Αστυνομικός Διευθυντής Αμμοχώστου ν. Δημήτριος Μαμαλικόπουλος κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 5686/2012, 4/9/2012

(1)και 92 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155. Κατά την εξέταση αιτήματος κράτησης που γίνεται με βάση τις πρόνοιες των πιο πάνω Άρθρων, το Δικαστήριο πρέπει να ξεκινά με την συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή ότι κάθε κατηγορούμενος είναι αθώος μέχρι αποδείξεως της ενοχής του πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Το Δικαστήριο πρέπει να λαμβάνει υπόψη πρωτίστως το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του σεβασμού της προσωπικής ελευθερίας του κατηγορούμενου. Βλ. Μιχάλης Ανδρέα Ψύλλας κ.ά. v. Αστυνομίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 731. Στην υπόθεση Rex v. Solomonides

(1935)C.L.R. XIV 127 υποδείχθηκε ότι ως θέμα αρχής ο υπόδικος πρέπει να απολύεται με εγγύηση σε κάθε περίπτωση που υπάρχει προσδοκία ότι θα προσέλθει στο Δικαστήριο για να δικαστεί. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Ιωάννου v. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 596, η προδιάθεση για απόλυση του υποδίκου εκκρεμούσης της δίκης αποτελεί απόρροια του τεκμηρίου της αθωότητας, το οποίο κατοχυρώνει το Άρθρο 12.4 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η κράτηση υποδίκου καθίσταται παραδεκτή εφόσον το επιβάλλει η διασφάλιση των σκοπών της απονομής της δικαιοσύνης, η δε απόλυση αποτελεί την προέχουσα επιλογή. Η νομολογία των Κυπριακών Δικαστηρίων βρίσκεται σε απόλυτη αρμονία με αυτήν του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Βλ. Κωνσταντινίδης v. Δημοκρατίας

(1997)2 Α.Α.Δ.

1. Η ερμηνεία που η νομολογία μας έδωσε στις ημεδαπές συνταγματικές διατάξεις είναι ταυτόσημη με την ερμηνεία που το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δίδει σε αντίστοιχα άρθρα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Βλ., επίσης, Νικήτα v. Δημοκρατίας, Ποιν. Έφεση Αρ. 195/2010, ημερομηνίας 18/2/
2. Η απόλυση ή όχι κατηγορουμένου με εγγύηση είναι θέμα που αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Βλ. Τσιάκκας κ.ά. v. Δημοκρατίας

(2002)2 Α.Α.Δ. 164 και Οικονομίδης v. Αστυνομίας

(2003)2 Α.Α.Δ. 492. Η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου εξασκείται με βάση καλά καθιερωμένες νομικές αρχές, όπως αυτές έχουν διατυπωθεί σε πλούσια νομολογία, όπως Rodosthenous et.al. v. Police

(1961)C.L.R. 50, Papakleovoulou v. Police

(1978)2 C.L.R. 446, Καννα κ.ά v. Δημοκρατίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 444 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Παφίτη

(1997)2 Α.Α.Δ. 404. Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου καταδεικνύει ότι το ενδεχόμενο κράτησης εξετάζεται με αναφορά ως προς την ύπαρξη οποιουδήποτε από τους εξής κινδύνους: (α) Της μη προσέλευσης του κατηγορουμένου στη δίκη του, (β) της πιθανότητας διάπραξης άλλου αδικήματος μετά την απόλυση του, και (γ) του επηρεασμού μαρτύρων. Δεν είναι αναγκαίο να συντρέχουν όλοι οι πιο πάνω παράγοντες. Η ύπαρξη ενός εξ αυτών είναι αρκετή. Στην Ψύλλας (ανωτέρω) λέχθηκε ότι ο σεβασμός της προσωπικής ελευθερίας υποχωρεί μπροστά στο δημόσιο συμφέρον όποτε διαφαίνεται ο κίνδυνος συνδρομής, μεμονωμένα ή σωρευτικά, των ως άνω αναφερομένων παραγόντων. Το ενδεχόμενο ύπαρξης του κινδύνου μη προσέλευσης κατηγορούμενου στο Δικαστήριο εξετάζεται με βάση τους πιο κάτω παράγοντες: (α) Τη σοβαρότητα του αδικήματος, η οποία, όμως, δεν πρέπει να απομονώνεται. Παρά το γεγονός ότι όσο πιο σοβαρή είναι η κατηγορία ανάλογα μεγαλύτερο είναι και το κίνητρο του υποδίκου να αποφύγει τη δίκη, η σοβαρότητα από μόνη της δεν αποτελεί κριτήριο. (β) Την πιθανότητα καταδίκης στο βαθμό που μπορεί να προβλεφθεί από τις καταθέσεις των μαρτύρων. (γ) Την ποινή που δυνατόν να επιβληθεί. (δ) Την προηγούμενη προσέλευση ή μη προσέλευση, όπως και την εκδήλωση προθέσεως για το μέλλον. Πέραν των πιο πάνω αντικειμενικών δεδομένων (σοβαρότητα αδικήματος, εκ πρώτης όψεως πιθανολόγηση του ενδεχόμενου καταδίκης, ποινή που δυνατό να επιβληθεί), η εκτίμηση της πιθανότητας μη προσέλευσης στη δίκη πρέπει να συνεκτιμάται και στη βάση των υποκειμενικών δεδομένων, όπως π.χ. οι οικογενειακές περιστάσεις, η ηλικία του κατηγορούμενου, οι δεσμοί του με την Κύπρο κ.λ.π. Οι υποκειμενικοί, όμως, αυτοί παράγοντες δεν μπορεί να αφεθούν να υπερφαλαγγίσουν την ανάγκη προστασίας του δημόσιου συμφέροντος για απονομή της δικαιοσύνης. Τέλος, θα πρέπει να λεχθεί ότι ο χρόνος κράτησης του κατηγορουμένου είναι στοιχείο που έχει ουσιαστικό ρόλο να διαδραματίσει στην επί του προκειμένου άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου και, συνεπώς, δεν πρέπει να αγνοείται. Σχετική καθοδήγηση προσφέρεται, μεταξύ άλλων, στις υποθέσεις Δαυίδ Θεοδωρίδης κ.ά. v. Αστυνομίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 139, Νικολάου v. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 790, Ονουφρίου v. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 503, Νικήτα (ανωτέρω) και Δημητρίου v. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 42/2011, ημερομηνίας 08/04/2011. Θα προχωρήσω, λοιπόν, να εξετάσω, το ενδεχόμενο ύπαρξης κινδύνου μη προσέλευσης των Κατηγορουμένων στη δίκη τους. Ο πρώτος παράγοντας που πρέπει να εξεταστεί είναι η σοβαρότητα των αδικημάτων που αντιμετωπίζουν οι Κατηγορούμενοι, η οποία συναρτάται άμεσα με το ανώτατο ύψος των προβλεπόμενων από τον νόμο ποινών. Τα αδικήματα που αντιμετωπίζουν οι Κατηγορούμενοι 1 και 2, κυρίως αυτά των Κατηγοριών 2 - 6, ήτοι ο φόνος εκ προμελέτης τιμωρείται με δια βίου φυλάκιση. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι το εν λόγω αδίκημα είναι από το σοβαρότερα του Ποινικού Κώδικα. Όπως αναγνωρίστηκε, μεταξύ άλλων, στην Τσαπατσάρης v. Δημοκρατίας

(2004)2 Α.Α.Δ. 600, όσο πιο σοβαρή είναι μια κατηγορία ανάλογα μεγαλύτερο είναι και το κίνητρο ενός κατηγορουμένου να αποφύγει τη δίκη του. Σύμφωνα με τη σχετική νομολογία, η σοβαρότητα του αδικήματος αποτελεί σημαίνοντα παράγοντα στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, υπό την αίρεση πάντα, βεβαίως, της προσέγγισης ότι η πρώτη επιλογή είναι η απόλυση με εγγύηση. Ο δεύτερος παράγοντας που πρέπει να εξεταστεί είναι η πιθανότητα καταδίκης των Κατηγορουμένων χωρίς, βεβαίως, με την εξέτασή μου αυτή να προβαίνω με οποιοδήποτε τρόπο σε αξιολόγηση της μαρτυρίας και στην εξαγωγή ευρημάτων σε σχέση με τα αδικήματα των Κατηγοριών, έργο που δεν ανήκει στο παρόν Δικαστήριο. Το Δικαστήριο δεν εξετάζει αν παρουσιάστηκε ενώπιόν του εκ πρώτης όψεως υπόθεση, αλλά κατά πόσον υπάρχει το ενδεχόμενο, πιθανολόγηση δηλαδή, καταδίκης των Κατηγορούμενων. Και τούτο κρίνεται από το αποδεικτικό υλικό που παρουσιάζεται ενώπιόν του, το οποίο εκτιμάται στην όψη του, χωρίς να αξιολογηθεί η βαρύτητά του. Αποφασίζεται μόνο κατά πόσον η υπόθεση της Κατηγορούσας Αρχής έχει τόση δύναμη ώστε να πιθανολογείται καταδίκη. Στην Κωνσταντινίδης (ανωτέρω) αναφέρονται τα ακόλουθα: «Η αξιολόγηση της πιθανότητας καταδίκης αποτελεί μια απόλυτα θεμιτή διαδικασία η οποία στοχεύει να επιλύσει τα επίδικα θέματα στη διαδικασία η οποία είναι η κράτηση του υποδίκου ή η απόλυση του με εγγύηση. Δεν έχει σχέση με την εκδίκαση της ουσίας της υπόθεσης και δεν την επηρεάζει με οποιονδήποτε τρόπο». Όπως τονίστηκε, μεταξύ άλλων, στην υπόθεση Πιριπίτσης ν. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 9, σελ. 15: «Στα πλαίσια αυτής της διαδικασίας, το Δικαστήριο δεν κάνει διαπιστώσεις επί αμφισβητούμενων γεγονότων που αφορούν την ουσία των υπό διερεύνηση αδικημάτων ούτε και αποφαίνεται επί της αξιοπιστίας της μαρτυρίας, εκτός όπου εντοπίζεται οφθαλμοφανής πλάνη ή σημαντικό ψέμα του οποίου η επίδραση είναι καταλυτική του αποτελέσματος». Είχα την ευκαιρία στο χρόνο που διέρρευσε να εξετάσω με προσοχή το σύνολο του μαρτυρικού υλικού, το οποίο τέθηκε ενώπιόν μου. Έχοντας, λοιπόν, υπόψη τις πιο πάνω κατευθυντήριες γραμμές σε σχέση με τον τρόπο που πρέπει να προσεγγίζεται το μαρτυρικό υλικό, έχω ικανοποιηθεί από την εξέταση του συνόλου του μαρτυρικού υλικού ότι υπάρχει πιθανότητα καταδίκης έκαστου Κατηγορουμένου σε όλες τις Κατηγορίες που θα αντιμετωπίσει κατά την εκδίκαση της υπόθεσής του από το Κακουργιοδικείο. Όσον αφορά το ύψος της ποινής που δυνατόν να επιβληθεί στους Κατηγορουμένους, σε περίπτωση καταδίκης τους στις Κατηγορίες 2 - 6 θα επιβληθεί σ' αυτούς η ποινή της δια βίου φυλάκισης. Όσον αφορά τις προσωπικές περιστάσεις των Κατηγορουμένων, τα μόνα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιόν μου από την Κατηγορούσα Αρχή, χωρίς τούτα να αμφισβητηθούν από την υπεράσπιση, είναι ότι οι Κατηγορούμενοι 1 και 2 είναι Έλληνες υπήκοοι, μόνιμοι κάτοικοι Ελλάδας, χωρίς οποιουσδήποτε δεσμούς με την Κυπριακή Δημοκρατία. Υπό το φως όλων των πιο πάνω, δεν θεωρώ ότι οποιοιδήποτε όροι τυχόν επιβληθούν θα είναι ικανοί να εξασφαλίσουν την παρουσία των Κατηγορουμένων στη δίκη τους. Συνεκτιμώντας τα ανωτέρω, λοιπόν, έχω ικανοποιηθεί ότι υπάρχει ορατός κίνδυνος μη προσέλευσης των Κατηγορουμένων 1 και 2 στη δίκη τους σε περίπτωση που αυτοί αφεθούν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Περαιτέρω, λαμβάνω υπόψη ότι η περίοδος που μεσολαβεί μέχρι τις 17/10/2012 δεν μπορεί να θεωρηθεί υπερβολική, σε συνδυασμό, βεβαίως, με τους υπόλοιπους παράγοντες που εξέτασα ανωτέρω. Λαμβάνω, επίσης, υπόψη τις πιθανές επιπτώσεις από τυχόν κράτηση στην προσωπική, οικογενειακή και επαγγελματική ζωή των Κατηγορουμένων. Συνεκτιμώντας, όμως, αυτές με τους υπόλοιπους παράγοντες που εξετάζονται ανωτέρω, κρίνω ότι αυτές δεν υπερφαλαγγίζουν το ευρύτερο δημόσιο συμφέρον για την απονομή της δικαιοσύνης. Σταθμίζοντας, λοιπόν, όλους τους παράγοντες που αφορούν την παρούσα, κρίνω ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου θα πρέπει να ασκηθεί υπέρ της έγκρισης του αιτήματος της Κατηγορούσας Αρχής και να διατάξω την κράτηση των Κατηγορουμένων μέχρι τη δίκη τους, καθότι έχω ικανοποιηθεί ότι το δικαίωμα του σεβασμού της προσωπικής τους ελευθερίας θα πρέπει να υποχωρήσει έναντι του δημοσίου συμφέροντος. Συνεπώς, εκδίδω διάταγμα για την κράτηση των Κατηγορουμένων 1 και 2 μέχρι τις 17/10/2012 και ώρα 9:00 π.μ. που είναι ορισμένη η υπόθεση ενώπιον του Μόνιμου Κακουργιοδικείου Λάρνακας και Αμμοχώστου που συνεδριάζει στη Λάρνακα. (Υπ.)............. Μ. Μηλιώτου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο