Αναφορικά με τον Γιώργο Κυριάκου, Θανατική Ανάκριση Αρ.: 15/09, 9 Ιανουαρίου 2012

(1969)1 CLR 21 και In Re Nicolaou G. Linghis

(1972)11 JSC 1589), και περαιτέρω δεν έχει εξουσία να επιλύσει οποιοδήποτε ζήτημα αστικής ευθύνης (βλ. Halsbury's, ανωτέρω). Σχετική με τα πιο πάνω θέματα είναι και η υπόθεση Πιττάκη κ.α.

(1990)1 ΑΑΔ 296, όπου αναφέρθηκε πως "η διαδικασία ενώπιον του θανατικού ανακριτή και το πόρισμα του είναι ημιδικαστικής φύσεως". Επίσης η υπόθεση Αναφορικά με την αίτηση της Ανδριανής Νικολάου

(2008)1 ΑΑΔ 1342, στην οποία διευκρινίστηκε πως το καθήκον του θανατικού ανακριτή είναι να εξετάσει τη μαρτυρία και να διαπιστώσει εάν από αυτή υπάρχουν γεγονότα που καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο επήλθε ο θάνατος, και στα πλαίσια αυτά εξετάζεται το κατά πόσον ο θάνατος οφείλεται σε εγκληματική ενέργεια ή τυχαίο συμβάν. Είναι απαραίτητο ο θανατικός ανακριτής να καταλήγει στο πόρισμα του αυτό με κάποιο βαθμό βεβαιότητας (που υπολείπεται, όπως έχει αναφερθεί, του πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας). Στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδ., τόμος 9, παρ. 1110 υπό τον τίτλο "Scope of inquest" αναφέρεται: "The proceedings and evidence of an inquest must be directed solely to ascertaining who the deceased was and how, when and where he came by his death". Όσον αφορά το ίδιο το πόρισμα του θανατικού ανακριτή στο σύγγραμμα "Coronership" του Gavin Thurston, έκδ. 1976, στη σελ. 116 αναφέρονται τα εξής: "After the witnesses have been heard the coroner briefly refers to the salient points in the evidence and, if there is a jury, reminds the members of the scope of the inquest and instructs them on the law and the verdicts open to them. It is unnecessary to go through all the evidence in detail. If he is sitting alone the coroner should mention the points on which he has reached his conclusion and then announce the verdict which he is about to record." Στην παρούσα θανατική ανάκριση η οικογένεια εκπροσωπήθηκε από δικηγόρο και εκτός από τον εξεταστή της υπόθεσης Αστυφύλακα 3028 Π. Πεππή (Μ.1) ο οποίος σημειώνω ότι περιορίστηκε στην κατάθεση των διαφόρων εγγράφων, καταθέσεων, πιστοποιητικών και φωτογραφιών που συνέλεξε κατά τη διερεύνηση των συνθηκών του θανάτου του αποβιώσαντα, ζητήθηκε και κλητεύθηκαν οι Δρ. Μαρίνος Σωτηρίου (Μ.2), Δρ. Χρίστου Χρίστου (Μ.3), Δρ. Γεώργιος Γεωργίου (Μ.4), ο Ιατροδικαστής Δρ. Ν. Χαραλάμπους (Μ.5), και κλήθηκαν επίσης ως μάρτυρες από την πλευρά της οικογένειας του αποβιώσαντα ο Ιατροδικαστής Δρ. Πανίκος Σταυριανός (Μ.6), και η σύζυγος του αποβιώσαντα, Ελένη Κυριάκου (Μ.7). Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ο Μ.1 κατέθεσε στο Δικαστήριο όλο το ανακριτικό υλικό το οποίο έλαβε στα πλαίσια της διερεύνησης στο οποίο συμπεριλαμβάνονται καταθέσεις και από άλλα πρόσωπα εκτός από αυτά που κατέθεσαν προφορικά στη διαδικασία, φωτογραφίες που λήφθηκαν κατά τη νεκροτομή της σορού του αποβιώσαντα, όπως επίσης και το πιστοποιητικό θανάτου, την ιατροδικαστική έκθεση του Δρ. Νικόλα Χαραλάμπους και τη σχετική βεβαίωση θανάτου, υπογραμμένη και πάλι από τον Δρ. Χαραλάμπους αλλά και τα αποτελέσματα της παθολογοανατομικής έκθεσης της Δρ. Ιωάννας Ζουβάνη. Από το σύνολο του μαρτυρικού υλικού όπως έχει κατατεθεί ενώπιον μου προκύπτει ότι στις 18/1/2009 μετά που νοσηλευόταν στο Απολλώνιο Νο/μείο με πνευμονικό οίδημα, ο αποβιώσας εισήχθηκε στο American Heart Institute όπου στις 21/1/09 του έγινε χειρουργική επέμβαση καρδιάς από τον Δρ. Μαρίνο Σωτηρίου (Μ.2) Καρδιοχειρουργό. Η επέμβαση ολοκληρώθηκε και χαρακτηρίστηκε από τους θεράποντες ιατρούς ως επιτυχής και ο αποβιώσας νοσηλευόταν αρχικά στο Τμήμα Εντατικής Θεραπείας και ακολούθως στην κανονική μονάδα θεραπείας του American Heart Institute μέχρι τις 29/1/09 όπου απεβίωσε. Την ημέρα του θανάτου του αποβιώσαντα ειδοποιήθηκε ο Αστυνομικός Σταθμός Αγίου Δομετίου και εκεί μετέβηκε ο Αστ. 2 Μ. Βασιλείου ο οποίος στη σκηνή ενημερώθηκε ότι ο θάνατος του αποβιώσαντα πιστοποιήθηκε η ώρα 18:18 από τον Δρ. Γεώργιο Γεωργίου (Μ.4) ο οποίος εξέδωσε σχετικό πιστοποιητικό θανάτου. Ο Αστ. 2 επιθεώρησε τη σορό του αποβιώσαντα και διαπίστωσε ότι δεν έφερε οποιεσδήποτε κακώσεις. Παρών ήταν ο υιός του θανόντα, Τάκης Κυριάκου, ο οποίος εκ μέρους της οικογένειας ζήτησε όπως διενεργηθεί η νενομισμένη νεκροψία, και στη συνέχεια η σορός του αποβιώσαντα μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας (Γ.Ν.Λ.) με τη συνοδεία του Αστ.

1. Μετά από διάταγμα που εκδόθηκε από Δικαστή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας στις 30/1/09, την ίδια ημέρα, διενεργήθηκε νεκροτομή στη σορό του αποβιώσαντα αφού προηγουμένως ο υιός του Τάκης Κυριάκου αναγνώρισε τη σορό. Η νεκροψία έγινε από τους Ιατροδικαστές Δρ. Ν. Χαραλάμπους εκ μέρους της Αστυνομίας και Δρ. Π. Σταυριανό εκ μέρους της οικογένειας. Κατά τη διεξαγωγή της νεκροψίας λήφθηκαν φωτογραφίες από τον Αστ. 1446 καθ΄υπόδειξη του Αστ.
2. Κατά τη νεκροψία παραλήφθηκαν ως τεκμήρια τεμάχια καρδιάς, πνεύμονα, νεφρών, ήπατος, σπλήνας, θρόμβου πνευμονικής αρτηρίας, μοσχεύματα, θρόμβου πνεύμονα, αορτής και στομαχιού, τα οποία τοποθετήθηκαν σε ειδικά μπουκαλάκια και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο Ιστοπαθολογικό Τμήμα του Γ. Ν. Λ/σίας όπου έτυχαν ανάλογων εξετάσεων. Σύμφωνα με την παθολογοανατομική έκθεση της Δρ. Ι. Ζουβάνη ο στόμαχος του αποβιώσαντα ήταν διατεταγμένος με αιμορραγία, κατά το ¼ με ελαστική φωλέα στο βλεννογόνο του οπισθίου τοιχώματος διαμέτρου 1 εκατοστού. Παρατηρήθηκε υπερτροφική καρδιομεγαλία (920 γραμμάρια), ηπατομεγαλία 3200 γραμμάρια και νεφρολιθίαση. Τα τεμάχια πνεύμονα παρουσίαζαν οιδηματώδη σύσταση και καστανέρυθρο χρώμα ενώ το ήπαρ κατά τις διατομές παρουσίαζε μικρό - οζώδη όψη. Έγιναν ευρήματα για παλαιό έμφραγμα μυοκαρδίου, παρατηρήθηκαν αλλοιώσεις νεφροσκλήρυνσης αλλά αλλοιώσεις ηπατικού παρεγχύματος συμβατές με ηπατική κύρωση. Το τεμάχιο μυοκαρδίου παρουσίαζε ίνωση των καρδιακών ινών κυρίως γύρω από τα αγγεία το οποίο συμβαδίζει με χρόνια ισχαιμική καρδιακή νόσο. Σύμφωνα με το πόρισμα του Ιατροδικαστή Δρ. Ν. Χαραλάμπους ο θάνατος του αποβιώσαντα οφείλεται σε πνευμονική εμβολή. Στις 30//1/09 μετά το πέρας της νεκροτομής εκδόθηκε διάταγμα από Επαρχιακό Δικαστή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας για ταφή της σορού του αποβιώσαντα. Προτού αναφέρω τη μαρτυρία των ιατρών που κλήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, θεωρώ χρήσιμο να αναφέρω τα γεγονότα που οδήγησαν στο θάνατο του αποβιώσαντα όπως προέκυψαν ως αναντίλεκτα και/ή παραδεκτά κατά τη δικαστική διαδικασία. Ο αποβιώσας είχε μεταφερθεί στο American Heart Institute μετά που νοσηλευόταν με πνευμονικό οίδημα στο Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο στις 18/1/
3. Στις 21/1/09 υποβλήθηκε σε εγχείρηση ανοικτής καρδιάς από τον Καρδιοχειρουργό Δρ. Μαρίνο Σωτηρίου (Μ.2) και την ομάδα του. Ο αποβιώσας χαρακτηριζόταν ως περιστατικό πολύ υψηλού κινδύνου, υπέφερε από σοβαρή στεφανιοπάθεια και παραπέμφθηκε από το Υπουργείο Υγείας της Κυπριακής Δημοκρατίας για επείγουσα αορτοστεφανιαία παράκαμψη στο American Heart Institute. Ο αποβιώσας εκτός από τα προβλήματα καρδιάς που είχε, ήταν υπερτασικός, παρουσίαζε ζαχαρώδη διαβήτη ο οποίος ρυθμιζόταν με ενέσιμη ινσουλίνη, είχε υψηλή χοληστερόλη και ήταν βαρύς καπνιστής. Σε ότι αφορά τα προβλήματα καρδιάς, ο αποβιώσας είχε υποστεί εκτεταμένα εμφράγματα στο παρελθόν, παρουσίαζε μεγάλου βαθμού υπερτροφία του μυοκαρδίου, έπασχε από νόσο περιφερικών αγγείων και είχε πάθει επίσης πνευμονικό οίδημα. Ο αποβιώσας ήταν επίσης υπέρβαρος. Σύμφωνα με τον Δρ. Μ. Σωτηρίου (Μ.2), ο ασθενής επειδή ήταν υψηλού κινδύνου υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση παρά τα υψηλά ρίσκα θνησιμότητας αφού ήταν η μόνη λύση που είχε για να επιβιώσει. Είχαν εξηγηθεί στην οικογένεια του αποβιώσαντα όλοι οι κίνδυνοι που ενείχε η εγχείρηση και προς το σκοπό αυτό είχε ληφθεί και η γραπτή και ενυπόγραφη συγκατάθεση του αποβιώσαντα. Η εγχείρηση δεν είχε ιδιαίτερα προβλήματα, χαρακτηρίστηκε ως επιτυχής από τον Μ.2 και ο αποβιώσας παρέμεινε μετεγχειρητικά μέχρι τις 27/1/09 στη Μονάδα Εντατικής Παρακολούθησης και ακολούθως στην κανονική μονάδα παρακολούθησης. Η μετεγχειρητική του πορεία, πάντοτε σύμφωνα με τον Μ.2, ήταν σχετικά αργή γεγονός που ήταν αναμενόμενο αλλά γενικά ικανοποιητική. Ο Μ.2 ανέφερε ότι την ημέρα του θανάτου του αποβιώσαντα ο ίδιος δεν ήταν στην Κύπρο, είχε μεταβεί στο εξωτερικό για σκοπούς ενός ιατρικού συνεδρίου στις 28/1/
4. Ο Μ.2 ενημερώθηκε από συνάδελφους του για το θάνατο του αποβιώσαντα και ο ίδιος είχε τη θέση ότι ο αποβιώσας έπαθε καρδιοπνευμονική ανακοπή συνεπεία της οποίας επήλθε ο θάνατος του αλλά οι λόγοι που οδήγησαν στην ανακοπή δεν μπορούσαν να διαγνωστούν χωρίς να γίνει η νεκροψία. Του αναφέρθηκε ότι τα ευρήματα του Δρ. Ν. Χαραλάμπους αναφέρονται σε πνευμονική εμβολή ενώ στην έκθεση του αναφέρει επίσης ότι ο στόμαχος του αποβιώσαντα παρουσιάζει αιμορραγία και συγκεκριμένα είναι πλήρης κατά το ¼ με αίμα με ελκοτική φωλέα στο πίσω άνω θόλο διαμέτρου 1 εκατοστού και του ζητήθηκε να σχολιάσει τα εν λόγω ευρήματα. Θέση του Μ.2 στην οποία επέμενε σταθερά παρά την επίμονη επί του αντιθέτου αντεξέταση του από τον συνήγορο της οικογένειας του αποβιώσαντα, είναι ότι σε καμία περίπτωση ο θάνατος του αποβιώσαντα προήλθε από στομαχική αιμορραγία, και εξήγησε ότι τα ευρήματα για στομαχική αιμορραγία και πνευμονική εμβολή είναι συγκρουόμενα και ουσιαστικά αναιρούν το ένα το άλλο. Η αιμορραγία, ως η ίδια η λέξη εξηγεί, αναφέρεται σε απώλεια μεγάλης ποσότητας αίματος στην υγρή του βέβαια μορφή ενώ θρόμβος, που είναι παράγοντας πνευμονικής εμβολής, εξυπακούει πηκτή ποσότητα αίματος η οποία αποφράσσει την πνευμονική αρτηρία. Ο Μ.2 δεν αποδέχτηκε τις υποβολές του συνηγόρου της οικογένειας του αποβιώσαντα ότι υπήρξε ιατρική αμέλεια τόσο κατά τις προεγχειρητικές εξετάσεις αλλά και κατά την παρακολούθηση και νοσηλεία του αποβιώσαντα μετεγχειρητικά, και αρνήθηκε επίσης τη θέση ότι εάν γίνονταν οι κατάλληλες εξετάσεις θα διαφαινόταν ότι ο ασθενής είχε έλκος στομάχου και κύρωση ήπατος αλλά και προβλήματα με τους νεφρούς του τα οποία υπαγόρευαν άλλο τρόπο χειρισμού. Η θέση του Μ.2 ήταν σταθερή ότι γνώριζε για το βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό του αποβιώσαντα, τα προβλήματα ήπατος και νεφρών ήταν αναμενόμενα λόγω του ότι ήταν διαβητικός αλλά οι εξετάσεις, κυρίως αιματολογικές που του είχαν γίνει, κατεδείκνυαν ότι μπορούσε να υποβληθεί στην εγχείρηση και ορθά υποβλήθηκε σε αυτή, και ότι υπήρχε η ανάλογη θεραπεία και παρακολούθηση για όλα ακριβώς τα θέματα αυτά. Ήταν επίσης η θέση του ότι η γαστρορραγία από την οποία διαφάνηκε ότι έπασχε ο ασθενής δεν ήταν λόγος για να μην υποβληθεί στην εγχείρηση. Θέση του επίσης ήταν ότι η παρακολούθηση του ασθενούς μετεγχειρητικά ήταν ορθή και του δόθηκε όλη η ενδεδειγμένη φαρμακευτική αγωγή. Ο Μ.2 δεν διαφώνησε ουσιαστικά με τα ευρήματα του Δρ. Χαραλάμπους για ύπαρξη αίματος στο στομάχι και πνευμονική εμβολή, θέση του ήταν ότι η κατάσταση του αποβιώσαντα και η αιτία θανάτου μπορούν καλύτερα να περιγραφούν ως αιμορραγικό σοκ με ευρήματα θρόμβωσης. Ο Μ.3 Δρ. Χρίστος Χρίστου είναι Καρδιολόγος στο American Heart Institute. Γνώριζε τον αποβιώσαντα από την εισαγωγή του στο American Heart Institute με πολύ σοβαρά προβλήματα λόγω οξείου στεφανιαίου συνδρόμου. Ανέφερε και αυτός ότι η κατάσταση της υγείας του αποβιώσαντα ήταν πολύ σοβαρή και ότι λόγω του βεβαρημένου ιατρικού του ιστορικού θεωρείτο ως άτομο υψηλού κινδύνου. Λόγω ακριβώς αυτών των προβλημάτων και των ρίσκων που εξυπακούονταν έγινε ευρεία συζήτηση με την οικογένεια του αποβιώσαντα προς τους οποίους και εξηγήθηκαν όλοι οι κίνδυνοι. Αρνήθηκε τις έντονες υποβολές του κ. Χατζησέργη ότι δεν έγιναν όλες οι δέουσες κλινικές εξετάσεις προ-εγχειρητικά οι οποίες θα απεκάλυπταν και τα προβλήματα που διαφάνηκαν εκ των υστέρων κατά τη νεκροτομή, δηλαδή έλκος στομάχου, κύρωση ήπατος και προβλήματα στους νεφρούς, θέση την οποία δεν αποδέχθηκε σε κανένα σημείο επαναλαμβάνοντας ότι υπήρχαν ενώπιον τους όλες οι πληροφορίες για τον ασθενή, η εγχείρηση πραγματοποιήθηκε επιτυχώς και ότι ο ασθενής είχε την κατάλληλη μετεγχειρητική θεραπεία και παρακολούθηση. Ανέφερε ότι ο ίδιος από τις 21/1/09 μέχρι και τις 29/1/09 που επήλθε ο θάνατος του αποβιώσαντα, τον έβλεπε καθημερινά και η κατάσταση της υγείας του εξελισσόταν ικανοποιητικά αλλά αργά ως αναμένετο λόγω της ύπαρξης πολλών προβλημάτων. Η θέση του ήταν ότι υπήρχε σημαντική ανεπάρκεια μυοκαρδίου στον αποβιώσαντα γεγονός το οποίο επέφερε το θάνατο του. Σε ότι αφορά την ημέρα του θανάτου, ήταν η θέση του Μ.3 ότι την εν λόγω ημερομηνία, δηλαδή 29/1/09, ο αποβιώσας ήταν σε πολύ καλή κατάσταση, το απόγευμα μάλιστα είχε κάνει και περίπατο στο διάδρομο και ένιωσε ζαλάδα και αδυναμία συνεπεία της οποίας μεταφέρθηκε στο κρεβάτι του, έχασε τις αισθήσεις του, έγιναν ανεπιτυχείς προσπάθειες ανάνηψης και τελικά ο ασθενής κατέληξε. Ήταν η θέση του ότι ο ασθενής λάμβανε την ενδεδειγμένη φαρμακευτική αγωγή η οποία κάλυπτε τα προβλήματα υγείας του, γίνονταν τακτικά διάφορες εξετάσεις ειδικότερα αναλύσεις αίματος και υπήρχε συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης του, η μείωση αιμοσφαιρίνης που παρουσιάστηκε λαμβάνοντας υπόψη την εγχείρηση και τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε δεν ήταν ανησυχητική, το έλκος στομάχου σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να οδήγησε στο θάνατο του ασθενή, και επέμενε ότι η δική του θέση ως προς την αιτία θανάτου του αποβιώσαντα είναι ισχαιμική καρδιακή νόσος, και συγκεκριμένα ο αποβιώσας έπαθε ανακοπή συνεπεία της μειωμένης λειτουργίας του μυός της καρδίας του γι΄αυτό και δεν μπορούσε να ανανήψει. Διαφώνησε με τη θέση ότι η αιτία θανάτου ήταν η πνευμονική εμβολή. Θέση του επίσης ήταν ότι σε καμία περίπτωση τα ευρήματα της νεκροψίας δεν μπορούσαν να εντοπιστούν εκτός από τη νεκροψία και ότι εν πάση περιπτώσει τα ευρήματα του Ιατροδικαστή δεν καταδεικνύουν την αιτία θανάτου του συγκεκριμένου ασθενή. Η θεραπεία που παρείχετο στον ασθενή ήταν η ενδεδειγμένη, παρακολουθείτο τακτικά και λαμβάνονταν όλα τα μέτρα για την μετεγχειρητική του εξέλιξη. Διαφώνησε με τη θέση ότι αν όλα αυτά τα προβλήματα τα γνώριζαν πριν από την εγχείρηση δεν θα τον υπέβαλλαν στην εγχείρηση αναφέροντας ότι όλα αυτά τα προβλήματα, και γενικά η πολύ βεβαρημένη κατάσταση της υγείας του αποβιώσασα, εκτιμήθηκαν δεόντως πριν να υποβληθεί στην εγχείρηση γι΄αυτό και ενημερώθηκαν και οι συγγενείς του αλλά και ο ίδιος ο αποβιώσας για τα σοβαρά ρίσκα που υπήρχαν. Επανέλαβε όμως ότι δεν υπήρχε άλλος τρόπος αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών εκτός από την εγχείρηση. Ο Μ.4 Δρ. Γεώργιος Γεωργίου είναι επίσης Καρδιοχειρουργός στο American Heart Institute και ήταν παρών στην εγχείρηση του αποβιώσαντα ως βοηθός του Μ.
5. Επανέλαβε και αυτός τα όσα έχουν ήδη αναφερθεί για το βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό του αποβιώσαντα και τη δύσκολη απόφαση της υποβολής του στην εγχείρηση. Ο ίδιος ήταν το πρόσωπο που κλήθηκε στις 29/1/09 αμέσως μετά που ο αποβιώσας είχε νιώσει αδιαθεσία. Ανέφερε ότι ο ίδιος μαζί με τον Μ.3 εξέδωσαν το πιστοποιητικό θανάτου με βάση τα όσα γνώριζαν και την πορεία της υγείας του αποβιώσαντα. Λόγος θανάτου ήταν η καρδιοαναπνευστική ανακοπή και η σοβαρή ισχαιμική καρδιακή πάθηση. Η πνευμονική εμβολή και η αιμορραγία στομάχου μπορούν από μόνες τους να είναι αιτίες θανάτου και δεν έχουν άμεση σχέση με την εγχείρηση στην οποία υπεβλήθη ο ασθενής. Ο ίδιος διαφωνεί με την κατάληξη του Ιατροδικαστή Δρ. Ν. Χαραλάμπους και διαχώρισε και ίδιος όπως και ο Μ.2 τα δύο ευρήματα του Ιατροδικαστή δηλαδή αιμορραγία στομάχου και πνευμονική εμβολή. Σε ότι αφορά τη θέση της οικογένειας η οποία του υποβλήθηκε ότι δηλαδή η μετεγχειρητική κατάσταση του ασθενούς δεν έτυχε της δέουσας παρακολούθησης και προσοχής, και ότι θα έπρεπε να γίνονταν πιο εντατικές εξετάσεις, και ειδικά πιο συχνές αναλύσεις αίματος και εξετάσεις στομάχου που θα κατεδείκνυαν τα προβλήματα του ασθενούς και θα είχε έτσι καλύτερη ιατρική παρακολούθηση, αρνήθηκε όλες αυτές τις υποβολές επαναλαμβάνοντας τις θέσεις του ότι όλα τα ευρήματα του Ιατροδικαστή δεν μπορούσαν να εντοπιστούν με οποιοδήποτε άλλο τρόπο εκτός από τη νεκροτομή, και επανέλαβε επίσης τη θέση ότι το βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό του ασθενούς δικαιολογούσε όλα αυτά τα προβλήματα τα οποία ήταν λίγο ή πολύ αναμενόμενα. Ανέφερε επίσης ότι εάν γνώριζε όσα η νεκροψία κατέδειξε από προηγουμένως και πάλιν δεν θα άλλαζε τίποτα ούτε στην απόφαση για να χειρουργηθεί ο ασθενής αλλά ούτε και στον τρόπο παρακολούθησης μετεγχειρητικά και/ή της φαρμακευτικής αγωγής που του δόθηκε. Ο Μ.4 Δρ. Νικόλας Χαραλάμπους υιοθέτησε την ιατροδικαστική του έκθεση και την αιτία θανάτου που έχει καταγράψει σε αυτή, δηλαδή πνευμονική εμβολή. Ανέφερε ότι πριν να συντάξει την έκθεση του έλαβε πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας του αποβιώσαντα από το φάκελο του στο American Heart Institute, και επίσης ανέμενε τα αποτελέσματα των ιστοπαθολογικών εξετάσεων. Διευκρίνισε ότι η αιμορραγία στομάχου η οποία παρουσιάστηκε στη νεκροτομή δεν ήταν η αιτία θανάτου του αποβιώσαντα. Αιτία θανάτου είναι η πνευμονική εμβολή η οποία είναι το μεγαλύτερο ρίσκο μετά από μια εγχείρηση και η οποία έχει άμεση σχέση με την χειρουργική επέμβαση στην οποία ο ασθενής υποβλήθηκε. Η πνευμονική εμβολή έγινε και παρουσιάστηκε μετά την επέμβαση στον ασθενή. Η αιμορραγία στο στομάχι προϋπήρχε στον ασθενή πριν από την εγχείρηση αφού σύμφωνα με τα ευρήματα του βρισκόταν στο στάδιο επούλωσης. Θεωρεί ότι η απόφαση να υποβληθεί σε εγχείρηση by-pass ένας ασθενής που να έχει αιμορραγία στο στομάχι δεν ήταν λάθος, εξαρτάται πάντα από τα περιστατικά της υπόθεσης. Θέση του παρέμεινε ότι η αιτία θανάτου ήταν η πνευμονική εμβολή, συνηθισμένο ρίσκο εγχείρησης το οποίο μπορεί να παρουσιαστεί μέχρι και 15 ημέρες μετά από την εγχείρηση. Διευκρίνισε ξανά ότι η αιμορραγία στομάχου δεν έπαιξε κανένα ρόλο στο θάνατο του ασθενούς. Ο Δρ. Π. Σταυριανός Μ.6 ήταν παρών στη μεταθανάτια εξέταση εκ μέρους της οικογένειας του αποβιώσαντα. Έχει και ο ίδιος συντάξει δική του έκθεση την οποία κατέθεσε ως τεκμήριο σχετικά με την αιτία θανάτου του αποβιώσαντα. Ανέφερε ότι προτού συντάξει την έκθεση του έλαβε διάφορα έγγραφα από το φάκελο νοσηλείας του αποβιώσαντα, την ιστοπαθολογική έκθεση της Δρ. Ζουβάνη, την ιατροδικαστική έκθεση του Δρ. Χαραλάμπους, όπως και το πιστοποιητικό θανάτου το οποίο συμπλήρωσαν οι ιατροί του American Heart Institute. Ήταν η θέση του ότι μεταθανάτια εξέταση κατέδειξε ως αιτία θανάτου την πνευμονική εμβολή και εκτός αυτής φάνηκε επίσης αιμορραγία στο στομάχι του θανόντα και ανεύρεση ποσότητας αίματος σε αυτό. Ο Μ.6 ανέφερε ότι με βάση τα αποτελέσματα των ιστοπαθολογικών εξετάσεων πιστοποιείται η πνευμονική εμβολή, και ότι καταδεικνύεται σαφώς ότι η κλινική διάγνωση θανάτου στην οποία έχουν προβεί οι θεράποντες ιατροί διαφέρει από την ιατροδικαστική. Ήταν επίσης η θέση του ότι η εγχείρηση στον ασθενή έγινε σύμφωνα με ιατρικά δρώμενα ορθά και καλά αλλά αντίθετα, δεν υπήρξε σωστή μετεγχειρητική παρακολούθηση του ασθενούς, και μάλιστα έγινε παραγνώριση σημαντικών ενδείξεων όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι ο ασθενής παραπονιόταν για κάψιμο στο στομάχι, δίψα και είχε και μελανές κενώσεις λίγη ώρα πριν από το θάνατο του. ΄Ηταν η θέση του ότι δεν παρακολουθούνταν σωστά οι ζωτικές ενδείξεις του αποβιώσαντα, δεν γίνονταν συχνές αναλύσεις αίματος και επίσης ανέφερε ως εύρημα του από τη νεκροψία ότι ο ασθενής ήταν κλινήρης επί μακρόν και παρουσίαζε σημάδια κατακλίσεως στο πρώτο στάδιο, γεγονός που καταδεικνύει ότι για μακρύ χρονικό διάστημα δεν είχε κινηθεί. Ήταν η θέση του ότι λόγω της κατάκλισης και της ακινησίας, θρόμβος αίματος πιθανόν από τα κάτω άκρα του αποβιώσαντα, μετακινήθηκε στους πνεύμονες του όταν σηκώθηκε και περπάτησε στις 29/1/09, με αποτέλεσμα να υποστεί πνευμονική εμβολή και να αποβιώσει. Διερωτήθηκε κατά πόσον ήταν σωστή η απόφαση να σηκωθεί ο ασθενής και να περπατήσει στις 29/1/09 λαμβάνοντας υπόψη ότι είχε παραμείνει κλινήρης για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να κινηθεί. Ανέφερε ότι η χαμηλή πίεση που είχε ο ασθενής, και σε τούτο έπαιξε ρόλο και η αιμορραγία στομάχου, και η μετακίνηση του υποβοήθησαν την πνευμονική εμβολή η οποία δεν ήταν απαραίτητο να προκύψει από τα κάτω άκρα αλλά από οποιοδήποτε σημείο του σώματος. Επανέλαβε τη θέση του ότι η επέμβαση της αορτοστεφανιαίας παράκαμψης έγινε legea artis δηλαδή σύμφωνα με όλους τους κανόνες της επιστήμης και ότι ήταν η μετεγχειρητική εξέλιξη του ασθενούς και η λανθασμένη εκτίμηση της κατάστασης του που οδήγησε στην πνευμονική εμβολή και το θάνατο του. Η Μ.7 Ελένη Κυριάκου, σύζυγος του αποβιώσαντα, επιβεβαίωσε ότι την ημέρα του θανάτου του ο αποβιώσας παραπονιόταν για πόνους και κάψιμο στο στομάχι, ζητούσε νερό, και ζήτησε να του κάνουν κλύσμα. Μετά το κλύσμα ενεργήθηκε, τα κόπρανα του ήταν μαύρα, φώναξε τις νοσοκόμες για να τα δουν, θεώρησαν ότι είναι όλα καλά και ακολούθως τον σήκωσαν να περιπατήσει στο διάδρομο. Μετά από λίγα βήματα ένιωσε ζαλάδα, ζήτησε να ξαπλώσει και έκλεισε τα μάτια του, και σε διάστημα 5 λεπτών απεβίωσε. Ιατρός που είχε περάσει λίγη ώρα πριν, και στον οποίο ανέφερε τα όσα είχαν συμβεί δηλαδή πόνο - κάψιμο στομαχιού, δίψα, και μελανές κενώσεις, είχε αναφέρει ότι ο ασθενής ήταν μια χαρά. Με βάση τα πιο πάνω και το σύνολο του μαρτυρικού υλικού, είναι ευρήματα μου τα ακόλουθα: · Ο αποβιώσας Γεώργιος Κυριάκου, 65 ετών, τέως από την Αλάμπρα, νοσηλευόταν στο Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο με πνευμονικό οίδημα. Στις 18/1/09 μεταφέρθηκε στο American Heart Institute. · Ο αποβιώσας χαρακτηριζόταν ως περιστατικό πολύ υψηλού κινδύνου αφού υπέφερε χρόνια από σοβαρή στεφανιοπάθεια και είχε παραπεμφθεί από το Υπουργείο Υγείας της Κυπριακής Δημοκρατίας για επείγουσα αορτοστεφανιαία παράκαμψη. · Ο αποβιώσας εκτός από τα προβλήματα καρδιάς που είχε ήταν υπερτασικός, παρουσίαζε ζαχαρώδη διαβήτη ο οποίος ρυθμιζόταν με ενέσιμη ινσουλίνη, είχε υψηλή χοληστερόλη και ήταν βαρύς καπνιστής. Ήταν επίσης υπέρβαρος. · Σε ότι αφορά τα προβλήματα καρδιάς, ο αποβιώσας είχε υποστεί εκτεταμένα εμφράγματα στο παρελθόν, παρουσίαζε μεγάλου βαθμού υπερτροφία του μυοκαρδίου, έπασχε από νόσο περιφερικών αγγείων και είχε πάθει επίσης πνευμονικό οίδημα. · Κατά την εκτίμηση της κατάστασης του είχαν ληφθεί όλες οι απαραίτητες πληροφορίες από το ιατρικό προσωπικό του American Heart Institute, έγιναν οι δέουσες εξετάσεις κυρίως αιματολογικές και η κοινή θέση όλων των ιατρών που τον παρακολούθησαν και εξέτασαν ήταν ότι η μόνη λύση για την περίπτωση του ήταν να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση. Επειδή η κατάσταση της υγείας του ήταν πολύ βεβαρημένη και υπήρχαν πολύ υψηλά ρίσκα θνησιμότητας, επεξηγήθηκαν όλοι οι κίνδυνοι στην οικογένεια του αποβιώσαντα και ζητήθηκε η γραπτή συγκατάθεση του αποβιώσαντα πριν από την εγχείρηση. · Στις 21/1/09 ο αποβιώσας υπεβλήθη σε εγχείρηση από τον Καρδιοχειρουργό Δρ. Μαρίνο Σωτηρίου και την ομάδα του η οποία ήταν επιτυχής και έγινε legea artis. · Μετά την εγχείρηση ο αποβιώσας νοσηλεύτηκε αρχικά στην Μονάδα Εντατικής Παρακολούθησης στην οποία και παρέμεινε μέχρι τις 27/1/09 και ακολούθως στην κανονική Μονάδα παρακολούθησης. · Η μετεγχειρητική πορεία του αποβιώσαντα ήταν αργή, γεγονός το οποίο ήταν αναμενόμενο ενόψει και της γενικότερης κατάστασης της υγείας του αλλά σε γενικές γραμμές ικανοποιητική. · Ο Δρ. Μαρίνος Σωτηρίου στις 28/1/09 μετέβη στο εξωτερικό για σκοπούς ιατρικού συνεδρίου και τον αποβιώσαντα παρακολουθούσαν άλλοι ιατροί του American Heart Institute. · Στις 29/1/09 ο αποβιώσας είχε παραπονοθεί για κάψιμο στο στήθος και είχε έντονη δίψα. Είχε περιπατήσει για λίγη ώρα στο διάδρομο του νοσοκομείου, ένιωσε ζαλάδα, ζήτησε να ξαπλώσει όπου και έχασε τις αισθήσεις του. Κλήθηκαν αμέσως ιατροί και ιατρικό προσωπικό αλλά παρ΄όλες τις προσπάθειες τους δεν κατάφεραν να επαναφέρουν τον αποβιώσαντα όπου και πιστοποιήθηκε ο θάνατος του. · Ο αποβιώσας έπασχε από έλκος στομάχου, την ημέρα του θανάτου του είχε και αιμορραγία στο στομάχι, γεγονός που αποδείχτηκε τόσο κατά τη νεκροψία, με την ανεύρεση ποσότητας αίματος στο στομάχι του, αλλά και προηγουμένως όταν ακόμη ο αποβιώσας ήταν εν ζωή από μελανές κενώσεις που είχε την ημέρα του θανάτου του. · Την αιμορραγία στομάχου δεν την είχαν εντοπίσει οι θεράποντες ιατροί του ή το νοσηλευτικό προσωπικό του American Heart Institute, ο θάνατος του όμως δεν συνδέεται με την αιμορραγία στομάχου. · Από το φάκελο του ασθενούς ο οποίος τηρείτο στο American Heart Institute και ο οποίος έχει κατατεθεί ενώπιον μου προκύπτουν κενά σε ότι αφορά εξετάσεις/αναλύσεις αίματος αναφορικά με τον αποβιώσαντα μετά από την εγχείρηση και μέχρι το θάνατο του. · Ο Ιατροδικαστής Δρ. Ν. Χαραλάμπους προέβη στη νενομισμένη νεκροτομή στη σωρό του αποβιώσαντα, με δικές του οδηγίες λήφθηκαν διάφορα τεμάχια οργάνων και ιστών τα οποία στάληκαν για ιστοπαθολογικές εξετάσεις και μετά από τη λήψη των αποτελεσμάτων και με βάση τα όσα ο ίδιος παρατήρησε κατά τη νεκροτομή συνέταξε ιατροδικαστική έκθεση σύμφωνα με την οποία ο θάνατος του αποβιώσαντα οφείλεται σε πνευμονική εμβολή. · Παρών στη νεκροψία εκ μέρους της οικογένειας του αποβιώσαντα ήταν και ο Ιατροδικαστής Δρ. Π. Σταυριανός ο οποίος με βάση τις παρατηρήσεις του κατά τη νεκροψία, τη μελέτη του ιατρικού φακέλου του αποβιώσαντα, την έκθεση του Δρ. Ν. Χαραλάμπους και την ιστοπαθολογική έκθεση της Δρ. Ζουβάνη ετοίμασε την δική του ιατροδικαστική έκθεση. Στην έκθεση του ουσιαστικά συμφωνεί με τη θέση του Δρ. Χαραλάμπους ότι ο θάνατος του αποβιώσαντα οφείλεται σε πνευμονική εμβολή, προσθέτει όμως και τη θέση ότι αιτία θανάτου ήταν και η αιμορραγία του ανώτερου πεπτικού. Επίσης ο Δρ. Σταυριανός αναφέρει ότι στο πτώμα του αποβιώσαντα παρατηρούνται κατακλίσεις πρώτου σταδίου. Με βάση όλα τα πιο πάνω καταλήγω ότι ο Γεώργιος Κυριάκου 65 ετών, τέως από την Αλάμπρα, απεβίωσε στις 29/1/2009 ενώ νοσηλευόταν στο American Heart Institute μετά από επείγουσα εγχείρηση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης η οποία έγινε στις 21/1/09 από το Δρ. Μ. Σωτηρίου και την ομάδα του. Ο θάνατος του οφείλεται σε πνευμονική εμβολή. Με βάση το μαρτυρικό υλικό, και τα ευρήματα μου ανωτέρω, υπάρχουν ενδείξεις ότι πιθανόν υπάρχουν ευθύνες τρίτων προσώπων για το θάνατο του αποβιώσαντα, και συγκεκριμένα σε σχέση με την μετεγχειρητική του πορεία και περίθαλψη ενώ τίποτε δεν φαίνεται να είναι μεμπτό ή να ενέχεται οποιαδήποτε ευθύνη τόσο για την απόφαση να υποβληθεί ο αποβιώσας στη χειρουργική επέμβαση όσο και για την εκτέλεση της επέμβασης η οποία έγινε legea artis. Το παρόν να διαβιβαστεί στο Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, φροντίδι του Πρωτοκολλητή. (Υπ) ..................... Στ. Χριστοδουλίδου - Μέσσιου, Ε.Δ. Θανατικός Ανακριτής Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΜΝ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο