Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. BOUYGUES BATIMENT INTERNATIONAL κ.α., Αρ. Υπόθεσης:17845/2009, 7 Ιουλίου,  2011

(1)(δ) και 30 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) και του άρθρου 20 του περί Ποινικού Κώδικα Νόμου (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην τοποθεσία Αλυκή της Επαρχίας Λάρνακας απέρριψαν υγρά απόβλητα στο έδαφος, ήτοι τοξικά υγρά, χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Στη 2η κατηγορία αντιμετωπίζουν το αδίκημα της πρόκλησης απόρριψης υγρών αποβλήτων στο έδαφος χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής κατά παράβαση των άρθρων 6

(1)(δ) και 30 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν. 106

(1)/2002 και του άρθρου 20 του περί Ποινικού Κώδικα Νόμου (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην τοποθεσία Αλυκή της Επαρχίας Λάρνακας προκάλεσαν την απόρριψη υγρών αποβλήτων στο έδαφος, ήτοι τοξικά υγρά, χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Στη 3η κατηγορία αντιμετωπίζουν το αδίκημα της ανοχής απόρριψης υγρών αποβλήτων στο έδαφος χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής κατά παράβαση των άρθρων 6

(1)(δ) και 30 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) και του άρθρου 20 του περί Ποινικού Κώδικα Νόμου (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην τοποθεσία Αλυκή της Επαρχίας Λάρνακας ανέχθηκαν την απόρριψη υγρών αποβλήτων στο έδαφος, ήτοι τοξικών υγρών, χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Στη 4η κατηγορία αντιμετωπίζουν το αδίκημα της απόρριψης υγρών αποβλήτων στο έδαφος ή/και στο υπέδαφος κατά τρόπο που να τείνουν να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά ή/και τα νερά της λίμνης χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής κατά παράβαση των άρθρων 6

(1)(β) και 30 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) και του άρθρου 20 του περί Ποινικού Κώδικα Νόμου (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην τοποθεσία Αλυκή της Επαρχίας Λάρνακας απέρριψαν υγρά απόβλητα, ήτοι τοξικά υγρά, στο έδαφος ή/και στο υπέδαφος κατά τρόπο που να τείνουν να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά ή/ και τα νερά λίμνης χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Η 5η κατηγορία αφορά το αδίκημα της εναπόθεσης υγρών αποβλήτων στο έδαφος ή/και στο υπέδαφος κατά τρόπο που να τείνουν να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά ή/και τα νερά λίμνης χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής κατά παράβαση των άρθρων 6

(1)(β) και 30 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) και του άρθρου 20 του περί Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην τοποθεσία Αλυκή της Επαρχίας Λάρνακας εναπόθεσαν υγρά απόβλητα, ήτοι τοξικά υγρά, στο έδαφος ή/και στο υπέδαφος κατά τρόπο που να τείνουν να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά ή/και τα νερά λίμνης χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Η 6η κατηγορία αφορά το αδίκημα της πρόκλησης εναπόθεσης υγρών αποβλήτων στο έδαφος ή/και στο υπέδαφος κατά τρόπο που τείνουν να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά ή/και τα νερά λίμνης χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής κατά παράβαση των άρθρων 6

(1)(β) και 30 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην τοποθεσία Αλυκή της Επαρχίας Λάρνακας προκάλεσαν την εναπόθεση υγρών αποβλήτων, ήτοι τοξικών υγρών, στο έδαφος ή/και στο υπέδαφος κατά τρόπο που να τείνουν να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά ή/ και τα νερά λίμνης χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Η 7η κατηγορία αφορά το αδίκημα της επίτρεψης εναπόθεσης υγρών αποβλήτων στο έδαφος ή/και στο υπέδαφος κατά τρόπο που τείνουν να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά ή/και τα νερά λίμνης χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής κατά παράβαση των άρθρων 6

(1)(β) και 30 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην τοποθεσία Αλυκή της Επαρχίας Λάρνακας επέτρεψαν την εναπόθεση υγρών αποβλήτων, ήτοι τοξικών υγρών, στο έδαφος ή/και στο υπέδαφος κατά τρόπο που να τείνουν να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά ή/ και τα νερά λίμνης χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Η 8η κατηγορία αφορά το αδίκημα της λειτουργίας εγκατάστασης που δυνατό να προκαλέσει ρύπανση στα νερά ή/και στο έδαφος χωρίς άδεια απόρριψης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή κατά παράβαση των άρθρων 8 και 30 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην Λάρνακα λειτουργούσαν εγκατάσταση κατά τρόπο που δυνατό να προκαλούσε ρύπανση στα νερά ή/και στο έδαφος χωρίς άδεια απόρριψης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή, ήτοι τον Υπουργό Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Η 9η κατηγορία αφορά το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος μέριμνας περί μη πρόκλησης κινδύνου από κάτοχο αποβλήτου που δεν κατέχει άδεια για διαχείριση αποβλήτων από την αρμόδια αρχή, κατά παράβαση των άρθρων 2,6

(1)και 41 του περί Διαχείρισης Στερεών και Επικίνδυνων Αποβλήτων Νόμου (Ν. 215

(1)/2002) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στη Λάρνακα και ενώ δεν κατείχαν άδεια για διαχείριση αποβλήτων από την αρμόδια αρχή παρέβηκαν το θέσμιο καθήκον που είχαν, ήτοι για τη μέριμνα περί μη πρόκλησης κινδύνου στο περιβάλλον, διά της εναπόθεσης ή επίτρεψης εναπόθεσης υγρών αποβλήτων, ήτοι τοξικών υγρών, στην Αλυκή της Λάρνακας. Η 10η κατηγορία αφορά το αδίκημα της τοποθέτησης αποβλήτων σε δημόσια χώρο χωρίς άδεια διαχείρισης αποβλήτων και σε χώρο μη ελεγχόμενο και άνευ συγκαταθέσεως, κατά παράβαση των άρθρων 2,6

(1)και 41 του περί Διαχείρισης Στερεών και Επικίνδυνων Αποβλήτων Νόμου (Ν. 215

(1)/2002) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στη Λάρνακα και ενώ δεν κατείχαν άδεια για διαχείριση αποβλήτων από την αρμόδια αρχή και δεν είχαν οιαδήποτε συγκατάθεση από το πρόσωπο που ήλεγχε την Αλυκή της Λάρνακας, τοποθέτησαν υγρά απόβλητα, ήτοι τοξικά υγρά, στην Αλυκή της Λάρνακας. Η 11η κατηγορία αφορά το αδίκημα της εξουσιοδότησης τοποθέτησης αποβλήτων σε δημόσιο χώρο χωρίς άδεια διαχείρισης αποβλήτων και σε χώρο μη ελεγχόμενο και άνευ συγκαταθέσεως, κατά παράβαση των άρθρων 2,6

(2)και 41 του περί Διαχείρισης Στερεών και Επικίνδυνων Αποβλήτων Νόμου (Ν. 215

(1)/2002) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στη Λάρνακα και ενώ δεν κατείχαν άδεια για διαχείριση αποβλήτων από την αρμόδια αρχή και δεν είχαν οιαδήποτε συγκατάθεση από το πρόσωπο που ήλεγχε την Αλυκή της Λάρνακας, εξουσιοδότησαν την τοποθέτηση υγρών αποβλήτων, ήτοι τοξικών υγρών, στην Αλυκή της Λάρνακας. Η 12η κατηγορία αφορά το αδίκημα της ανοχής τοποθέτησης αποβλήτων σε δημόσιο χώρο χωρίς άδεια διαχείρισης αποβλήτων και σε χώρο μη ελεγχόμενο και άνευ συγκαταθέσεως, κατά παράβαση των άρθρων 2,6

(2)και 41 του περί Διαχείρισης Στερεών και Επικίνδυνων Αποβλήτων Νόμου (Ν. 215

(1)/2002) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στη Λάρνακα και ενώ δεν κατείχαν άδεια για διαχείριση αποβλήτων από την αρμόδια αρχή και δεν είχαν οιαδήποτε συγκατάθεση από το πρόσωπο που ήλεγχε την Αλυκή της Λάρνακας ανέχθηκαν την τοποθέτηση υγρών αποβλήτων, ήτοι τοξικών υγρών, στην Αλυκή της Λάρνακας. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Η Κατηγορούσα Αρχή προς απόδειξη της υπόθεσης της κάλεσε δέκα μάρτυρες (Μ.Κ.), κατά τη διάρκεια της παράθεσης της μαρτυρίας εκ μέρους της κατατέθηκαν συνολικά ένδεκα έγγραφα ως τεκμήρια και δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα το περιεχόμενο των πιστοποιητικών που εξασφαλίστηκαν από το μηχανογραφημένο σύστημα του Εφόρου Εταιρειών και αφορούν τις κατηγορούμενες εταιρείες 1 και

1. Στη συνέχεια θα αναφερθώ σε κάποια σημεία της μαρτυρίας που κρίνουν κατά την άποψη μου το ζήτημα της απόδειξης των αδικημάτων στο στάδιο αυτό του εκ πρώτοις όψεως για κάθε ένα από τους παρόντες κατηγορούμενους. Η μαρτυρία του κ. Νεκτάριου Σταυρινίδη (Μ.Κ.1) υπήρξε μακρά τόσο κατά την κυρίως εξέταση του όσο και κατά την αντεξέταση του από τους συνηγόρους όλων των κατηγορουμένων. Κατά τον επίδικο χρόνο εργαζόταν για την 1η κατηγορούμενη εταιρεία. Ήταν αυτός που αποκάλυψε στην αρμόδια αρχή που είναι η Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, αρχικά την πρόθεση των κατηγορουμένων να απορρίψουν υγρό απόβλητο που περιείχε τοξική ουσία σε θαλάσσιο χώρο και στη συνέχεια ότι είχε αρχίσει η απόρριψη αυτού του αποβλήτου στην Αλυκή Ορφανή της Λάρνακας. Ο εν λόγω μάρτυρας αμέσως μετά την καταγγελία που έκαμε, στις 24.04.2009 απολύθηκε από την εν λόγω εταιρεία. Ο μάρτυρας εργαζόταν ως μηχανολόγος μηχανικός στο έργο κατασκευής του νέου αεροδρομίου Λάρνακας. Αρχικά είχε στις 16.04.2009 τηλεφωνική επικοινωνία με τον λειτουργό της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος κ. Ανδρέα Αθανασιάδη από τον οποίο ζήτησε πληροφορίες για τη νομοθεσία που διέπει τα ζητήματα απόρριψης υγρών αποβλήτων στο έδαφος ή σε θαλάσσιο χώρο και ταυτόχρονα τον ενημέρωσε ότι υπήρχε πρόθεση από τις εταιρείες που ανήγειραν ή κατασκεύαζαν το νέο αεροδρόμιο Λάρνακας για απόρριψη υγρών τοξικών αποβλήτων στη θαλάσσια περιοχή του αεροδρομίου. Στη συνέχεια μετά από πάροδο λίγων ημερών και αφού προηγήθηκε και άλλη τηλεφωνική επικοινωνία του μάρτυρα με τον Λειτουργό της ίδιας υπηρεσίας κ. Νεοκλή Αντωνίου τον οποίο πληροφόρησε για την πρόθεση απόρριψης μέσω των αγωγών των ομβρίων υδάτων τελικά στην Αλυκή Ορφανή, ο ίδιος μάρτυρας και αφού δεν είχε πετύχει την ακύρωση αυτής της απόφασης εκ μέρους των κατασκευαστριών εταιρειών των εγκαταστάσεων του αεροδρομίου όπως επεδίωξε ακόμα και εγγράφως με έγγραφο που το διαβάθμισε σε ¨υψίστης σημασίας¨, προέβη και σε γραπτή καταγγελία στην ίδια πιο πάνω υπηρεσία στις 23.04.2009 (Τεκμήριο 4). Επρόκειτο για τη ρίψη χημικών αποβλήτων και ειδικότερα της χημικής ουσίας DYNACHEM PCT 950 M η οποία χρησιμοποιείτο για τον χημικό καθαρισμό του συστήματος ψύξης - θέρμανσης και των υδραυλικών συστημάτων του αεροδρομίου στο σύστημα ομβρίων υδάτων του αεροδρομίου και από εκεί διοχέτευση της στην Αλυκή Ορφανή Λάρνακας. Η πιο πάνω καταγγελία είχε ως αποτέλεσμα αρμόδιοι λειτουργοί της πιο πάνω υπηρεσίας να προβούν σε επιθεώρηση των χώρων του νέου αεροδρομίου στις 24.04.2009 με σκοπό την εξακρίβωση της πιο πάνω καταγγελίας και λήψη δειγμάτων με σκοπό την ανάλυση τους για αποκάλυψη κατά πόσο πράγματι είχαν απορριφθεί απόβλητα με περιεχόμενο τοξικές ουσίες στη περιοχή των Αλυκών Λάρνακας. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του κ. Νεοκλή Αντωνίου (Μ.Κ. 4), επιθεωρητή της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, του κ. Ανδρέα Αθανασιάδη (Μ.Κ.5) επίσης επιθεωρητή στην ίδια υπηρεσία, της κ. Χριστίνας Πανταζή (Μ.Κ.6) Λειτουργού Φυσικού Περιβάλλοντος Α΄ της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος και της κ. Μυρούλας Χ¨ Χριστοφόρου (Μ.Κ.10) Ανώτερης Λειτουργού του Τμήματος Αλιείας, στις 24.04.2009 επισκέφθηκαν το χώρο του νέου αεροδρομίου Λάρνακας προς διερεύνηση της καταγγελίας. Κατά την επίσκεψη τους είχαν συνάντηση με αρμόδιους της εταιρείας με επικεφαλή τον κ. Paul Gathercole (Quality Safty and Enviromental Manager) ο οποίος αρνήθηκε ότι έγινε οποιαδήποτε απόρριψη η οποία περιείχε χημικές ουσίες. Ενώ ετοιμάζονταν να αναχωρήσουν μετά την επιθεώρηση σε χώρους που τους υποδείχθηκαν από τον πιο πάνω, ο κ. Σταυρινίδης με τον οποίο επικοινώνησαν τους υπέδειξε το φρεάτιο και τους αγωγούς ομβρίων υδάτων μέσω των οποίων έγινε η απόρριψη χώρος ο οποίος δεν τους υποδείχθηκε προηγουμένως. Κατά τη διάρκεια της επιθεώρησης διαπιστώθηκε από τους πιο πάνω ότι είχε γίνει απόρριψη υγρού μέσω δύο αγωγών (μαύρα λάστιχα) στην Αλυκή Ορφανή η οποία κατά την εταιρεία αφορούσε όμβρια ύδατα. Στη συνέχεια σε συνάντηση των πιο πάνω μαρτύρων με τους ανεξάρτητους μηχανικούς κ.κ. Αναστάσιο Πανόπουλο και Βασίλη Μπόσδα υπευθύνων για την επίβλεψη του έργου, οι τελευταίοι τους ανάφεραν ότι είχαν δει ότι έγινε απόρριψη σε φρεάτιο του συστήματος ομβρίων υδάτων στο χώρο εντός του αεροδρομίου, μέσω αγωγού διαμέτρου 25 εκ., σημαντικής ποσότητας άγνωστου υγρού που παρουσίαζε αφρισμό. Οι επιθεωρητές πήραν δείγματα από επτά σημεία. Δύο από φρεάτια του συστήματος ομβρίων υδάτων εντός του χώρου του νέου αεροδρομίου, ένα από σχάρα του συστήματος ομβρίων υδάτων στο χώρο εντός του νέου αεροδρομίου, ένα από λάστιχο εντός του χώρου του νέου αεροδρομίου, δύο από αγωγούς απόρριψης στην Αλυκή Ορφανή (μαύρα λάστιχα), ένα από την ίδια την Αλυκή Ορφανή. Τα δείγματα αυτά τα μετέφεραν στο Γενικό Χημείο του Κράτους για αναλύσεις. Τα αποτελέσματα των πιο πάνω αναλύσεων όπως τα επεξήγησαν και ενώπιον του Δικαστηρίου η κ. Ανδρομάχη Κατσονούρη Σαζείδη (Μ.Κ.2) και η κ. Έλλη Καράβη του εργαστηρίου Οικοτοξικολογίας του Γενικού Χημείου του Κράτους συνοπτικά είναι τα ακόλουθα: (α) Το δείγμα με την ονομασία, λάστιχο από αεροδρόμιο, παρουσιάζει τοξικότητα στο φωτοβακτήριο Vibrio Fischeri. Το λάστιχο προερχόταν από το χώρο του μηχανοστασίου, στον οποίο σύμφωνα με την εταιρεία έγινε διαρροή. (β) Το δείγμα με ονομασία ανοιχτό φρεάτιο δεν παρουσιάζει τοξικότητα στο φωτοβακτήριο Vibrio Fischeri. (γ) Το δείγμα με ονομασία, βαθύ φρεάτιο, παρουσιάζει τοξικότητα στο φωτοβακτήριο Vibrio Fischeri. (δ) Το δείγμα με ονομασία σχάρα (ομβρίων) εντός του αεροδρομίου, παρουσιάζει τοξικότητα στο φωτοβακτήριο Vibrio Fischeri. (ε) το δείγμα με ονομασία 1η σωλήνα, μαύρο λάστιχο (το οποίο απορρίπτει κατευθείαν στην Αλυκή) παρουσιάζει τοξικότητα στο φωτοβακτήριο Vibrio Fischeri. (στ) το δείγμα με ονομασία 2η σωλήνα, μαύρο λάστιχο, το οποίο απορρίπτει κατευθείαν στην Αλυκή παρουσιάζει τοξικότητα στο φωτοβακτήριο Vibrio Fischeri. Περαιτέρω σύμφωνα με την έκθεση των πιο πάνω σε σχέση με το δείγμα που είχε ληφθεί από την Αλυκή Ορφανή κατά την δειγματοληψία δεν κατέστη δυνατή η εξαγωγή αποτελέσματος για έλεγχο τοξικότητας με τη δοκιμή Microtox εξαιτίας της υψηλής αλατότητας, αφού αυτό προερχόταν από την Αλυκή. Στις 29.04.2009 ο κ. Νεοκλής Αντωνίου (Μ.Κ.4) μαζί με τη συνάδελφο του κ. Αθηνά Παπαναστασίου, πραγματοποίησαν δεύτερη δειγματοληψία κατά την οποία λήφθηκαν δύο δείγματα από το απόβλητο που είχε παραχθεί κατά το χημικό καθαρισμό μέσα από το σύστημα κλιματισμού, δύο δείγματα από την Αλυκή Ορφανή και ένα από την Αλυκή της Λάρνακας. Τα αποτελέσματα της ήταν ότι: (α) το απόβλητο με την ονομασία εντός αεροδρομίου αρ. 2 ¨5 μέρες¨ παρουσιάζει υψηλή τοξικότητα στο φωτοβακτήριο Vibrio Fischeri. (β) το απόβλητο με την ονομασία εντός αεροδρομίου αρ. 1 ¨10 μέρες¨ παρουσιάζει μικρή τοξικότητα στο φωτοβακτήριο Vibrio Fischeri. Τα αποτελέσματα των δειγμάτων που έχουν ληφθεί από την Αλυκή Ορφανή καθώς και από την Αλυκή Λάρνακας δεν ήταν έτοιμα καθώς το Γενικό Χημείο καταβάλλει προσπάθειες ανάπτυξης μεθόδου προσδιορισμού τοξικότητας σε δείγματα υψηλής αλατότητας. Οι επιθεωρητές Μ.Κ.4 και 5 παραδέχθηκαν ότι κατά τη δειγματοληψία δεν προέβηκαν σε τριχοτόμηση του δείγματος όπως προνοείται στις σχετικές διατάξεις που ρυθμίζουν τον τρόπο που γίνεται μια δειγματοληψία τόσο κατά την 1η δειγματοληψία όσο και κατά τη 2η . Ο κ. Αντώνης Κουτσούλης (Μ.Κ.7) ενεργούσε ως εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας στη συμφωνία παραχώρησης του έργου ανέγερσης των νέων αεροδρομίων Πάφου και Λάρνακας στην εταιρεία HERMES την 7η κατηγορούμενη. Αναφέρθηκε στη σχέση που είχαν με το έργο η κάθε μια από τις κατηγορούμενες 1,5 και 7 και πιο είναι το έργο που ανέλαβε η κάθε μια με βάσει τη συμφωνία παραχώρησης του έργου. Κατέθεσε το Τεκμήριο 11 που είναι το σχέδιο του συστήματος ομβρίων υδάτων του νέου αεροδρομίου Λάρνακας τη λειτουργία του οποίου επεξήγησε. Σε αυτό το σχέδιο φαίνεται και η Αλυκή Ορφανή. Κατά τον επίδικο χρόνο ανέφερε ότι με βάσει τα στοιχεία που τηρούσαν, οι εργασίες ολοκλήρωσης των κατασκευαστικών έργων του νέου αεροδρομίου βρισκόντουσαν σε εξέλιξη. Ειδικότερα για το ελαιοδιαχωριστήριο - αντλιοστάσιο, το οποίο επίσης δεν ήταν ακόμα ολοκληρωμένο, ανέφερε ότι από την αρχή της κατασκευής και με σκοπό την άντληση των νερών από αυτό εφόσον κατασκευαζόταν υπόγεια, του είχαν τοποθετηθεί ως προσωρινή διευθέτηση κάποιες μικρές αντλίες οι οποίες αντλούσαν το νερό μέσω λάστιχων για να μπορέσει να κατασκευαστεί το αντλιοστάσιο. Σε σχέση με τον 2ο κατηγορούμενο εξήγησε ότι προηγουμένως διευθυντής της 1ης κατηγορούμενης ήταν κάποιος Michel Oshe και από ό,τι θυμόταν ο 2ος κατηγορούμενος είχε αναλάβει διευθυντικά καθήκοντα προς το τέλος του έργου οι δε κατασκευαστικές εργασίες του αεροδρομίου είχαν ολοκληρωθεί περί τον Ιούνιο - Ιούλιο του
2. Ο κ. Κυριάκος Χρίστου (Μ.Κ.8) είναι ο Γενικός Διευθυντής για τη Κύπρο και τη Μέση Ανατολή της εταιρείας Biwater Treatment Ltd η οποία είναι υπεύθυνη για το σταθμό επεξεργασίας οικιακών και βιομηχανικών λυμάτων που λειτουργεί στη Βαθιά Γωνιά από την οποία η 5η κατηγορούμενη ζήτησε προσφορά για την επεξεργασία αποβλήτων που θα παρήγαγε από τον καθαρισμό του συστήματος κλιματισμού του νέου αεροδρομίου Λάρνακας. Η προσφορά που είχαν δώσει ήταν της τάξης των €360.000,00 την οποία όμως η κατηγορούμενη 5 δεν επέλεξε εφόσον της φάνηκε ακριβή. Σε μεταγενέστερο στάδιο συνεργάστηκαν με την πιο πάνω κατηγορούμενη εταιρεία με τη παραλαβή περίπου 135 κυβικών μέτρων αποβλήτων στις 15 - 18.06.
3. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι υπεράσπισης των πιο πάνω κατηγορουμένων με τη συμπλήρωση της μαρτυρίας για την Κατηγορούσα Αρχή υπέβαλαν εισήγηση ότι δεν αποδείχθηκε η υπόθεση εκ πρώτης όψεως εναντίον των πελατών τους και κάλεσαν το Δικαστήριο να τους αθωώσει από αυτό το στάδιο. Βασικά σημεία της εισήγησης τους, πέραν της νομολογίας και των αυθεντιών στις οποίες με παρέπεμψαν, οι οποίες έχουν καθορίσει τα κριτήρια με τα οποία ενεργούν τα δικαστήρια σε αυτό το στάδιο και στις οποίες θα κάμω αναφορά σε άλλο σημείο της απόφασης μου όπως και στις νομοθετικές διατάξεις που ρυθμίζουν τα αδικήματα είναι ότι η έρευνα που διεξήχθη σε σχέση με τα αδικήματα, όπως παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου από τους μάρτυρες της κατηγορούσας αρχής, δεν κατέδειξε την διάπραξη τους καθώς δεν αποδείχθηκε η απόρριψη της τοξικής υγρής ουσίας που επικαλείται η Κατηγορούσα Αρχή στους χώρους που προσδιορίζει σε κάθε μια από τις κατηγορίες ούτε τη λειτουργία εγκατάστασης η οποία δυνατό να προκαλέσει ρύπανση στα νερά ή/και στο έδαφος χωρίς την άδεια απόρριψης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή ούτε και παρέβηκαν το καθήκον μέριμνας για τη μη πρόκληση κινδύνου από κάτοχο αποβλήτου ο οποίος δεν κατέχει άδεια διαχείρισης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή δηλαδή τον Υπουργό Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Κοινό επίσης σημείο της εισήγησης τους ήταν η μη διεξαγωγή της δειγματοληψίας εκ μέρους του δειγματολήπτη όπως προνοείται στη σχετική νομοθεσία δηλαδή η μη τριχοτόμηση του δείγματος. Για όλα αυτά έκαμαν ειδικότερη αναφορά κατά τις εισηγήσεις τους στη προσκομησθείσα μαρτυρία η οποία κατά την εισήγηση τους άφησε κενά, ήταν αντιφατική και αντινομική σε βαθμό που το δικαστήριο θα πρέπει να απορρίψει την υπόθεση και τις κατηγορίες εναντίον τους από αυτό το στάδιο. Ειδικότερα για τον 2ο κατηγορούμενο που είναι το μοναδικό φυσικό πρόσωπο που αντιμετωπίζει τις κατηγορίες με τις κατηγορούμενες εταιρείες 1,5 και 7 δεν έχει καταδειχθεί οποιαδήποτε μαρτυρία περί της εμπλοκής του. Σε επιμέρους εισηγήσεις των ευπαιδεύτων συνηγόρων θα γίνει αναφορά στη συνέχεια της απόφασης όταν θα εξετάζονται τα επί μέρους σημεία που θα απασχολήσουν το δικαστήριο και άπτονται των συστατικών στοιχείων των αδικημάτων ή την ¨αξιολόγηση¨ στο βαθμό και στο επίπεδο βέβαια που εξετάζεται σ΄αυτό το στάδιο της μαρτυρίας. Διαμετρικά αντίθετη ήταν η εισήγηση του ευπαιδεύτου συνηγόρου της κατηγορούσας αρχής ο οποίος εισηγήθηκε στη σύντομη αλλά περιεκτική εισήγηση του ότι έχουν αποδειχθεί οι κατηγορίες και τα συστατικά τους στοιχεία, η αξιοπιστία των μαρτύρων θα κριθεί κατά το τελικό στάδιο και η μαρτυρία δεν είναι ούτε αντινομική ούτε στερείται πειστικότητας σε βαθμό που δεν μπορεί να αποτελέσει απόδειξη εκ πρώτης όψεως υπόθεσης. Εισηγήθηκε όπως όλοι οι κατηγορούμενοι κληθούν σε απολογία. Ειδικότερα και αφού αναφέρθηκε στις νομοθετικές πρόνοιες που προνοούν τα αδικήματα εισηγήθηκε ότι το δικαστήριο καλείται να εξετάσει κατά πόσο η προσαχθείσα μαρτυρία αποδεικνύει ότι υπάρχει απόρριψη αποβλήτων στις Αλυκές Λάρνακας με αποτέλεσμα αυτή να ρυπαίνει ή να τείνει να ρυπαίνει τα παράκτια ή υπόγεια νερά των Αλυκών και συνεπώς μέρος του οικοσυστήματος. Είναι η εισήγηση του όπως το δικαστήριο αξιολογήσει την υπόθεση με βάση τις πιο πάνω αρχές, χωρίς να χρειάζεται να αποδειχθεί ρύπανση αυτή καθ΄αυτή. Σύμφωνα με την σχετική νομοθεσία, το αδίκημα στοιχειοθετείται ακόμα και εάν αποδειχθεί μόνο τάση ρύπανσης των νερών των Αλυκών. Η ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΤΟΥ ΕΚ ΠΡΩΤΗΣ ΟΨΕΩΣ: Οι αρχές οι οποίες διέπουν το εκ πρώτης όψεως στάδιο είναι γνωστές και δεν επιδέχονται αμφισβήτησης. Η προσέγγιση του θέματος της απόδειξης της υπόθεσης μιας κατηγορίας εκ πρώτης όψεως αναλύεται στην υπόθεση Azinas and Another v. Police, 1981, 2 C.L.R. σελ.
4. Οι ίδιες αρχές υιοθετήθηκαν στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Χριστοδούλου

(1990)2 Α.Α.Δ. 133. Στην υπόθεση αυτή ο πρώην Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πικής, ανέφερε ότι η απαλλαγή του κατηγορουμένου με βάση την έλλειψη στοιχειοθέτησης εκ πρώτης όψεως υπόθεσης δικαιολογείται σύμφωνα με τη Δικαστική Πρακτική του 1962 μόνο σε δύο περιπτώσεις: (α) Όταν δεν στοιχειοθετείται εξ αντικειμένου η κατηγορία λόγω της απουσίας ενός ή περισσότερων συστατικών στοιχείων του αδικήματος, και (β) οποτεδήποτε η μαρτυρία είναι τόσο αντινομική ή στερείται πειστικότητας σε βαθμό που κανένα λογικό Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασίσει σε αυτή την καταδίκη του κατηγορουμένου. Το κριτήριο, όπως αναφέρεται στη συνέχεια της ίδιας υπόθεσης, είναι αντικειμενικό. Το Δικαστήριο δεν προβαίνει σε αυτό το στάδιο της δίκης σε υποκειμενική αξιολόγηση της μαρτυρίας. Το έργο αυτό επιτελείται κατά το τέλος της δίκης. Η απόφαση του περιορίζεται, σε αντικειμενική θεώρηση της υπόθεσης. Η απόφαση για απαλλαγή και αθώωση σε αυτό το στάδιο της δίκης, πρέπει να έχει αντικειμενικό έρεισμα και να αντέχει στη βάσανο που θέτει η πρακτική του 1962, δηλαδή ότι κάθε λογικό Δικαστήριο θα κατέληγε ενόψει της αντικειμενικής υφής της μαρτυρίας στο ίδιο συμπέρασμα. Ο κατηγορούμενος πρέπει να κληθεί σε απολογία μόνο όταν η Κατηγορούσα Αρχή έχει παρουσιάσει μαρτυρία αρκετά ισχυρή στην ουσία της που να καθιστά την καταδίκη του κατηγορουμένου μια πραγματική δυνατότητα αν δεν δοθεί από αυτόν μια εξήγηση, αλλιώς, ο κατηγορούμενος θα κληθεί όχι για να υπερασπιστεί τον εαυτό του αλλά για να διορθώσει τις ατέλειες που υπάρχουν στην μαρτυρία που δόθηκε από την Κατηγορούσα Αρχή (βλ. The Police v. Kallenos,

(1980). 1JSC σελ. 145, απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Γ. Νικολάου Ε.Δ. όπως ήταν τότε) Στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης χρήσιμη είναι η αναφορά και στην αγγλική απόφαση στην υπόθεση R v. Calbraith,

(1981)2 All E.R. 1001 όπου το Αγγλικό Εφετείο αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο τα Δικαστήρια πρέπει να προσεγγίζουν εισήγηση από την υπεράσπιση ότι δεν αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση. Παραθέτω πιο κάτω σχετικό απόσπασμα από την πιο πάνω απόφαση σε μετάφραση: ¨Πως λοιπόν θα έπρεπε ο δικαστής να προσεγγίσει εισήγηση ότι δεν υπάρχει εκ πρώτης όψεως υπόθεση:

(1)Αν δεν υπήρχε μαρτυρία ότι το υποτιθέμενο αδίκημα διαπράχθηκε από τον κατηγορούμενο δεν θα υπάρξει δυσκολία - ο δικαστής ασφαλώς θα σταματήσει την υπόθεση,

(2)η δυσκολία αρχίζει εκεί που υπήρξε κάποια μαρτυρία, δεν ήταν όμως αρκετά ισχυρή, επειδή λ.χ. από μόνη της ήταν αδύνατη ή ασαφής ή επειδή ήταν ασυμβίβαστη με άλλη μαρτυρία ˙ (α) εκεί που ο δικαστής θα κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία της κατηγορίας, κρινόμενη με τον πιο επιεική τρόπο υπέρ της, ήταν τέτοια που μια ομάδα ενόρκων, ύστερα από σωστή καθοδήγηση, δεν θα μπορούσε να καταδικάσει πάνω στη βάση της, θα αποτελούσε υποχρέωση του δικαστή, ύστερα από εισήγηση από μέρους της υπεράσπισης, να σταματήσει την υπόθεση, (β) εκεί όμως που η μαρτυρία της κατηγορίας ήταν τέτοια που η δύναμη ή η αδυναμία της θα εξαρτιόταν από την αξιολόγηση της αξιοπιστίας ενός μάρτυρα ή άλλων ζητημάτων που κρινόμενα γενικά, θα έπεφταν στην αρμοδιότητα των ενόρκων και εκεί που τα γεγονότα θα μπορούσαν να κριθούν με τέτοιο τρόπο που οι ένορκοι, ύστερα από σωστή καθοδήγηση, θα μπορούσαν να οδηγηθούν στο συμπέρασμα της ενοχής του κατηγορουμένου, τότε ο δικαστής οφείλει να αφήσει το ζήτημα να αποφασιστεί από τους ενόρκους...¨ Σε περίπτωση που το δικαστήριο καλέσει τον κατηγορούμενο σε απολογία έχοντας αποφασίσει ότι αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση και ο κατηγορούμενος δεν προσέλθει να καταθέσει και δεν παρουσιάσει μάρτυρες δεν θα σημαίνει ότι το Δικαστήριο κατ΄ ανάγκη θα τον καταδικάσει. Γιατί είναι μόνο στο τελικό στάδιο της υπόθεσης που το Δικαστήριο θα αξιολογήσει σε βάθος την μαρτυρία και την αξιοπιστία των μαρτύρων και αν έχει λογική αμφιβολία για την ενοχή του κατηγορούμενου θα τον αθωώσει έστω και αν προηγουμένως το Δικαστήριο είχε κρίνει ότι η μαρτυρία της κατηγορίας δημιουργούσε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του κατηγορούμενου. Αν πάλι ο κατηγορούμενος έρθει και καταθέσει ή παρουσιάσει μάρτυρες ή και τα δύο και η μαρτυρία αυτή είναι αξιόπιστη, πάλι το Δικαστήριο θα ζυγίσει τη μαρτυρία που δόθηκε από τους μάρτυρες κατηγορίας και ανεξάρτητα από την αξιοπιστία ή όχι των μαρτύρων της υπεράσπισης θεωρεί την μαρτυρία που δόθηκε από τους μάρτυρες κατηγορίας ως αναξιόπιστη και ως τέτοια που να μη μπορεί να στηριχθεί πάνω της με τόση βεβαιότητα ώστε να μπορεί να καταδικάσει, οφείλει να αθωώσει τον κατηγορούμενο. Αν φυσικά ο κατηγορούμενος και οι μάρτυρες του ανατρέψουν με αξιόπιστη μαρτυρία τα όσα είπαν οι μάρτυρες κατηγορίας, ή έστω αν δώσουν ένα διαφορετικό χρώμα στη μαρτυρία της κατηγορίας που να συμβιβάζεται με την αθωότητα του κατηγορουμένου, ή αν η μαρτυρία είναι τέτοια που αν δημιουργεί στο Δικαστήριο λογική αμφιβολία, το Δικαστήριο πάλι οφείλει να αθωώσει τον κατηγορούμενο. Στην υπόθεση Εισαγγελέας v. Κουννίδης

(1993)2 ΑΑΔ 82 τονίστηκε ότι: ¨Το ορθό κριτήριο σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι αν αποδειχθεί η ενοχή ενός κατηγορουμένου εις τα στάδιο που κλείνει η υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής, αλλά κατά πόσο σε περίπτωση που ο κατηγορούμενος δεν δώσει ικανοποιητική εξήγηση, το Δικαστήριο θα μπορούσε λογικά να τον βρει ένοχο της κατηγορίας.¨ ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΔΙΚΗΜΑΤΩΝ: Το άρθρο 6

(1)(β) του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών και του Εδάφους Νόμου (Ν. 106/2002)στο οποίο βασίζονται οι κατηγορίες 4,5,6 και 7 προνοεί τα ακόλουθα: ¨Τηρουμένων των διατάξεων των εδαφίων

(2)μέχρι

(5)του παρόντος άρθρου κάθε πρόσωπο το οποίο απορρίπτει, εναποθέτει ή προκαλεί ή επιτρέπει την εναπόθεση ή ρίψη στο έδαφος ή στο υπέδαφος οποιουδήποτε αντικειμένου, ουσίας ή ύλης κατά τρόπο ώστε αυτή να ρυπαίνει ή να τείνει να ρυπάνει τα παράκτια ή υπόγεια νερά ή τα νερά ρυακιού, λίμνης ή υδατοφράκτη είναι ένοχο αδικήματος και υπόκειται σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα τρία χρόνια ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις πενήντα χιλιάδες λίρες ή και στις δύο ποινές¨. Το άρθρο 6

(1)(δ) του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών και του Εδάφους Νόμου (Ν. 106)/2002) στο οποίο βασίζονται οι κατηγορίες 1,2 και 3 προνοεί τα ακόλουθα: ¨Τηρουμένων των διατάξεων των εδαφίων

(2)μέχρι

(5)του παρόντος άρθρου κάθε πρόσωπο το οποίο απορρίπτει ή προκαλεί ή ανέχεται την απόρριψη οποιουδήποτε υγρού αποβλήτου, λάσπης ή άλλου ημιυγρού ή στερεού αποβλήτου από οποιαδήποτε εγκατάσταση , επί ή εντός του εδάφους ή του υπεδάφους είναι ένοχο αδικήματος και υπόκειται σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα τρία χρόνια ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις πενήντα χιλιάδες λίρες ή και στις δύο ποινές¨. Το άρθρο 8 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών και του Εδάφους Νόμου (Ν. 106)/2002) στο οποίο βασίζεται η κατηγορία 8 προνοεί τα ακόλουθα: ¨Τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 16, απαγορεύεται η λειτουργία οποιασδήποτε εγκατάστασης η οποία προκαλεί ή δυνατό να προκαλέσει ρύπανση στα νερά ή στο έδαφος, εκτός εάν ο φορέας εκμετάλλευσης της εγκατάστασης κατέχει άδεια απόρριψης αποβλήτων σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου¨. Το άρθρο 29 προνοεί για τα αδικήματα: ¨

(1)Οποιοδήποτε πρόσωπο παραβαίνει τις διατάξεις του άρθρου 8, είναι ένοχο αδικήματος και υπόκειται σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα τρία χρόνια ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις είκοσι χιλιάδες λίρες ή και στις δύο ποινές¨. Το άρθρο 6 του περί Στερεών και Επικίνδυνων Αποβλήτων Νόμο (Ν.215

(1)/2002) στο οποίο βασίζονται οι κατηγορίες 9,10,11 και 12 προνοεί τα ακόλουθα: ¨

(1)Τηρουμένων των διατάξεων του περί Δήμων Νόμου του 1985 έως 2002 και του περί Κοινοτήτων Νόμου του 1999 έως 2002, κάθε κάτοχος αποβλήτων ο οποίος δεν κατέχει άδεια για διαχείριση αποβλήτων που εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου, οφείλει - (α) Ενόσω κατέχει το απόβλητο να μεριμνά ώστε αυτό να μη προκαλεί οποιοδήποτε κίνδυνο στη δημόσια υγεία ή στο περιβάλλον και να μη δημιουργεί οχληρία σε οποιοδήποτε πρόσωπο. (β) να παραδίδει το απόβλητο χωρίς καθυστέρηση σε πρόσωπο που κατέχει άδεια διαχείρισης αποβλήτων.

(2)Τηρουμένων των διατάξεων οποιουδήποτε άλλου νόμου ή κανονισμού ο οποίος ρυθμίζει θέματα σχετικά με απόβλητα, απαγορεύεται σε οποιοδήποτε πρόσωπο να τοποθετεί, εγκαταλείπει, ρίπτει ή αποθηκεύει απόβλητα σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, ή να εξουσιοδοτεί ή να ανέχεται οποιαδήποτε από τις πράξεις αυτές, εκτός εάν (α) κατέχει άδεια διαχείρισης αποβλήτων που εκδίδεται σύμφωνα με τον παρόντα Νόμο, ή (β) η τοποθέτηση, εγκατάλειψη, ρίψη ή αποθήκευση γίνεται σε χώρο ελεγχόμενο από πρόσωπο που κατέχει άδεια διαχείρισης αποβλήτων και με τη συγκατάθεση του προσώπου αυτού¨. Το άρθρο 41 του ίδιου Νόμου προνοεί για τα αδικήματα και τις ποινές. Οι οποίες είναι η ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα τρία χρόνια ή χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις είκοσι χιλιάδες λίρες ή και στις δύο ποινές. To άρθρο 20 του Ποινικού Κώδικα στο οποίο βασίζονται όλες οι κατηγορίες διαλαμβάνει τα ακόλουθα: Όταν διαπράττεται ποινικό αδίκημα καθένας από τους ακόλουθους θεωρείται ότι συμμετέσχε στη διάπραξη και θεωρείται ότι είναι ένοχος για αυτό και δύναται να διωχτεί ως αυτουργός σύμφωνα με τα ακόλουθα: (α) εκείνος που διενεργεί πράγματι την πράξη ή παράλειψη, η οποία συνιστά το ποινικό αδίκημα ˙ (β) εκείνος που διαπράττει ή παραλείπει να διαπράξει κάτι με σκοπό να καταστήσει δυνατή τη διάπραξη ποινικού αδικήματος από άλλο ή να παρέχει βοήθεια για τη διάπραξη τέτοιου αδικήματος από άλλον ˙ (γ) εκείνος που παρέχει βοήθεια σε άλλον ή που παρακινεί αυτόν κατά τη διάπραξη ποινικού αδικήματος ˙ (δ) εκείνος που συμβουλεύει ή που προάγει άλλον για διάπραξη ποινικού αδικήματος. Στην τέταρτη περίπτωση ο υπαίτιος δύναται να διωχτεί είτε ως αυτουργός του ποινικού αδικήματος είτε σε ποινικό αδίκημα της παροχής συμβουλής ή της προαγωγής για διάπραξη τέτοιου αδικήματος. Το άρθρο 26 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών και του Εδάφους Νόμου (Ν. 106

(1)/2002 διαλαμβάνει τα ακόλουθα:

(1)Όταν Επιθεωρητής λαμβάνει δείγμα οποιασδήποτε ουσίας ή ύλης για εξέταση σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου, είτε αυτή αποτελεί απόβλητο είτε μη, οφείλει να διαμοιράζει την ποσότητα που λαμβάνει σε τρία μέρη και να παραδίδει το ένα μέρος στο φορέα εκμετάλλευσης της σχετικής εγκατάστασης ή στο νόμιμο αντιπρόσωπο του, να υποβάλλει το δεύτερο μέρος στο αρμόδιο εργαστήριο για τις σχετικές αναλύσεις και να φυλάσσει το τρίτο μέρος στο αρμόδιο εργαστήριο για τις σχετικές αναλύσεις και να φυλάσσει το τρίτο μέρος για περίοδο τουλάχιστον έξι μηνών με σκοπό να χρησιμοποιηθεί εφόσον κριθεί αναγκαίο για επαλήθευση ή αναφορά.

(2)Το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει κανονισμούς με τους οποίους θα καθορίζονται οι λεπτομέρειες ως προς τους τρόπους δειγματοληψίας, τις ποσότητες των δειγμάτων, τα σημεία από τα οποία λαμβάνονται και τις ημέρες και ώρες που θα λαμβάνονται.

(3)Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου ¨αρμόδιο εργαστήριο¨ σημαίνει το Γενικό Χημείο του Υπουργείου Υγείας ή οποιοδήποτε άλλο χημικό εργαστήριο το οποίο ο Υπουργός καθορίζει με απόφαση του ως κατάλληλο για διενέργεια αναλύσεων για τους σκοπούς του παρόντος Νόμου και του παρέχει σχετική εξουσιοδότηση.

(4)Εάν το δείγμα νερού θα χρησιμοποιηθεί για σκοπούς παρακολούθησης της τήρησης οποιουδήποτε ποιοτικού προτύπου περιβάλλοντος για τα νερά, τότε αυτό πρέπει να ληφθεί από σημείο πλησιέστερο προς το σημείο απόρριψης αποβλήτων ώστε να είναι κατά το δυνατό πιο αντιπροσωπευτικό της ποιότητας του υδάτινου περιβάλλοντος της περιοχής όπου πραγματοποιούνται απορρίψεις ˙ η συχνότητα των δειγματοληψιών σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να είναι τέτοια ώστε, λαμβανομένων υπόψη των φυσικών διακυμάνσεων των υδρολογικών συνθηκών, να μπορούν να διαπιστώνονται κάθε είδους και βαθμού μεταβολές του υδάτινου περιβάλλοντος. Καταδίκη για το αδίκημα της παροχής συμβουλής ή της προαγωγής για διάπραξη ποινικού αδικήματος, συνεπάγει ίδιες συνέπειες από κάθε άποψη, καθώς και καταδίκη για διάπραξη τέτοιου αδικήματος. Εκείνος που προάγει άλλο στη διενέργεια πράξης ή παράλειψης τέτοιας φύσης ώστε, αν γινόταν από τον ίδιο θα διενεργείτο από αυτό κάποιο ποινικό αδίκημα, είναι ένοχος ποινικού αδικήματος του ίδιου είδους και υπόκειται στην ίδια ποινή, όπως αν είχε διενεργήσει ο ίδιος τέτοια πράξη ή παράλειψη δύναται να διωχθεί δε όπως αν είχε διενεργήσει ο ίδιος τέτοια πράξη ή παράλειψη. Εξετάζοντας τώρα τη μαρτυρία της κατηγορούσας αρχής όπως επιτάσσει η νομολογία μας κατά αντικειμενικό τρόπο σε αντιπαραβολή με την νομοθεσία που προνοεί τα αδικήματα των κατηγοριών καταλήγω στα ακόλουθα συμπεράσματα σε σχέση με κάθε κατηγορούμενο ξεχωριστά: Η μαρτυρία σε σχέση με την εμπλοκή της 1ης κατηγορουμένης η οποία σύμφωνα με τον Μ.Κ. 7 κ. Κουτσούλη ήταν η εταιρεία που ανέλαβε την μελέτη και κατασκευή του νέου αεροδρομίου Λάρνακας προήλθε κυρίως από τον κ. Σταυρινίδη (Μ.Κ.1) ο οποίος κατά τον επίδικο χρόνο ήταν υπάλληλος της και ο οποίος ανέφερε ότι ως υπεύθυνη ολόκληρου του εργοταξίου κατασκευής του αεροδρομίου την είχε ενημερώσει εσωτερικά με έγγραφο ¨υψίστης σημασίας¨ όπως το χαρακτήρισε ο ίδιος, για την προγραμματιζόμενη εκ μέρους της 5ης κατηγορούμενης, η οποία ενεργούσε ως υπεργολάβος της 1ης για τον μηχανολογικό εξοπλισμό του αεροδρομίου, απόρριψη του συγκεκριμένου υγρού τοξικού αποβλήτου, ενέργεια με την οποία ο ίδιος εξέφραζε την διαφωνία του. Σε συσκέψεις που ακολούθησαν κατά τον επίδικο χρόνο στις οποίες συμμετείχε ο αμέσως προϊστάμενος του Joel Laine ο οποίος ενεργούσε ως διευθυντής της 1ης κατηγορούμενης για τις μηχανολογικές εγκαταστάσεις είχε παρθεί απόφαση για αναβολή της απόρριψης και για περαιτέρω μελέτη του ζητήματος. Παρόλα αυτά σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία άρχισε η διοχέτευση του υγρού εκ μέρους της 5ης κατηγορούμενης στη Αλυκή Ορφανή μέσω του συστήματος και του αντλιοστασίου των όμβριων υδάτων. Ο μάρτυρας όταν αντιλήφθηκε την απόρριψη του αποβλήτου και ρώτησε με ποιού τις οδηγίες γινόταν αυτό υπαλλήλους της 5ης κατηγορούμενης, τον παρέπεμψαν στον υπεύθυνο της 5ης κατηγορούμενης κ. Olivier Gistelink ο οποίος του ανέφερε ότι είχε πάρει την έγκριση του διευθυντή των μηχανολογικών εργασιών της 1ης κατηγορούμενης κ. Joel Laine. Επομένως για την απόρριψη του υγρού απόβλητου όπως την περιέγραψε ο Μ.Κ.1 γνώριζαν τόσο η κατηγορούμενη 1 όσο και η κατηγορούμενη

1. Με τη μαρτυρία του κ. Σταυρινίδη, που σημειώνω είναι και η μοναδική σε σχέση με την εμπλοκή των διαφόρων υπευθύνων των εταιρειών που κατασκεύαζαν το νέο αεροδρόμιο Λάρνακας, δεν έχει καταδειχθεί κατά τον επίδικο χρόνο οποιαδήποτε εμπλοκή του 2ου κατηγορουμένου στην όλη διαδικασία διοχέτευσης των υγρών στο σύστημα όμβριων υδάτων του αεροδρομίου και από εκεί σε παραδεξάμενο όπου στη συνέχεια γινόταν η απόρριψη τους σε χώρο της Αλυκής Ορφανής. Η ενημέρωση που έκαμνε και οι επαφές που είχε με διευθυντικά στελέχη της κατηγορουμένης 1 εξαντλούνταν στον Joel Laine και παραδέχθηκε κατά την αντεξέταση του ότι δεν γνώριζε αν αυτός ενημέρωνε τον 2ο κατηγορούμενο για τις συζητήσεις τους σε σχέση με την απόρριψη των συγκεκριμένων υγρών αποβλήτων αν και σε άλλη ερώτηση είχε απαντήσει ότι ο Joel Laine πιστεύει ότι τον ενημέρωσε. Σε σχέση με τον 2ο κατηγορούμενο και την εμπλοκή του στην υπόθεση η μοναδική μαρτυρία που έχουμε είναι ότι ήταν αυτός που κοινοποίησε προφορικά την απόλυση του Μ.Κ.
2. Το τι ο Μ.Κ.1 πίστευε σε σχέση με την ενημέρωση του δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη καθώς δεν είναι θετική μαρτυρία ούτε και η συμπεριφορά του ίδιου προς τον Μ.Κ.1 όταν αποφασίστηκε η απόλυση του παρέχει ένδειξη περί της γνώσης του για την διοχέτευση και απόρριψη του κατ΄ισχυρισμό υγρού αποβλήτου στην Αλυκή Ορφανή της Λάρνακας. Εξάλλου η καταληκτική απάντηση του κατά την αντεξέταση του από τον συνήγορο του 2ου κατηγορούμενου ήταν ότι δεν γνώριζε αν η διαδικασία της απόρριψης του αποβλήτου ήταν γνωστή σ΄αυτόν. Ούτε η μαρτυρία της Μ.Κ.10 όπου τον τοποθετεί σε κάποιο γραφείο κατά την εκεί επίσκεψη - επιθεώρηση τους στις 24.04.2009 - δεν εμπλέκει καθ΄οιονδήποτε τρόπο τον 2ο κατηγορούμενο με τη προηγηθείσα διοχέτευση των υγρών αποβλήτων στο σύστημα που προανέφερα. Εξάλλου, στο έγγραφο που τιτλοφορείται ως ¨έρευνα σύμφωνα με το μηχανογραφημένο σύστημα¨ του Εφόρου Εταιρειών, που κατατέθηκε ως 1ο παραδεκτό γεγονός και εγκρίθηκε από το Δικαστήριο, ο 2ος κατηγορούμενος παρουσιάζεται ως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο της 1ης κατηγορούμενης από τις 18.05.2009, δεν έχει αποδειχθεί οποιαδήποτε διευθυντική του θέση στη 1η κατηγορούμενη σε ημερομηνία πριν την επίδικη περίοδο ή κατά την επίδικη περίοδο. Επομένως έχοντας υπόψη τη μαρτυρία αυτή κρίνω ότι ελλείπει οποιαδήποτε μαρτυρία η οποία να αποδεικνύει τη συνέργεια του 2ου κατηγορούμενου με βάσει τις πρόνοιες του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα στη διάπραξη των αδικημάτων και επομένως θα τον απαλλάξω από αυτό το στάδιο. Σε σχέση με την κατηγορούμενη 7 ελλείπει οποιαδήποτε θετική μαρτυρία η οποία να καταδεικνύει την εμπλοκή της στην όλη διαδικασία διοχέτευσης του υγρού απόβλητου από το σύστημα όμβριων υδάτων του νέου αεροδρομίου Λάρνακας. Ο Μ.Κ.1 σε σχετική ερώτηση σε σχέση με την ενημέρωση που τύγχανε η κατηγορούμενη 7 της διαδικασίας απόρριψης των αποβλήτων στο σύστημα όμβριων υδάτων, ανέφερε ότι: ¨πιστεύει ότι δεν ενημερώθηκε και διερωτήθηκε πως αυτή η εταιρεία είναι κατηγορούμενη¨. Ούτε κατά τον ίδιο μάρτυρα οι δύο ανεξάρτητοι επιβλέποντες μηχανικοί του έργου είχαν τύχει αυτής της ενημέρωσης. Ο ίδιος μάρτυρας σε καμιά περίπτωση ενόσω εργαζόταν στο εργοτάξιο κατασκευής του αεροδρομίου δεν είχε δει κάποιον αξιωματούχο της κατηγορούμενης 7 στο χώρο και ήταν απόλυτος περί της μη ανάμιξης της καθ΄οιονδήποτε τρόπο στη πιο πάνω διαδικασία απόρριψης του αποβλήτου. Οι σχετικές πρόνοιες της νομοθεσίας απαιτούν γνώση και θετική ενέργεια εφόσον χρησιμοποιούνται οι λέξεις : ¨απορρίπτει, εναποθέτει ή προκαλεί ή επιτρέπει την εναπόθεση ή ρίψη, ή ανέχεται την απόρριψη ¨ σύμφωνα με το άρθρο 6

(1),(δ) του Ν. 106

(1)/2002 και ¨τοποθετεί, εγκαταλείπει, ρίπτει ή αποθηκεύει απόβλητα σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο¨ σύμφωνα με το άρθρο 6

(2)του Ν. 215

(1)/2002 ούτε τέλος σύμφωνα με τα πιο πάνω αποδείχθηκε ότι η πιο πάνω κατηγορούμενη 7 εταιρεία υπέχει ευθύνη με βάσει τις διατάξεις του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα. Δεν ποινικοποιείται η παράλειψη λήψης μέτρων προς αποτροπή διενέργειας των πιο πάνω πράξεων. Όλα τα αδικήματα προϋποθέτουν γνώση και δεν πρόκειται για αδικήματα αυστηράς ευθύνης. Έχοντας αυτά υπόψη θα απαλλάξω και αθωώσω από αυτό το στάδιο από όλες τις κατηγορίες και την κατηγορούμενη 7. Είναι γεγονός ότι προκύπτει από τη μαρτυρία των Μ.Κ. 2 και 3 ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εξετάσεων του Γενικού Χημείου, από τα οκτώ δείγματα που λήφθηκαν από φρεάτια του συστήματος όμβριων υδάτων και τους αγωγούς του συστήματος κλιματισμού κατά τη 1η και 2η δειγματοληψία, τα επτά παρουσιάζουν τοξικότητα και σύμφωνα με τον περί Στερεών και Επικίνδυνων Αποβλήτων Νόμο (παράρτημα V) το περιεχόμενο των δειγμάτων αυτών θεωρείται ως τοξικό αγνώστου ουσίας και συγκέντρωσης και ως εκ τούτου εκτιμάται ως επικίνδυνο απόβλητο. Για να καταλήξουμε όμως στην εξέταση της πιο πάνω μαρτυρίας θα πρέπει κατά την άποψη μου να προηγηθεί η εξέταση του τρόπου που λήφθηκαν τα δείγματα που έτυχαν επιστημονικής εξέτασης και αν ακολουθήθηκαν οι πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας. Σε σχέση με το ζήτημα αυτό παρέθεσα πιο πάνω τις πρόνοιες του άρθρου 26 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών και του Εδάφους Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) το οποίο προνοεί περί του τρόπου δειγματοληψίας και τι πρέπει να γίνεται σε σχέση με τα δείγματα. Κρίνω ότι η μη τριχοτόμηση των δειγμάτων που λήφθηκαν από τους επιθεωρητές της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος Μ.Κ.4 και 5, όπως οι ίδιοι παραδέχθηκαν, είναι καθοριστικής σημασίας και καθιστά την όλη διαδικασία της δειγματοληψίας που ακολουθήθηκε τρωτή και επισφαλή σε σημείο που καθιστά και τη μαρτυρία που προήλθε από αυτή και αφορά την ανίχνευση τοξικής ουσίας σε επτά από τα οκτώ δείγματα που λήφθηκαν από διάφορους χώρους του αεροδρομίου και κυρίως από το σύστημα των όμβριων υδάτων, αντινομική και έκθετη σε απόρριψη. Η μη παροχή της δυνατότητας στους κατηγορούμενους όπως είχαν δικαίωμα να έχουν οι ίδιοι το δικό τους δείγμα από κάθε σημείο όπου διενεργήθηκε η δειγματοληψία για σκοπούς ελέγχου από τους ίδιους παραβιάζει ουσιαστικό δικαίωμα τους. Η εισήγηση του ευπαιδεύτου συνηγόρου της κατηγορούσας αρχής περί του αντιθέτου δεν με βρίσκει σύμφωνο και ούτε επηρεάζει αυτή τη θέση το γεγονός ότι δεν ζητήθηκαν εκ μέρους των κατηγορουμένων δείγματα. Στο σύγγραμμα Blackstone's Criminal Practise 2008 στη σελ. 2296 παρ. F 2.9 παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα: ¨although in general the Court is not concerned with how the evidence be obtained, where it is a necessary step towards procuring a conviction for an offence that the evidence be obtained in accordance with that procedure prescribed by statute, evidence obtained other than in accordance with that procedure will not be admissible¨. Έχοντας υπόψη ακριβώς τα πιο πάνω, η απόδειξη ότι το υγρό που ο Μ.Κ.1 κατήγγειλε ότι απορριπτόταν εντός ή πολύ πλησίον της Αλυκής Ορφανή στη Λάρνακα κατά την επίδικη περίοδο, συνιστούσε απόβλητο* κατά την έννοια του νόμου, παρέμεινε ατεκμηρίωτη και έτσι δεν στοιχειοθετούνται ούτε οι κατηγορίες 9,10,11 και 12 που βασίζονται στο άρθρο 6 του περί Διαχείρισης Στερεών και Επικίνδυνων Αποβλήτων Νόμο (Ν.215

(1)/2002). Όπως τονίστηκε, μεταξύ άλλων, στις υποθέσεις Σωτηριάδης v. Δημοκρατίας

(1990)2 ΑΑΔ σελ. 102 και Λoίζoυ v. Αστυνομίας

(1989)2 ΑΑΔ 363: ¨Η απόδειξη της κατηγορίας και κάθε στοιχείου που την συνιστά βαρύνουν εξ ολοκλήρου την Κατηγορούσα Αρχή. Δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων όσο εύλογες και αν είναι. Κενά αναφορικά με την ύπαρξη πραγματικών γεγονότων που συνιστούν ή αποδεικνύουν το αδίκημα αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη.¨ *¨απόβλητο¨ σημαίνει κάθε ουσία ή αντικείμενο που εμπίπτει στις κατηγορίες του Παραρτήματος Ι και το οποίο ο κάτοχος του απορρίπτει ή προτίθεται ή υποχρεούται, να απορρίψει, αλλά δεν περιλαμβάνει οποιαδήποτε ραδιενεργό ουσία ή ραδιενέργεια¨ Η μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου παρουσιάζει την 1η κατηγορούμενη που ήταν ο κύριος εργολάβος του έργου της ανέγερσης των εγκαταστάσεων του νέου αεροδρομίου Λάρνακας και είχε υπό τον έλεγχο της τους χώρους του νέου αεροδρομίου Λάρνακας να γνωρίζει ότι η 5η κατηγορούμενη, που ενεργούσε ως υπεργολάβος της, είχε λειτουργήσει εγκατάσταση* που ήταν δυνατό να προκαλέσει ρύπανση στα νερά ή/ στο έδαφος χωρίς άδεια απόρριψης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή κατά παράβαση του άρθρου 8 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν.106

(1)/2002). Οι κατηγορούμενες 1 και 5 κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στη Λάρνακα λειτούργησαν με βάσει τη μαρτυρία που παρατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου εγκατάσταση - χρησιμοποιώντας το σύστημα όμβριων υδάτων του νέου αεροδρομίου Λάρνακας - κατά τρόπο που δυνατό να προκαλούσε ρύπανση στα νερά ή/στο έδαφος, χωρίς άδεια απόρριψης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή, δηλαδή τον Υπουργό Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Επρόκειτο για τα δύο λάστιχα τα οποία απέρριπταν υγρό σε χώρο εντός ή πολύ πλησίον της Αλυκής Ορφανής Λάρνακας τα οποία ήταν συνδεδεμένα με παραδεξάμενο μέσω του οποίου γινόταν η διοχέτευση του αποβλήτου υγρού. Καταλήγω ότι η Κατηγορούσα Αρχή δεν κατάφερε να αποδείξει με τη μαρτυρία που παρουσίασε την καθ΄ οιονδήποτε τρόπο εμπλοκή των κατηγορουμένων 2 και 7 στη διάπραξη των αδικημάτων όλων των κατηγοριών και ως εκ τούτου τους κατηγορούμενους αυτούς τους απαλλάσσω και αθωώνω από αυτό το στάδιο σε όλες τις κατηγορίες. *¨Εγκατάσταση¨ σύμφωνα με τον ορισμό που διδόταν πριν την τελευταία τροποποίηση με τον Ν. 78

(1)/2009 και που ίσχυε κατά τον επίδικο χρόνο, σημαίνει κάθε ακίνητη ή κινητή τεχνική μονάδα, (συμπεριλαμβανομένων των μονάδων που εμπίπτουν σε οποιαδήποτε από τις κατηγορίες που αναφέρονται στον Δεύτερο Πίνακα), όπου εκτελούνται μία ή περισσότερες βιομηχανικές δραστηριότητες, καθώς και όλες τις άλλες άμεσα συνδεδεμένες δραστηριότητες, τεχνικά συναφείς με τις εκεί εκτελούμενες, και οι οποίες ενδέχεται να επιδρούν στις απορρίψεις και στη ρύπανση.¨ Σε σχέση με τις κατηγορούμενες 1 και 5 κρίνω ότι υπάρχει μαρτυρία η οποία μου επιτρέπει να τις καλέσω σε απολογία στην 8η κατηγορία ενώ απαλλάσσονται και αθωώνονται από όλες τις υπόλοιπες κατηγορίες. Οι κατηγορούμενες 1 και 5 καλούνται σε απολογία στην 8η κατηγορία. Τα δικαιώματα που τους παρέχει η Ποινική Δικονομία είναι γνωστά στους ευπαίδευτους συνηγόρους και καλούνται να τοποθετηθούν ποιο είναι που επιλέγουν. (Υπ.) .......................................... Χρ. Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο