MA Vision Mission Promotions Ltd ν. Νεοφυτούλα Τσιανάκκα κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 1257/2010, 5 Μαΐου, 2011

(1)(β) της Ποινικής Δικονομίας Κεφ. 155* θέτοντας θέμα δεδικασμένου καθ΄ότι η κατηγορία 1, η οποία ήταν ορισμένη για ακρόαση στις 13.01.2011 απεσύρθη και η κατηγορούμενη απαλλάχθηκε και αθωώθηκε από αυτή την κατηγορία. Το αδίκημα το οποίο αναφέρεται στην έκθεση του αδικήματος της 1ης κατηγορίας που απεσύρθη και καλυπτόταν από το άρθρο 373 του Ποινικού Κώδικα είναι το ίδιο με αυτό που αναφέρεται στη 2η κατηγορία αλλά και οι λεπτομέρειες του αδικήματος που περιγράφονται και στις δύο κατηγορίες 1η και 2η δηλαδή ότι η κατηγορούμενη 1 την περίοδο από 15.10.2010 μέχρι 30.11.2008 στη Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και αλλού συνωμότησε με την Άντρη Κάιζερ (πρώην κατηγορούμενη 2), με σκοπό να βλάψουν την εταιρεία M.A. Vision and Mission Promotions Ltd στο επιτήδευμα ή επάγγελμα της, είναι τα ίδια με αυτά της κατηγορίας 1 από την οποία η κατηγορούμενη έχει ήδη αθωωθεί και απαλλαχθεί. Οι ελαφρώς τροποποιημένες λεπτομέρειες του αδικήματος δεν επηρεάζουν την εφαρμογή του δόγματος του δεδικασμένου και την επίκληση του δόγματος autrefois acquit. Προς υποστήριξη της πιο πάνω θέσης της η ευπαίδευτος συνήγορος της 1ης κατηγορούμενης παρέπεμψε το Δικαστήριο σε σχετική επί του θέματος νομολογία και σε αυθεντίες. Δεν αμφισβητήθηκε η δυνατότητα εκ μέρους της κατηγορούμενης 1 όπως προβάλει τη συγκεκριμένη ειδική απάντηση σ΄αυτό το στάδιο πριν αυτή απαντήσει στις κατηγορίες. Για το ζήτημα δες στον Archbold Criminal Pleadings and Evidence Practice, 2002**. *69

(1)Ο κατηγορούμενος δύναται, προτού απαντήσει στο κατηγορητήριο ή το κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε σε Κακουργιοδικείο, να ισχυριστεί- (α) . (β) ότι έχει προηγουμένως καταδικαστεί ή αθωωθεί ανάλογα με την περίπτωση, βάσει των ίδιων γεγονότων για το ίδιο ποινικό αδίκημα. (γ) .

(2)Αν καθένας από τους ισχυρισμούς των παραγράφων (β) ή (γ) του εδαφίου

(1)του άρθρου αυτού προβληθεί αλλά προβάλλεται άρνηση ως προς την πραγματική αλήθεια αυτού, το Δικαστήριο δικάζει κατά πόσο ο ισχυρισμός αυτός είναι πράγματι αληθινός ή όχι. Αν το Δικαστήριο αποφασίσει ότι τα γεγονότα που ισχυρίζεται ο κατηγορούμενος δεν αποδεικνύουν τον ισχυρισμό, ή ότι ο ισχυρισμός είναι πράγματι ψευδής, ο κατηγορούμενος υποχρεώνεται να απαντήσει στο κατηγορητήριο ή το κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε σε Κακουργιοδικείο. **An application to stay proceedings as an abuse of process is, in effect, a plea in bar and should be considered as a preliminary issue before plea, although there is nothing to prevent the issue being raised at a later stage". Από την άλλη η συνήγορος της κατηγόρου αντικρούοντας την ένσταση εκ μέρους της κατηγορουμένης 1 ανέφερε ότι οι κατηγορίες 1 και 3 αποσύρθηκαν ενόψει της εγκριθείσας τροποποίησης του κατηγορητηρίου. Με την τροποποίηση του κατηγορητηρίου και την απόσυρση των κατηγοριών 1 και 3 οι πρώην κατηγορούμενοι 2 και 3 δεν αντιμετωπίζουν πλέον καμιά κατηγορία. Επομένως η κατηγορούμενη 1 καλείται να απαντήσει σήμερα στις τροποποιηθείσες κατηγορίες 2,4,6 και 7 σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 84 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου και δεν συντρέχει η ειδική υπεράσπιση του δεδικασμένου για τη 2η κατηγορία. Στη συνέχεια έκανε ειδικότερη αναφορά σε κάθε μια από τις κατηγορίες τόσο αυτές που καλείται σήμερα να απαντήσει όσο και αυτές που ήδη έχουν αποσυρθεί. Η διατύπωση του αρχικού κατηγορητηρίου φανερώνει ότι η 1η κατηγορία ήταν διαζευκτική της 2ης κατηγορίας όπως ήταν και όπως έχει τροποποιηθεί. Η απόσυρση της 1ης κατηγορίας ήταν στην ουσία απόσυρση μιας από τις δύο υφιστάμενες διαζευκτικές κατηγορίες και έγινε για να αποφευχθεί η καταπίεση της 1ης κατηγορούμενης ως αποτέλεσμα της συσσώρευσης μεγάλου αριθμού κατηγοριών. Σε παραπομπή σε νομολογία και αυθεντίες εισηγήθηκε ότι η 1η κατηγορία και η τροποποιημένη 2η κατηγορία είναι διαφορετικές όσον αφορά τα άρθρα στα οποία στηρίζονται και για το λόγο αυτό ήταν η εισήγηση ότι δεν δημιουργείται δεδικασμένο σχετικά με την τροποποιημένη 2η κατηγορία λόγω της απόσυρσης της 1ης κατηγορίας. Η αποσυρθείσα κατηγορία συνιστούσε παράβαση του άρθρου 372 του Ποινικού Κώδικα ενώ η εναπομείνασα συνιστά παράβαση του άρθρου

1. Ο νομοθέτης με το άρθρο 373 δημιουργεί αδικήματα συνωμοσίας ¨άλλα¨ από το αδίκημα του άρθρου 372 με διαφορετικά συστατικά στοιχεία για κάθε αδίκημα. Η δε κατηγορία 1 συνυπήρχε στο κατηγορητήριο με την κατηγορία 2, πρόκειται για διαφορετικές κατηγορίες με ξεχωριστά συστατικά στοιχεία για κάθε μια. Παράλληλα εξέφρασε τη θέση ότι η απόσυρση της κατηγορίας αφ΄εαυτής, πριν ακόμα ακουστεί οποιαδήποτε μαρτυρία επί των γεγονότων και χωρίς το Δικαστήριο να κρίνει τα γεγονότα και τον Νόμο και να καταλήξει σε ετυμηγορία (verdict) δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για να εγερθεί θέμα δεδικασμένου. Επεσήμανε το γεγονός ότι η απόσυρση της 1ης κατηγορίας έγινε πριν ακόμα το Δικαστήριο ακούσει μαρτυρία ή γεγονότα. Η 1η κατηγορία από την άλλη αφορούσε το αδίκημα της συνωμοσίας προς διάπραξη πλημμελήματος ενώ η 2η κατηγορία αφορά το αδίκημα της συνωμοσίας για να βλάψει άλλο στο επιτήδευμα ή στο επάγγελμα του. Όπως δε υποστηρίζεται από τη νομολογία αλλά και αυθεντίες στις οποίες με παρέπεμψε για να μπορεί να ευσταθεί μια ειδική απάντηση (special plea) βασιζόμενο στο δεδικασμένο πρέπει απαραίτητα η κατηγορία για την οποία έχει δώσει ετυμηγορία το Δικαστήριο να έχει τα ίδια συστατικά (ingredients) με την μεταγενέστερη κατηγορία. Αν τα συστατικά των δύο αδικημάτων διαφέρουν, τότε δεν τίθεται θέμα autrefois acquit. Ήταν επίσης η εισήγηση ότι η κατηγορία 1 και η τροποποιημένη κατηγορία 2 είναι διαφορετικές όσον αφορά τα άρθρα στα οποία στηρίζονται και για τον λόγο αυτό δεν μπορεί να δημιουργείται δεδικασμένο σχετικά με την τροποποιημένη κατηγορία 2 λόγω της απόσυρσης της 1ης κατηγορίας. Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω τα κείμενα των δύο αυτών κατηγοριών για να γίνει πιο κατανοητή η απόφαση μου. Η 1η κατηγορία πριν αυτή αποσυρθεί αφορούσε το αδίκημα της συνωμοσίας προς διάπραξη πλημμελήματος κατά παράβαση των άρθρων 372 και 373 του Ποινικού Κώδικα Κεφ.
2. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες της οι κατηγορούμενοι (αφορούσε και τους τρεις τότε κατηγορούμενους), την περίοδο από 15.10.2008 μέχρι 30.11.2008 στην Λευκωσία, Λεμεσό και αλλού συνωμότησαν μεταξύ τους να διαπράξουν πλημμέλημα ήτοι να βλάψουν την εταιρεία M.A.Vision and Mission Promotions Ltd στο επιτήδευμα ή επάγγελμα της. Η 2η κατηγορία όπως αυτό έχει διαμορφωθεί αφορά το αδίκημα της συνομωσίας για να βλάψει άλλο στο επιτήδευμα ή στο επάγγελμα του κατά παράβαση του άρθρου 373 του Ποινικού Κώδικα Κεφ.
3. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος αυτού η κατηγορούμενη 1 την περίοδο από 15.10.2008 μέχρι 30.11.2008 στην Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και αλλού συνωμότησε με την Άντρη Κάιζερ από την Τίμη Πάφου, με σκοπό να βλάψει την εταιρεία Μ.Α. Vision and Mission Promotions Ltd στο επιτήδευμα ή επάγγελμα της. Η ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΤΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ: Η βασική αρχή είναι πως ένας κατηγορούμενος δεν πρέπει να διατρέχει τον κίνδυνο δύο φορές για το ίδιο αδίκημα (βλ. D.P.P. v. Nasralla,

(1967)2 All E.R. 161). Στην υπόθεση R. v. Georghi Andoni Yallouri, 3 C.L.R. 41 κρίθηκε ότι το ερώτημα που πρέπει να απαντάται είναι κατά πόσο ο κατηγορούμενος διέτρεχε στην πρώτη υπόθεση τον κίνδυνο καταδίκης σε σχέση με το ίδιο αδίκημα που αντιμετωπίζει και αργότερα. Αναφέρθηκε πως οι αγγλικές αποφάσεις επί του θέματος τυγχάνουν εφαρμογής και στη Κύπρο (βλ. επίσης R v. Joseph Stylianou, 13 C.L.R. 74). Εξάλλου αυτά ρητά διαλαμβάνονται και στο άρθρο 35 της Ποινικής μας Δικονομίας.* Στην απόφαση Γεώργιος Χαραλάμπους Πουλλάουας v. Αστυνομία,

(2001)2 Α.Α.Δ. 494, για το ζήτημα του δεδικασμένου σε ποινικές υποθέσεις δεν περιορίζεται η εφαρμογή του δόγματος του δεδικασμένου στις περιπτώσεις όπου ο κατηγορούμενος έχει ήδη καταδικαστεί ή απαλλαγεί, αλλά επεκτείνει την εφαρμογή του στις περιπτώσεις που ο κατηγορούμενος τίθεται δύο φορές σε κίνδυνο καταδίκης για το ίδιο αδίκημα, παραπέμποντας στις παρ. 4-149 του συγγράμματος του Archbold, 1995: " The doctrine of res judicata does apply to the criminal law in the form of the maxim memo debet bis vexari pro eadem cause, or memo debet bis puniri pro uno delicto - ‛no -one should be twice put in jeopardy of being convicted and punished for the same offence' (the rule against 'double jeopardy ') The pleas of autrefois convict and acquit are founded on these maxims". Σε μετάφραση: ¨Το δόγμα του δεδικασμένου τυγχάνει εφαρμογής στη σφαίρα του ποινικού δικαίου υπό τον τύπο του αποφθέγματος memo debet bis vexari pro eadem causa, or nemo debet bis puniri pro uno delicto- ¨κανένας δεν μπορεί να τίθεται δύο φορές σε κίνδυνο καταδίκης για το ίδιο αδίκημα¨ (ο κανόνας κατά του διπλού κινδύνου). Οι αρχές του autrefois convict and acquit είναι θεμελιωμένος επί των πιο πάνω αποφθεγμάτων¨. * ¨όποιος δικάστηκε μια φορά από αρμόδιο Δικαστήριο για ποινικό αδίκημα και καταδικάστηκε ή αθωώθηκε για αυτό το ποινικό αδίκημα, εφόσον αυτή η καταδίκη ή η αθώωση παραμένει σε ισχύ, δε δικάζεται εκ νέου βάσει των ίδιων γεγονότων για το ίδιο ποινικό αδίκημα¨. Ένας κατηγορούμενος δεν μπορεί να δικάζεται παράλληλα για τα ίδια αδικήματα με διάφορες δικαστικές διαδικασίες καθώς ενυπάρχει ορατός κίνδυνος για διπλή καταδίκη του, έτσι ώστε αυτό κατά το κοινό δίκαιο να συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας, η οποία όμως ξεφεύγει από το δόγμα του autrefois. Όπως επισημαίνεται στη παράγραφο 4-58 του συγγράμματος Archbold 'Criminal Pleadings and Evidence Practice' 2002: In Conelly v. DPP the HL approved the general rule explained by Lord Cockburn CJ in R v. Elrington

(1861)1 B & S 688 to the effect that no man should be punished twice for an offence arising out of the same or substantially the same set of facts and that to do so would offend the established principle that there should be no sequential trials for offences on an ascending scale of gravity. In R v. Beedie

(1997)2 Cr. App. R.167, the Court of Appeal confirmed that this general rule is not part of the doctrine of autrefois, but should, in the absence of special circumstances, give rise to the exercise of the wider discretionary power to stay proceedings which constitute an abuse of the process of the court". Επομένως το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να αποτρέπει όχι μόνο την πολλαπλότητα των διαδικασιών, οι οποίες οδηγούν σε κίνδυνο διπλής καταδίκης του κατηγορουμένου, αλλά και οι διαδικασίες με τις οποίες επιδιώκεται όμοιος σκοπός, καταλήγουν σε καταπίεση του κατηγορουμένου και ελλοχεύουν κίνδυνο έκδοσης αντικρουόμενων αποφάσεων. Στην αίτηση του Δώρου Γεωργιάδη,

(2002)1 Α.Α.Δ. 604 επαναλήφθηκαν τα όσα ειπώθηκαν στην υπόθεση Περέλλα (πιο πάνω) αναφορικά με το ζήτημα της κατάχρησης δικαστικής διαδικασίας όπου στη σελ. 610 λέχθηκαν τα ακόλουθα: « Συνιστά κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας η έγερση ή η προώθηση περισσότερων δικαστικών διαδικασιών για την επίτευξη στόχων που μπορούν να επιδιωχθούν σε μια. Η επιδίωξη όμοιων σκοπών με την υιοθέτηση παράλληλων ενδίκων μέσων ελέγχεται από το Δικαστήριο όπως και η πολλαπλότητα των διαδικασιών επίτευξης του ίδιου στόχου¨. Στην απόφαση Thames Launches v. Trinity House,

(1961)1 All E.R. 26, λέχθηκε ότι: ¨In principle the court discourages multiplicity of litigation in any form. if there are two courts which are faced with substantially the same question, it is desirable to be sure that that question is debated in only one of those two courts, if by that means justice will be served." Στην υπόθεση Connelly v. D.P.P.

(1964)2 All E.R. 401 αναφέρεται ότι η ανθρώπινη φύση δεν είναι αλάνθαστη και ότι δύο Δικαστές μπορούν να καταλήξουν σε διαφορετικά συμπεράσματα έχοντας βάση την ίδια μαρτυρία και ότι δεν θα ήταν δυνατό να λεχθεί ότι ο ένας Δικαστής είναι πιο κοντά από τον άλλο σε ένα ορθό συμπέρασμα. Πέραν αυτού η οποιαδήποτε διαφορά σε συμπεράσματα ενδεχομένως να δικαιολογείται και από διαφορές στη μαρτυρία. Καταλήγει ότι αν κανένα σύστημα δικαίου δεν είναι δυνατό να εγγυηθεί ότι κάθε απόφαση είναι ορθή μπορεί τουλάχιστον και θα πρέπει να προσπαθεί να κάνει ότι μπορεί έτσι ώστε να εξασφαλίσει την αποφυγή συγκρουόμενων αποφάσεων αναφορικά με το ίδιο θέμα. Στην ίδια πιο πάνω υπόθεση Connelly στη σελ. 414 ο Λόρδος Devlin επαναδιατύπωσε το δόγμα του Autrefois Acquit λέγοντας πως για να εφαρμοστεί το δόγμα αυτό, ο κατηγορούμενος πρέπει να διατρέξει τον κίνδυνο καταδίκης για το ίδιο αδίκημα, τόσο πραγματικά όσο και νομικά, για το οποίο είχε προηγουμένως κατηγορηθεί. Το αδίκημα πρέπει να είναι νομικά ακριβώς το ίδιο, διότι τα νομικά χαρακτηριστικά είναι ακριβή και είτε είναι τα ίδια είτε όχι. Στην ίδια υπόθεση ο Λόρδος Diplock, LJ, χαρακτήρισε το δόγμα υπό τον τύπο της διπλής διακινδύνευσης. Παρατηρώ ότι στις δύο υπό εξέταση υποθέσεις όλα τα συστατικά στοιχεία των αδικημάτων ταυτίζονται απόλυτα ακόμα και οι ημερομηνία διάπραξης τους (βλ. ακόμα U.S.A. Government v. Atkinson

(1969)2 All E.R. 1151 και ακολούθως

(1969)3 All E.R. 1317 (H.L) όπου κρίθηκε ότι το ερώτημα δεν είναι αν εξετάστηκαν τα ίδια γεγονότα, αλλά αν τα γεγονότα που απαιτούνται για να στηρίξουν καταδίκη είναι τα ίδια. Στην υπόθεση Περέλλα (πιο πάνω) λέχθηκαν τα εξής στη σελ. 224: ¨Η χρήση διαδικασιών που οδηγούν σε καταπίεση συνιστά μορφή κατάχρησης της δικαστικής διαδικασίας γιατί το αποτέλεσμα οποιασδήποτε απ΄αυτές παύει να είναι καθοριστικό για τα δικαιώματα του διαδίκου γενικά και, την ελευθερία του κατηγορουμένου, ειδικά. Η αναγκαιότητα υπεράσπισης της ελευθερίας του υποδίκου σε περισσότερες από μια διαδικασίες για το ίδιο θέμα, συνιστά καταπίεση. Στη Mills v. Cooper

(1967)2 All E.R. 100, ο Λόρδος Αρχιδικαστής Πάρκερ παρατήρησε ¨. every court has undoubtedly a right in its discretion to decline to hear proceedings on the ground that they are oppressive and an abuse of the process of the court.¨ (σ.104) Δεν αμφισβητήθηκε το δικαίωμα άσκησης ιδιωτικής ποινικής δίωξης εκ μέρους πολιτών όταν θεωρούν ότι τα ισχυριζόμενα αδικήματα πλήττουν προσωπικά τους συμφέροντα, εξάλλου όπως χαρακτηρίστηκε από τον λόρδο Wilberforce στην απόφαση Gourriet v. Union of Post Office Workers

(1977)3 All E.R. 70 σελ. 79 : ¨Η δυνατότητα προσφυγής στο Δικαστήριο με ιδιωτική ποινική υπόθεση είναι μια πολύτιμη συνταγματική προστασία ενάντια στην αδράνεια ή μεροληψία εκ μέρους των Αρχών¨. Στη κυπριακή απόφαση Ttofinis v. Loizos Theocharides and Another,

(1983)2 C.L.R. 363, αναγνωρίστηκε το δικαίωμα για έγερση ιδιωτικής ποινικής υπόθεσης για παραβιάσεις του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ. 96 όταν τα δικαιώματα του παραπονουμένου επηρεάζονται άμεσα από αυτές, αλλά τονίστηκε ότι σε περίπτωση πολλαπλότητας της διαδικασίας το Δικαστήριο διατηρεί την εξουσία να ελέγχει τις διαδικασίες ενώπιον του προς αποφυγή πολλαπλότητας της διαδικασίας: " Lastly, to allay the fears of the learned trial judge that the acknowledgment of a private prosecution in respect of violation of Cap. 96, and regulations made there under, may lead to duplicity of proceedings, we may remind that the Court has inherent powers to control proceedings before it with a view to avoiding multiplicity". (Υπ.) ................................. Χρ. Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο