Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. BOUYGUES BATIMENT INTERNATIONAL, Αρ. Υπόθεσης:17845/2009, 9 Αυγούστου,  2011

(1)/2002) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154). Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος οι κατηγορούμενοι κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στην Λάρνακα λειτουργούσαν εγκατάσταση κατά τρόπο που δυνατό να προκαλούσε ρύπανση στα νερά ή/και στο έδαφος χωρίς άδεια απόρριψης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή, ήτοι τον Υπουργό Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Η Κατηγορούσα Αρχή προς απόδειξη της υπόθεσης της κάλεσε δέκα μάρτυρες (Μ.Κ.). Κατά τη διάρκεια της παράθεσης της μαρτυρίας εκ μέρους της κατατέθηκαν συνολικά ένδεκα έγγραφα ως τεκμήρια και δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα το περιεχόμενο των πιστοποιητικών που εξασφαλίστηκαν από το μηχανογραφημένο σύστημα του Εφόρου Εταιρειών και αφορούν τις κατηγορούμενες εταιρείες 1 και 5 ότι είναι εταιρείες περιορισμένης ευθύνης εγγεγραμμένες στο μητρώο του Εφόρου Εταιρειών στη Κύπρο. Στη συνέχεια θα αναφερθώ σε κάποια σημεία της μαρτυρίας που αφορούν ειδικότερα τα γεγονότα που περιστοιχίζουν την 8η κατηγορία. Σε λεπτομέρειες αυτής της μαρτυρίας θα κάμω αναφορά κατά το στάδιο της αξιολόγησης της και για σκοπούς οικονομίας και συντόμευσης της απόφασης μου θα αποφύγω κατά το δυνατόν την επανάληψη. Η μαρτυρία του κ. Νεκτάριου Σταυρινίδη (Μ.Κ.1) κατά την άποψη μου είναι καθοριστική σε σχέση με τα γεγονότα που περιστοιχίζουν την 8η κατηγορία χωρίς βέβαια και άλλη μαρτυρία η οποία προήλθε από άλλους μάρτυρες να παραγνωρίζεται. Η μαρτυρία του υπήρξε μακρά τόσο κατά την κυρίως εξέταση όσο και κατά την αντεξέταση του από τους συνηγόρους όλων των κατηγορουμένων. Κατά τον επίδικο χρόνο εργαζόταν για την 1η κατηγορούμενη εταιρεία. Ήταν αυτός που αποκάλυψε στην αρμόδια αρχή που είναι η Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, αρχικά την πρόθεση των κατηγορουμένων να απορρίψουν υγρό απόβλητο που περιείχε τοξική ουσία, κατά την άποψη του αλλά και αντίληψη των γεγονότων που είχε ο ίδιος, σε θαλάσσιο χώρο και στη συνέχεια ότι είχε αρχίσει πράγματι η απόρριψη υγρού αποβλήτου στην Αλυκή Ορφανή της Λάρνακας. Ο εν λόγω μάρτυρας αμέσως μετά την καταγγελία που έκαμε, στις 24.04.2009 απολύθηκε από την εν λόγω εταιρεία. Εργαζόταν ως μηχανολόγος μηχανικός στο έργο κατασκευής του νέου αεροδρομίου Λάρνακας και εργοδότης του ήταν η 1η κατηγορούμενη. Ανέφερε ότι στις 16.04.2009 είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Λειτουργό της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος κ. Ανδρέα Αθανασιάδη από τον οποίο ζήτησε πληροφορίες για τη νομοθεσία που διέπει τα ζητήματα απόρριψης υγρών αποβλήτων στο έδαφος ή σε θαλάσσιο χώρο και ταυτόχρονα τον ενημέρωσε ότι υπήρχε πρόθεση από τις εταιρείες που ανήγειραν ή κατασκεύαζαν το νέο αεροδρόμιο Λάρνακας για απόρριψη υγρών τοξικών αποβλήτων στη θαλάσσια περιοχή του αεροδρομίου. Στη συνέχεια μετά από πάροδο λίγων ημερών και αφού προηγήθηκε και άλλη τηλεφωνική επικοινωνία του μάρτυρα με τον Λειτουργό της ίδιας υπηρεσίας κ. Νεοκλή Αντωνίου, τον οποίο πληροφόρησε για την πρόθεση απόρριψης μέσω των αγωγών των όμβριων υδάτων τελικά στην Αλυκή Ορφανή, ο ίδιος μάρτυρας και αφού δεν είχε πετύχει με δικές του ενέργειες αρμοδίως την ακύρωση αυτής της απόφασης εκ μέρους των κατασκευαστριών εταιρειών των εγκαταστάσεων του αεροδρομίου, όπως επεδίωξε ακόμα και εγγράφως με έγγραφο που το διαβάθμισε σε ¨υψίστης σημασίας¨, προέβη και σε γραπτή καταγγελία στην ίδια πιο πάνω υπηρεσία στις 23.04.2009 (Τεκμήριο 4). Επρόκειτο για τη ρίψη χημικών αποβλήτων, όπως ισχυριζόταν, και ειδικότερα της χημικής ουσίας DYNACHEM PCT 950 M η οποία χρησιμοποιείτο για τον χημικό καθαρισμό του συστήματος ψύξης - θέρμανσης και των υδραυλικών συστημάτων του αεροδρομίου στο σύστημα όμβριων υδάτων του αεροδρομίου και από εκεί γινόταν διοχέτευση της στην Αλυκή Ορφανή Λάρνακας. Η πιο πάνω καταγγελία είχε ως αποτέλεσμα αρμόδιοι λειτουργοί της πιο πάνω υπηρεσίας να προβούν σε επιθεώρηση των χώρων του νέου αεροδρομίου στις 24.04.2009 με σκοπό την εξακρίβωση της πιο πάνω καταγγελίας και λήψη δειγμάτων με σκοπό την ανάλυση τους για να εξακριβωθεί κατά πόσο πράγματι είχαν απορριφθεί απόβλητα με περιεχόμενο τοξικές ουσίες στη περιοχή των Αλυκών Λάρνακας. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του κ. Νεοκλή Αντωνίου (Μ.Κ. 4), επιθεωρητή της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, του κ. Ανδρέα Αθανασιάδη (Μ.Κ.5) επίσης επιθεωρητή στην ίδια υπηρεσία, της κ. Χριστίνας Πανταζή (Μ.Κ.6) Λειτουργού Φυσικού Περιβάλλοντος Α΄ της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος και της κ. Μυρούλας Χ¨ Χριστοφόρου (Μ.Κ.10) Ανώτερης Λειτουργού του Τμήματος Αλιείας, στις 24.04.2009 επισκέφθηκαν το χώρο του νέου αεροδρομίου Λάρνακας για να διερευνήσουν την καταγγελία. Κατά την επίσκεψη τους είχαν συνάντηση με αρμόδιους της εταιρείας με επικεφαλή τον κ. Paul Gathercole (Quality Safty and Enviromental Manager) ο οποίος αρνήθηκε ότι έγινε οποιαδήποτε απόρριψη η οποία περιείχε χημικές ουσίες. Ενώ ετοιμάζονταν να αναχωρήσουν μετά την επιθεώρηση σε χώρους που τους υποδείχθηκαν από τον πιο πάνω, ο κ. Σταυρινίδης με τον οποίο επικοινώνησαν στη συνέχεια τους υπέδειξε το φρεάτιο και τους αγωγούς όμβριων υδάτων μέσω των οποίων έγινε και γινόταν η απόρριψη, εγκαταστάσεις οι οποίες βρίσκονταν σε χώρο ο οποίος δεν τους υποδείχθηκε προηγουμένως. Κατά τη διάρκεια της επιθεώρησης διαπιστώθηκε από τους πιο πάνω ότι είχε γίνει και γινόταν απόρριψη υγρού μέσω δύο αγωγών (μαύρα λάστιχα) στην Αλυκή Ορφανή η οποία κατά την εταιρεία αφορούσε όμβρια ύδατα. Στη συνέχεια σε συνάντηση των πιο πάνω μαρτύρων με τους ανεξάρτητους μηχανικούς κ.κ. Αναστάσιο Πανόπουλο και Βασίλη Μπόσδα υπευθύνων για την επίβλεψη του έργου εκ μέρους της 7ης κατηγορούμενης, οι τελευταίοι τους ανάφεραν ότι είχαν δει ότι έγινε απόρριψη σε φρεάτιο του συστήματος όμβριων υδάτων στο χώρο εντός του αεροδρομίου, μέσω αγωγού διαμέτρου 25 εκ., σημαντικής ποσότητας άγνωστου υγρού που παρουσίαζε αφρισμό. Οι επιθεωρητές πήραν δείγματα από επτά σημεία. Δύο από φρεάτια του συστήματος όμβριων υδάτων εντός του χώρου του νέου αεροδρομίου, ένα από σχάρα του συστήματος όμβριων υδάτων στο χώρο εντός του νέου αεροδρομίου, ένα από λάστιχο εντός του χώρου του νέου αεροδρομίου, δύο από αγωγούς απόρριψης στην Αλυκή Ορφανή (μαύρα λάστιχα), ένα από την ίδια την Αλυκή Ορφανή. Ενόψει της απόφασης μου στο εκ Α΄ Όψεως και την εκεί κατάληξη μου δεν θα με απασχολήσει περαιτέρω τι κατέδειξαν οι αναλύσεις των δειγμάτων από το Γενικό Χημείο του Κράτους όπου μεταφέρθηκαν τα δείγματα για αναλύσεις όπως επεξήγησαν με λεπτομέρειες και επάρκεια στο Δικαστήριο η κ. Ανδρομάχη Κατσονούρη Σαζείδη (Μ.Κ.2) και η κ. Έλλη Καράβη του εργαστηρίου Οικοτοξικολογίας του Γενικού Χημείου του Κράτους. Τα αποτελέσματα επίσης της δεύτερης δειγματοληψίας που διενεργήθηκε στις 29.04.2009 όταν ο κ. Νεοκλής Αντωνίου (Μ.Κ.4) μαζί με τη συνάδελφο του κ. Αθηνά Παπαναστασίου, πραγματοποίησαν δεύτερη δειγματοληψία κατά την οποία λήφθηκαν δύο δείγματα από το απόβλητο που είχε παραχθεί κατά το χημικό καθαρισμό μέσα από το σύστημα κλιματισμού, δύο δείγματα από την Αλυκή Ορφανή και ένα από την Αλυκή της Λάρνακας επίσης δεν θα με απασχολήσουν εφόσον ξεφεύγουν από τα γεγονότα που αφορούν αυτά της 8ης κατηγορίας. Ο κ. Αντώνης Κουτσούλης (Μ.Κ.7) ενεργούσε ως εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας στη συμφωνία παραχώρησης του έργου ανέγερσης των νέων αεροδρομίων Πάφου και Λάρνακας στην εταιρεία HERMES την 7η κατηγορούμενη. Αναφέρθηκε στη σχέση που είχαν με το έργο η κάθε μια από τις κατηγορούμενες 1 και 5 και πιο είναι το έργο που ανέλαβε η κάθε μια με βάσει τη συμφωνία παραχώρησης του έργου. Κατέθεσε το Τεκμήριο 11 που είναι το σχέδιο του συστήματος όμβριων υδάτων του νέου αεροδρομίου Λάρνακας τη λειτουργία του οποίου και επεξήγησε. Σε αυτό το σχέδιο φαίνεται και η Αλυκή Ορφανή. Κατά τον επίδικο χρόνο ανέφερε ότι με βάσει τα στοιχεία που τηρούσαν, οι εργασίες ολοκλήρωσης των κατασκευαστικών έργων του νέου αεροδρομίου βρισκόντουσαν σε εξέλιξη στο τελικό τους στάδιο. Ειδικότερα για το ελαιοδιαχωριστήριο - αντλιοστάσιο, το οποίο επίσης δεν ήταν ακόμα ολοκληρωμένο, ανέφερε ότι από την αρχή της κατασκευής και με σκοπό την άντληση των νερών από αυτό εφόσον κατασκευαζόταν υπόγεια, του είχαν τοποθετηθεί ως προσωρινή διευθέτηση κάποιες μικρές αντλίες οι οποίες αντλούσαν το νερό μέσω λάστιχων για να μπορέσει να κατασκευαστεί το αντλιοστάσιο. Οι κατασκευαστικές εργασίες του αεροδρομίου είχαν ολοκληρωθεί περί τον Ιούνιο - Ιούλιο του 2009. Ο κ. Κυριάκος Χρίστου (Μ.Κ.8) είναι ο Γενικός Διευθυντής για τη Κύπρο και τη Μέση Ανατολή της εταιρείας Biwater Treatment Ltd η οποία είναι υπεύθυνη για το σταθμό επεξεργασίας οικιακών και βιομηχανικών λυμάτων που λειτουργεί στη Βαθιά Γωνιά από την οποία η 5η κατηγορούμενη ζήτησε προσφορά για την επεξεργασία αποβλήτων που θα παρήγαγε από τον καθαρισμό του συστήματος κλιματισμού του νέου αεροδρομίου Λάρνακας. Η προσφορά που είχαν δώσει ήταν της τάξης των €360.000,00 την οποία όμως η κατηγορούμενη 5 δεν επέλεξε εφόσον της φάνηκε ακριβή. Σε μεταγενέστερο στάδιο συνεργάστηκαν με την πιο πάνω κατηγορούμενη εταιρεία με τη παραλαβή περίπου 135 κυβικών μέτρων αποβλήτων από τις 15 μέχρι και τις 18.06.2009. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής στην τελική του αγόρευση, κάνοντας λανθασμένη αναφορά στον ορισμό της λέξης ¨εγκατάσταση¨ εφόσον αναφέρθηκε στον ορισμό που δόθηκε μετά τη διάπραξη του αδικήματος με τον τροποποιητικό Νόμο 78

(1)/2009 που δημοσιεύτηκε στις 17.07.2009, η οποία όμως δεν αλλάζει την ουσία της εισήγησης του, εισηγείται ότι ο όρος εγκατάσταση συμπεριλαμβάνει και τη δραστηριότητα των κατηγορουμένων 1 και 5 κατά τον επίδικο χρόνο με το να θέσουν σε λειτουργία μια τέτοια εγκατάσταση από την οποία απορριπτόταν υγρό απόβλητο στην Αλυκή Ορφανή της Λάρνακας από χώρους του υπό ανέγερση τότε νέου αεροδρομίου της Λάρνακας. Σε σχέση δε με τη λειτουργία αυτής της εγκατάστασης παρέπεμψε σε μαρτυρία μαρτύρων κατηγορίας σύμφωνα με την οποία είχαν αντιληφθεί τη λειτουργία τέτοιας εγκατάστασης με συγκεκριμένες αναφορές και περιγραφή που συνοδεύτηκε και με σχετικό σχεδιάγραμμα. Σε σχέση δε με την απόρριψη αποβλήτου αφού παράθεσε τον ορισμό της λέξης ¨απόβλητο¨ αναφέρθηκε στη μαρτυρία, έγγραφη και διά ζώσης, που δόθηκε για τη προτιθέμενη αρχικά απόρριψη και στη συνέχεια την απόρριψη υγρού αποβλήτου. Η μαρτυρία κατέδειξε ότι δεν είχε εκδοθεί άδεια τέτοιας εγκατάστασης από τις κατηγορούμενες 1 και 5 που ήταν υπεύθυνες για την απόρριψη. Δεν υποβλήθηκε κάτι τέτοιο στους μάρτυρες κατηγορίας και δεν παρουσιάστηκε εκ μέρους των κατηγορουμένων τέτοια άδεια. Η παράλειψη δε εξασφάλισης της απαιτούμενης άδειας από την αρμόδια αρχή συνιστά αδίκημα αφ΄ εαυτού. Σε παραπομπή και σε σχετική νομολογία ανέφερε ότι σε τέτοια περίπτωση, όπως προνοείται στη νομοθεσία, η εξασφάλιση σχετικής άδειας για απόρριψη αποβλήτων δια μέσω της εν λόγω εγκατάστασης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη νομιμοποίηση της απόρριψης αποβλήτων. Οποιαδήποτε παράλειψη υποβολής αιτήματος και μη εξασφάλιση της απαιτούμενης άδειας καθιστά την οποιανδήποτε απόρριψη αποβλήτων παράνομη και η λειτουργία οποιασδήποτε εγκατάστασης από την οποία γίνεται απόρριψη και η οποία εμπίπτει στην έννοια του Νόμου απαγορεύεται ρητά. Ήταν η τελική του εισήγηση ότι η Κατηγορούσα Αρχή απέδειξε την 8η κατηγορία στην οποία οι κατηγορούμενες 1 και 5 θα πρέπει να κριθούν ένοχες. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των κατηγορουμένων 1 και 5 στις δικές τους εισηγήσεις με αναφορά και αυτοί στη δοθείσα μαρτυρία και στη νομική πτυχή της υπόθεσης εισηγήθηκαν την αθώωση των πελατών τους και στην 8η κατηγορία. Ο κ. Χριστοφόρου που εκπροσωπεί την κατηγορούμενη 1 ανέφερε συγκεκριμένα ότι το δικαστήριο για να μπορέσει να καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα περί ενοχής ή όχι της κατηγορούμενης 1 θα πρέπει να εξετάσει ενδελεχώς την ενώπιον του μαρτυρία προς διακρίβωση κατά πόσο έχει κατ΄αρχή διαπραχθεί το αδίκημα και εάν το αδίκημα έχει όντως διαπραχθεί να εξετάσει κατά πόσο η εν λόγω κατηγορούμενη εμπλέκεται με οποιονδήποτε τρόπο στη διάπραξη του ή παρείχε συνδρομή στη διάπραξη του με βάσει το άρθρο 20 του Ποινικού Κώδικα. Θέση του ήταν ότι όλοι οι μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του δικαστηρίου είπαν την αλήθεια. Διερωτήθηκε όμως κατά πόσο είναι ικανή η μαρτυρία αυτή για τη στοιχειοθέτηση του αδικήματος. Ήταν η εισήγηση του ότι η μαρτυρία, στην οποία έκαμε εκτενή αναφορά, δεν κατέδειξε κατά θετικό τρόπο τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος με παράλληλη παραπομπή στις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας. Δεν αποδείχθηκε η απόρριψη αποβλήτου και δεν αποδείχθηκε η λειτουργία εγκατάστασης στην έννοια του νόμου. Τέλος, σχολιάζοντας την εισήγηση της Κατηγορούσας Αρχής ανέφερε ότι δεν έγινε η δέουσα έρευνα εκ μέρους της Κατηγορούσας Αρχής καθώς αυτή πιθανόν να οδηγούσε στην αποκάλυψη ότι η κατασκευάστρια εταιρεία του αντλιοστασίου Αφοί Ιακώβου, είχε άδεια απόρριψης αποβλήτου από το οποίο προέρχονταν οι δύο αγωγοί για τους σκοπούς κατασκευής του, σύμφωνα με τη μαρτυρία του κ. Α. Κουτσούλη (Μ.Κ.7), εκπροσώπου της Κυπριακής Δημοκρατίας στη συμφωνία παραχώρησης του έργου ανέγερσης των δύο αεροδρομίων. Ο κ. Δημητριάδης στη δική του εισήγηση με τη σειρά του αφού αναφέρθηκε στα συστατικά στοιχεία του αδικήματος τα οποία απαρίθμησε, εισηγήθηκε ότι καμιά μαρτυρία δεν αποδεικνύει :

1. την εγκατάσταση, της οποίας η λειτουργία είναι δυνατό να προκαλέσει ρύπανση,
2. αν από αυτή την εγκατάσταση όντως γινόταν οποιαδήποτε απόρριψη,
3. πως λειτουργούσε αυτή η εγκατάσταση,
4. που ήταν αυτή η εγκατάσταση και
5. ποιος εκ των κατηγορουμένων χειριζόταν την εγκατάσταση. Οι Μ.Κ. 2,3,8 και 9 δεν αναφέρθηκαν καθόλου σε αυτή την εγκατάσταση και επομένως η μαρτυρία τους δεν σχετίζεται με το υπό κρίση αδίκημα. Η μαρτυρία του κ. Σταυρινίδη (Μ.Κ.1) δεν ήταν θετική ως προς το ζήτημα της εγκατάστασης αυτής εφόσον ουδέποτε επιθεώρησε το σύστημα όμβριων υδάτων αλλά ούτε και ήταν σε θέση να γνωρίζει τι γινόταν εκτός της περίφραξης. Οι Μ.Κ.4,5,6 και 10 Λειτουργοί του Τμήματος Περιβάλλοντος και του Τμήματος Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών που μετέβησαν στο χώρο του αεροδρομίου για να ερευνήσουν το περιστατικό ανάφεραν ότι δεν εξέτασαν το σύστημα όμβριων υδάτων αν ήταν σε λειτουργία παρόλο ότι όλοι είδαν να εξέρχεται υγρό από τα λάστιχα στην Αλυκή από το αντλιοστάσιο που ήταν στο τελευταίο σημείο του συστήματος και επομένως θα έπρεπε να είναι συνδεδεμένο. Στη συνέχεια ειδικότερη αναφορά σε σχέση με την ιδιότητα της κατηγορούμενης 5 και το έργο που αυτή ανέλαβε να κάμει στη κατασκευή του αεροδρομίου που ως υπεργολάβοι της κατηγορούμενης 1 είχαν αναλάβει την κατασκευή των μηχανολογικών συστημάτων και ο ρόλος της περιοριζόταν εντός του μηχανοστασίου. Για τα ζητήματα της κατασκευής και λειτουργίας του συστήματος του αντλιοστασίου υπεύθυνη ήταν η εταιρεία Αφοί Ιακώβου και η κατηγορούμενη 5 δεν είχε εμπλοκή ή ανάμειξη με αυτό. Κανένας δε μάρτυρας δεν ανέφερε την εμπλοκή της κατηγορούμενης 5 με το αντλιοστάσιο. Όλα επομένως οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η οποιαδήποτε άντληση υγρού από το αντλιοστάσιο στην Αλυκή δεν έγινε από εγκατάσταση ή υποστατικό που βρισκόταν στην κατοχή ή έλεγχο της κατηγορούμενης
6. Για τούτο και ζήτησε την αθώωση της κατηγορούμενης
7. Σε αναφορά στους ορισμούς των όρων ¨εγκατάσταση¨ εισηγήθηκε ότι δεν έχει αποδειχθεί ότι το σύστημα των όμβριων υδάτων του νέου αεροδρομίου και ειδικότερα το αντλιοστάσιο εμπίπτει στην πιο πάνω έννοια και δεν έχει αποδειχθεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος. Η μαρτυρία για την ανάλυση των δειγμάτων δεν κατέδειξε την ύπαρξη τοξικότητας ή οποιανδήποτε ρύπανση στις Αλυκές και η ρύπανση της δεν αποκλείστηκε ακόμα και από φυσικά αίτια. Επομένως και ενόψει της απόρριψης της μαρτυρίας που αφορούσε τις δειγματοληψίες οι οποίες δεν επεκτάθηκαν και στο έδαφος και εφόσον ελλείπει το συστατικό στοιχείο της ρύπανσης, τότε δεν έχει αποδειχθεί και το αδίκημα. Όσον αφορά την πιθανότητα ρύπανσης, από το εν λόγω αντλιοστάσιο, όταν το σύστημα όμβριων υδάτων θα ολοκληρωνόταν και θα ήταν σε πλήρη λειτουργία, θα γινόταν διοχέτευση καθαρού νερού στην Αλυκή μετά από εξασφάλιση σχετικής άδειας. Κατά τον επίδικο χρόνο όμως δεν έγινε διοχέτευση οποιουδήποτε υγρού στο αντλιοστάσιο από το σύστημα όμβριων υδάτων και εφόσον δεν έχουμε μαρτυρία τι περιείχε το αντλιοστάσιο, δεν μπορούμε να εξαγάγουμε ασφαλή συμπεράσματα και να πούμε με βεβαιότητα ότι υπήρχε πιθανότητα ρύπανσης είτε των νερών είτε του εδάφους. Περαιτέρω η ανάλυση του δείγματος που έγινε στο ανοικτό φρεάτιο που κατ΄ ισχυρισμό του Μ.Κ.1, εργάτες της κατηγορούμενης 5 απέρριπταν το υγρό, η ένδειξη τοξικότητας ήταν μηδέν. Δεν παρουσιάζει τοξικότητα και ως εκ τούτου δεν μπορεί να προκαλέσει ούτε ρύπανση. Η ανάλυση της μαρτυρίας στην οποία προέβη δεν καταδεικνύει, κατά την εισήγηση του, τη λειτουργία εγκατάστασης στην έννοια του νόμου. Κατέληξε ότι αφού δεν υπάρχει μαρτυρία ότι το ανοικτό φρεάτιο εντός του αεροδρομίου συνδεόταν με το σύστημα όμβριων υδάτων και κατά συνέπεια με το αντλιοστάσιο κατά τον επίδικο χρόνο, δεν στοιχειοθετείται το συστατικό στοιχείο της πιθανότητας της ρύπανσης. Ελλείπει δηλαδή μαρτυρία ότι το υγρό που βρισκόταν στο αντλιοστάσιο ήταν υγρό που διοχετεύτηκε στο ανοιχτό φρεάτιο πλησίον του μηχανοστασίου. Ελλείπει επίσης μαρτυρία για ρύπανση αλλά και για πιθανότητα ρύπανσης. Επομένως εφόσον η υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής βασίζεται σε υποθέσεις ή/και πιθανότητες και εικασίες του Μ.Κ. 1 δεν αποδείχθηκε η διάπραξη του αδικήματος πέραν πάσης αμφιβολίας. Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤOY ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ: Το άρθρο 8 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών και του Εδάφους Νόμου (Ν. 106)/2002) στο οποίο βασίζεται η 8η κατηγορία προνοεί τα ακόλουθα: ¨Τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 16, απαγορεύεται η λειτουργία οποιασδήποτε εγκατάστασης η οποία προκαλεί ή δυνατό να προκαλέσει ρύπανση στα νερά ή στο έδαφος, εκτός εάν ο φορέας εκμετάλλευσης της εγκατάστασης κατέχει άδεια απόρριψης αποβλήτων σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου¨. Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω στη συνέχεια και τους ορισμούς των λέξεων ή φράσεων που έχουν σημασία για τα υπό κρίση θέματα: ¨Άδεια απόρριψης¨ σημαίνει άδεια που εκδίδεται από τον Υπουργό με βάση το άρθρο 11.¨ ¨Υπουργός¨ σημαίνει τον Υπουργό Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος.¨ Πριν την τελευταία τροποποίηση του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των νερών και του Εδάφους Νόμου (Ν. 106

(1)/2002) με τον τροποποιητικό Ν. 78

(1)/2009, ο ορισμός της λέξης ¨Εγκατάσταση¨ ο οποίος ίσχυε κατά τον επίδικο χρόνο ήταν ότι: ¨σημαίνει κάθε ακίνητη ή κινητή τεχνική μονάδα, (συμπεριλαμβανομένων των μονάδων που εμπίπτουν σε οποιαδήποτε από τις κατηγορίες που αναφέρονται στον Δεύτερο Πίνακα), όπου εκτελούνται μία ή περισσότερες βιομηχανικές δραστηριότητες, καθώς και όλες τις άλλες άμεσα συνδεδεμένες δραστηριότητες, τεχνικά συναφείς με τις εκεί εκτελούμενες, και οι οποίες ενδέχεται να επιδρούν στις απορρίψεις και στη ρύπανση.¨ ¨Απόβλητο¨ σημαίνει κάθε ουσία ή αντικείμενο το οποίο ο κάτοχος του απορρίπτει ή προτίθεται ή υποχρεούται να απορρίψει.¨ ¨Απόρριψη¨ σημαίνει την άμεση ή έμμεση εναπόθεση, διοχέτευση ή ρίψη ουσιών στο νερό ή στο έδαφος από σημειακές ή διάχυτες πηγές εγκατάστασης και περιλαμβάνει την εκπομπή στο νερό ή στο έδαφος κραδασμών, θερμότητας ή θορύβων.¨ ¨Ρύπανση¨ σημαίνει την άμεση ή έμμεση εισαγωγή στα νερά ή στο έδαφος, ως αποτέλεσμα ανθρώπινης δραστηριότητας, ουσιών, κραδασμών, θερμότητας ή θορύβου που ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβη στην ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον, να υποβαθμίσουν υλικά αγαθά, να παραβλάψουν ή να παρεμποδίσουν τις ανέσεις και τις άλλες νόμιμες χρήσεις του περιβάλλοντος, να προκαλέσουν βλάβη στους ζώντες οργανισμούς που διαβιούν στα νερά ή στο έδαφος, να βλάψουν το υδατικό ή εδαφικό οικολογικό σύστημα ή να καταστρέψουν τους βιολογικούς πόρους και ¨ρυπαίνω¨ ερμηνεύεται ανάλογα.¨ Το άρθρο 29 προνοεί για τα αδικήματα: ¨

(1)Οποιοδήποτε πρόσωπο παραβαίνει τις διατάξεις του άρθρου 8, είναι ένοχο αδικήματος και υπόκειται σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα τρία χρόνια ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις είκοσι χιλιάδες λίρες ή και στις δύο ποινές.¨ Το άρθρο 41 του ίδιου Νόμου προνοεί για τα αδικήματα και τις ποινές. Οι οποίες είναι η ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα τρία χρόνια ή χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις είκοσι χιλιάδες λίρες ή και στις δύο ποινές. To άρθρο 20 του Ποινικού Κώδικα στο οποίο βασίζεται επίσης η 8η κατηγορία διαλαμβάνει τα ακόλουθα: Όταν διαπράττεται ποινικό αδίκημα καθένας από τους ακόλουθους θεωρείται ότι συμμετέσχε στη διάπραξη και θεωρείται ότι είναι ένοχος για αυτό και δύναται να διωχτεί ως αυτουργός σύμφωνα με τα ακόλουθα: (α) εκείνος που διενεργεί πράγματι την πράξη ή παράλειψη, η οποία συνιστά το ποινικό αδίκημα ˙ (β) εκείνος που διαπράττει ή παραλείπει να διαπράξει κάτι με σκοπό να καταστήσει δυνατή τη διάπραξη ποινικού αδικήματος από άλλο ή να παρέχει βοήθεια για τη διάπραξη τέτοιου αδικήματος από άλλον ˙ (γ) εκείνος που παρέχει βοήθεια σε άλλον ή που παρακινεί αυτόν κατά τη διάπραξη ποινικού αδικήματος ˙ (δ) εκείνος που συμβουλεύει ή που προάγει άλλον για διάπραξη ποινικού αδικήματος. Στην τέταρτη περίπτωση ο υπαίτιος δύναται να διωχτεί είτε ως αυτουργός του ποινικού αδικήματος είτε σε ποινικό αδίκημα της παροχής συμβουλής ή της προαγωγής για διάπραξη τέτοιου αδικήματος. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Σε σχέση με την αξιοπιστία των Μ.Κ. ήταν ρητή η θέση του κ. Χριστοφόρου εκ μέρους της 1ης κατηγορούμενης ότι δεν έχει λόγους να την αμφισβητεί, δηλώνοντας ότι όλοι οι Μ.Κ. είπαν την αλήθεια στο Δικαστήριο. Ο κ. Δημητριάδης δεν προέβη σε παρόμοια δήλωση αλλά σε κανένα στάδιο της τελικής του αγόρευσης δεν έχει εισηγηθεί ότι η 5η κατηγορούμενη αμφισβητεί την αξιοπιστία των Μ.Κ., ούτε και προέβηκε σε σχόλια επί της μαρτυρίας τους που θα οδηγούσαν σε ένα τέτοιο συμπέρασμα. Με δεδομένη την πιο πάνω θέση και εξετάζοντας τη μαρτυρία καθενός από τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου πλην του κ. Ν. Σταυρινίδη (Μ.Κ.1) για τη μαρτυρία του οποίου θα κάμω ειδικότερη αναφορά στη συνέχεια, καταλήγω ότι αυτοί ήταν μάρτυρες της αλήθειας, αντικειμενικοί και θετικοί. Ήταν μάρτυρες ειδικοί στα θέματα τα οποία κατέθεσαν στον τομέα του ο καθένας, οι οποίοι προσπάθησαν μέσα στα πλαίσια των δικών τους ερευνών, ενεργειών και εμπλοκής στην υπόθεση να μεταδώσουν ακριβώς τις διαπιστώσεις και τα ευρήματα τους. Κρίνω ότι τα όσα ανέφεραν και σχετίζονταν με τα γεγονότα που συνθέτουν την 8η κατηγορία ήταν η αλήθεια και τα αποδέχομαι. Οι κ.κ. Νεοκλής Αντωνίου (Μ.Κ.4), Ανδρέας Αθανασιάδης (Μ.Κ. 5), Χριστιάνα Πανταζή (Μ.Κ. 6) και Μυρούλα Χ¨ Χριστοφόρου (Μ.Κ.10) διενήργησαν επιθεώρηση εκ μέρους της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος στις 24.04.2009 και προέβησαν σε δειγματοληψία από διάφορους χώρους του αεροδρομίου με σκοπό την ανάλυση τους και όλοι αναφέρθηκαν στη διαπίστωση τους κατά την εκεί επίσκεψη τους ότι γινόταν απόρριψη υγρού αποβλήτου από δύο αγωγούς που ξεκινούσαν από το μηχανοστάσιο ή από εκεί που κατέληγε το σύστημα των όμβριων υδάτων του αεροδρομίου και από τους οποίους απορριπτόταν υγρό στην Αλυκή. Σε σχέση ειδικότερα με τη μαρτυρία του Μ.Κ.1 κ. Ν. Σταυρινίδη θα πρέπει να πω ότι αυτή χαρακτηριζόταν από θετικότητα και αμεσότητα. Κρίνω ότι ήταν ειλικρινής μάρτυρας και ότι στη μαρτυρία του μπορώ να βασιστώ για να εξαγάγω τα ορθά συμπεράσματα σε σχέση με τις ενέργειες ή παραλείψεις των κατηγορουμένων 1 και 5 στους οποίους καταλογίζεται η ευθύνη για τη διάπραξη του αδικήματος της 8ης κατηγορίας. Ήταν ο μηχανολόγος μηχανικός του έργου εντεταλμένος για να παραλάβει τα μηχανολογικά και τις μηχανολογικές εγκαταστάσεις από τον εργολάβο - κατασκευαστή των μηχανολογικών έργων του αεροδρομίου δηλαδή τη κατηγορούμενη αρ.

1. Καθήκον του ήταν αφού τα παραλάβει μετά τους αναγκαίους ελέγχους και δοκιμές με τη σειρά του να τα παραδώσει στη Hermes Airports Ltd, την κατηγορούμενη αρ.
2. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του στην ολότητα της. Δεν προέκυψε τίποτε από αυτή που θα με οδηγούσε σε διαφορετικό συμπέρασμα, αν και σε κάποια σημεία της μαρτυρίας του είναι γεγονός ότι παρουσιάστηκε έντονα φορτισμένος, αυτό αντιλαμβάνομαι ότι συνέβαινε λόγω του ότι ένοιωθε έντονα ότι από τη στάση του εξαρτιόταν κατά πόσο θα προστατεύονταν οι Αλυκές Λάρνακας από ενδεχόμενη, όπως αντιλαμβανόταν, ο ίδιος και εκδηλωμένη κατά τον τρόπο που την αντιλήφθηκε και περιέγραψε ενέργεια των κατηγορουμένων 1 και 5 να απορρίψουν υγρά απόβλητα στην Αλυκή Ορφανή Λάρνακας με όλες τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει αυτή η ενέργεια τους σε ένα προστατευόμενο υγροβιότοπο. Η πιο πάνω αντίληψη μου βέβαια για την φόρτιση από την οποία διακατεχόταν ο μάρτυρας, όπως την αντιλήφθηκα, οφειλόταν και από το γεγονός ότι κατά τον επίδικο χρόνο είχε να επιλέξει μεταξύ του καθήκοντος του για τη προστασία ενός σημαντικού και προστατευόμενου υγροβιότοπου της πατρίδας του και της απρόσκοπτης συνέχισης της εργασίας του και της μελλοντικής ακόμα επαγγελματικής του αποκατάστασης. Επέλεξε προς τιμή του τον πρώτο και δύσκολο για τον ίδιο δρόμο με ορατό πλέον τον κίνδυνο να χάσει τη δουλειά του, όπως και έγινε, αλλά και μια μελλοντική σίγουρη επαγγελματική αποκατάσταση και καριέρα στο αεροδρόμιο όταν αυτό θα λειτουργούσε όπως ήταν οι υποσχέσεις που δεχόταν. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του ειδικότερα με όσα έχουν σχέση με τα γεγονότα της 8ης κατηγορίας. Θα αναφερθώ στη συνέχεια σε αποσπάσματα από αυτή τη μαρτυρία του τα οποία πιστεύω κρίνουν αφ΄εαυτών και την αντίληψη που μπορεί κάποιος να αποκομίσει σε σχέση με τα γεγονότα της κατηγορίας και τα οποία με βοηθούν στην εξαγωγή των συμπερασμάτων μου: Σε σχέση με το σχέδιο εργασίας το οποίο αργότερα σημειώθηκε ως Τεκμήριο 1, που είχε εκπονηθεί για τον χημικό καθαρισμό του δικτύου σωληνώσεων του νέου αεροδρομίου και τη προσφορά που είχε ζητηθεί από την κατηγορούμενη αρ. 5 για τη διαχείριση των αποβλήτων, ανέφερε ότι πληροφορήθηκε ότι αυτή είχε απορριφθεί λόγω του κόστους της. Συζήτησε το ζήτημα με τον διευθυντή του τον Laine Joel που ήταν ο διευθυντής των ηλεκτρομηχανολογικών της κατηγορούμενης αρ. 1 και ανέφερε συγκεκριμένα: ¨Μίλησα με τον Laine Joel, τον διευθυντή μου, τον διευθυντή ηλεκτρομηχανολογικών και μου ανέφερε ότι τα απόβλητα είναι φιλικά στο περιβάλλον και τότε τον ρώτησα αν τα απόβλητα αυτά αφού είναι φιλικά στο περιβάλλον αυτά που παίρνουν μαζί τους λόγω καθαρισμού σίγουρα δεν είναι, και συγκεκριμένα του είπα για παράδειγμα δεν θα πλέναμε ένα πουκάμισο που θα ήταν καθαρό. Πλένουμε ένα πουκάμισο που είναι λερωμένο. Το απορρυπαντικό που το πλένουμε μπορεί να είναι φιλικό, αυτά που θα πάρει μαζί του δεν είναι. Και μου απάντησε, θα το αραιώσουμε με καθαρό νερό. Του απάντησα ότι διαφωνώ και θέλω να ακολουθηθούν οι σωστές διαδικασίες και τότε ο Laine Joel μου υποσχέθηκε ότι θα επανεξετάσει το θέμα σε συνεργασία με τον Διευθυντή έργου της εταιρείας Axima και θα με ενημερώσει¨. Στη συνέχεια διευκρινίζει ότι διευθυντής της εταιρείας αυτής ήταν κάποιος Olivier. ¨Στις 16.04.2004 πήγα πρωί στη δουλειά μου κατά τις 08:00 και κατά την καθημερινή μου επίσκεψη στο εργοτάξιο διαπίστωσα, είδα ότι γινόταν απόρριψη αποβλήτων σε ένα φρεάτιο. Επί τόπου ρώτησα τον επιστάτη της Axima και μηχανικό κ. Stefan, δεν θυμάμαι το επίθετο, του λέω τι κάνετε; Ξέρεις που πηγαίνουν τα απόβλητα; Μου λέει έχω οδηγίες από τον διευθυντή του έργου της Axima κ. Olivier πήγαινε και μίλα μαζί του. Πάω αμέσως.¨ ¨Είδα, ήμουν αυτόπτης μάρτυρας λάστιχου διαμετρήματος 10 εκ. να βγαίνει από το μηχανοστάσιο και να ρίχνει τα απόβλητα που είχαμε μέσα στο σύστημα, μέσα σε ένα ανοικτό παραδεξάμενο. Το απόβλητο αυτό προερχόταν από το σύστημα κρύου νερού στο χώρο του υπογείου σε απόσταση περίπου 25μ. ¨Επήγα στον κ.Olivier, o κ. Olivier με τη σειρά του με παρέπεμψε για το ότι είχε έγκριση από τον κ. Laine Joel πήγα αμέσως στον κ. Laine Joel και αντέδρασα. Του λέω δεν είναι σωστό αυτό που κάνετε σε έντονο ύφος και του λέω θέλω να σταματήσει τώρα. Μου λέει εντάξει το απόγευμα μετά το φαγητό να το ξανασυζητήσουμε και θα δώσω οδηγία να σταματήσει.¨ " Την ίδια μέρα πριν αυτή τη συνάντηση είχα συνάντηση με τη συνάδελφο μου κ. Χριστιάνα η οποία ήταν υπεύθυνη για τις εξωτερικές εργασίες και μου παρέδωσε ένα σχέδιο όπου φαινόντουσαν τα παραδεξάμενα όμβριων. Μετά εκπλήξεως μου διαπίστωσα ότι το συγκεκριμένο παραδεξάμενο όπου γινόταν η απόρριψη με τη σειρά του διοχέτευε τα απόβλητα μέσα στην Αλυκή Λάρνακας. Το πρωί της ίδιας ημέρας τηλεφώνησα στην Υπηρεσία Περιβάλλοντας μετά από ενημέρωση του προϊσταμένου μου Laine Joel ." " Το ίδιο απόγευμα αμέσως μετά τη συνάντηση η ώρα 16:50 επιβεβαιώνω γραπτώς στον διευθυντή μου κ. Laine Joel και τον διευθυντή έργου κ. Alain Chaussade, επιβεβαιώνω γραπτώς με επιστολή μου με ένδειξη υψίστης σημασίας τους καλώ ότι αυτή η διαδικασία πρέπει να σταματήσει τώρα και πρέπει να ακολουθηθούν οι σωστές διαδικασίες. Τους αναφέρω επίσης ότι τα απόβλητα καταλήγουν στην Αλυκή η οποία είναι γεμάτη από πουλιά. Πιστεύω ότι ήταν ο τελευταίος μοχλός που είχα για να αποτρέψω την απόρριψη.¨ ¨Ε. Στη συνέχεια όλων αυτών που έγιναν κ. μάρτυρα στις 16.
3. υπήρξε οποιοδήποτε αποτέλεσμα από την παρέμβαση σας και εννοώ κατά πόσο σταμάτησε η απόρριψη. Α. Μάλιστα το ίδιο απόγευμα, λίγα λεπτά πριν σχολάσω κατά τις 17:00 διαπίστωσα επισκεπτόμενος το χώρο απόρριψης ότι πράγματι η απόρριψη είχε σταματήσει. Να προσθέσω ότι πριν να δω ότι είχε σταματήσει, είχα ήδη ετοιμάσει την γραπτή καταγγελία προς την Υπηρεσία Περιβάλλοντος αλλά επειδή πράγματι σταμάτησε, δεν έστειλα την καταγγελία.¨ ¨Ε. κ. Μάρτυρα, πέστε μου, θα ανοίξω μια παρένθεση σε αυτό το σημείο. Ο χώρος της απόρριψης, το σημείο δηλαδή που βρίσκονταν τα μαύρα λάστιχα που μας είπατε στην προηγούμενη δικάσιμο, μπορείτε να πείτε στο Δικαστήριο που περίπου βρίσκονταν; Α. Ήταν νοτιοδυτικά του κύριου κτιρίου σε απόσταση περίπου 25 μ. από το μηχανοστάσιο. Ήταν ένα παραδεξάμενο όμβριων το οποίο μέχρι τις 16 του μηνός ήταν κλειστό πάνω με ξύλο.¨ ¨Στις 23.04.2009 πάω το πρωί δουλειά, βλέπω τοποθετημένη στο παραδεξάμενο όμβριων, μεγάλη σωλήνα να απορρίπτει υγρό γκρίζου χρώματος, το οποίο άφριζε πολύ και πάω αμέσως στον προϊστάμενο μου τον Laine Joel και σε έντονο ύφος τον ρώτησα τι είναι αυτά που κάνει. Μου λέει συμφωνήσαμε με τους δύο διευθυντές, αναφερόμενος στον κ.Alain Chaussade και Michel Cote ο οποίος ήταν γενικός διευθυντής της 1ης κατηγορούμενης, ορισμένα απόβλητα θα τα στείλουμε για εξουδετέρωση και τα υπόλοιπα θα συνεχίσουμε αυτό που είδες έξω. Αντέδρασα έντονα. Μου είπε συγκεκριμένα να είμαι, κατά λέξη smart, και με τον τρόπο αυτό θα μειώσουμε τα έξοδα μας. Του είπα κατά λέξη, δεν θα σταματήσω σε αυτό το σημείο. Σήκωσε το δάχτυλο του και σε έντονο ύφος μου είπε με την παραμικρή κίνηση που θα κάνεις για το θέμα αυτό, θα ακολουθήσεις τον δρόμο εκείνου και μου έδειξε με το δάχτυλο την κενή θέση του μηχανολόγου συναδέλφου που είχαν απολύσει λίγους μήνες νωρίτερα. Αμέσως, εκνευρισμένος, το ίδιο πρωί, παίρνω το τηλέφωνο μου και κάνω καταγγελία στην Υπηρεσία Περιβάλλοντος και συγκεκριμένα στον κ. Νεοκλή Αντωνίου λέγοντας του ότι είχε ήδη ξεκινήσει από σήμερα το πρωί η απόρριψη αποβλήτων στην Αλυκή. Το ίδιο απόγευμα αφότου σχόλασα, πήγα σπίτι μου και από το προσωπικό μου fax αφού δεν μπορούσα να χρησιμοποιήσω το fax της εταιρείας, έστειλα και την γραπτή καταγγελία.¨ Στη συνέχεια της μαρτυρίας του αναφέρει ότι οι κατηγορούμενες 1 και 5 δεν τον είχαν ενημερώσει οποτεδήποτε αν είχαν εξασφαλίσει άδεια απόρριψης από την αρμόδια αρχή ως όφειλαν να είχαν κάνει. Όταν στη συνέχεια περιγράφει την επίσκεψη των Επιθεωρητών της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος αναφέρει ότι σε αυτοκίνητο που επέβαιναν εκ μέρους της κατηγορούμενης 1 ο κ.Paul Cathehol που ήταν υπεύθυνος για θέματα ασφάλειας και περιβάλλοντος και ο κ. Laine Joel αναφέρει: ¨ Τους οδηγούν στη βόρεια πλευρά του αεροδρομίου και μετά χάνω οπτική επαφή. ¨ στη συνέχεια: Ε. Η βόρεια πλευρά ήταν εκεί που γινόταν απόρριψη; A. Όχι. Αντίθετα... Στο εργοτάξιο παρατηρώ ότι ο επιστάτης της Axima Stefan απομακρύνει τους αγωγούς και σφραγίζει το παραδεξάμενο που γινόταν η απόρριψη. Το κλιμάκιο ετοιμάζεται να φύγει και σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχα μαζί τους μου είπαν ότι δεν είδαν καμιά απόρριψη στα φρεάτια που τους πήρε η εταιρεία. Επεμβαίνω εγώ και τους λέω ελάτε πίσω να σας πάρω εγώ.¨ ¨Ζητούν να με δουν όπως επίσης και πριν από εμένα τους δύο ανεξάρτητους μηχανικούς της εταιρείας Hermes. Τους συνοδεύω μαζί με τον κ. Henry Gouck στο παραδεξάμενο όπου ήταν πλέον κλειστό και από όπου γινόταν η απόρριψη μερικά λεπτά πριν. Με τη βοήθεια δύο σιδέρων και με τη βοήθεια κάποιου εργάτη της Axima ανοίγουμε το παραδεξάμενο. Να σημειωθεί ότι τα λάστιχα που έκαναν την απόρριψη είχαν τραβηχτεί από εργάτες της Axima περίπου 5 -10 μέτρα πιο πίσω. Ανοίγουμε το παραδεξάμενο και το Κρατικό Χημείο λαμβάνει δείγματα εντός του φρεατίου καθώς και άλλων φρεατίων που συνδέονταν μαζί με τα εν λόγω φρεάτια τα οποία μας υπέδειξε ο Henry Gouck.¨ Από τη μαρτυρία του στη συνέχεια προέκυψε ότι ο αγωγός που χρησιμοποιήθηκε στις 23.
4. ήταν διαμέτρου 20-25 εκ. και σύμφωνα με τον Laine Joel το προϊόν καθαρισμού μιας μέρας ανερχόταν σε 100 τόνους αποβλήτου. Για τη διαδικασία αυτή του καθαρισμού των σωληνώσεων ο ίδιος θα έπρεπε να είχε ενημερωθεί πριν αρχίσει από την εταιρεία Axima με Request Inspection Form έτσι που και ο ίδιος θα έπρεπε με τη σειρά του να ενημερώσει τους ανεξάρτητους μηχανικούς της Hermes κάτι που δεν έγινε ποτέ. Όταν στις 16.
5. είχε αντιληφθεί ότι γινόταν απόρριψη αποβλήτων από το παραδεξάμενο, πάνω σε αυτό υπήρχαν δύο εργάτες της Axima μαζί με τον μηχανολόγο της Axima Stefan. Όταν τους ρώτησε αν ξέρουν τι είναι αυτά τα υγρά μου είπαν ότι είναι νερό και επειδή όπως έπεφτε το νερό στο παραδεξάμενο ορισμένων έβρεχε και τα παπούτσια τους, σύν το ότι επιάναν τα λάστιχα με τα γυμνά χέρια τους, τους συμβούλευσε να προσέχουν και ο Stephan του είπε μην ανησυχείς. Είναι καθαρό νερό. ¨Στις 16.04 κατά το μεσημέρι. Σε συνάντηση με την συνάδελφο μου Χριστιάνα, ερευνήσαμε μαζί τα σχέδια, έπιασα τα σχέδια στο χέρι μου και ακολούθησα βάση σχεδίου που πάει η εξαγωγή αυτού του παραδεξάμενου και είδα ότι πήγαινε στον διαχωριστήρα ελαίου oil separator και μετά αυτό είδα στο σχέδιο με έκπληξη μου πως τελικός προορισμός αυτού του παραδεξάμενου ήταν η Αλυκή Λάρνακας.¨ Και στη συνέχεια: Ε. Επίσης ήταν ο τελικός προορισμός στο σχέδιο; A. Σας είπα στο σχέδιο φαινόταν ο διαχωριστής ελαίου και η εξαγωγή του προς την Αλυκή. Ε. Εσύ θέλω να μου πεις αν έχεις διαπιστώσει ότι αυτά τα έργα ήταν κατασκευασμένα 16.04.
6. Α. Μάλιστα. Εννοείς την εξαγωγή; E. 16.04 η εξαγωγή ήταν κατασκευασμένη; Ναι ή όχι; A. Επειδή εκείνο το διάστημα πριν έβρεχε, είχαν μπει δύο προσωρινοί αγωγοί για να ρίχνουν τα όμβρια ύδατα στην Αλυκή, το σύστημα λειτουργούσε όχι στη τελική του μορφή. ¨ ¨Να σας εξηγήσω, το σύστημα όμβριων υδάτων. Δεν ήταν στην αρμοδιότητα μου ούτε είχα αρμοδιότητα εγώ να το επιβλέπω ή να ξέρω αν λειτουργεί ή όχι. Αυτό που έκανα, ρώτησα την συνάδελφο μου Χριστιάνα η οποία είναι υπεύθυνη για τις εξωτερικές εργασίες και μου είχε πει ότι το σύστημα λειτουργούσε κανονικά και εξάλλου είναι κατανοητό όταν βάλεις κάτι στην μια πλευρά του αγωγού, κάπου πρέπει να διοχετευτεί αυτό. Δεν γίνεται να μείνει μέσα στο σωλήνα ή μέσα στα φρεάτια.¨ Σε σχέση με το μηχανοστάσιο ακολούθησαν οι ακόλουθες ερωτήσεις και απαντήσεις: Ε. Στην κατάθεση σου στην κυρίως εξέταση, είπες ότι ένα λάστιχο το οποίο προερχόταν από που; Θυμάσαι; A. Από το χώρο του μηχανοστασίου. Ε. Στις 16; A. Μάλιστα Ε. Έλεγξες τον χώρο του μηχανοστασίου εκείνη τη μέρα; A. Κάθε μέρα πήγαινα 2-3 φορές τη μέρα. Ε. Την ώρα που γινόταν η άντληση του νερού αυτού, μπορεί να μου πεις με τι μηχανή γινόταν η άντληση; A. Μάλιστα. Δεν γινόταν καμία άντληση νερού. Υπήρχε ένα λάστιχο ενωμένο στο σύστημα υδραυλικών συστημάτων το οποίο εκείνη τη στιγμή είχε πίεση. Λειτουργούσε λίγο πιο πάνω από το μισό bar και το σύστημα έκανε εκτόνωση μέσα στο παραδεξάμενο όμβριων.¨ ¨E. Ήταν μπετόν; A. Σε μερικά αν θυμάμαι καλά, ήταν πολλά τα φρεάτια, σε αυτά που είδα αν θυμάμαι καλά, υπήρχαν κομμάτια - κομμάτια του εξωτερικού χώρου που δεν είχαν μπετόν ή άσφαλτο αλλά το λάστιχο κατέληγε μέσα στο φρεάτιο¨. Μέσα στα ίδια πιο πάνω πλαίσια κινήθηκε και η υπόλοιπη μαρτυρία σε σχέση με το ειδικότερο ζήτημα της απόρριψης υγρού αποβλήτου στην Αλυκή Ορφανή Λάρνακας τόσο του κ. Ν. Σταυρινίδη όσο και των Επιθεωρητών της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος για τις διαπιστώσεις τους στις
8. όταν διενήργησαν επιθεώρηση. Κάποιες μικροδιαφοροποιήσεις είναι γεγονός ότι παρατηρήθηκαν, όμως αυτές μπορούν εύκολα να αναχθούν τόσο στην μνήμη που ο καθένας είχε με τη πάροδο του χρόνου κάποιων λεπτομερειών όσο και την αντίληψη που το κάθε άτομο μπορεί να έχει των ίδιων γεγονότων. Εν πάση περιπτώσει δεν ήταν τέτοιας σημασίας που να επιδρά στη συνολική εικόνα που οι μάρτυρες μετέδωσαν στο δικαστήριο ούτε και καθιστούν τα γεγονότα της υπόθεσης επισφαλή σε βαθμό που το δικαστήριο να μη μπορεί να τα δεχθεί ή βασιστεί πάνω τους. Η όλη εικόνα παρουσιάζει τις κατηγορούμενες 1 και 5 να γνωρίζουν και από κοινού να αποδέχονται ή ανέχονται τη απόρριψη υγρού απόβλητου στην Αλυκή Ορφανή της Λάρνακας κατά τον επίδικο χρόνο χωρίς να διαθέτουν προς τούτο άδεια από την αρμόδια αρχή. Η μαρτυρία σε σχέση με την εμπλοκή της κατηγορουμένης 1 η οποία σύμφωνα με τον κ. Κουτσούλη (Μ.Κ.7) ήταν η εταιρεία που ανέλαβε την μελέτη και κατασκευή του νέου αεροδρομίου Λάρνακας και της κατηγορούμενης 5 που είχε αναλάβει τον μηχανολογικό εξοπλισμό του αεροδρομίου, προήλθε κυρίως από τον κ. Σταυρινίδη (Μ.Κ.1) του οποίου την ιδιότητα κατέγραψα πιο πάνω και ο οποίος καθηκόντως αλλά και ως ευσυνείδητος πολίτης ανέφερε ότι ενημέρωσε διευθυντικά στελέχη της κατηγορούμενης 1 τόσο προφορικά αλλά και όταν οι προφορικές του παραστάσεις δεν έπιαναν τόπο με ενδουπηρεσιακό έγγραφο ¨υψίστης σημασίας¨ όπως το χαρακτήρισε, για την προγραμματιζόμενη εκ μέρους της κατηγορουμένης 5 η οποία ενεργούσε ως υπεργολάβος της κατηγορούμενης 1 για τον μηχανολογικό εξοπλισμό του αεροδρομίου, απόρριψη υγρού, ενέργεια για την οποία ο ίδιος εξέφραζε την αντίθεση του και τη διαφωνία του. Σε συσκέψεις που ακολούθησαν κατά τον επίδικο χρόνο στις οποίες συμμετείχε ο αμέσως προϊστάμενος του Laine Joel ο οποίος ενεργούσε ως διευθυντής της κατηγορουμένης 1 για τις μηχανολογικές εγκαταστάσεις είχε παρθεί απόφαση για αναβολή της απόρριψης και για περαιτέρω μελέτη του ζητήματος. Παρόλα αυτά σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία άρχισε η διοχέτευση του υγρού εκ μέρους της κατηγορουμένης 5 στην Αλυκή Ορφανή μέσω του συστήματος μεταφοράς και επεξεργασίας των όμβριων υδάτων. Ο μάρτυρας όταν αντιλήφθηκε την απόρριψη του αποβλήτου και ρώτησε υπαλλήλους της κατηγορουμένης 5 οι οποίοι ασχολούνταν με την απόρριψη με ποιού τις οδηγίες γινόταν αυτό, τον παρέπεμψαν στον υπεύθυνο της κατηγορουμένης 5 κ. Olivier Gistelink o οποίος όταν τον ρώτησε για το γεγονός, του ανέφερε ότι είχε πάρει την έγκριση του διευθυντή των μηχανολογικών εργασιών της κατηγορούμενης 1 κ. Laine Joel. Επομένως για την απόρριψη του υγρού αποβλήτου όπως την περιέγραψε ο Μ.Κ.1 δεν υπάρχει αμφιβολία ότι γνώριζαν και οι δύο κατηγορούμενες 1 και
9. Η μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου παρουσιάζει την 1η κατηγορούμενη που ήταν ο κύριος εργολάβος του έργου της ανέγερσης των εγκαταστάσεων του νέου αεροδρομίου Λάρνακας και είχε υπό τον έλεγχο της τους χώρους του νέου αεροδρομίου Λάρνακας να γνωρίζει ότι η 5η κατηγορούμενη, που ενεργούσε ως υπεργολάβος της, είχε λειτουργήσει εγκατάσταση που ήταν δυνατό να προκαλέσει ρύπανση στα νερά ή/ στο έδαφος χωρίς άδεια απόρριψης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή κατά παράβαση του άρθρου 8 του περί Ελέγχου της Ρύπανσης των Νερών Νόμου (Ν.106

(1)/2002). Οι κατηγορούμενες 1 και 5 κατά το διάστημα μεταξύ 16.04.2009 και 24.04.2009 στη Λάρνακα λειτούργησαν με βάσει τη μαρτυρία που παρατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου την οποία και αποδέχομαι εγκατάσταση - χρησιμοποιώντας το σύστημα όμβριων υδάτων του νέου αεροδρομίου Λάρνακας - κατά τρόπο που δυνατό να προκαλούσε ρύπανση στα νερά ή/στο έδαφος, χωρίς άδεια απόρριψης αποβλήτων από την αρμόδια αρχή, δηλαδή τον Υπουργό Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Επρόκειτο για τα δύο λάστιχα τα οποία απέρριπταν υγρό σε χώρο εντός ή πολύ πλησίον της Αλυκής Ορφανής Λάρνακας τα οποία ήταν συνδεδεμένα με παραδεξάμενο μέσω του οποίου γινόταν η διοχέτευση του αποβλήτου υγρού. Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται στο νόμο δίδουν μια ευρεία αντίκριση κατά την άποψη μου του πως θα πρέπει να αντικρίζονται παρόμοια γεγονότα όπως αυτά της προκείμενης υπόθεσης. Στο άρθρο 8 του νόμου χρησιμοποιείται η φράση ¨ή δυνατό να προκαλέσει¨, στον ορισμό της λέξης ¨εγκατάσταση¨ η φράση ¨οι οποίες ενδέχεται να επιδράσουν¨, από την άλλη ο ευρύτατος ορισμός της λέξης ¨απόβλητο¨, τα όσα αναφέρονται στον ορισμό της λέξης ¨ρύπανσης¨ δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολίας ότι με τις ενέργειες τους οι κατηγορούμενες 1 και 5 παραβίασαν τον νόμο και έχουν διαπράξει το αδίκημα. Επομένως βάσει της πιο πάνω μαρτυρίας καταλήγω ότι κατά τον επίδικο χρόνο είχε γίνει απόρριψη υγρού αποβλήτου σε περιοχή της Αλυκής Ορφανή στη Λάρνακα και από τις δύο κατηγορούμενες 1 και 5 οι οποίες συνεργάστηκαν προς τούτο και είχαν μεταξύ τους αλληλοενημέρωση επί του θέματος. Οι κατηγορούμενες παρά τις ρητές πρόνοιες της νομοθεσίας πριν προχωρήσουν με την απόρριψη όφειλαν να είχαν εξασφαλίσει σχετική άδεια, αν μπορούσαν, από την αρμόδια αρχή που είναι ο Υπουργός Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος κάτι που δεν έκαμαν. Η προσπάθεια που κατέβαλαν να επιρρίψουν την ευθύνη της απόρριψης του αποβλήτου όπως την διαπίστωσαν τόσο ο Μ.Κ. 1 όσο και οι Επιθεωρητές της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος στην εταιρεία Αφοί Ιακώβου δεν μπορεί να τύχει θετικής αντίκρισης εφόσον οι ενέργειες όλες που περιγράφησαν από τον Μ.Κ.1 τις οποίες κατέγραψα πιο πάνω προέρχονταν από τις δύο αυτές εταιρείες και το υγρό προερχόταν από τον καθαρισμό των πιο πάνω συστημάτων του αεροδρομίου. Σε καμιά περίπτωση δεν υποδείχθηκε η πιο πάνω εταιρεία στους αρμοδίους έτσι ώστε να στρεφόταν η προσοχή τους και η διερεύνηση της υπόθεσης προς αυτήν την κατεύθυνση, εξάλλου δεν υποβλήθηκε στους μάρτυρες κάτι σχετικό και ως εκ τούτου κρίνεται εκ των υστέρων σκέψη. Τουναντίον όπως φανερά κατέδειξε η μαρτυρία έγινε προσπάθεια απόκρυψης του γεγονότος από τους Επιθεωρητές όταν αυτοί σκόπιμα πιστεύω οδηγήθηκαν προς άλλη κατεύθυνση σε άλλα σημεία των χώρων του νέου αεροδρομίου κατά τρόπο που απέκρυψαν αυτά για τα οποία τους προειδοποίησε ο Μ.Κ.1 κ. Ν. Σταυρινίδης για τα οποία και θα τους κατάγγελλε. Όπως δε κατέδειξε η μαρτυρία του ίδιου πιο πάνω Μ.Κ.1 έγινε επιπρόσθετα και μια ατυχής θα έλεγα προσπάθεια εκ μέρους τους να συγκαλύψουν το γεγονός της απόρριψης, επικαλούμενοι εκ των υστέρων ατύχημα (βλέπε Τεκμήριο 9) για το οποίο ατύχημα ειρήσθω εν παρόδω δεν έγινε καμιά αναφορά εκ μέρους των υπευθύνων των κατηγορουμένων 1 και 5 στους επιθεωρητές που επισκέφθηκαν το χώρο μια μέρα αργότερα από αυτό το οποίο προσδιόρισαν χρονικά στις 23.04.2009 και περί ώρα 14:00 με δηλωμένη απώλεια περίπου ενός τόνου υγρών αποβλήτων. Είναι περίεργο όταν η επίσκεψη των επιθεωρητών αφορούσε ακριβώς αυτό το ζήτημα να μην είχαν ενημερωθεί για το ατύχημα που μόλις είχε συμβεί την προηγούμενη. Η μαρτυρία κατέδειξε ότι ήταν η κατηγορούμενη 5 υπεύθυνη για τον καθαρισμό των σωληνώσεων του μηχανολογικού εξοπλισμού του αεροδρομίου η οποία κρατούσε ενήμερη και την κατηγορούμενη 1 που διενήργησε την απόρριψη. Εξετάζοντας διεξοδικά τη μαρτυρία του κ. Κουτσούλη (Μ.Κ.7) δεν διαπιστώνεται ότι τα όσα αυτός ανέφερε σε σχέση με τις ενέργειες ανέγερσης του μηχανοστασίου ή αντλιοστασίου από την εταιρεία Αφοί Ιακώβου σχετίζονται με την επίδικη περίοδο. Εξάλλου η γνώση αυτού του μάρτυρα για την εκεί κατάσταση δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτή του Μ.Κ.1 κ. Ν. Σταυρινίδη ο οποίος εργαζόταν στο εργοτάξιο σε υπεύθυνη θέση και γνώριζε τις εργασίες που διεξάγονταν εκεί κατά τον επίδικο χρόνο. Εξάλλου το όλο ζήτημα δεν έγκειται εκεί, ακόμα και η απλή χρήση ενός αγωγού προς διοχέτευση υγρού αποβλήτου, χωρίς κατ΄ανάγκη να έχει σημασία η διαδρομή που ακολουθήθηκε αν πέρασε δηλαδή από το σύστημα όμβριων υδάτων, από τον ελαιδιαχωριστήρα, μέσω του μηχανοστασίου ή και δεξαμενών και παραδεξάμενων, αρκούσε κατά την άποψη μου η απόρριψη να γινόταν και μέσω των απλών αγωγών - λάστιχων, όπως περιγράφησαν είτε με πίεση ή και χωρίς με τη βαρύτητα, τα οποία κατά την άποψη μου συνιστούν εγκατάσταση στην έννοια του νόμου. Δεν παρέμεινε καμιά αμφιβολία στο μυαλό μου ότι οι κατηγορούμενες ενήργησαν κατά τον τρόπο που περιέγραψε ο Μ.Κ.1 και κατά τρόπο που θα επωφελούνταν ή και που είχαν οικονομικό όφελος για δαπάνες τις οποίες διαφορετικά θα επωμίζονταν σύμφωνα με τη μαρτυρία του κ. Κυριάκου Χρίστου (ΜΚ.8) αν προσέφευγαν στις υπηρεσίες εξειδικευμένης επιχείρησης διαχείρισης αποβλήτων. Ο ορισμός της έννοιας του αποβλήτου είναι τόσο γενικός που θα συμπεριλάμβανε κατά την άποψη μου ακόμα και καθαρό νερό. Ο νόμος δεν διακρίνει και δεν εξαιρεί καμιά ουσία. Επομένως όλη η επιχειρηματολογία των ευπαιδεύτων συνηγόρων για να καταδείξουν ότι δεν έχει αποδειχθεί ότι το υγρό που απορριπτόταν στην Αλυκή δεν καλύπτεται από την έννοια του αποβλήτου όπως δίδεται στο νόμο δεν μπορεί να έχει θετική αντίκριση. Σε σχέση δε με την έννοια της εγκατάστασης αυτή όπως την αντιλαμβάνομαι, όπως έχω προαναφέρει και πιο πάνω, θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνει ακόμα και ένα αγωγό (ένα μαύρο λάστιχο) όπως αυτά τα αντιλήφθηκε να απορρίπτουν υγρό απόβλητο στο χώρο της Αλυκής και τα υπέδειξε αργότερα ο κ. Ν. Σταυρινίδης και στους Επιθεωρητές της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, τα οποία μπορούν να ενταχθούν σε κινητή τεχνική μονάδα. Θα διαφωνήσω τέλος με τον ευπαίδευτο συνήγορο της κατηγορουμένης 5 ότι δεν θα μπορούσε να ενταχθεί σε αυτόν τον ορισμό το εργοτάξιο ανέγερσης του νέου αεροδρομίου Λάρνακας στην έννοια δηλαδή της βιομηχανικής δραστηριότητας, όπως ειδικότερα προσδιορίζεται στον ορισμό του όρου ¨εγκατάσταση¨ στις έννοιες αυτές σύμφωνα με το πνεύμα του νόμου θα πρέπει να δίδεται ευρεία - διασταλτική και όχι στενή - συσταλτική ερμηνεία. Είναι η κατάληξη μου αποδεχόμενος τη πιο πάνω μαρτυρία και έχοντας υπόψη τις πρόνοιες της νομοθεσίας που ρυθμίζουν το αδίκημα, ότι η Κατηγορούσα Αρχή έχει αποδείξει την κατηγορία πέραν πάσης αμφιβολίας και ως εκ τούτου οι κατηγορούμενες 1 και 5 κρίνονται ένοχες στην 8η κατηγορία. (Υπ.) .......................................... Χρ. Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο