Αστυνομικός Διευθυντής Λεμεσού ν. Παμπίνος Στυλιανίδης κ.α., Αρ. Υπόθεσης 2856/11, 10.6.2011

(3)του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου, Κεφ. 105, όπως τροποποιήθηκε (1η και 2η κατηγορία). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 1ης κατηγορίας, του καταλογίζεται ότι εργοδότησε τον Αbbas Eidi Gilvan από το Ιράν (2ος κατηγορούμενος) ενώ, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 3ης κατηγορίας του καταλογίζεται ότι εργοδότησε το Mohammad Eidi Ghilevan από το Ιράν (3ος κατηγορούμενος). Η Κατηγορούσα Αρχή προς απόδειξη των παραπάνω κατηγοριών παρουσίασε ως μάρτυρα, μεταξύ άλλων και το Νίκο Ορφανίδη από τη Λεμεσό (ΜΚ4). Ο μάρτυρας, στην κυρίως εξέταση αφού είδε και αναγνώρισε τη γραπτή κατάθεση του στην Αστυνομία, ημερομηνίας 10.2.2001 (βλ. το τεκμήριο 6) ερωτηθείς από τον ευπαίδευτο εκπρόσωπο της Κατηγορούσας Αρχής αν συμφωνεί με αυτά που είπε στην Αστυνομία, απάντησε καταφατικά. Επειδή έχει σημασία παρατίθεται αυτούσιο το περιεχόμενο της συγκεκριμένης κατάθεσης: «Από το 2000 εργάζομαι στην εταιρεία Αντωνάκη Χρίστου Properties Ltd. Αρχικά ήμουν εργάτης και τα τελευταία τρία χρόνια είμαι επιστάτης στην εταιρεία αυτή. Στην εταιρεία όπου εργάζομαι έχουμε μόνο Κύπριους, Ρουμάνους και Βούλγαρους υπαλλήλους. Δεν έχουμε εργάτες ή άλλο προσωπικό από Αραβικές χώρες. Στα δέκα τόσα χρόνια που είμαι στην εταιρεία δεν είχαμε υπαλλήλους από την Συρία. Τα ονόματα Abbas Eidi και Mohammad Eidi μου είναι άγνωστα. Πρώτη φορά ακούω τα ονόματα αυτά και δεν γνωρίζω ή συνεργάστηκα με τα δύο αυτά πρόσωπα. Εκτός από επιστάτης στην εταιρεία Αντωνάκης Χρίστου δεν ασχολούμαι με άλλη εργασία. Δεν κάνω δουλειές δικές μου ούτε και εργοδοτώ εγώ άλλα πρόσωπα. Όλος ο χρόνος μου από πλευράς επαγγελματικής είναι εξ ολοκλήρου στην εταιρεία αυτή. Τον Αστυνομικό τον Παμπίνο τον ξέρω μόνο φατσικώς. Δεν συνεργάστηκα ποτέ μαζί του επαγγελματικά ούτε και συνδέομαι μαζί του με οποιοδήποτε τρόπο. Δεν ξέρω εάν κτίζει ή έχει πρόσφατα κτίσει σπίτι και ούτε έχω ιδέα που είναι το σπίτι του Παμπίνου. Δεν θυμούμαι πότε ήταν η τελευταία φορά που τον είδα. Δεν έχω ιδέα εάν το σπίτι που κτίζει έχει πρόβλημα στην οροφή του και ούτε μου ζητήθηκε εμένα να μεσολαβήσω για την επδιόρθωση του σπιτιού. Για την υπόθεση που με έφεραν στον Αστυνομικό Σταθμό Αγίου Ιωάννη σχετικά με τον Αστυνομικό Παμπίνο δεν γνωρίζω τίποτε». Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ισχυρίστηκε και τα εξής, μεταξύ άλλων: Ερωτηθείς πόσες καταθέσεις έδωσε στην Αστυνομία απάντησε «μία». Στην ερώτηση, αν όντως στην εταιρεία τους, δεν εργοδοτούνται αλλοδαποί πέραν των αλλοδαπών Ρουμανικής και Βουλγαρικής υπηκοότητας και συγκεκριμένα, Σύριοι, απάντησε ότι δεν εργοδοτούνται. Στην υποβολή ότι λέει ψέματα και ότι εργοδοτούν αλλοδαπούς από τη Συρία, «δεν εργοδοτούμε» απάντησε. Στη συνέχεια της αντεξέτασης προέκυψε ότι ο μάρτυρας, 4 μέρες μετά που έδωσε την κατάθεση (τεκμήριο 6) στην Αστυνομία και συγκεκριμένα, στις 14.2.2011, κατά ένα ανορθόδοξο τρόπο, ας μου επιτραπεί να πω, ουσιαστικά, αναίρεσε το περιεχόμενό της. Αυτό έγινε με τον εξής τρόπο: Το τεκμήριο 7 αποτελεί φωτοτυπία της γραπτής κατάθεσης του μάρτυρα στην Αστυνομία (τεκμήριο 6) με τις εξής προσθήκες: Στο εντελώς άνω μέρος της 1ης σελίδας, αναγράφεται η ακόλουθη δήλωση του μάρτυρα: «Την κατάθεση αυτή (δηλ. το τεκμήριο 6) δεν την υιοθετώ καθότι μου λήφθηκε πολύ βιαστικά και ζητώ όπως μου ληφθεί άλλη κατάθεση, από το λοχία 1213 Φ. Ευθυβούλου (δηλ. από τον ίδιο που του πήρε την αρχική κατάθεση - τεκμήριο 6 - ).» Στο τέλος τώρα της κατάθεσης (τεκμήριο 7), μετά τη σχετική πιστοποίηση του λοχία 1213 Φ. Ευθυβούλου (Μ.Κ.1) που έλαβε την αρχική κατάθεση από το μάρτυρα, την υπογραφή του καθώς την υπογραφή του Ανώτερου Υπαστυνόμου Α. Αγγελίδη που ήταν παρών κατά τη λήψη της υπάρχει η ακόλουθη δήλωση του Λοχία Ευθυβούλου: «Η κατάθεση αυτή, είναι πιστό αντίγραφο της κατάθεσης που έλαβα στις 10.2.2011 από το Νίκο Ορφανίδη από η ώρα 17:10 μέχρι 17:30 στον Αστυνομικό Σταθμό Αγίου Ιωάννη στη Λεμεσό». Της σχετικής δήλωσης ακολουθούν οι υπογραφές του Λοχία 1213 Ευθυβούλου και του Ανώτερου Υπαστυνόμου Α. Κωνσταντίνου. Ο δεύτερος φαίνεται να υπογράφει και στο σημείο μετά τη δήλωση του Νίκου Ορφανίδη στην πρώτη σελίδα της κατάθεσης (τεκμήριο 7). Τα όσ' ανάφερε ο μάρτυρας στη συνέχεια της αντεξέτασης οδήγησαν τον ευπαίδευτο εκπρόσωπο της Κατηγορούσας Αρχής, να ζητήσει, κατά το στάδιο της επανεξέτασής του, την κήρυξή του ως εχθρικού μάρτυρα. Ειδικότερα: Απαντώντας σε σχετική ερώτηση ανάφερε ότι δεν υιοθετεί το περιεχόμενο της κατάθεσής του (τεκμήριο 6). Ο λοχίας Ευθυβούλου, δεν του πήρε άλλη κατάθεση ανάφερε, απαντώντας σε άλλη ερώτηση. Ο λόγος που δεν υιοθέτησε την αρχική του κατάθεση, πρόσθεσε, είναι γιατί γνωρίζει τον κατηγορούμενο αρκετά χρόνια και όχι φατσικώς. Η εργοληπτική εταιρεία στην οποία εργαζόταν ο ίδιος, εργαζόταν στην οικοδομή στην οποία ιδιοκτήτης είναι η σύζυγος του κατηγορούμενου. Η εν λόγω εταιρεία ήταν ουσιαστικά υπεύθυνη για την επίβλεψη της συγκεκριμένης κατοικίας. Συμφωνεί ότι δεν είπε την αλήθεια αλλά είπε ψέματα στην Αστυνομία και αυτός είναι ο λόγος που δεν υιοθετεί το περιεχόμενο της σχετικής κατάθεσης (τεκμήριο 6). Ότι δεν υιοθετεί το περιεχόμενο της συγκεκριμένης κατάθεσης, το είπε σε κάποιο αξιωματικό από τη Λευκωσία, 4 μέρες μετά, όταν του πήρε την εν λόγω κατάθεση να τη διαβάσει και το ρώτησε αν υιοθετεί το περιεχόμενό της. Γνωρίζει το 2ο κατηγορούμενο μα όχι τον 3ο. Ο ίδιος προσωπικά έστειλε το 2ο κατηγορούμενο στο σπίτι της οικίας του κατηγορούμενου, για να επιδιορθώσει το κοτσοδούλι. Η εταιρεία δεν έχει καμία σχέση με το 2ο κατηγορούμενο. Αυτός και θα τον πλήρωνε. Κατά το στάδιο της επανεξέτασης, συμφώνησε ότι είπε στη γραπτή του κατάθεση (τεκμήριο 6) όλα όσα του αναγνώσθηκαν από τον ευπαίδευτο εκπρόσωπο της Κατηγορούσας Αρχής. Ενόψει αυτού και λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη το περιεχόμενο της μαρτυρίας του, ως επίσης και την εχθρική του διάθεση έναντι της Κατηγορούσας Αρχής, όπως εισηγήθηκε ο κ. Αβρααμίδης που εκπροσωπεί την Κατηγορούσα Αρχή ζήτησε την κήρυξή του ως εχθρικού μάρτυρα. Το θέμα πραγματεύεται αρκετά αναλυτικά ο Τάκης Ηλιάδης στο σύγγραμμά του «Το Δίκαιο της Απόδειξης (Μια πρακτική προσέγγιση)»

(1994)σελ. 223 και επόμενες. Από το σχετικό κεφάλαιο απορρέουν και τα εξής, μεταξύ άλλων: Σύμφωνα με το Stephen (βλ. Digest of the Evidence, 12th Edition, σελ. 147) εχθρικός μάρτυρας είναι εκείνος που κατά τη γνώμη του Δικαστή δεν δείχνει επιθυμία να πει την αλήθεια προς το πρόσωπο που τον καλεί, προς το οποίο επιδεικνύει μια εχθρική διάθεση. Στη σελίδα 224, στο ίδιο σύγγραμμα αναφέρονται κατά λέξη τα εξής: «Η δεσμενής μαρτυρία δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο μάρτυρας πρέπει να θεωρηθεί εχθρικός. Ο μάρτυρας θα είναι «εχθρικός» μόνο αν, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, διακατέχεται από εχθρική διάθεση (hostile animus) εναντίον του διαδίκου που τον έχει καλέσει και με την συμπεριφορά του δείχνει ότι δεν επιθυμεί να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια

1. Αν η προφορική μαρτυρία που έχει δοθεί από τον μάρτυρα συγκρούεται απλώς με την προηγούμενη έγγραφη κατάθεση του ή είναι δυσμενής προς το διάδικο που τον έχει καλέσει, ή ο μάρτυρας δείχνει ότι δεν έχει καλό μνημονικό, η μαρτυρία του δεν μπορεί να θεωρηθεί εχθρική
2. Το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια να επιτρέψει την αντεξέταση ενός εχθρικού μάρτυρας και η απόφαση του δύσκολα μπορεί να ανατραπεί σε έφεση που μπορεί να ακολουθήσει
3. Στην εξέταση κατά πόσο ένας μάρτυρας είναι εχθρικός ή όχι το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη την συμπεριφορά του μάρτυρα στο Δικαστήριο, την προθυμία του να συνεργασθεί και την έκταση της σύγκρουσης της προηγούμενης του δήλωσης με την προφορική μαρτυρία που έχει δώσει στο Δικαστήριο. Όταν όμως η Κατηγορούσα Αρχή έχει στην κατοχή της προηγούμενη δήλωση του μάρτυρα που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την προφορική του μαρτυρία έχει σχεδόν απόλυτο δικαίωμα αντεξέτασης και πρέπει να το επιδιώξει1». Παρατηρώ τα εξής: Η ουσία όσων εκτίθενται πιο πάνω έγκειται στο γεγονός, ότι, για να θεωρηθεί κάποιος μάρτυρας εχθρικός δεν αρκεί να διακατέχεται από εχθρική διάθεση έναντι του διαδίκου που τον έχει κλητεύσει. Θα πρέπει ακόμη, με τη συμπεριφορά του, να δείχνει ότι δεν επιθυμεί να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια. Δηλώνω ευθέως ότι δεν θεωρώ και κατ' επέκταση ούτε και μπορώ να κηρύξω εχθρικό μάρτυρα τον υπό αναφορά (Μ.Κ.4). Ακολουθεί το σκεπτικό: Κατ' αρχήν, η υπό εξέταση περίπτωση δεν είναι περίπτωση όπου ο μάρτυρας είπε κάτι στο Δικαστήριο που συγκρούεται με το περιεχόμενο προηγούμενης γραπτής κατάθεσής του. Εάν δεν υπήρχε το τεκμήριο 7 και υπήρχε μόνο το τεκμήριο 6, τα πράγματα, ενδεχομένως να ήταν διαφορετικά. Ωστόσο, όταν ο μάρτυρας με την προαναφερθείσα δήλωσή του, ημερομηνίας 14.2.2011 (τεκμήριο 7) δήλωνε προς την Αστυνομία ότι δεν υιοθετεί την κατάθεσή του ημερομηνίας 10.2.2011 - (τεκμήριο 6) αναφέροντας και το λόγο, ζητώντας μάλιστα να του ληφθεί άλλη κατάθεση από τον ίδιο αστυνομικό που του πήρε την πρώτη, ουσιαστικά, με αυτή του την ενέργεια, αναιρούσε αρκετό καιρό προτού παρουσιαστεί στο Δικαστήριο και καταθέσει ως μάρτυρας, όσα είπε στην αρχική του κατάθεση. Και όχι μόνο. Εάν η Αστυνομία ικανοποιούσε - ως όφειλε - το αίτημά του και προχωρούσε στη λήψη άλλης κατάθεσης, γιατί να αποκλείσω το ενδεχόμενο να ανάφερε σ' αυτή όσα κατάθεσε αντεξεταζόμενος, τα οποία, προφανώς συγκρούονται με αυτά που ανάφερε στην αρχική του κατάθεση και σίγουρα είναι δυσμενή για την υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής: Και σε τέτοια περίπτωση, με ποιο κριτήριο θα βασιζόμουν είτε στη μία είτε στην άλλη γραπτή κατάθεση του μάρτυρα, για σκοπούς σύγκρισης του περιεχόμενου τους με όσα ανέφερε στο Δικαστήριο, προκειμένου να καταλήξω στο συμπέρασμα κατά πόσο είναι ή όχι εχθρικός μάρτυρας; Τέλος, όσο δυσμενής κι αν είναι για την υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής η μαρτυρία του Μ.Κ.4 στο Δικαστήριο, αντικειμενικά κρίνοντάς την διερωτώμαι κατά πόσο μπορώ να πω, ότι δεν είχε πρόθεση να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια, τη στιγμή που, παρότι προειδοποιήθηκε κατάλληλα από το Δικαστήριο, για το ενδεχόμενο στοιχειοθέτησης ποινικής υπόθεσης εναντίον του, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του ευπαίδευτου δικηγόρου του κατηγορούμενου, ουσιαστικά, παραδέχθηκε ότι αυτός εργοδότησε τον 2ο κατηγορούμενο στον ουσιώδη χρόνο και μάλιστα, έναντι αμοιβής. Χωρίς να σημαίνει ότι αποδέχομαι ως αλήθη όσα ανέφερε στο Δικαστήριο αντεξεταζόμενος ο συγκεκριμένος μάρτυρας, είτε ακόμη, ότι το θεωρώ αξιόπιστο μάρτυρα για τους σκοπούς της κυρίως δίκης, η ουσία είναι ότι παραμένει γεγονός, ότι, η επ' ακροατηρίω μαρτυρία του και γενικά η συμπεριφορά του στο Δικαστήριο, εξ αντικειμένου, δε δείχνουν ότι δεν επιθυμούσε να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια. Κατά συνέπεια, δεν μπορώ να τον κηρύξω εχθρικό μάρτυρα. Ακολουθεί ότι το σχετικό αίτημα απορρίπτεται. (Υπ.) ............. Κ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΚΠ Subject: Criminal /Interim Αναφορά: Εχθρικός μάρτυρας - προϋποθέσεις κήρυξης. 3 R. v. Norton

(1987)Crim. L. R. 687 4 Greenough v. Eccles

(1859)5 C.B. (N.S.) 786 5 Rice v. Howard

(1986)16 Q.B.D.681 1 R v. Fraser and Warren

(1956)40 Cr.App.R.160 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο