιο πρόσωπο δεν κλήθηκε ως μάρτυρας και δεν υπάρχει μαρτυρία ότι δεν έδωσε τέτοια άδεια. Επί του προκειμένου η υπεράσπιση επικαλέστηκε σχετική απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Βλ. C-61/05, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων v. Πορτογαλικής Δημοκρατίας). Επιπλέον, θέση της υπεράσπισης ήταν ότι δεν αποδείχθηκε πως οι αναφερόμενοι στο κατηγορητήριο ηθοποιοί συμμετείχαν στις εν λόγω ταινίες, και τέλος, ότι η ποινική υπόθεση είναι πρόωρη εφόσον προϋπόθεση, δυνάμει του σχετικού νόμου, είναι όπως τυχόν οικονομικές διαφορές επιλύονται από την αρμόδια αρχή (βλ. άρθρο 15 σχετικού νόμου). Αντίθετη εν προκειμένω ήταν η θέση της κατηγορούσας αρχής η οποία εισηγήθηκε ότι ο ΜΚ2 ανέφερε τους πρωταγωνιστές κάθε μιας εκ των αναφερόμενων ταινιών και περαιτέρω, ότι ήτο υποχρέωση της κατηγορουμένης πριν από την προβολή των εν λόγω ταινιών να εξασφαλίσει την άδεια των ηθοποιών. Ανάγνωση του τρίτου εδαφίου του άρθρου 14 του σχετικού νόμου αποκαλύπτει ότι τα συστατικά τούτου στοιχεία είναι τα ακόλουθα: (α) δημόσια εκτέλεση ερμηνείας ή εκτελέσεως (β) προσβολή, ένεκα της προαναφερόμενης δημόσιας εκτέλεσης, συγγενικού δικαιώματος, και (γ) σχετική γνώση των πιο πάνω. Δράττομαι εδώ της ευκαιρίας να επισημάνω ότι το λεκτικό του δεύτερου σκέλους του αναφερόμενου εδαφίου (άρθρο 14

(3)Ν. 59/76), το οποίο είναι σχετικό με την παρούσα υπόθεση, σε αντίθεση από το λεκτικό του πρώτου σκέλους του ίδιου εδαφίου, δεν εξειδικεύει τη φύση και το είδος του αντικειμένου για το οποίο υφίσταται συγγενικό δικαίωμα. Αναφέρει μεν δημόσια εκτέλεση ερμηνείας ή εκτελέσεως, χωρίς όμως να διευκρινίζει πού εντοπίζεται τέτοια ερμηνεία ή εκτέλεση, φέρειπειν σε κινηματογραφική ταινία ή σε μουσικό έργο. Δεν κρίνω αναγκαίο το σχολιασμό κάθε μιας από τις εισηγήσεις των δύο πλευρών. Είμαι της γνώμης πως η υπόθεση αποφασίζεται επί σημείου που δεν φαίνεται να απασχόλησε τις δύο πλευρές. Είναι αντιληπτό ότι για να προκύπτει προσβολή συγγενικού δικαιώματος το ισχυριζόμενο δικαίωμα πρέπει να είναι υφιστάμενο, δηλαδή υπαρκτό. Αναφέρω τούτο εφόσον το πρώτο εδάφιο του άρθρου 5 του σχετικού νόμου αναφέρει ότι 'η διάρκεια προστασίας των αναγνωριζομένων δικαιωμάτων καθορίζεται σύμφωνα με τον Πίνακα του παρόντος νόμου και υπολογίζεται από την 1η Ιανουαρίου του έτους που έπεται του γενεσιουργού γεγονότος, το οποίο περιέχεται στον Πίνακα'. Στο δε σχετικό πίνακα, στη στήλη κάτω από τον τίτλο 'εκπνοή του δικαιώματος - γενεσιουργό γεγονός', στην κατηγορία 'ερμηνείες, εκτελέσεις' αναφέρει ότι: «50 έτη από την ημερομηνία της ερμηνείας ή εκτελέσεως, με την επιφύλαξη ότι αν εκτός της περιόδου αυτής γίνει νόμιμη δημοσίευση ή νόμιμη παρουσίαση στο κοινό της υλικής ενσωματώσεως της εν λόγω ερμηνείας ή εκτελέσεων, τα δικαιώματα εκπνέουν 50 έτη μετά την ημερομηνία της πρώτης αυτής δημοσίευσης ή της πρώτης αυτής παρουσιάσεως στο κοινό, ανάλογα με το ποια έγινε πρώτη». Ως εκ των πιο πάνω συνάγεται ότι συγγενικό δικαίωμα οποιασδήποτε φύσης δεν ισχύει στο διηνεκές αλλά είναι περιορισμένο για πενήντα έτη. Η δε ισχύς του άρχεται την ημερομηνία που εκτελείται η σχετική ερμηνεία από τον ηθοποιό, εκτός εάν, εν τω μεταξύ, νομίμως δημοσιευθεί η πρώτη υλική ενσωμάτωση, οπόταν και η ισχύς του ξεκινά από την ημερομηνία δημοσίευσης τούτης, και σε κάθε μια εκ των δύο περιπτώσεων η ισχύς του δικαιώματος παύει μετά πάροδο πενήντα ετών. Στην προκείμενη περίπτωση η μαρτυρία αποκαλύπτει ότι οι αναφερόμενοι στο κατηγορητήριο ηθοποιοί πρωταγωνιστούν σε συγκεκριμένες ταινίες. Σημειώνω εδώ πως σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας η απλή και μόνο αναφορά του ΜΚ2 ότι οι αναφερόμενοι στο κατηγορητήριο ηθοποιοί πρωταγωνιστούν στις αντίστοιχες ταινίες, τις οποίες ανέφερε ότι γνωρίζει, αρκεί για να εκληφθεί η συμμετοχή των ηθοποιών ως δεδομένη. Αυτή λοιπόν η μαρτυρία αποκαλύπτει ότι για τις εν λόγω ταινίες οι αναφερόμενοι ηθοποιοί δυνατό να έχουν συγγενικό δικαίωμα. Αναφέρω δυνατό να έχουν, εφόσον η μαρτυρία δεν απεκάλυψε ούτε πότε οι εν λόγω ηθοποιοί προέβησαν στην εκτέλεση της σχετικής ερμηνείας, όπως ούτε εάν τούτη δημοσιεύθηκε δια υλικής ενσωματώσεως και πότε. Είναι ως εκ τούτου πιθανόν η ισχύς του όποιου συγγενικού δικαιώματος να έχει πλέον παρέλθει. Η σιωπή όμως του μαρτυρικού υλικού επί των όσων προανέφερα επηρεάζει, αφενός μεν το υπαρκτό, κατά τον ουσιώδη χρόνο, συγγενικού δικαιώματος, αφετέρου δε την προσβολή τέτοιου δικαιώματος. Είναι ηλίου φαεινότερον ότι εάν το υπό κρίση δικαίωμα δεν υφίσταται, λόγου χάριν επειδή η ισχύς του έχει εξαντληθεί, δεν τίθεται θέμα προσβολής ή παραβίασής του. Ως εκ των πιο πάνω, κρίνω ότι το συστατικό στοιχείο προσβολής συγγενικού δικαιώματος δεν έχει αποδειχθεί και ως εκ τούτου οι τέσσερις κατηγορίες παρέμειναν αναπόδεικτες. Κατά συνέπεια, η κατηγορουμένη αθωώνεται και απαλλάσσεται σε κάθε μια από τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει. (Υπ.) Λ. Α. Παντελή, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΝ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο