Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας ν. Κυριάκος Μιχαήλ, Αρ. Υπόθεσης: 6326/11, 10 Οκτωβρίου 2011

(10)γ του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου 86-72, όπως τροποποιήθηκε από τους Νόμους 166-87, 80(Ι)/2000 και την ΚΔΠ 312/

1. Κατηγορία αρ.2 Χρήση μηχανοκίνητου οχήματος χωρίς πιστοποιητικό ασφάλισης ευθύνης έναντι τρίτου, κατά παράβαση των άρθρων 2, 3 και 40 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων (Ασφάλιση Ευθύνης Έναντι Τρίτου) Νόμου 96(Ι)/2000 και της Κ.Δ.Π312/
2. Κατηγορία αρ.3 Χρήση μηχανοκίνητου οχήματος χωρίς άδεια κυκλοφορίας, κατά παράβαση των κανονισμών 1, 17 και 72 των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών Κ.Δ.Π 189/2008, το Νόμο 166/87 και την Κ.Δ.Π. 312/
3. Κατηγορία αρ. 4 Χρήση μηχανοκίνητου οχήματος χωρίς άδεια κυκλοφορίας, κατά παράβαση των κανονισμών 2, 65

(9)και 72 των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών Κ.Δ.Π 66/84, που θεσπίστηκαν με βάση τα άρθρα 2 και 5 του Ν.86/72, όπως τροποποιήθηκε από τις ΚΔΠ 109/01, 72/04, Νόμο 166/87 και την Κ.Δ.Π. 312/

1. Ο Κατηγορούμενος παραδέχθηκε ενοχή στις Κατηγορίες 2 μέχρι 4, ενώ δήλωσε μη παραδοχή σε ό,τι αφορά την κατηγορία αρ. 1, γι' αυτό και η υπόθεση οδηγήθηκε, ως προς αυτήν την κατηγορία, σε ακρόαση. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος ως η Κατηγορία αρ. 1 επί του κατηγορητηρίου, ο Κατηγορούμενος την 8/12/2009, στη λεωφ. Αθαλάσσης στο Γέρι της Επαρχίας Λευκωσίας στάθμευσε το μηχανοκίνητο όχημα με αριθμούς εγγραφής ΚΡΤ625, χωρίς να λάβει όλες τις αναγκαίες προφυλάξεις έτσι ώστε αυτό να μην μπορεί να τεθεί σε κίνηση κατά την απουσία του με αποτέλεσμα να εκκινήσει τούτο και να προκαλέσει δυστύχημα. Η Κατηγορούσα Αρχή, για να αποδείξει την υπόθεσή της, κάλεσε ένα μάρτυρα, τον Αρχιαστυφύλακα Α. Παπαϊωάννου (Α/Αστ. 356), ο οποίος στο εξής θα αναφέρεται ως «ΜΚ1». Ο ΜΚ1 ανέφερε ότι υπηρετεί στην Τροχαία Λευκωσίας. Κατέθεσε στο Δικαστήριο, ως Τεκμήριο 1, την κατάθεσή του που ετοίμασε για την παρούσα υπόθεση, αφού προηγουμένως επιβεβαίωσε την υπογραφή του επ' αυτής και υιοθέτησε το περιεχόμενό της. Ακολούθως την ανέγνωσε στο Δικαστήριο. Τα γεγονότα της υπόθεσης, όπως τα εκθέτει στην κατάθεσή του, έχουν ως εξής: «Την 8.12.2009 και ώρα 19:00 επισκέφτηκα τη σκηνή τροχαίου δυστυχήματος το οποίο έγινε την ίδια μέρα και περί ώρα 18:50 στην οδό Αθαλάσσης στο Γέρι. Ενεχόμενα οχήματα το αυτοκίνητο ΕΥΡ117 που οδηγούσε ο Νικόλας Σπύρου, το αυτοκίνητο ΚVY683 που οδηγούσε η Λουκία Αχιλλέως έχοντας ως συνοδηγό τη μητέρα της Ευανθία Αχιλλέως και το αυτοκίνητο ΚJB422 που οδηγούσε ο Αναστάσιος Νικολάου. Τα αυτοκίνητα ΚΡΤ625 και ΚVY683 βρίσκονταν στην τελική τους θέση, ενώ το αυτοκίνητο ΕΥΡ117 μετακινήθηκε. Το αυτοκίνητο ΚJB422 δεν βρισκόταν στη σκηνή και ο οδηγός του αντάλλαξε στοιχεία με τους άλλους ενεχομένους. Ο οδηγός του ΚΡΤ625 μου ανέφερε ότι στάθμευσε το αυτοκίνητο του και κύλησε από μόνο του και στην παρουσία του έλεγξα το ποδόφρενο και λειτουργούσε κανονικά. Ακολούθως, στην παρουσία του Κυριάκου Μιχαήλ, του Νικόλα Σπύρου και της Λουκίας Αχιλλέως ετοίμασα πρόχειρο σχέδιο της σκηνής, έλαβα διάφορα μέτρα και τοποθέτησα ως σημείο Χ το σημείο σύγκρουσης των αυτοκινήτων ΚΡΤ625 - ΚVY683 και ως σημείο Χ2 το σημείο σύγκρουσης των αυτοκινήτων ΚVY683 - ΚJB
2. Το δυστύχημα έγινε κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ο καιρός ήταν αίθριος. Η άσφαλτος ξηρή. Υπάρχει οδικός φωτισμός υψηλής τάσης. Ο δρόμος είναι ευθύς και κατηφορικός ως η πορεία του αυτοκινήτου ΚΡΤ
3. Όριο ταχύτητας 50 ΧΑΩ. Η ορατότητα ως η πορεία των αυτοκινήτων ΕΥΡ117, ΚVY683 και ΚJB422 ήταν 40 μέτρα προς την πορεία του αυτοκινήτου ΚΡΤ
4. Το σημείο σύγκρουσης Χ υποδείχθηκε από τους οδηγούς και συμφώνησα, αφού δεν υπήρχαν ίχνη ή τεκμήρια που να υποδηλούν άλλο. Τα σημεία σύγκρουσης Χ1 και Χ2 εντοπίστηκαν από τις πορείες και τις τελικές θέσεις των οχημάτων. Οι ζημιές - τραυματισμοί που προκλήθηκαν ήταν οι εξής: Αυτοκίνητο ΚΡΤ625: Στον μπροστινό προφυλακτήρα, δεξιό φανάρι. Αυτοκίνητο ΕΥΡ117: Στην αριστερή γωνία του μπροστινού προφυλακτήρα. Αυτοκίνητο ΚVY
5. Στους προφυλακτήρες και δεξιό μπροστινό φανάρι. Αυτοκίνητο ΚJB
6. Στον μπροστινό προφυλακτήρα. Από το δυστύχημα τραυματίστηκε η Ευανθία Αχιλλέως, η οποία μεταφέρθηκε στις Α΄ Βοήθειες του Γ.Ν.Λευκωσίας όπου έτυχε των Α΄ Βοηθειών και απολύθηκε. Την 10.12.2009 η Λουκία Αχιλλέως μου ανέφερε ότι ένοιωθε ενοχλήσεις και επισκέφτηκε τις Α΄ Βοήθειες Γ.Ν.Λευκωσίας, όπου έτυχε των Α΄ Βοηθειών και απολύθηκε. Την 10.12.09 και μεταξύ των ωρών 14:40 - 15:20 στην Τροχαία Λευκωσίας έλαβα ανακριτική κατάθεση από τον Κυριάκο Μιχαήλ και στη συνέχεια και ώρα 15:35 τον κατηγόρησα γραπτώς και αφού του επέστησα την προσοχή του στο Νόμο απάντησε «Παραδέχομαι και ζητώ συγνώμη». Την ίδια μέρα και ώρα 15:40 στην Τροχαία Λευκωσίας υπέδειξα και εξήγησα στον Αναστάσιο Νικολάου το πρόχειρο σχέδιο με τα διάφορα μέτρα και το σημείο σύγκρουσης των αυτοκινήτων ΚVY683- ΚJB422, το οποίο τοποθέτησα ως σημείο Χ2 και αυτός συμφώνησε πλήρως και δεν επιθυμούσε να επισκεφτεί την σκηνή.». (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Μετά την ανάγνωση της πιο πάνω κατάθεσής του, ο ΜΚ1 παρουσίασε και κατέθεσε στο Δικαστήριο, ως Τεκμήριο 2, την κατάθεση που έλαβε από τον Κατηγορούμενο στις 10.12.2009 μεταξύ των ωρών 14:40 και 15:
7. Ανέγνωσε το περιεχόμενο της εν λόγω κατάθεσης στο Δικαστήριο. Στην εν λόγω κατάθεση, ο Κατηγορούμενος αναφέρει τα εξής: «Είμαι ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου με αριθμόν εγγραφής ΚΡΤ625 μάρκας Mercendes CLK. Την 8.12.2009 και περί ώρα 18:50 οδηγούσα το αυτοκίνητό μου ΚΡΤ625 στην οδό Αθαλάσσης στο Γέρι με κατεύθυνση από το Γέρι προς την Αγλαντζιά. Ήμουν μόνος και φορούσα ζώνη ασφαλείας. Είχα αναμμένα τα μεγάλα φώτα στην κανονική στάση. Πριν αρχίσει το κατήφορο στάθμευσα αριστερά του δρόμου έξω από το σπίτι κάποιου φίλου μου για να του δώσω κάτι που μου ζήτησε. Ενώ ετοιμαζόμουν να μπω στο σπίτι του φίλου μου, είδα το αυτοκίνητό μου του οποίου είχα ξεκινημένη τη μηχανή να εκκινά από μόνο του προς το κατήφορο. Όπως φαίνεται δεν πάτησα τελείως το χειρόφρενο και γι' αυτό εκκίνησε. Εγώ έτρεξα πίσω του ίσως του αλλάξω πορεία καταφέρνοντας να μπω μέσα και τελικά μπήκε στην άλλη λωρίδα και χτύπησε με ένα Audi που ερχόταν εξ' αντιθέτου και στη συνέχεια το είδα να κτυπά σε ένα Suzuki 5x4 που ερχόταν και αυτό εξ' αντιθέτου. Όλες οι συγκρούσεις έγιναν στην αντίθετη λωρίδα. Πίσω από το 5x4 υπήρχε ακόμα ένα αυτοκίνητο που συγκρούστηκε με το 5x4 το οποίο όπως είδα μετά τη σύγκρουση με το αυτοκίνητο μου κινήθηκε προς τα πίσω. Στη σκηνή ήρθε ο Αρχιαστυφύλακας 356 ο οποίος στην παρουσία μου έλαβε διάφορα μέτρα, έκαμε ένα πρόχειρο σχέδιο και τοποθέτησε ως Χ, Χ1 και Χ2 τα σημεία σύγκρουσης και συμφώνησα πλήρως. Συμφώνησα να διευθετήσουμε τις ζημιές μέσω ασφαλειών και αργότερα έμαθα ότι η ασφάλεια μου είχε λήξει και δεν ανανεώθηκε. Ήταν παράλειψή μου και απολογούμαι.». (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Στη συνέχεια, ο ΜΚ1 παρουσίασε στο Δικαστήριο την γραπτή κατηγορία που απήγγειλε στον Κατηγορούμενο στις 10.12.2009, από η ώρα 15:25 μέχρι 15:
8. Δόθηκε αντίγραφο στον Κατηγορούμενο, για το λόγο ότι αυτός δήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου, ότι δεν έχει αντίγραφο αυτής στην κατοχή του. Δεν αμφισβήτησε ότι το έγγραφο της γραπτής κατηγορίας, στο οποίο καταγραφόταν και η δική του απάντηση στην κατηγορία, έφερε τη δική του υπογραφή. Αφού επιβεβαίωσε την υπογραφή του, το εν λόγω έγγραφο κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο
9. Όπως αναφέρεται στο εν λόγω τεκμήριο, η πρώτη κατηγορία που απαγγέλθηκε στον Κατηγορούμενο ήταν η εξής: «Κατηγορείσαι ότι την 8/12/2009 και περί ώρα 18:50 στην οδό Αθαλάσσης στο Γέρι, ενώ ήσουν ο υπεύθυνος οδηγός του αυτοκινήτου ΚΡΤ625 το στάθμευσες και παρέλειψες να λάβεις όλα τα δέοντα μέτρα ακινητοποίησης του, με αποτέλεσμα στην απουσία σου να εκκινήσει από μόνο του και να προκαλέσεις δυστύχημα. Επιθυμείς να πεις οτιδήποτε; Δεν είσαι υποχρεωμένος να πεις τίποτε, εκτός αν θέλεις να πεις, αλλά οτιδήποτε πεις θα γραφεί και πιθανόν να δοθεί σαν μαρτυρία.». Η απάντηση του Κατηγορουμένου , όπως φαίνεται στο πιο πάνω Τεκμήριο 3, ήταν: «Παραδέχομαι και ζητώ συγνώμη». Σε διευκρινιστική ερώτηση της Κατηγορούσας Αρχής, ο ΜΚ1 διευκρίνισε ότι ο Κατηγορούμενος δεν κατηγορήθηκε βάσει του άρθρου 8 του Ν.86/72 για αμελή οδήγηση, παρά μόνο για το ότι δεν έλαβε τις αναγκαίες προφυλάξεις. Τέθηκε στον ΜΚ1 το ερώτημα από την Κατηγορούσα Αρχή αν επιθεώρησε το όχημα του Κατηγορούμενου και αν αυτό διαθέτει χειρόφρενο ή ποδόφρενο. Ο ΜΚ1 απάντησε: «Είναι ποδόφρενο. Το πάτησα και πήγαινε κανονικά κάτω την ώρα που ήταν στη θέση του δυστυχήματος. Δεν το οδήγησα μετέπειτα για να το ελέγξω.». (Η έμφαση είναι του Δικαστηρίου.) Ακολούθως, ο ΜΚ1 Κατέθεσε στο Δικαστήριο, ως Τεκμήριο 4, τα στοιχεία του οχήματος του Κατηγορουμένου, όπως φαίνονται σε σχετικό έντυπο του Τμήματος Οδικών Μεταφορών του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων. Αμέσως μετά κατέθεσε στο Δικαστήριο το σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος, αντίγραφο του οποίου δόθηκε στον Κατηγορούμενο. Το έγγραφο αυτό κατατέθηκε ως Τεκμήριο
10. Η Κατηγορούσα Αρχή, ζήτησε από το ΜΚ1 να διευκρινίσει ποιος του υπέδειξε το όχημα ΚΡΤ625 για σκοπούς τοποθέτησής του στο σχεδιαγράφημα και αυτός απάντησε ότι ήταν ο ίδιος ο Κατηγορούμενος που του το υπέδειξε. Το ίδιο και την πορεία Α, όπως σημειώνεται στο σχεδιαγράφημα, καθώς και την τελική θέση του οχήματος του Κατηγορούμενου που είναι σημειωθείσα ως «Α2». Ακολούθως, ο ΜΚ1 προσφέρθηκε προς αντεξέταση στον Κατηγορούμενο, η οποία διεξήχθηκε ως εξής: Κ/μενος προς ΜΚ1: «Πως γίνεται να ξέρεις ότι δεν έχω πατήσει χειρόφρενο από τη στιγμή που δεν ήσουν ο πρώτος, για καλή μου τύχη, που μπήκες στο αυτοκίνητο; [Στο σημείο αυτό η ευπαίδευτη συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής ζήτησε άδεια από το Δικαστήριο για παρέμβαση και γυρνώντας προς τον Κ/μενο του ζήτησε να ακριβολογεί στις ερωτήσεις του και να αποφασίσει - με αναφορά στο τί περιέχει το όχημά του - αν είναι κατάλληλη η χρήση του όρου «χειρόφρενο» ή «ποδόφρενο». Ο Κατηγορούμενος επαναδιατύπωσε τότε την ερώτησή του προς το ΜΚ1 ως εξής:] Κ/μενος προς ΜΚ1: «Πως γίνεται να ξέρεις ότι δεν έχω πατήσει ποδόφρενο από τη στιγμή που δεν ήσουν ο πρώτος, για καλή μου τύχη, που μπήκες στο αυτοκίνητο; ΜΚ1 προς Δικ/ή: «Στην κατάθεσή του, ο ίδιος ο Κατηγορούμενος μου είπε ότι φαίνεται να μην πάτησε το ποδόφρενο και ότι οι ταχύτητες ήταν στο "neutral". Δεν πίστευε να υπήρχε θέμα μηχανικής βλάβης, για να χρειάζεται να εξεταστεί μηχανικά το όχημα. Εξάλλου, η καταγγελία δεν είναι ότι «δεν πάτησε το ποδόφρενο», αλλά ότι «δεν έλαβε τα δέοντα μέτρα». Κ/μενος προς ΜΚ1: «Ποια είναι τα δέοντα μέτρα, αφού, όταν βάλεις το "neutral" και το πατήσεις το ποδόφρενο, το αυτοκίνητο δεν εκκινά;». ΜΚ1 προς Δικ/ή: «Δέοντα μέτρα, εκτός του να πατούσε το ποδόφρενο ήταν ότι θα έπρεπε να βάλει και το "parking". Για μένα, δεν γνωρίζω για τη νομοθεσία τί σημαίνει δέοντα μέτρα.». Ακολούθως, η ευπαίδευτη συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής δήλωσε ότι αυτή ήταν η υπόθεση για την Κατηγορούσα Αρχή. Στην εισήγησή του περί του ότι δεν υπήρξε απόδειξη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης από την Κατηγορούσα Αρχή, ο Κατηγορούμενος περιορίστηκε στο να αναφέρει ότι: «Δεν υπάρχει εκ πρώτης όψεως υπόθεση, διότι έλαβα όλα τα αναγκαία μέτρα». Το Δικαστήριο εξέτασε την εισήγηση αυτή, αλλά κατέληξε στην απόφαση ότι πληρούνταν τα νομολογημένα κριτήρια περί του εκ πρώτης όψεως, εφόσον η Κατηγορούσα Αρχή πρόσφερε μαρτυρία, η οποία δεν ήταν αντινομική ούτε στερείτο πειστικότητας σε τέτοιο βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να στηρίξει σε αυτήν την καταδίκη του κατηγορουμένου, προς απόδειξη των συστατικών στοιχείων του αδικήματος, δηλαδή ότι ο Κατηγορούμενος «στάθμευσε το μηχανοκίνητο όχημά του», «χωρίς να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα ακινητοποίησής του», «ώστε να μην μπορεί να κινηθεί κατά την απουσία του». Ο Κατηγορούμενος κλήθηκε σε απολογία με βάση τις διατάξεις του άρθρου 74

(1)(β) του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155 και αφού του επεξηγήθηκαν τα δικαιώματά του, επέλεξε να προβεί σε ανώμοτη δήλωση, από την θέση στην οποία βρισκόταν. Στο πλαίσιο της ανώμοτης του δήλωσης, ο Κατηγορούμενος ανέφερε τα εξής: «Η θέση μου είναι ότι έχω λάβει όλα τα μέτρα. Δεν έχω καταλάβει γιατί η προσωπική άποψη του αστυνομικού μπορεί να έρθει σε αντιπαράθεση με τη δική μου. Τα έλαβα. Πάτησα το ποδόφρενο και μπορεί να το επιβεβαιώσει ο πατέρας μου, ο οποίος είναι ο πρώτος άνθρωπος που μπήκε στο αυτοκίνητό μου μετά από το δυστύχημα. Τα υπόλοιπα που είπε ο Αστυνομικός είναι αλήθεια.». Το Δικαστήριο, αφού υπενθύμισε στον Κατηγορούμενο ότι είναι δικαίωμά του να επιλέξει και να καλέσει Μάρτυρες Υπεράσπισης, τον ρώτησε αν - σε συνέχεια της πιο πάνω ανώμοτης δήλωσής του - επιθυμεί να προσφέρει τον πατέρα του ως Μάρτυρα Υπεράσπισης ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Εκείνος απάντησε «Όχι». Η Κατηγορούσα Αρχή, στην τελική της αγόρευση για την υπόθεση, συνόψισε τη θέση της ως εξής: «Το όχημα του Κατηγορούμενου οδηγήθηκε ακυβέρνητο με αποτέλεσμα τη σύγκρουση. Αυτό δεν είναι απλώς η θέση του Αστυνομικού. Είναι η θέση της Κατηγορούσας Αρχής με βάση την αντικειμενική θεώρηση των πραγμάτων. Ο Κατηγορούμενος δεν κατηγορήθηκε βάσει του Άρθρου 8. Από τις 14:40 μέχρι τις 15:20 ο ΜΚ1 έλαβε την κατάθεσή του, ως το Τεκμήριο 2. Από τις 15:25 μέχρι τις 15:35 επιστήθηκε η προσοχή του στο Νόμο και του απαγγέλθηκε η κατηγορία, ως το Τεκμήριο 3, σε σχέση με τα διαλαμβανόμενα στην κατάθεση που έδωσε, ως το προαναφερθέν Τεκμήριο 2 και την οποία σήμερα φαίνεται να αρνείται. Θυμίζω στο Δικαστήριο ότι, στο πλαίσιο της κατάθεσης που έδωσε τότε, η αντίδραση του Κατηγορουμένου ήταν ότι είχε ξεκινημένη τη μηχανή και όπως φαίνεται δεν πάτησε το ποδόφρενο. Ο χρόνος που διέρρευσε από την κατάθεσή του ως την παραδοχή του στη γραπτή κατηγορία είναι τέτοιος ώστε να μην μπορεί να ισχύσει ο ισχυρισμός για μη αποδοχή του περιεχομένου της κατάθεσής του.». ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Ο Κανονισμός 58

(10)(γ) των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμοί του 1984 καθορίζει τα εξής׃ «

(10)Πρόσωπο το οποίο οδηγεί ή έχει την ευθύνη ή τον έλεγχο μηχανοκινήτου οχήματος σε οποιοδήποτε δρόμο οφείλει να- [...] (γ) μην εγκαταλείπει το όχημα χωρίς να λάβει προηγουμένως όλες τις αναγκαίες προφυλάξεις κατά τρόπο ώστε αυτό να μην μπορεί να τεθεί σε κίνηση κατά την απουσία του και επιπρόσθετα να μην το εγκαταλείπει σε δρόμο κατά τρόπο ώστε να εμποδίζει αδικαιολόγητα πεζούς ή την τροχαία κίνηση∙». Στην παρούσα περίπτωση, η Κατηγορούσα Αρχή έπρεπε να προσφέρει μαρτυρία για να αποδείξει ότι- (α) κατά τον χρόνο και τόπο, ο Κατηγορούμενος είχε την ευθύνη του μηχανοκίνητου οχήματος σε δρόμο, (β) το εγκατέλειψε, (γ) χωρίς να λάβει όλες τις αναγκαίες προφυλάξεις, (δ) με αποτέλεσμα αυτό να μπόρεσε να τεθεί σε κίνηση κατά την απουσία του. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Παρακολούθησα το ΜΚ1 κατά τη διάρκεια της ζωντανής ατμόσφαιρας της ακροαματικής διαδικασίας και αποτίμησα τη συνολική του παρουσία κατά την εξιστόρηση των γεγονότων, στη βάση των εγγενών της μαρτυρίας του χαρακτηριστικών (πηγή γνώσεων, ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος και προκατάληψη - Phipson on Evidence, 14th edition, σελίδα 251). Κατά τη διάρκεια της αποτίμησης της αξιοπιστίας του ΜΚ1, είχα κατά νου ότι αυτό είναι έργο διακριτό και εντελώς αποσυναρτημένο από οποιοδήποτε βάρος απόδειξης (βλ. Αγαθοκλέους κ.α. ν Αστυνομίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 316 και Αθανασίου κ.α. ν Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614). Ο ΜΚ1 μου έκανε θετική εντύπωση ως μάρτυρας. Κατέθεσε με ευθύ, σαφή τρόπο, χωρίς υπεκφυγές ή αντιφάσεις και, συνεπώς, αποδέχομαι τη μαρτυρία του εξ' ολοκλήρου. Πράγματι, η Κατηγορούσα Αρχή πρόσφερε μαρτυρία, η οποία δεν αμφισβητήθηκε από τον Κατηγορούμενο και κατέστη αμετάσειστη ακόμη και μετά την αντεξέταση του ΜΚ1 Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά το σημείο (α) πιο πάνω, η Κατηγορούσα Αρχή πρόσφερε ως μαρτυρία το Τεκμήριο 4, όπου ο Κατηγορούμενος φαίνεται να είναι επισήμως εγγεγραμμένος ως ο ιδιοκτήτης του οχήματος, καθώς και το Τεκμήριο 2 που περιέχει την κατάθεση του Κατηγορουμένου, στην οποία αυτός παραδέχεται ότι ήταν το πρόσωπο που οδηγούσε το αυτοκίνητο αμέσως πριν από την τέλεση του αδικήματος και ήταν μόνος του στο όχημα. Σε ό,τι αφορά το σημείο (β), η Κατηγορούσα Αρχή πρόσφερε το Τεκμήριο 2 που περιέχει την κατάθεση του Κατηγορουμένου, στην οποία αυτός παραδέχεται ότι ήταν το πρόσωπο που εγκατέλειψε το όχημα κατά τον εξής τρόπο׃ «...πριν αρχίσει το κατήφορο στάθμευσα αριστερά του δρόμου έξω από το σπίτι κάποιου φίλου μου για να του δώσω κάτι που μου ζήτησε. [.] είδα το αυτοκίνητό μου του οποίου είχα ξεκινημένη τη μηχανή να εκκινά [.]». Σε ό,τι αφορά το σημείο (δ), η Κατηγορούσα Αρχή πρόσφερε το Τεκμήριο 2 που περιέχει την κατάθεση του Κατηγορουμένου, στην οποία αυτός παραδέχεται ότι «είδα το αυτοκίνητό μου του οποίου είχα ξεκινημένη τη μηχανή να εκκινά από μόνο του προς το κατήφορο. Όπως φαίνεται δεν πάτησα τελείως το χειρόφρενο και γι' αυτό εκκίνησε.» Το σημείο τριβής και αμφισβήτησης της μαρτυρίας της Κατηγορούσας Αρχής από τον Κατηγορούμενο κατά τη διάρκεια της δίκης επικεντρώθηκε στη μαρτυρία που προσφέρθηκε σε ό,τι αφορά το σημείο (γ) πιο πάνω. Η Κατηγορούσα Αρχή πρόσφερε το Τεκμήριο 2 που περιέχει την κατάθεση του Κατηγορουμένου, στην οποία αυτός παραδέχεται ότι «Ενώ ετοιμαζόμουν να μπω στο σπίτι του φίλου μου, είδα το αυτοκίνητό μου του οποίου είχα ξεκινημένη τη μηχανή να εκκινά από μόνο του προς το κατήφορο. Όπως φαίνεται δεν πάτησα τελείως το χειρόφρενο και γι' αυτό εκκίνησε.». Στο πλαίσιο της αντεξέτασης του ΜΚ1 από τον Κατηγορούμενο αναδείχθηκαν δύο νέα στοιχεία: Πρώτον, ότι ο Κατηγορούμενος είχε αφήσει το όχημα - με ξεκινημένη τη μηχανή - στην ταχύτητα/θέση "Neutral" αντί στην ταχύτητα/θέση "parking", στοιχείο το οποίο δεν αμφισβητήθηκε από τον Κατηγορούμενο είτε κατά την αντεξέταση του ΜΚ1 είτε μετέπειτα κατά την ανώμοτη του δήλωση, και Δεύτερον, ότι ο Κατηγορούμενος εισήγαγε, ως γραμμή υπεράσπισής του, τη θέση ότι παράλληλα με την τοποθέτηση της ταχύτητας στη θέση "Neutral", πάτησε το ποδόφρενο. Δηλαδή, ο Κατηγορούμενος, επιχείρησε να αποστεί από την κατάθεση στην οποία είχε προβεί προς την Αστυνομία αμέσως μετά το επίδικο περιστατικό, σύμφωνα με την οποία δήλωσε ότι πάτησε το ποδόφρενο. Σημειώνω στο σημείο αυτό ότι η Κατηγορούσα Αρχή δεν είχε υποχρέωση να προσκομίσει άλλη μαρτυρία για να αποδείξει ότι ο Κατηγορούμενος δεν είχε αφήσει το όχημα στην ταχύτητα/θέση "parking", αφού η μαρτυρία του ΜΚ1 ως προς αυτό το σημείο, ότι δηλαδή το όχημα εγκαταλείφθηκε στην ταχύτητα ή θέση "Neutral" δεν αμφισβητήθηκε από τον Κατηγορούμενο. Έχει νομολογηθεί ότι δεν αναμένεται από την Κατηγορούσα Αρχή να αποδεικνύει στοιχεία που δεν αμφισβητούνται (βλ. Νίκη Ηλία ν Αστυνομίας

(1999)2 ΑΑΔ 454, 458). Σε ό,τι, δε, αφορά τη γραμμή υπέράσπισης που ο Κατηγορούμενος επιχείρησε να εισάξει κατά την αντεξέταση του ΜΚ1, ότι δηλαδή αυτός είχε πατήσει το ποδόφρενο προτού εγκαταλείψει το όχημά του, σημειώνω τα εξής: (α) Αυτή η θέση συνιστούσε μεταβολή από την αρχική του θέση όπως καταγράφεται στο Τεκμήριο 2 και με βάση την οποία αυτός δήλωνε «ότι φαίνεται ότι δεν πάτησα τελείως το χειρόφρενο». Η μεταβολή αυτή σημειώθηκε για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την αντεξέταση του ΜΚ1, αφ'ότου είχε ήδη κατατεθεί χωρίς ένσταση από μέρους του το Τεκμήριο 2. (β) Αυτή η θέση υπεράσπισης δεν στηριζόταν σε άμεση μαρτυρία του Κατηγορουμένου ή του ΜΚ1, παρά μόνο σε εξ' ακοής μαρτυρία, δηλαδή μαρτυρία αναφορικά με διαπίστωση του πατέρα του Κατηγοορυμένου και όχι του ιδίου του Κατηγορουμένου, με αποτέλεσμα αυτός να μην μπορεί να βεβαιώσει για την αλήθεια του περιεχομένου της. (γ) Ο Κατηγορούμενος παρέλειψε να προσκομίσει οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία η οποία να αποδεικνύει ή να ισχυροποιεί τη θέση του ότι είχε πατήσει το ποδόφρενο προτού εγκαταλείψει το όχημά του. Ειδικότερα, σε σχέση με τα αναφερόμενα στην παράγραφο (β) πιο πάνω, ο Κατηγορούμενος δεν προσέφερε τον πατέρα του ως μάρτυρα υπεράσπισης. Επομένως, σε ό,τι αφορά τη γραμμή υπεράσπισης του Κατηγορουμένου το Δικαστήριο είχε ενώπιόν του μόνο την ανώμοτη δήλωση αυτού. Η ανώμοτη δήλωση στην οποία προέβη ο Κατηγορούμενος λαμβάνεται υπ' όψιν ως αναφέρεται και σε αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλ. Δημοσθένους ν. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ.129, Στέλιος Σοφοκλέους ν. Ανδριανής Μ. Καλογήρου

(1997)1 Α.Α.Δ. 369). Εάν και δεν αξιολογείται, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει καμία αποδεικτική αξία. Λαμβάνεται υπ' όψιν ώστε να δώσει μία άλλη υφή στα γεγονότα εάν και εφ' όσον αυτό επιτρέπεται από την δοθείσα μαρτυρία. Ο χαρακτήρας της ανώμοτης δήλωσης είναι περισσότερο πειστικής παρά αποδεικτικής σημασίας, εφόσον δεν αποδεικνύει γεγονότα που δεν τεκμηριώθηκαν από το σύνολο του μαρτυρικού υλικού (βλ. Anastassiades v The Republic

(1977)2 CLR 97). Ό,τι επιτυγχάνει είναι την επεξήγηση τέτοιων αποδεδειγμένων γεγονότων. Από την επιλογή του Κατηγορούμενου να προβεί σε ανώμοτη δήλωση, δεν πρέπει εξάγονται οποιαδήποτε συμπεράσματα ενοχής (Themistocleous v. Police

(1981)2 C.L.R. 200). Το Δικαστήριο δεν έχει δικαίωμα να σχολιάσει το δικαίωμα της ανώμοτης δήλωσης που άσκησε ο Κατηγορούμενος, παρά μόνο αν από τα περιστατικά της υπόθεσης συνάγεται ότι θα έπρεπε αυτός να αποδείξει με μαρτυρία τη θέση του σε σχέση με τα επίδικα θέματα (δηλαδή, εκεί και όποτε το βάρος της απόδειξης μετατίθετο στον Κατηγορούμενο). Κρίνω ότι δεν μπορεί να έχει οποιαδήποτε πειστική αξία η ανώμοτη δήλωση του Κατηγορούμενου σε ό,τι αφορά την πιο πάνω γραμμή υπεράσπισής του για τους εξής λόγους׃ (α) Από το Τεκμήριο 2, προκύπτει σαφώς ότι ο Κατηγορούμενος κατέθεσε ότι ήταν «μόνος στο όχημα» αμέσως πριν από τη σύγκρουση. Συνεπώς, ο πατέρας του, ακόμη και αν προσφερόταν ως μάρτυρας υπεράσπισης, δεν θα μπορούσε να δώσει άμεση μαρτυρία για το ποιες προφυλάξεις έλαβε ο Κατηγορούμενος ως οδηγός προτού εγκαταλείψει το όχημα και, κυρίως, προτού τελεστεί το αδίκημα το οποίο συμπληρώνεται εφόσον το όχημα «τεθεί σε κίνηση από μόνο του». (β) Ακόμη και αν ήθελε κριθεί ότι πράγματι ο πατέρας του Κατηγορούμενου ήταν το πρώτο πρόσωπο - αντί του ΜΚ1 - που μπήκε στο αυτοκίνητο του Κατηγορούμενου αμέσως μετά την τέλεση του πιο πάνω αδικήματος και εξέτασε αν το ποδόφρενο είχε πατηθεί (είτε μερικώς είτε πλήρως), θα ήταν άξιο απορίας, γιατί ο Κατηγορούμενος δεν φρόντισε να το αναφέρει στο πλαίσιο της κατάθεσής του ως το Τεκμήριο 2, η οποία λήφθηκε στις 10.12.2009, δηλαδή δύο μέρες μετά την τέλεση του αδικήματος το οποίο συνέβη στις 8.12.2009 και, αντ' αυτού, θυμήθηκε πρώτη φορά να αναφέρει αυτό το πράγμα κατά την ακρόαση της παρούσας υπόθεσης, όταν πλέον διέρρευσαν 2 σχεδόν χρόνια από το χρόνο του αδικήματος; (γ) Ακόμη και αν ήθελε κριθεί ότι ο Κατηγορούμενος - με τα όσα ανέφερε κατά την κατάθεσή του ως το Τεκμήριο 2 - δεν εννοούσε ότι αυτός δεν πάτησε καθόλου το ποδόφρενο παρά μόνο εννούσε ότι δεν το πάτησε «τελείως», δηλαδή «πλήρως», ενούτοις παρέλειψε να αντικρούσει τη θέση του ΜΚ1 ότι ακόμη και αυτή η προφύλαξη δεν θα ήταν από μόνη της αρκετή για να μην μπορεί το όχημα να τεθεί σε κίνηση από μόνο του. Όταν ο ΜΚ1, αντεξεταζόμενος από τον Κατηγορούμενο, υπέδειξε στον τελευταίο ότι ο Νόμος απαιτεί όπως λαμβάνονται «όλες οι αναγκαίες προφυλάξεις» και όχι συγκεκριμένα να πατιέται το ποδόφρενο, γι' αυτό και κατά τη δική του κρίση θα έπρεπε να είχε πατηθεί το ποδόφρενο και επιπρόσθετα να είχε τεθεί το όχημα στην θέση «parking», ο Κατηγορούμενος δεν προσέφερε άλλη κατάλληλη μαρτυρία (π.χ. εμπειρογνώμονα ή τεχνικό εγχειρίδιο για το συγκεκριμένο όχημα), για να αποδείξει τη θέση του ότι ήταν αρκετό να θέσει το όχημά του στη θέση "neutral" ακόμη και όπου ο δρόμος είχε κλίση κατηφορική. (δ) Τόσο ο Κατηγορούμενος όσο και ο ΜΚ1 απέκλεισαν οποιαδήποτε μηχανική βλάβη του ποδόφρενου. Επομένως, αν ήθελε θεωρηθεί ως ορθή η θέση του Κατηγορούμενου ότι η τοποθέτηση του οχήματος στη θέση "neutral" ήταν κατάλληλη προφύλαξη υπό τις περιστάσεις, καθώς και ότι το πάτημα του ποδόφρενου απέμενε ως η μόνη άλλη προφύλαξη που αυτός έπρεπε να λάβει προκειμένου να μην μπορεί να τεθεί σε κίνηση το όχημά του, το μόνο συμπέρασμα στο οποίο εύλογα οδηγείται κανείς είναι ότι αυτή η προφύλαξη δεν λήφθηκε ή - εφαρμόζοντας το μέτρο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων - ότι είναι πιο πιθανό να μην λήφθηκε παρά να λήφθηκε. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Επομένως, κρίνω ότι το Δικαστήριο δεν μπορεί να στηρίξει την απόφασή του στα όσα περιέχει η ανώμοτη δήλωση του Κατηγορουμένου, ενώ παραμένει ισχυρή και ακλόνητη ενώπιόν του, ως μοναδική σχετική και αξιόπιστη μαρτυρία, η μαρτυρία του ΜΚ1. Αυτή, όπως ενισχύεται και από την κατάληξη των πραγμάτων στην υπό κρίση υπόθεση, δηλαδή από το γεγονός ότι το όχημα μπόρεσε να τεθεί από μόνο του σε κίνηση στην απουσία του Κατηγορουμένου, δεν αφήνει στο Δικαστήριο καμία λογική αμφιβολία ότι ο Κατηγορούμενος απέτυχε ή παρέλειψε να λάβει όλες τις αναγκαίες προφυλάξεις Καταλήγω ότι η Κατηγορούσα Αρχή έχει αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας την υπόθεσή της, ότι ο Κατηγορούμενος δεν έλαβε όλες τις αναγκαίες προφυλάξεις για να μην μπορεί να τεθεί το όχημά του σε κίνηση από μόνο του. Ο Κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος για το αδίκημα ως η Κατηγορία 1 στο Κατηγορητήριο. ........................................... Α. Πανταζή - Λάμπρου Προσ. Επαρχιακός Δικαστής Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο