ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΑΤΤΙΧΗΣ ν. ΧΡΗΣΤΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ, Αρ. Υπόθεσης: 34000/12, 10/5/2013

(1)(β) του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, ισχυριζόμενος ότι έχει προηγουμένως αθωωθεί βάσει των ίδιων γεγονότων στην ποινική υπόθεση 9433/10 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας. Στα πλαίσια της πιο πάνω εισήγησης, κατατέθηκαν τα πιο κάτω έγγραφα ως Τεκμήρια: Α: Αντίγραφο του κατηγορητηρίου στην ποινική υπόθεση Ε.Δ. Λάρνακας με αρ. 9433/10, το οποίο καταχωρίστηκε από την εταιρεία Brainvibes Ltd εναντίον του Κατηγορούμενου κατά το

1. B: Αντίγραφο χειρόγραφης συμφωνίας ημερ. 23.12.2011 μεταξύ του Κυριάκου Παττίχη (παραπονούμενου στην παρούσα υπόθεση) και του Κατηγορούμενου, όπου καταγράφεται η διευθέτηση στην οποία είχαν καταλήξει, εν όψει της οποίας αποσύρθηκε η ποινική υπόθεση 9433/10 την ίδια μέρα. Δηλώθηκαν επιπλέον ως παραδεκτά γεγονότα στα πλαίσια της εισήγησης της Υπεράσπισης, ότι στις 23.12.2011 η ποινική υπόθεση 9433/10 αποσύρθηκε και ο Κατηγορούμενος αθωώθηκε και απαλλάγηκε, καθώς και ότι ο παραπονούμενος στην παρούσα υπόθεση είναι διευθυντής της παραπονούμενης εταιρείας στην 9433/10 ήτοι της Brainvibes Ltd. Όπως προκύπτει από το κατηγορητήριο στην υπόθεση 9433/10, o Κατηγορούμενoς αντιμετώπιζε μία κατηγορία για απόσπαση χρημάτων με ψευδείς παραστάσεις και μία κατηγορία για απάτη. Σύμφωνα με τις Λεπτομέρειες του Αδικήματος της πρώτης κατηγορίας, κατηγορείτο ότι κατά ή περί τις 6.11.2007 στη Λάρνακα απέσπασε από την παραπονούμενη εταιρεία Brainvibes Ltd, μέσω του διευθυντή της Κυριάκου Παττίχη, το ποσό των €60.000, παριστάνοντας ψευδώς ότι το πιο πάνω ποσό θα το χρησιμοποιούσε για την αγορά επ' ονόματι της παραπονούμενης εταιρείας ενός ακινήτου στη Βουλγαρία, ενώ γνώριζε ότι αυτό δεν ήταν αληθές και/ή ότι δεν θα προέβαινε σε τέτοια αγορά. Σύμφωνα με τις Λεπτομέρειες του Αδικήματος της δεύτερης κατηγορίας, κατηγορείτο ότι κατά τον ίδιο τόπο και χρόνο που αναφέρεται στην πρώτη κατηγορία, δι' απάτης και με δόλο καταδολίευσε την παραπονούμενη εταιρεία, παρουσιάζοντας ψευδώς σε αυτήν ότι θα αγόραζε και θα ενέγραφε επ' ονόματί της ακίνητο στη Βουλγαρία, για να επιτύχει την καταβολή προς αυτόν του ποσού των €60.
2. Με βάση τα πιο πάνω παραδεκτά γεγονότα, ο ευπαίδευτος συνήγορος του Κατηγορούμενου εισηγήθηκε ότι υπάρχει δεδικασμένο, καθότι πρόκειται περί κατηγοριών για τα ίδια, στην ουσία, αδικήματα, στη βάση των ίδιων ή ουσιαστικά των ίδιων γεγονότων, για παρόμοια ποσά, που αφορούν δοσοληψίες στη Βουλγαρία, με διαφορά μόνο ως προς τον χρόνο τέλεσης. Εφόσον όμως ο ουσιώδης χρόνος και των δύο υποθέσεων είναι προγενέστερος της καταχώρισης της πρώτης υπόθεσης, ο συνήγορος θεωρεί ότι οι κατηγορίες που αφορούν την παρούσα υπόθεση θα μπορούσαν να είχαν εξεταστεί, και ο Κατηγορούμενος να είχε καταδικαστεί, στα πλαίσια της πρώτης υπόθεσης. Όσον αφορά το γεγονός ότι η πρώτη υπόθεση καταχωρίστηκε από την εταιρεία της οποίας είναι διευθυντής ο Κυριάκος Παττίχης, ενώ η δεύτερη από τον ίδιο προσωπικά, ο ευπαίδευτος συνήγορος εισηγήθηκε ότι αυτό δεν αποτελεί εμπόδιο για το Δικαστήριο να συνδέσει τις δύο υποθέσεις και να θεωρήσει ότι υπάρχει δεδικασμένο, καθότι μία εταιρεία ενεργεί μέσω των διευθυντών της. Πρόσθεσε ότι σε σχέση με τις δοσοληψίες μεταξύ των διαδίκων και τη διαφορά που προέκυψε, υπεγράφη η συμφωνία Τεκμήριο Β, βάσει της οποίας αποσύρθηκε η υπόθεση 9433/10, και συνεπώς εισηγήθηκε ότι η παρούσα διαδικασία θα πρέπει να διακοπεί. Αντίθετη ήταν η θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου του ιδιώτη κατηγόρου-παραπονούμενου, ο οποίος εισηγήθηκε ότι τα αδικήματα για τα οποία κατηγορείται ο Κατηγορούμενος δεν είναι τα ίδια με αυτά για τα οποία αθωώθηκε στην υπόθεση 9433/
3. Ειδικότερα, τα γεγονότα στα οποία αφορούσε η πρώτη υπόθεση είχαν ως χρόνο τέλεσης τις 6.11.2007, με παραπονούμενη την εταιρεία Brainvibes Ltd, και την παράδοση του ποσού των €60.000 σε μετρητά από την εταιρεία στον Κατηγορούμενο στις 6.11.2007 για αγορά τεμαχίου γης στην Βουλγαρία. Η σχετική ποινική υπόθεση 9433/10 αποσύρθηκε λόγω εξώδικης διευθέτησης. Τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης αφορούν την αγορά δύο ξεχωριστών τεμαχίων γης στη Βουλγαρία, διαφορετικών από το τεμάχιο της πρώτης υπόθεσης, στο όνομα του παραπονούμενου αυτή τη φορά και όχι της εταιρείας του, με την πληρωμή δύο χωριστών ποσών εκ €30.000 και €32.000 μέσω τραπεζικών εμβασμάτων στις 4.7.2008 και 22.7.2008 αντίστοιχα. Συνεπώς, ο ευπαίδευτος συνήγορος εισηγήθηκε ότι δεν τίθεται θέμα δεδικασμένου, εφόσον πρόκειται για διαφορετικά αδικήματα, με διαφορετικό παραπονούμενο, διαφορετικά χρηματικά ποσά, σε διαφορετικό χρόνο, και σε σχέση με διαφορετικά τεμάχια γης. Στην υπόθεση Πουλλαούας ν Αστυνομίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 494 αναφέρονται τα ακόλουθα στη σελίδα 500, σχετικά με τις αρχές που διέπουν το δεδικασμένο σε ποινικές υποθέσεις: «Ενόψει της αθώωσης και απαλλαγής του εφεσείοντα μια δεύτερη ποινική δίωξή του για το αδίκημα για το οποίο έχει αθωωθεί θα είχε να αντιμετωπίσει το δόγμα του δεδικασμένου. Δεν χρειάζεται να προβούμε σε εκτεταμένη ανάλυση των αρχών που διέπουν την εφαρμογή του δεδικασμένου σε ποινικές υποθέσεις. Συνοψίζονται ως εξής στον Archbold 1995, παραγ. 4-149: "The doctrine of res judicata does apply to the criminal law in the form of the maxim nemo debet bis vexari pro eadem causa, or nemo debet bis puniri pro uno delicto - 'no-one should be twice put in jeopardy of being convicted and punished for the same offence' (the rule against 'double jeopardy'). The pleas of autrefois convict and acquit are founded on these maxims". Σε μετάφραση: «Το δόγμα του δεδικασμένου τυγχάνει εφαρμογής στη σφαίρα του ποινικού δικαίου υπό τον τύπο του αποφθέγματος nemo debet bis vexari pro eadem causa, or nemo debet bis puniri pro uno delicto - 'κανένας δεν μπορεί να τίθεται δύο φορές σε κίνδυνο καταδίκης για το ίδιο αδίκημα' (ο κανόνας κατά του διπλού κινδύνου). Οι αρχές του autrefois convict and acquit είναι θεμελιωμένες επί των πιο πάνω αποφθεγμάτων ». Όπως λέχθηκε στην πιο πάνω απόφαση, τυχόν μικροδιαφορές στις λεπτομέρειες του αδικήματος από εκείνες του αρχικού κατηγορητηρίου δεν εμποδίζουν την επίκληση του δόγματος autrefois acquit. Περαιτέρω, το δόγμα προστατεύει τον κατηγορούμενο όχι μόνο σε σχέση με οποιαδήποτε επανάληψη της συγκεκριμένης κατηγορίας για την οποία είχε προηγουμένως αθωωθεί, αλλά και για κατηγορίες για τις οποίες θα μπορούσε να είχε καταδικαστεί κατά την αρχική διαδικασία. Δηλαδή αν η κατηγορία που περιέχεται σε μεταγενέστερο κατηγορητήριο είναι μία για την οποία ο κατηγορούμενος θα μπορούσε να καταδικαστεί κατά την εκδίκαση του αρχικού κατηγορητηρίου.[1] Όπως λέχθηκε στην απόφαση της Δικαστικής Επιτροπής της Βουλής των Λόρδων στην Connelly v. Director of Public Prosecutions [1964] A.C. 1254, για να εφαρμοστεί το δόγμα του autrefois, ο κατηγορούμενος πρέπει να είχε διατρέξει τον κίνδυνο καταδίκης για το ίδιο αδίκημα με εκείνο για το οποίο τώρα κατηγορείται, και η λέξη 'αδίκημα' περιλαμβάνει τόσο τα γεγονότα τα οποία συνιστούν το έγκλημα όσο και τα νομικά χαρακτηριστικά τα οποία το καθιστούν αδίκημα. Πρέπει δηλαδή να πρόκειται για το ίδιο αδίκημα, τόσο πραγματικά όσο και νομικά. Τα πιο πάνω διαλαμβάνονται ρητά στο άρθρο 35 της Ποινικής Δικονομίας, το οποίο προνοεί ότι «όποιος δικάστηκε μια φορά από αρμόδιο Δικαστήριο για ποινικό αδίκημα και καταδικάστηκε ή αθωώθηκε για αυτό το ποινικό αδίκημα, εφόσον αυτή η καταδίκη ή η αθώωση παραμένει σε ισχύ, δε δικάζεται εκ νέου βάσει των ίδιων γεγονότων για το ίδιο ποινικό αδίκημα». Συναφώς, η δυνατότητα προβολής των ειδικών απαντήσεων του autrefois acquit και autrefois convict είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη, με το άρθρο 69

(1)της Ποινικής Δικονομίας. Η προστασία από διπλή διακινδύνευση (double jeopardy) παρέχεται βεβαίως και από το άρθρο 12

(2)του Συντάγματος, το οποίο προνοεί ότι «ο απαλλαγείς ή καταδικασθείς, δεν δικάζεται εκ δευτέρου διά το αυτό αδίκημα».[2] Η πρόνοια αυτή αντιστοιχεί με εκείνη του άρθρου 4

(1)του Έβδομου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που έχει κυρώσει η Κυπριακή Δημοκρατία. Περαιτέρω, όπως έχει νομολογηθεί, ο κίνδυνος διπλής καταδίκης εγείρεται μόνο μετά από μια νόμιμη αθώωση ή καταδίκη. Σε περιπτώσεις όπου η πρώτη δίκη δεν ήταν έγκυρη (π.χ. αναρμόδιο δικαστήριο, κακοδικία, 'defect, bad process' κ.ο.κ.) θεωρείται ότι ουδέποτε διεξήχθη και συνεπακόλουθα ότι ουδέποτε ήταν νομικά υπαρκτός ο κίνδυνος καταδίκης. Ως εκ τούτου, σε τέτοιες περιπτώσεις δεν τίθεται θέμα θεμελίωσης των ειδικών απαντήσεων autrefois acquit ή autrefois convict .[3] Γενικά το θέμα μπορεί να συνοψιστεί στο ότι ένας κατηγορούμενος δεν μπορεί να διωχθεί εκ νέου για την ίδια αιτία, μετά την περάτωση νόμιμης διαδικασίας εναντίον του με την τελεσίδικη καταδίκη ή αθώωσή του. Έχοντας κατά νουν όλα τα πιο πάνω, και επανερχόμενη στα ιδιαίτερα περιστατικά της υπό κρίση περίπτωσης, σημειώνω ότι με το παρόν κατηγορητήριο ο Κατηγορούμενος αντιμετωπίζει συνολικά τέσσερις κατηγορίες. Με την πρώτη κατηγορία, κατηγορείται για την εξασφάλιση/απόσπαση του ποσού των €30.000 από τον παραπονούμενο Κυριάκο Παττίχη, στις 4.7.2008, στη Λάρνακα, με ψευδείς παραστάσεις και με σκοπό την καταδολίευση, με την υπόσχεση ότι θα χρησιμοποιούσε το εν λόγω ποσό για την αγορά τεμαχίου γης στη Βουλγαρία προς όφελος του παραπονούμενου, ενώ κατακράτησε το ποσό για ίδιον όφελος. Με τη δεύτερη κατηγορία, κατηγορείται για την εξασφάλιση/απόσπαση του ποσού των €32.000 από τον παραπονούμενο Κυριάκο Παττίχη στις 22.7.2008, στη Λάρνακα, με τις ίδιες ψευδείς παραστάσεις σε σχέση με τεμάχιο γης στη Βουλγαρία, ενώ κατακράτησε το ποσό για ίδιον όφελος. Με την τρίτη κατηγορία, κατηγορείται για απάτη, στη βάση των γεγονότων της πρώτης κατηγορίας, ενώ με την τέταρτη κατηγορία κατηγορείται για απάτη, στη βάση των γεγονότων της δεύτερης κατηγορίας. Συνεπώς, προκύπτει ξεκάθαρα ότι, ναι μεν πρόκειται περί πανομοιότυπων αδικημάτων με αυτά που αντιμετώπιζε στην υπόθεση Ε.Δ. Λάρνακας 9433/10, πλην όμως αφορούν ολωσδιόλου διαφορετικό (κατ' ισχυρισμόν του ιδιώτη κατηγόρου πάντοτε) χρόνο τέλεσης των αδικημάτων, στη βάση ολωσδιόλου διαφορετικών γεγονότων. Με την προηγούμενη υπόθεση, στην οποία ο Κατηγορούμενος αθωώθηκε κατόπιν απόσυρσης της υπόθεσης από την παραπονούμενη εταιρεία Brainvibes Ltd, κατηγορείτο ότι είχε αποσπάσει με ψευδείς παραστάσεις και με απάτη και δόλο το ποσό των €60.000 στις 6.11.2007 από την εν λόγω εταιρεία για την αγορά ακινήτου στη Βουλγαρία, ενώ με την παρούσα υπόθεση κατηγορείται ότι απέσπασε με ψευδείς παραστάσεις και με απάτη και δόλο τα ποσά των €30.000 και €32.000 από τον Κυριάκο Παττίχη (και όχι την προαναφερόμενη εταιρεία της οποίας είναι διευθυντής), σε εντελώς διαφορετικές ημερομηνίες, ήτοι στις 4.7.2008 και 22.7.2008, για την αγορά ακινήτων στη Βουλγαρία. Στην πρώτη υπόθεση, με βάση τις Λεπτομέρειες των Αδικημάτων, ο Κατηγορούμενος κατηγορείτο ότι απέσπασε το σε εκείνη την υπόθεση επίδικο χρηματικό ποσό από την Brainvibes Ltd για την αγορά ακινήτου στο όνομα της εν λόγω εταιρείας, ενώ στην παρούσα υπόθεση ο ισχυρισμός του παραπονούμενου Κυριάκου Παττίχη είναι, με βάση τις Λεπτομέρειες των Αδικημάτων, ότι ο Κατηγορούμενος απέσπασε από τον ίδιο προσωπικά τα ποσά των €30.000 και €32.000 σε δύο διαφορετικές ημερομηνίες, σε σχέση με την αγορά ακινήτων στο δικό του όνομα. Ως εκ τούτου, πρόκειται περί κατηγοριών για αδικήματα που αφορούν διαφορετικό χρόνο διάπραξης, στη βάση διαφορετικών γεγονότων και με διαφορετικό παραπονούμενο πρόσωπο. Το γεγονός ότι ο παραπονούμενος στην παρούσα υπόθεση είναι διευθυντής της εταιρείας η οποία είχε καταχωρίσει την υπόθεση 9433/10 δεν μπορεί να έχει το αποτέλεσμα που εισηγήθηκε ο ευπαίδευτος συνήγορος του Κατηγορούμενου. Είναι ένα πράγμα να κατηγορείται ο Κατηγορούμενος ότι απέσπασε το ποσό των €60.000 από συγκεκριμένο νομικό πρόσωπο, ήτοι την εταιρεία Brainvibes Ltd, στις 6.11.2007 με ψευδείς παραστάσεις και απάτη, αδικήματα στα οποία αθωώθηκε, και εντελώς διαφορετικό πράγμα να κατηγορείται ότι απέσπασε τα ποσά των €30.000 και €32.000 από άλλο πρόσωπο, ήτοι τον Κυριάκο Παττίχη, αρκετούς μήνες αργότερα και συγκεκριμένα στις 4.7.2008 και 22.7.2008. Ίσως εκ του περισσού, σημειώνω ότι η συμφωνία Τεκμήριο Β μεταξύ του παραπονούμενου (είτε ως διευθυντή της Brainvibes Ltd είτε προσωπικά) με τον Κατηγορούμενο για την απόσυρση της υπόθεσης 9433/10, αναφέρεται στην επίλυση-διευθέτηση της «διαφοράς» που αφορούσε η εν λόγω ποινική υπόθεση, και όχι σε οποιαδήποτε διαφορά που αφορούσε οποιαδήποτε άλλα γεγονότα και άλλους χρόνους διάπραξης αδικημάτων. Εν πάση περιπτώσει, όμως, το περιεχόμενο της εν λόγω συμφωνίας και η όποια σημασία του σε σχέση με τις κατηγορίες της παρούσας υπόθεσης, οι οποίες φαίνεται να διαφέρουν από τις κατηγορίες της πρώτης υπόθεσης όσον αφορά τα γεγονότα, δεν είναι ζήτημα που θα μπορούσε να απασχολήσει το Δικαστήριο στο παρόν στάδιο, και με βάση τα περιορισμένα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου για σκοπούς εξέτασης της ειδικής απολογίας που προέβαλε ο Κατηγορούμενος και μόνο. Όπως καθίσταται προφανές, παρά το ότι οι κατηγορίες των δύο υποθέσεων αφορούν παραβάσεις των ίδιων άρθρων του Ποινικού Κώδικα, αφορούν διαφορετικό χρόνο διάπραξης αδικημάτων στη βάση διαφορετικών γεγονότων και με διαφορετικό παραπονούμενο πρόσωπο. Συναφώς, δεν κινδύνευε ο Κατηγορούμενος να καταδικαστεί για τα αδικήματα της παρούσας υπόθεσης, κατά την εκδίκαση της προγενέστερης υπόθεσης αρ. 9433/10, καθότι εκείνη η υπόθεση καταχωρίστηκε από την εταιρεία Brainvibes Ltd και σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να είχε καταδικαστεί για απόσπαση χρημάτων από τον Κυριάκο Παττίχη για την αγορά κτημάτων στο όνομά του, στα πλαίσια ποινικής υπόθεσης που είχε καταχωριστεί από την Brainvibes Ltd για απόσπαση χρημάτων από την εν λόγω εταιρεία για την αγορά κτημάτων στο δικό της όνομα. Δεν μπορεί να λεχθεί ότι ο Κατηγορούμενος αντιμετωπίζει εκ νέου τον κίνδυνο να καταδικαστεί για αδίκημα το οποίο έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο τελεσίδικης αθωωτικής δικαστικής απόφασης και δεν είναι η περίπτωση όπου θα δικαστεί εκ νέου βάσει των ίδιων γεγονότων για τα ίδια ποινικά αδικήματα. Συνεπώς, δεν τίθεται θέμα δεδικασμένου ή εφαρμογής του δόγματος του autrefois acquit ένεκα της αθώωσης στην υπόθεση 9433/10. Καταλήγοντας, θεωρώ ότι δεν υπάρχει οποιοδήποτε κώλυμα στην έγερση της υπό κρίση διαδικασίας και ότι η εισήγηση της ειδικής απολογίας «autrefois aquit» δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και απορρίπτεται. Ο Κατηγορούμενος καλείται να απαντήσει στις κατηγορίες που αντιμετωπίζει. (υπ) ..................................... Σ. Κλεόπα Χατζηκυριάκου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Βλ. το σύγγραμμα των Spencer Bower and Turner "The Doctrine of Res Judicata", 2η έκδοση, σελ. 272 [2] Σχετική είναι και η ανάλυση του θέματος στο σύγγραμμα Criminal Procedure in Cyprus των κ.κ. Λοΐζου και Πική στη σελίδα 91 κ.επ. [3] βλ. Γενικός Εισαγγελέας (αρ. 7)

(1993)1 Α.Α.Δ. 793, Archbold 2002 παρ. 4-146, Blackstone's Criminal Practice 2003 σελ. 1331-1338). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο