ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ν. Περικλή Θεωρή, Αρ. Υπόθεσης: 1109/09, 22.1.2010

(1998)1 Α.Α.Δ. 291. Ήταν, ως εκ τούτου, η θέση του κ. Γεωργίου ότι η παράλειψη αντεξέτασης του Κ. Λιαχούδη αναιρεί τον ισχυρισμό για την αναξιοπιστία του και με αυτό τον τρόπο έχει ανατραπεί η βάση επί της οποίας η κατηγορούσα αρχή είχε ασκήσει τη διακριτική της ευχέρεια να μην καλέσει ως μάρτυρες και να μην προσφέρει για αντεξέταση, τόσο τον Λιαχούδη, όσο και τα υπόλοιπα εν λόγω πρόσωπα. Ένα δεύτερο σημείο που έθιξε ο κ. Γεωργίου ήταν το εξής: Ένας από τους λόγους που η κατηγορούσα αρχή δεν κάλεσε τα εν λόγω πρόσωπα ήταν ότι είχαν καταθέσει στην αστυνομία με τέτοιο τρόπο ώστε να ήταν σαφής η προσπάθειά τους να βοηθήσουν τον κατηγορούμενο, μεταξύ άλλων, σε ότι αφορά την νοητική κατάσταση του θύματος, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι ήταν μεθυσμένος, ενώ η μαρτυρία που σκοπούσε τότε να παρουσιάσει η κατηγορούσα αρχή ήταν ότι το θύμα είχε πλήρη επαφή και καλή επικοινωνία με το περιβάλλον και ότι δεν μύριζε αλκοόλ. Παρά ταύτα, κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας το θύμα δέχθηκε ότι κατανάλωσε ποσότητα αλκοόλ, την οποία ο κ. Γεωργίου χαρακτήρισε ως «όχι ευκαταφρόνητη» και η οποία λογικά, όπως το έθεσε, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι μύριζε αλκοόλ. Περιπλέον, δεν προσκομίσθηκε καμιά μαρτυρία ότι το θύμα δεν μύριζε αλκοόλ. Είναι κι αυτός παράγοντας που κατά τον κ. Γεωργίου υποδεικνύει ότι το υπόβαθρο που έθεσε η κατηγορούσα αρχή για να μην καλέσει ή να μην προσφέρει για αντεξέταση τα εν λόγω πρόσωπα έχει καταρρεύσει ή και απεδείχθη ότι δεν υφίστατο καθόλου ποτέ. Γι΄ αυτό ζητά τώρα όπως αναθεωρήσουμε την τότε προσέγγισή μας και όπως καλέσουμε την κατηγορούσα αρχή να κλητεύσει τα εν λόγω πρόσωπα ως μάρτυρες ή να τους προσφέρει στην υπεράσπιση για αντεξέταση. Το δικαστήριο, είπε, έχει τέτοια σύμφυτη εξουσία. Παρέπεμψε στην ευχέρεια των δικαστηρίων να επανεξετάσουν και να αναθεωρήσουν ενδιάμεση απόφασή τους σε περιπτώσεις αποδοχής ομολογίας ή άλλης μαρτυρίας. Η κα Πασιαρδή απάντησε ότι το δικαστήριο μπορεί να αναθεωρήσει δική του ενδιάμεση απόφαση μόνο στην περίπτωση που έχει ακολούθως προκύψει κάτι το νέο. Εν προκειμένω, εισηγήθηκε ότι δεν προέκυψε οτιδήποτε το νέο ώστε το δικαστήριο να έχει δικαιοδοσία να αναθεωρήσει την απόφασή του. Η παράλειψη αντεξέτασης του Κ. Λιαχούδη, είπε, δεν ισοδυναμεί με αποδοχή της μαρτυρίας του. Ήταν και παραμένει η θέση της κατηγορούσας αρχής ότι ο μάρτυρας είναι αναξιόπιστος, κάτι που ενισχύθηκε μέσα από τη διαδικασία, εφόσον στην κατάθεσή του προς την αστυνομία, την οποία υιοθέτησε ενόρκως, περιέχονται στοιχεία τα οποία αντικρούονται από κοινώς αποδεκτή μαρτυρία. Ο λόγος, εξήγησε, που δεν αντεξέτασε τον Κ. Λιαχούδη ήταν γιατί από την αρχή διευκρινίστηκε η θέση της κατηγορούσας αρχής ότι ο μάρτυρας αυτός «δεν είναι μάρτυρας της αλήθειας». Η παράλειψη αντεξέτασης παρέχει στο δικαστήριο διακριτική ευχέρεια να εκλάβει την παράλειψη αυτή ως αποδοχή των ισχυρισμών για τους οποίους δεν έγινε αντεξέταση, υπό την έννοια ότι πρόκειται για μαρτυρία που έμεινε αναντίλεκτη (A. C. T. Textiles Ltd v. Zodhiatis

(1986)1 CLR 89, Philippou General Bonded Warehouse Ltd v. Νικολαϊδη

(2006)1 Α.Α.Δ. 1058). Ο γενικός αυτός κανόνας έχει ευρύτερο πεδίο εφαρμογής σε πολιτικές παρά σε ποινικές υποθέσεις (Κωνσταντίνου v. Δημοκρατίας

(1999)2 Α.Α.Δ. 260). Όμως, όπως έχει αποφασιστεί στην υπόθεση Σκάρος (ανωτέρω): «Στην υπόθεση Adidas v. Jonitexo

(1987)1 CLR 383 τονίστηκε ότι η μη υποβολή της θέσης του εναγόμενου στους μάρτυρες του ενάγοντος και η μη αντεξέταση των μαρτύρων του ενάγοντος δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκη ότι η εκδοχή του εναγομένου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η αποδοχή της θέσης του εναγομένου ή όχι θα αποφασιστεί αφού ληφθεί υπόψη η φύση των ισχυρισμών όπως επίσης και οι λόγοι που οδήγησαν στη μη αντεξέταση.» Ένας από τους λόγους που η παράλειψη αντεξέτασης μπορεί να μην εκληφθεί ως αποδοχή των ισχυρισμών του μάρτυρα, είναι όταν η κατηγορούσα αρχή έχει ήδη προηγουμένως δώσει ειδοποίηση στον μάρτυρα ότι δεν αποδέχεται την εκδοχή του (Phipson on Evidence, 14η έκδοση, παρ. 12 - 13, σελ. 247). Οι αναφορές μας αυτές σκοπό έχουν να καταδείξουν ότι το ζήτημα εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου η οποία θα ασκηθεί στον κατάλληλο χρόνο υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης. Γι΄ αυτό δεν κρίνουμε απαραίτητο να αποφασίσουμε σ΄ αυτό το στάδιο τη σημασία του γεγονότος ότι ο Κ. Λιαχούδης δεν αντεξετάστηκε ή τη σημασία του γεγονότος ότι δεν έχει προσφερθεί μαρτυρία πως το θύμα δεν μύριζε αλκοόλ, αλλά αντίθετα έχει καταγραφεί ο δικός του ισχυρισμός ότι είχε καταναλώσει ποσότητα αλκοολούχων ποτών. Η εξουσία στην οποία ο κ. Γεωργίου έχει αναφερθεί αφορά τη δυνατότητα του δικαστηρίου στο στάδιο της τελικής και συνολικής εκτίμησης της μαρτυρίας να αποκλείσει μαρτυρία ή τεκμήρια τα οποία είχε κατά την ακρόαση δεχθεί, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα εκείνο της ομολογίας του κατηγορούμενου. Εν προκειμένω, δεν ζητείται η επαναθεώρηση οποιουδήποτε ζητήματος που να αφορά την αποδοχή μαρτυρίας. Κατ΄ ουσία ζητείται να επανανοίξει η υπόθεση για να υποχρεωθεί η κατηγορούσα αρχή να προσφέρει περαιτέρω μαρτυρία ή να προσφέρει μάρτυρες για αντεξέταση. Ως προς αυτή τη δυνατότητα δεν έχουμε παραπεφθεί σε αυθεντία. Η αυθεντία στην οποία μας παρέπεμψε ο κ. Γεωργίου είναι η υπόθεση Ανδρονίκου v. Δημοκρατίας, Ποινικές Εφέσεις αρ. 238/07 και 239/07, ημερομηνίας 15.7.2008, στην οποία αναγνωρίστηκε η ευχέρεια του δικαστηρίου να επαναξιολογήσει θέσεις που σε διάφορα στάδια αποφάσισε εναντίον του κατηγορούμενου όπως, π.χ., η θεληματικότητα της κατάθεσης του, ζητήματα που έχουν σχέση με την ορθή διατύπωση κατηγοριών ή η αποδοχή διαφόρων τεκμηρίων. Εν πάση περιπτώσει, η δέουσα, κατά την κρίση μας, θεώρηση του προβλήματος δεν είναι να επανανοίξει με τον πιο πάνω τρόπο η υπόθεση. Η ακρόαση έχει περατωθεί και τα δεδομένα της υπόθεσης έχουν αποκρυσταλλωθεί. Το κατά πόσο από τα δεδομένα αυτά προκύπτει ότι η κατηγορούσα αρχή άσκησε τη διακριτική της ευχέρεια, κατά τρόπο που να επηρεάζεται η υπεράσπιση, τούτο είναι ζήτημα που μπορεί να εγερθεί στο τέλος. Τότε είναι που θα αξιολογηθεί και η σημασία που μπορεί να έχει, υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης, το ειδικότερο ζήτημα της μη αντεξέτασης του Κ. Λιαχούδη. Ως εκ των άνω, το αίτημα της υπεράσπισης απορρίπτεται. (Υπ.) ............................... Τ. Θ. Οικονόμου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ...................................... Τ. Καρακάννα, Α.Ε.Δ. (Υπ.) ..................................... Ν. Γερολέμου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο