Αστυνομικού Διευθυντή Λάρνακος ν. Χαράλαμπος Ανδρονίκου, Αρ. Υπ.: 14611/09, 15 Ιουνίου, 2010

(2), 43

(2)και 44 του περί ρύθμισης Μεταλλείων και Λατομείων Νόμου Κεφ.

1. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της κατηγορίας ο κατηγορούμενος στις 29.4.09 και ώρα 09:20 στο τεμάχιο γης 99 Φ/Σχ. XL/35 στον Ψευδά της επαρχίας Λάρνακας διεξήγαγε λατομικές εργασίες χωρίς την άδεια του Ανώτερου Λειτουργού Μεταλλείων. Η μαρτυρία Μοναδικός μάρτυρας κατηγορίας ήταν ο Γιώργος Σιαμανής, τεχνικός στην Υπηρεσία Μεταλλείων. Κατέθεσε ότι μέσα στα καθήκοντα του περιλαμβάνεται η επιθεώρηση προνομίων λατομείων, η εφαρμογή των όρων λειτουργίας τους και η πάταξη παράνομων λατομεύσεων. Στις 29.4.09 και ώρα 09:20 μετέβηκε σε τοποθεσία εντός των ορίων του χωριού Ψευδάς της επαρχίας Λάρνακας για έλεγχο συγκεκριμένου χώρου όπου κατά καιρούς διενεργείτο παράνομη λατόμευση πέτρας (κλιμάρα), συνοδευόμενος από τον Μιχάλη Γεωργίου, μέλος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αγίας ΄Αννας. Πλησιάζοντας τον χώρο είδαν ένα ερπειστριοφόρο εκσκαφέα μάρκας Caterpillar να φορτώνει την ως άνω πέτρα στο φορτηγό αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής ΒΑΒ
2. Η πέτρα αυτή χρησιμοποιείται για εξωτερική επένδυση κατοικιών. Όταν έφθασαν στο σημείο της φόρτωσης οι οδηγοί των πιο πάνω οχημάτων τα εγκατέλειψαν βιαστικά αφήνοντας πάνω τα κλειδιά τους. Με τη χρήση ηλεκτρονικού οργάνου που καταγράφει γεωγραφικές συντεταγμένες (GPS), κατέγραψε τις συντεταγμένες του χώρου απ΄ όπου κατόπιν ελέγχου διαπίστωσε ότι οι εργασίες διεξάγονταν στο κρατικό τεμάχιο 99 Φ/Σχ. XL/
3. Ενώ απομακρύνονταν από τον χώρο της λατόμευσης τους πλησίασε ένα ιδιωτικό όχημα από το οποίο κατέβηκε ο κατηγορούμενος με έντονες διαθέσεις. Τους ανάφερε μεταξύ άλλων ότι τα μηχανήματα που είχαν δει ήταν δικά του και εργάζονταν εκεί κατόπιν οδηγιών του. Τους ενημέρωσε ότι λατόμευε στον πιο πάνω χώρο κατόπιν εντολών που πήρε από τον κοινοτάρχη του χωριού Ψευδά για ισοπέδωση του χώρου και για δεντροφύτευση του. Τους ανέφερε επίσης ότι ολόκληρη η ποσότητα πέτρας που θα προέκυπτε από τις εργασίες ισοπέδωσης, θα διατείθετο από τον ίδιο στην αγορά για δικό του λογαριασμό. Ενημέρωσε τον κατηγορούμενο ότι η εργασία που εκτελούσε ήταν παράνομη και ότι θα καταγγελλόταν από την Υπηρεσία Μεταλλείων. Ο κατηγορούμενος μετά την κλήση του σε απολογία έδωσε ένορκη μαρτυρία. Κατέθεσε ότι στις 29.4.09 ενώ κατευθυνόταν προς το χωριό του, είδε ότι πάνω στο χωράφι του υπήρχε ένα αυτοκίνητο και προχώρησε να πάει προς το χωράφι του για να δει τι συνέβαινε. Φτάνοντας εκεί είδε ένα αυτοκίνητο σταθμευμένο δίπλα από την «trailer». Μέσα στο αυτοκίνητο ήταν ο ΜΚ, ο Μιχάλης Γεωργίου, ο οποίος είναι μέλος του Κοινοτικού Συμβουλίου Αγίας ΄Αννας και ένα ακόμα πρόσωπο . Αφού πλησίασε το αυτοκίνητο, τους ρώτησε τι έκαμναν εκεί και του είπαν ότι ήταν από το Τμήμα Μεταλλείων. Του είπαν επίσης ότι έκαμνε παράνομη λατόμευση. Τους ανέφερε ότι δεν έκαμνε καμιά λατόμευση και τους πρότεινε να πάνε επιτόπου να ελέγξουν. Τον ρώτησαν αν είχε υπαλλήλους που εργάζονταν στα μηχανήματα του και τους απάντησε αρνητικά. Τους ενημέρωσε ότι είχε μεταφέρει τα μηχανήματα στην περιοχή το προηγούμενο απόγευμα. Τους ενημέρωσε επίσης ότι μέσα στο ημιφορτηγό υπήρχαν μπάζα και αποκόμματα που μετέφερε από τον εργαστήριο του που διατηρούσε στο χωριό. Το πρόσωπο που καθόταν στη θέση του συνοδηγού του ανέφερε ότι δεν μπορούσαν να επισκεφθούν επί τόπου το σημείο επειδή βιάζονταν να πάνε κάπου αλλού. Στην ίδια περιοχή είχε προηγουμένως διερευνητική άδεια για λατόμευση (βλ. το τεκμήριο 4) αλλά δεν βρήκε κατάλληλο υλικό, γι΄ αυτό δεν υπέβαλε αίτηση για παραχώρηση άδειας προνομίου. Αξιολόγηση μαρτυρίας Αποτέλεσε κοινό έδαφος ότι ο κατηγορούμενος κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν ήταν κάτοχος αδείας για λατόμευση στο υπό αναφορά τεμάχιο. Παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή τους δύο μάρτυρες να καταθέτουν ενόρκως στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Ο ΜΚ κρίνεται ως αντικειμενικός, ανεξάρτητος και χωρίς κανένα προσωπικό συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Απάντησε σε οτιδήποτε του ζητήθηκε με ευθύτητα, αυθορμητισμό, χωρίς δισταγμούς και αμφιταλαντεύσεις. Έδωσε πειστικές εξηγήσεις, χωρίς να αφήσει οποιοδήποτε σημείο της εκδοχής του ασαφές ή αδιευκρίνιστο. Η αντεξέταση στην οποία υπεβλήθη δεν κατέστη δυνατό να κλονίσει την αξιοπιστία του. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορουμένου υπέβαλε ότι ο ισχυρισμός που προέβαλε ο ΜΚ ότι οι εργάτες που λειτουργούσαν τα μηχανήματα τράπηκαν σε φυγή μόλις αντιλήφθηκαν την παρουσία τους στο μέρος, λογικά δεν θα μπορούσε να συμβαδίσει με την κατ' ισχυρισμό παραδοχή του κατηγορουμένου ότι τα μηχανήματα εργάζονταν με δικές του οδηγίες. Πρόκειται κατά την άποψη του για διιστάμενες θέσεις. Δεν θα συμφωνούσα με την ως άνω εισήγηση. Θεωρώ ότι η μια ενέργεια δεν αντιμάχεται την άλλη, για τον λόγο ότι δεν πρόκειται για ενέργειες που έγιναν από το ίδιο πρόσωπο. Θα ήθελα ακόμα να επισημάνω ότι η μαρτυρία του σε σχέση με τη μέθοδο την οποία χρησιμοποίησε για να καταλήξει στο συμπέρασμα του ότι οι λατομικές εργασίες διεξάγονταν εντός του επίδικου τεμαχίου (βλέπε το τοπογραφικό σχέδιο - τεκμήριο 3) παρέμεινε αδιαμφισβήτητη. Σε αντίθεση με τον ΜΚ ο κατηγορούμενος άφησε πενιχρή εντύπωση στο δικαστήριο. Δεν ήταν πειστικός στην εξιστόρηση της εκδοχής του. Ουσιώδεις πτυχές της εκδοχής του κρίνονται ως υστερόβουλες. Αναφέρω ως παράδειγμα τον ισχυρισμό του ότι είχε προτείνει στον ΜΚ και στα πρόσωπα που τον συνόδευαν να επισκεφθούν επί τόπου το μέρος στο οποίο γινόταν η παράνομη λατόμευση για έλεγχο, όμως αρνήθηκαν επειδή βιάζονταν να πάνε κάπου αλλού. Σε καμμιά περίπτωση δεν είχε τεθεί στον ΜΚ κατά την αντεξέταση του για να του δινόταν η ευκαιρία να τον σχολιάσει και να μπορέσει να πάρει θέση. Ούτε οποιαδήποτε επεξήγηση δόθηκε από την υπεράσπιση για την παράλειψη της να θέσει έγκαιρα ένα τόσο ουσιώδη ισχυρισμό στο ΜΚ. Κατ' επέκταση δεν μου παρέχεται άλλη επιλογή εκτός από την απόρριψη του. Θα ήθελα ακόμα να αναφέρω ότι η επεξήγηση την οποία προέβαλε για τον λόγο που τα μηχανήματα του βρίσκονταν στο μέρος που γινόταν η λατόμευση, συγκεκριμένα ότι τα είχε πάρει για να τα κάμει «service» ήταν τόσο ευτελής σε βαθμό που στερείτο πειστικότητας. Το ίδιο ευτελής χαρακτηρίζεται και η επεξήγηση που έδωσε σε σχέση με το λόγο για τον οποίο τα κλειδιά βρίσκονταν πάνω στα μηχανήματα. Για τους λόγους που αναφέρω αμέσως πιο πάνω, απορρίπτω τη μαρτυρία του ως αναξιόπιστη. Αντίθετα, αποδέχομαι ότι τα γεγονότα διαδραματίστηκαν όπως τα περιέγραψε ο ΜΚ. Ειδικότερα αποδέχομαι ότι στις 29/4/09 περί ώρα 09:20 ο ΜΚ βρισκόταν στην περιοχή του χωριού Ψευδάς όπου βρίσκεται το επίδικο τεμάχιο. Στον χώρο υπήρχε ένας εκσκαφέας μάρκας Caterpillar, ο οποίος φόρτωνε υλικό, συγκεκριμένα πέτρα «κλιμάρα» στο φορτηγό αυτοκίνητο υπ' αριθμό εγγραφής ΒΑΒ 204 το οποίο επίσης βρισκόταν στο μέρος. ΄ Οταν ο ΜΚ και το πρόσωπο που τον συνόδευε έφτασαν στο σημείο της φόρτωσης, οι οδηγοί των ως άνω μηχανημάτων τα εγκατέλειψαν τρέχοντας, αφήνοντας τα κλειδιά πάνω στη μηχανή. Ο ΜΚ με τη χρήση ηλεκτρονικού οργάνου που καταγράφει γεωγραφικές συντεταγμένες διαπίστωσε ότι εντός του κρατικού τεμαχίου 99, Φ/ΣΧ. XL/35 διεξάγονταν εργασίες λατόμευσης πέτρας. Ενώ απομακρύνονταν από το χώρο τους πλησίασε ένα όχημα από το οποίο κατέβηκε ο κατηγορούμενος, ο οποίος τους ανέφερε ότι τα μηχανήματα που είχαν δει ήταν δικά του και εργάζονταν εκεί με δικές του οδηγίες προς τον σκοπό της ισοπέδωσης του χώρου. Τους δήλωσε επίσης ότι ολόκληρη την ποσότητα πέτρας που θα προέκυπτε από την ισοπέδωση θα την διέθετε για δικό του λογαριασμό. Νομική ανάλυση ΄Οπως έχω ήδη αναφέρει η υπό εξέταση κατηγορία στηρίζεται στα άρθρα 5, 37

(2), 43

(2)και 44 του περί ρυθμίσεως μεταλλείων και λατομείων νόμου Κεφ. 270. Στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του Κεφ. 270 επεξηγείται ότι «λατόμευση» σημαίνει οποιαδήποτε εργασία απόκτησης ή εξαγωγής οποιονδήποτε λατομικών υλικών με οποιοδήποτε τρόπο ή μέθοδο». «Λατομικά υλικά» σημαίνει άμμο, λίθο, σχιστόλιθο, γρανίτη ή άλλα πετρώματα, κιμωλία, άργιλο, πυρόλιθο, αμμοχάλικο, γύψο, ασβεστόλιθο, μάρμαρο, μάργα και χαλάζι. «Λατομείο» σημαίνει οποιαδήποτε εργασία απόκτησης ή εξαγωγής οποιωνδήποτε λατομικών υλικών με οποιοδήποτε τρόπο ή μέθοδο. Το άρθρο 37 του ιδίου νόμου προνοεί τα ακόλουθα: «37.-

(1)Τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 10 είναι νόμιμο για οποιοδήποτε πρόσωπο να διεξάγει λατομικές εργασίες σε οποιαδήποτε γη βάσει άδειας λατομείου με τον καθορισμένο τύπο που εκδίδεται από τον ΄Επαρχο της Επαρχίας στην οποία βρίσκεται το λατομείο (ο οποίος στο εξής αναφέρεται ως «ο ΄Επαρχος») ή άδειας λατομείου με τον καθορισμένο τύπο που εκδίδεται από το Υπουργικό Συμβούλιο.

(2)Πρόσωπο το οποίο διεξάγει λατομικές εργασίες χωρίς άδεια λατομείου ή προνόμιο λατομείου και ο κάτοχος τέτοιας άδειας ή προνομίου ο οποίος παραλείπει να συμμορφωθεί με ή παραβαίνει οποιονδήποτε όρο ή προϋπόθεση που περιέχεται στην άδεια ή το προνόμιο αυτό είναι ένοχος αδικήματος.» Συμφώνως των ευρημάτων μου εντός του επίδικου τεμαχίου, το οποίο αποτελεί κρατική γη διεξάγονταν λατομικές εργασίες, συγκεκριμένα εξαγωγή από αυτό πέτρας (κλιμάρα). Η εξαγωγή γινόταν με εκσκαφέα, ο οποίος φόρτωνε την πέτρα στο φορτηγό αυτοκίνητο υπ' αριθμό εγγραφής ΒΑΒ 204. Επισημαίνω ότι σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του ΜΚ εντός του ως άνω φορτηγού υπήρχε μικρή ποσότητα πέτρας (κλιμάρα). Είμαι της άποψης ότι η υπό αναφορά πέτρα εμπίπτει στην έννοια του «λίθου» ο οποίος περιλαμβάνεται στα λατομικά υλικά. Στο σύγγραμμα «Το μεγάλο λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας» του Γεωργοπαπαδάκου η πέτρα ερμηνεύεται ως λίθος. Σύμφωνα με τις καθιερωμένες αρχές της νομολογίας, για την ερμηνεία νομοθετημάτων, όταν το νόημα των λέξεων που χρησιμοποιούνται είναι καθαρό και σαφές, δεν υπάρχει περιθώριο άλλης ερμηνείας για να διακριβωθεί η πρόθεση του νομοθέτη (βλέπε Στέλιος Κιτρομηλίδης v. Αστυνομίας, Ποιν. ΄Εφ. 95/2007, ημερ. 27/2/2009). Η ταυτότητα των προσώπων που διεξήγαγαν τις εργασίες λατόμευσης εντός του επίδικου τεμαχίου παρέμεινε άγνωστη. Όμως, σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του ΜΚ ο κατηγορούμενος είχε παραδεχθεί ενώπιον του ότι οι ως άνω εργασίες διεξάγονταν κατόπιν δικών του οδηγιών και ότι τα μηχανήματα με τα οποία διεξάγονταν οι ως άνω λατομικές εργασίες ήταν δικά του. Η ως άνω παραδοχή του κατηγορουμένου αποτελεί καθόλα αποδεκτή μαρτυρία. Φυσικά, όπως είναι νομολογημένο το έργο του δικαστηρίου στις περιπτώσεις που υπάρχει προφορική παραδοχή ή ακόμα γραπτή ομολογία δεν εξαντλείται στην διαπίστωση της αποδεκτότητας της μαρτυρίας αλλά επεκτείνεται στην διαπίστωση της αλήθειας και της αποτελεσματικότητας της ώστε να καταλήξει στο συμπέρασμα κατά πόσο η ενοχή του κατηγορουμένου αποδεικνύεται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (βλέπε Μαύρος άλλως «Χατζής» v. Δημοκρατίας

(1999)2 ΑΑΔ 466, 474). ΄Οπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Μαρτίν v. Δημοκρατίας (αρ. 2)

(1994)2 ΑΑΔ 65: «Είναι καθιερωμένη νομολογιακή αρχή πως έστω και αν μια κατάθεση - ομολογία δόθηκε θεληματικά το Δικαστήριο προχωρεί να βεβαιωθεί κατά πόσο το περιεχόμενο της συνάδει με την αλήθεια των γεγονότων, όπως αυτά έχουν διακριβωθεί. Η υιοθέτηση της αρχής αυτής γίνεται για αυταπόδεικτους λόγους προκειμένου η καταδίκη να ακολουθεί πάντοτε τη διαπίστωση από το Δικαστήριο πως η ενοχή αποδεικνύεται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας από το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας.» Στην υπό εξέταση υπόθεση θα πρέπει να επισημάνω ότι δεν έχει αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση η θεληματικότητα της υπό αναφορά ομολογίας του κατηγορουμένου. Αυτό το οποίο αμφισβητήθηκε είναι το κατά πόσο αυτή έγινε. Το δικαστήριο αποδεχόμενο τη μαρτυρία του ΜΚ κατέληξε σε εύρημα ότι ο κατηγορούμενος προέβηκε σ' αυτή. Αναφέρω επίσης ότι ο ισχυρισμός του ΜΚ ότι ο κατηγορούμενος είχε παραδεχθεί ενώπιον του ότι τα μηχανήματα που βρίσκονταν στην περιοχή ήταν δικά του υποστηρίζεται από την παραδοχή του κατηγορουμένου κατά την ενώπιον του δικαστηρίου μαρτυρία του ότι τα ως άνω μηχανήματα ήταν δικά του. Κάτω από τα δεδομένα που αναφέρω πιο πάνω καταλήγω ότι το δικαστήριο μπορεί να βασιστεί στην ως άνω ομολογία του κατηγορουμένου και να καταλήξει σε συμπέρασμα ενοχής, με βάση το άρθρο 20 του ποινικού κώδικα, το οποίο προβλέπει για τη δυνατότητα να κατηγορηθεί ο συνεργός και ως αυτουργός (βλέπε Ajini v. Αστυνομίας

(1996)2 ΑΑΔ 319). Η παράλειψη συμπερίληψης του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα στη νομική βάση της κατηγορίας δεν μπορεί να θεωρηθεί ουσιώδης παρατυπία, ούτε μπορεί να θεωρηθεί ότι επηρέασε δυσμενώς την υπεράσπιση του κατηγορουμένου (βλέπε Νίκη Μιχαήλ και άλλη v. Αστυνομίας

(1997)2 ΑΑΔ 362, 367, Constantinides v. The Republic

(1978)2 CLR 337, 376 και Fourri and others v. Republic

(1980)2 CLR 178). Θα ήθελα επίσης να υπενθυμίσω ότι, όπως υπήρξε κοινά παραδεκτό ο κατηγορούμενος δεν είχε άδεια λατόμευσης στο συγκεκριμένο τεμάχιο. Με βάση τα όσα έχω περιγράψει λεπτομερώς πιο πάνω, καταληγω ότι η κατηγορούσα αρχή πέτυχε να αποδείξει στον απαιτούμενο βαθμό όλα τα συστατικά στοιχεία της κατηγορίας. Ο κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος στην κατηγορία πέραν από κάθε λογική αμφιβολία. (Υπ.) ....................... Θ. Θωμά, Ε. Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο