Δημοκρατία ν. Ελευθέριου Κωνσταντίνου, Αρ. Υπόθεσης: 30581/12, 17/4/2013

(3)του Ποινικού Κώδικα, ότι δηλαδή την 19.11.2012 στη Λεμεσό διά παράνομου πράξεως επέφερε το θάνατο του Αποστόλη Αθανασίου τέως από τη Λεμεσό. Όπως επίσης και του αδικήματος κατοχής και μεταφοράς μαχαιριού κατά παράβαση των άρθρων 82

(2)85 και 86 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154 ως ετροποποιήθηκε από το Νόμο ότι δηλαδή την ίδια μέρα, στον ίδιο τόπο και χρόνο μετέφερε μαχαίρι που καταλήγει σε μυτερή άκρη εκτός της κατοικίας ή της αυλής της. Τα γεγονότα έχουν εκτεθεί από την Κατηγορούσα Αρχή και έχουν ως ακολούθως: Στις 19/11/2012 και κατά η ώρα 22:10 περίπου, το θύμα Αποστόλης Αθανασίου, 23 ετών μαζί με το φίλο του Ιωάννη Κυπριανού, επέστρεψαν στο σπίτι του θύματος, στην οδό Αναστάσεως αρ. 10, στη Λεμεσό και στάθμευσαν το αυτοκίνητο του, στο οποίο επέβαιναν, σε ανοικτό οικόπεδο, που βρίσκεται δίπλα από την κατοικία του κατηγορούμενου. Αποβιβάστηκαν και κατευθύνθηκαν πεζοί με σκοπό να διασταυρώσουν το δρόμο. Ταυτόχρονα ο κατηγορούμενος επέστρεφε στην κατοικία του, με το αυτοκίνητο του με αρ. εγγραφής KXD375 και τους αντιλήφθηκε να εξέρχονται του ανοικτού χώρου. Τότε άρχισε να τους ρωτά επίμονα για το λόγο της παρουσίας τους στο οικόπεδο. Αφού δεν του απαντούσαν για να του δώσουν εξηγήσεις, ο κατηγορούμενος άρχισε να συζητά έντονα μαζί με το θύμα. Ακολούθως ο κατηγορούμενος στάθμευσε το αυτοκίνητο του έξω από το σπίτι του και κατευθύνθηκε πεζός στην κατοικία του θύματος. Ακολούθησε έντονη λογομαχία και συμπλοκή μεταξύ του θύματος και του κατηγορούμενου, κατά τη διάρκεια της οποίας αλληλοχτυπήθηκαν. Αφού παρενέβησαν παρευρισκόμενοι κατάφεραν να τους χωρίσουν. Στη συνέχεια ο κατηγορούμενος απομακρύνθηκε και πήγε στην κατοικία του, φωνάζοντας και απειλώντας ότι θα έπιανε κυνηγετικό όπλο για να τους σκοτώσει όλους. Κατά το χρόνο αυτό, το θύμα εισήλθε στο εσωτερικό της κατοικίας του. Μετά από ένα περίπου λεπτό, ο κατηγορούμενος επέστρεψε έξω από την κατοικία του θύματος, μεταφέροντας ένα στρατιωτικού τύπου μαχαίρι με λεπίδα μήκους γύρω στα 20 εκατοστά. Ακολούθησε έντονη συζήτηση μεταξύ του κατηγορούμενου και άλλων παρευρισκομένων, ειδικότερα δε της μητέρας του θύματος. Η μητέρα του θύματος, άρχισε να σπρώχνει και να φωνάζει στον κατηγορούμενο και να τον καλεί να φύγει από το μέρος. Ο κατηγορούμενος αντέδρασε και την έσπρωξε κι αυτός και την χτύπησε στο στήθος. Στο μεταξύ το θύμα επέστρεψε στη βεράντα, οπότε ο κατηγορούμενος του φώναξε: «Έλα κάτω ρε σσιηλλομπάσταρτε να προστατέψεις τη μάνα σου». Τότε το θύμα έτρεξε προς το μέρος του κατηγορούμενου και τον χτύπησε με τη γροθιά του στο πρόσωπο. Αμέσως ο κατηγορούμενος χτύπησε το θύμα, με το μαχαίρι που κρατούσε στο δεξί του χέρι και το κάρφωσε στην αριστερή πλάγια θωρακική χώρα μεταξύ 5ης και 6ης πλευράς. Το θύμα έπεσε αναίσθητο στο έδαφος, ενώ ο κατηγορούμενος τράβηξε και αφαίρεσε από το σώμα του το μαχαίρι. Ακολούθως, ο κατηγορούμενος τράπηκε σε φυγή, επιβιβάσθηκε στο αυτοκίνητο του με αρ. εγγραφής KXD375 κι εγκατέλειψε το μέρος προς άγνωστη κατεύθυνση. Αμέσως ειδοποιήθηκε ασθενοφόρο του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού το οποίο έφθασε στη σκηνή με οδηγό τον Ευριπίδη Κυριάκου και νοσηλευτή τον Νικόλα Πιρικκή, και παρέλαβαν το θύμα και το μετέφεραν στο Τμήμα Α' Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Αφού εξετάστηκε από την επί καθήκοντι γιατρό, Δρ. Φ. Ιωαννίδου, διαπιστώθηκε ότι ήταν νεκρός. Εναντίον του κατηγορουμένου εξασφαλίστηκε Δικαστικό Ένταλμα Σύλληψης και καταζητείτο. Την 20/11/2012 και μεταξύ των ωρών 1015-1115 ο Ιατροδικαστής Δρ. Νικόλας Χαραλάμπους, διενήργησε τη νενομισμένη νεκροψία στη σωρό του θύματος και διαπίστωσε ότι ο θάνατος του οφείλεται σε εσωτερική αιμορραγία προκληθείσα από νήσσον και τέμνον όργανο. Το θύμα έφερε τραύμα βάθους 12 εκατοστών. Το τραύμα έπληξε το περικαρδιακό σάκο, τον αριστερό πνεύμονα και την καρδιά στο αριστερό τοίχωμα. Επίσης ο εν λόγω ιατροδικαστής παρατήρησε ότι το θύμα έφερε: (α) Εκδορά στην περιοχή της μύτης δεξιά στο ύψος του ματιού. (β) Εκδορά στη δεξιά μετωπιαία χώρα. (γ) 2 εκδορές στη μεσότητα της σπονδυλικής στήλης. Ο ιατροδικαστής Νικόλας Χαραλάμπους μετά το τέλος της εν λόγω νεκροψίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο θάνατος του θύματος οφείλεται σε εσωτερική αιμορραγία προκληθείσα από νήσσον και τέμνον όργανο. Επίσης ο ιατροδικαστής Νικόλας Χαραλάμπους εξέτασε την 20/11/2012 τον κατηγορούμενο όπου κατέληξε στα κάτωθι ευρήματα: (α) Ερυθρότητα στα χέρια του από χειροπέδες. (β) Δεν έφερε άλλες κακώσεις σώματος. Στο εν λόγω μαχαίρι στρατιωτικού τύπου απομονώθηκε γενετικό υλικό του Αποστόλη Αθανασίου (θύματος). Συγκεκριμένα το γενετικό υλικό του ανευρέθηκε στην 2η πλευρά της χειρολαβής, στην 1η και 2η πλευρά της λεπίδας. Την 20/11/2012 το πρωί δόθηκαν πληροφορίες στην Αστυνομία ότι ο κατηγορούμενος διακινείτο στην περιοχή Τροόδους. Έγινε επιχείρηση από μέλη του Τ.Α.Ε., Ο.Π.Ε. Λεμεσού και όλων των Αστυνομικών Σταθμών Υπαίθρου. Την 20/11/2012 και ώρα 1500 ο κατηγορούμενος εντοπίστηκε από τους Υπ/μο Ο. Οδυσσέως και Α/Αστ. 2097, στον κύριο δρόμο Κυπερούντας - Καρβουνά, να οδηγεί το αυτοκίνητο του με αρ. εγγρ. KXD375. Ανακόπηκε από τους πιο πάνω αστυφύλακες και συνελήφθηκε. Ο κατηγορούμενος δεν βαρύνεται με προηγούμενες καταδίκες. Επίσης ετοιμάστηκε έκθεση του τμήματος κοινωνικής ευημερίας - για τις προσωπικές και οικογενειακές συνθήκες του κατηγορούμενου το περιεχόμενο της οποίας σε σύνοψη έχει ως εξής: Ο κατηγορούμενος είναι 22 ετών και είναι ο μεγαλύτερος υιός της οικογένειας η οποία διαμένει στην Λεμεσό. Ο πατέρας του 51 ετών κατάγεται από τη Λεμεσό και προέρχεται από τετραμελή οικογένεια, μέτριας εισοδηματικής κατάστασης. Είναι απόφοιτος Μέσης Εκπαίδευσης. Μετά την αποστράτευση του, παρακολούθησε κρατικό ταχύρρυθμο πρόγραμμα κατάρτισης για περίοδο έξι μηνών και ειδικεύτηκε ως μάγειρας. Εργάστηκε σε ξενοδοχειακή μονάδα για διάστημα έξι χρονών και έπειτα, το 1998 άρχισε να εργάζεται ως μάγειρας στην Εθνική Φρουρά, επάγγελμα που εξασκεί μέχρι σήμερα. Η μητέρα του 45 ετών, κατάγεται από την Λάπηθο της επαρχίας Κερύνειας. Προέρχεται από πολυμελή οικογένεια χαμηλής εισοδηματικής κατάστασης. Είναι απόφοιτη Μέσης Εκπαίδευσης. Εργάστηκε για πολλά χρόνια σε δικηγορικά γραφεία ως γραφέας και στο παρόν στάδιο εργάζεται σε εταιρεία ως γραμματειακό προσωπικό. Από το γάμο του ζεύγους αποκτήθηκαν τρία παιδιά, εκ των οποίων τα μικρότερα είναι δίδυμα, ο γιος εκτελεί τη στρατιωτική του θητεία και η κόρη είναι πρωτοετής φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, στο κλάδο Παιδαγωγικών. Ο κατηγορούμενος φοίτησε μέχρι την Α' τάξη Γυμνασίου. Διέκοψε τη φοίτηση του επειδή παρουσίαζε δυσκολία στη τήρηση του ωραρίου. Στη συνέχεια, εγγράφηκε σε νυχτερινό σχολείο όπου επίσης εγκατέλειψε τη φοίτηση του. Επίσης απαλλάχτηκε από τη στρατιωτική του θητεία λόγω προβλημάτων ψυχικής υγείας. Όσον αφορά την επαγγελματική του δραστηριότητα, δεν ανέλαβε οποιαδήποτε εργασία μέχρι σήμερα. Ο κατηγορούμενος έζησε τα παιδικά και εφηβικά του βιώματα σε συγκρουσιακό οικογενειακό περιβάλλον. Ισχυρίζεται ότι τόσο ο ίδιος όσο και τα αδέλφια του ήταν μάρτυρας των συχνών διαπληκτισμών μεταξύ των γονέων και ότι υπήρξε θύμα σωματικής κακοποίησης από τον πατέρα εξαιτίας της συμπεριφοράς του, ενόψει των προβλημάτων ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια. Περιγράφει τον πατέρα του ως άτομο με εκρήξεις θυμού που παρουσιάζει δυσκολίες στο χειρισμό του. Ο κατηγορούμενος λόγω των εντάσεων, επέλεξε να διαμένει μόνος σε ενοικιαζόμενη οικία. Ο ίδιος περιγράφει τον εαυτό του ως μοναχικό άτομο και δηλώνει ότι του αρέσει να μένει μόνος. Ο κατηγορούμενος κατά την εφηβική του ηλικία παρουσίασε σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, επιληψία και νοσηλεύτηκε κατ' επανάληψη στο Τμήμα Παιδικής και Εφηβικής Ψυχιατρικής του Νοσοκομείου Λεμεσού. Το 2004, λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης του, μετέβηκε με έξοδα του Υπουργείου Υγείας στην Ελλάδα, όπου δέχτηκε πολύμηνη νοσηλεία στην Παιδοψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παράλληλα, κατά διαστήματα νοσηλεύτηκε στην Ψυχιατρική Κλινική του Νοσοκομείου Λεμεσού ένεκα επιδείνωσης της κατάστασης της υγείας του. Τα τελευταία έξι χρόνια ο κατηγορούμενος λαμβάνει λόγω των προβλημάτων της υγείας του, επίδομα από το Ταμείο Δημοσίων Βοηθημάτων. Ο κατηγορούμενος ανάφερε ότι καπνίζει, προέβη σε περιστασιακή χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών. Δεν εντάχθηκε σε οποιοδήποτε θεραπευτικό πρόγραμμα απεξάρτησης επειδή δεν αναγνώρισε τέτοια ανάγκη. Σύμφωνα με ισχυρισμό του ιδίου, κατηγορήθηκε στο παρελθόν για αδικήματα όπως κλοπή και τροχαία και κατόπιν διατάγματος του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού τοποθετήθηκε σε πρόγραμμα κηδεμονικής επιτήρησης από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Μέριμνας. Η επιμελής αγόρευση του κ. Χαραλάμπους η οποία άρχισε στις 10.4.2013 και ολοκληρώθηκε σήμερα κινήθηκε σε δύο βασικούς άξονες: (α) την διαταραγμένη ψυχική κατάσταση του κατηγορούμενου. Σ' αυτό το πλαίσιο ο ευπαίδευτος συνήγορος ασχολείται και με το θέμα της επικινδυνότητας του δράστη. (β) στο πως ο διαταραγμένος ψυχισμός του επέδρασε, υποκειμενικά κυρίως κρινόμενος σ' αυτόν, ώστε τα γεγονότα της υπόθεσης - που δεν αμφισβητήθησαν - να λειτούργησαν μέσα του με τέτοιο τρόπο ώστε να το κάνουν να αντιδράσει με τον τρόπο που αντέδρασε. Ο τρόπος εξηγείται κυρίως στις σελ. 9 - 19 της αγόρευσης του κ. Χαραλάμπους στην οποία γίνεται αναφορά στην καχυποψία που δημιουργήθηκε στο μυαλό του κατηγορούμενου αναφορικά με τον λόγο της παρουσίας του θύματος και του φίλου του στο χωράφι με την πεποίθηση που του δημιουργήθηκε ότι ο φίλος του θύματος ήθελε να κάμει κακό κυρίως στο όχημα του πατέρα του κατηγορούμενου. Στα πλαίσια αυτά επιχειρήθηκε από την υπεράσπιση να προσδοθεί χρωματισμός πρόκλησης πρώτα από το θύμα και το φίλο του θύματος ως προς το ότι αρχικά δεν του έδιναν κάποια απάντηση που θα μπορούσε να τον καθησυχάσει αλλά αντίθετα η συμπεριφορά τους τον εκνεύρισε με αποτέλεσμα την επιδείνωση της αναστατωμένης και διαταραγμένης ψυχικής κατάστασης του κατηγορουμένου. Η εισήγηση διευρύνθηκε και ως προς την συμπεριφορά της μητέρας του θύματος που επακολούθησε. Και αυτό, ενώ γνώριζαν τα ψυχιατρικά προβλήματα που έπασχε ο κατηγορούμενος από παιδί. Ο κ. Χαραλάμπους προσπάθησε να δώσει σημασία στο ότι πριν την διάπραξη των αδικημάτων προηγήθηκε έντονη λογομαχία και συμπλοκή του θύματος και του κατηγορούμενου και ότι αυτό ήταν πρώτη φορά που συνέβαινε καθότι μεταξύ τους ήταν παιδικοί φίλοι. Η ίδια σημασία προσδόθηκε και στο ότι υπήρξε έντονη συζήτηση μεταξύ του κατηγορουμένου και της μητέρας του θύματος κατά την οποία αλληλοσπρώχθησαν και ότι το θύμα αντί να αποτραβηχθεί επιτέθηκε προς τον κατηγορούμενο κτυπώντας τον με γροθιά στο πρόσωπο. Όλα αυτά συνδέθησαν από τον συνήγορο υπεράσπισης με την πάθηση της διπολικής διαταραχής 1 η οποία σε συνδυασμό με τα γεγονότα επέφερε έξαρση της επιθετικότητας του κατηγορούμενου με συνέπεια τα τραγικά αποτελέσματα. Ο κ. Χαραλάμπους κατέληξε επί του θέματος της πρόκλησης στις ακόλουθες εισηγήσεις: Πρώτα συνιστούσε πρόκληση ότι το θύμα και ο φίλος του παρέλειψαν να καθησυχάσουν τον κατηγορούμενο με κατάλληλες απαντήσεις και/ή άλλως πως, αυτή δε η εισήγηση διευρύνθηκε και στη γενικότερη συμπεριφορά των προσώπων που βρίσκονταν στα γεγονότα ότι παρέλειψαν δηλαδή να ενεργήσουν με τρόπο που να καθησύχαζαν τον κατηγορούμενο ενώ όλοι γνώριζαν τα προβλήματα του. Θέτει το θέμα ως εξής επικαλούμενος και σχετικές λεπτομέρειες «καθ' όλη τη διάρκεια του επεισοδίου ο Κατηγορούμενος όχι μόνο δεν έλαβε κάποια απάντηση που να μπορούσε να τον καθησυχάσει, αλλά επιπρόσθετα η στάση του θύματος και της μητέρας του δυστυχώς διαδραμάτισαν ένα σημαντικό ρόλο στην επιδείνωση της ήδη αναστατωμένης και βεβαρημένης ψυχικής διάθεσης του Κατηγορούμενου. Αποτέλεσμα ήταν η ένταση, τα νεύρα και η παράνοια του Κατηγορούμενου να πολλαπλασιαστούν στην εξέλιξη των γεγονότων» (βλ. σελ. 11 και επόμενα). Η κυριότερη όμως εισήγηση του κ. Χαραλάμπους σε σχέση με το θέμα της πρόκλησης περιλαμβάνεται στο ακόλουθο απόσπασμα της αγόρευσης του. «Χωρίς να αμφισβητώ καθόλου την υπερβολική βία που ο Κατηγορούμενος χρησιμοποίησε, φαίνεται από τα παραδεκτά γεγονότα ότι ο τραυματισμός του θύματος δεν έγινε στα ξαφνικά ή στα καλά καθούμενα αλλά προηγήθηκε περιστατικό όπου ο Κατηγορούμενος αλληλοκτυπήθηκε με το θύμα δύο φορές και μετά που ο τελευταίος του επιτέθηκε και τον γρονθοκόπησε, όταν ο κατηγορούμενος όπως αναγκάζομαι να επαναλάβω δεν ήταν σε μία υγιή ψυχική κατάσταση και βεβαίως δεν είχε καθαρή σκέψη ενόψει των γεγονότων που προηγήθηκαν. Τονίζω το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος ενώ κρατούσε το μαχαίρι εντούτοις δεν το χρησιμοποίησε ούτε κατά την έντονη συζήτηση που είχε με το θύμα καθώς και τη μητέρα του θύματος αλλά ούτε κατά την έντονη συζήτηση που είχε το θύμα (όταν τους χώρισε ο φίλος του θύματος) καθώς και με την μητέρα του θύματος. Ο Κατηγορούμενος (βλ. τα παραδεκτά γεγονότα) επίσης δεν χρησιμοποίησε το μαχαίρι ούτε όταν έβλεπε το θύμα να τρέχει προς το μέρος του φανερά για να του επιτεθεί (την τελευταία φορά). Δεν χτύπησε το θύμα πρώτος αλλά μετά που το θύμα τον κτύπησε με γροθιά στο πρόσωπο. Ήταν αδιαμφισβήτητα κάτι στιγμιαίο και μία αυτόματη αντίδραση (καταδικαστέα μεν) αλλά υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις» (βλ. σελ. 16 και 17 της αγόρευσης). Περαιτέρω στην αγόρευση της υπεράσπισης τίθενται ως κύρια ελαφρυντικά η μεταμέλεια με έμφαση στο γεγονός ότι του προκλήθηκε ιδιαίτερη θλίψη και έντονη φόρτιση για το κακό που προκάλεσε στο παιδικό του φίλο, κάτι που φαίνεται κυρίως από τις δηλώσεις του δράστη, αμέσως μετά το γεγονός στη σκηνή διά της έκφρασης συγνώμης προς το θύμα, η παραδοχή του, η συναισθηματική φόρτιση και το νεαρό της ηλικίας (σελ. 19 κ.ε.). Επίσης ο κ. Χαραλάμπους για κάθε πτυχή των θέσεων του προσκόμισε σχετική νομολογία. Πρωταρχικό στοιχείο που θα μας απασχολήσει στην κρινόμενη περίπτωση είναι η ιατρική κατάσταση του κατηγορούμενου αφού προσδιορίζει κατά πολύ όχι μόνο τον δράστη αλλά και ενδεχομένως ρίχνει φως και στη συμπεριφορά του ως προς τα γεγονότα της υπόθεσης υπό το πρίσμα της σχετικής εισήγησης της υπεράσπισης ως είμαστε υποχρεωμένοι να την εξετάσουμε. Γι' αυτό κρίνουμε σκόπιμο να αναφερθούμε εν εκτάσει στα ιατρικά πιστοποιητικά που η υπεράσπιση προσκόμισε αλλά και σχολίασε ενώπιον μας ο ευπαίδευτος συνήγορος. Πρόκειται για τα κάτωθι Τεκμήρια: Τ.Β

(1)Ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 20/4/2005 παιδοψυχίατρου Μ. Μπελιβανάκη, της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. Σύμφωνα με την εν λόγω ιατρική βεβαίωση ο Κατηγορούμενος είχε νοσηλευθεί με διάγνωση ψυχωτική διαταραχή από τις 18/10/2004 μέχρι τις 24/12/2004 και αναμενόταν να επιστρέψει για νοσηλεία από 23/4/2005 μέχρι 5/5/2005. ('Όπως ετέθη, ο Κατηγορούμενος, σύμφωνα με την μητέρα του, όντως νοσηλεύτηκε για δεύτερη φορά, αλλά δυστυχώς δεν έγινε κατορθωτό να ληφθεί σχετική ιατρική βεβαίωση). Τ.Β

(2)Αίτημα υπηρεσιών κοινωνικής ευημερίας ημερομηνίας 8/6/2011 για γνωμάτευση αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του Κατηγορούμενου σε σχέση με το αίτημα του για παροχή δημοσίου βοηθήματος. Σύμφωνα με το έντυπο αυτό διαγνώστηκε ότι ο Κατηγορούμενος έπασχε από επιληψία και ψύχωση και δόθηκαν οδηγίες για να αντιμετωπισθεί με αντιεπιληπτικά και αντιψυχωτικά φάρμακα. Τ.Β

(3)Ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 13/3/2012 του Υπουργείου Υγείας, Τμήμα Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Επιβεβαιώνεται ότι ο Κατηγορούμενος μεταξύ 19/2/2011 και 25/2/2011 νοσηλεύτηκε στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας μετά από διάταγμα υποχρεωτικής νοσηλείας λόγω αναφερόμενης επιθετικής συμπεριφοράς, ευερεθιστότητας και παρανοειδούς ετοιμότητας. Τ.Β

(4)Ιατρικό πιστοποιητικό Δρ. Γαλατόπουλου ημερομηνίας 11/3/2013 Ο Δρ. Γαλατόπουλος παρακολουθούσε κατά διαστήματα τον Κατηγορούμενο από το 2003 μέχρι το 2008. Το εύρημα που ο γιατρός διατυπώνει είναι ότι ο Κατηγορούμενος έπασχε από διπολική διαταραχή 1 ή άλλως μανιοκατάθλιψη. Ο κατηγορούμενος επιπρόσθετα από το πιο πάνω είχε ακουστικές ψευδαισθήσεις, παράνοια και παρουσίασε ένα τυπικό υπομανιακό επεισόδιο. Άλλα δεδομένο που συνηγορεί υπέρ αυτής της διάγνωσης είναι το γεγονός ότι ο παππούς του Κατηγορούμενου έπασχε από μείζονα κατάθλιψη, η οποία συνδέεται με την διπολική διαταραχή, η οποία θεωρείται κληρονομική ασθένεια. Η εν λόγω διαταραχή χαρακτηρίζεται από έντονη συναισθηματική αστάθεια, δηλαδή το άτομο παρουσιάζει εναλλαγές μεταξύ κατάθλιψης και μανίας (υπερδιέγερσης). Στην περίπτωση της διπολικής διαταραχής 1, όπως συμβαίνει στον Κατηγορούμενο, κυριαρχούν τα επεισόδια μανίας, δηλαδή το άτομο δεν μπορεί να ελέγξει τα νεύρα του με αποτέλεσμα πολλές φορές να παρουσιάζει επικίνδυνη παρορμητικότητα, επιθετικότητα και έλλειψη αναστολών. Σε αυτή τη κατάσταση η ικανότητα κρίσης του ατόμου είναι μειωμένη. (Σημειώνεται επίσης το γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος δεν ήταν ιδιαίτερα συνεργάσιμος με την θεραπευτική αγωγή). Σύμφωνα με τον Δρ. Γαλατόπουλο το άτομο που πάσχει από τέτοια ασθένεια δεν μπορεί να ελέγξει τις συναισθηματικές του αντιδράσεις, δηλαδή λυπάται έντονα, χαίρεται έντονα, φοβάται έντονα και θυμώνει έντονα. Στην περίπτωση διπολικής διαταραχής 1 το άτομο παρουσιάζει έντονες εναλλαγές μελαγχολίας και υπερδιέγερσης όπου μπορεί να υπάρχουν και ψυχωτικά συμπτώματα όπως παραισθήσεις, έντονη καχυποψία και συγχυσμένες σκέψεις. Η θεραπεία της διπολικής διαταραχής είναι κατά βάση φαρμακευτική ενώ είναι γεγονός ότι ο Κατηγορούμενος κατά τον χρόνο διάπραξης των αδικημάτων επέλεξε να μην ακολουθεί συστηματική φαρμακευτική αγωγή, γεγονός που επιδείνωσε την κατάσταση της υγείας του και προκάλεσε σ' αυτόν υποτροπή. Τ.Β

(5)Ιατρικό πιστοποιητικό Υπουργείου Υγείας, Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας ημερομηνίας 12/3/2013 του Δρ. Χατζηβασίλη, Ψυχίατρου Επιβεβαιώνει ότι ο Κατηγορούμενος πάσχει από διπολική διαταραχή και ότι δυστυχώς πριν την διάπραξη των αδικημάτων δεν ακολουθούσε συστηματική φαρμακευτική αγωγή ούτε επισκεπτόταν ψυχίατρο σε τακτική βάση. Τ.Β

(6)Ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 13/3/2013 Δρ. Νικολαϊδη, Νευρολόγου - Ψυχίατρου Παρακολούθησε τον Κατηγορούμενο μεταξύ Απριλίου και Αυγούστου του 2004 όπου διαπίστωσε μεταξύ άλλων υστριονική συμπεριφορά και εικόνα άτυπου μανιακής εικόνας με ψυχωσικές προσμίξεις στα πλαίσια περισσότερο οργανικού εγκεφαλικού υποστρώματος. Όταν ακολουθούσε την φαρμακευτική του αγωγή η κατάσταση βελτιωνόταν αρκετά αλλά δυστυχώς συχνά την διέκοπτε με καταστροφικές συνέπειες. Τ.Β

(7)Επιστολή Δρ. Δημοσθένους ημερομηνίας 13/3/2013, Παιδοψυχίατρου, του Υπουργείου Υγείας, Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, στην οποία συμπεριλαμβάνονται 2 ιατρικές βεβαιώσεις ημερομηνίας 23/5/2005 και 30/10/2003. Α. Ιατρική βεβαίωση Μ. Μπελιβανάκη, Παιδοψυχίατρου, της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Β. Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερομηνίας 30/10/2003 του Δρ. Δημοσθένους, Παιδοψυχίατρου, των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Λεμεσού. Επιβεβαιώνει ότι από τα 13 του χρόνια ο κατηγορούμενος παρουσίασε μεγάλη επιθετικότητα προς τα μικρότερα δίδυμα αδέλφια του, τα οποία δήλωνε ότι ήθελε να σκοτώσει αλλά και προς τα ζώα (Μάλιστα γίνεται αναφορά σε τέτοιες δύο βάναυσες θανατώσεις ζώων). Παρουσίασε επεισόδια προσήλωσης του βλέμματος, απώλειας επαφής με το περιβάλλον, σαλλόροια και στα τελευταία 3 επεισόδια απώλεια ούρων. Παρουσίασε διαταραχή στη σκέψη (μεταξύ άλλων ιδέες ότι θα τον σκοτώσουν), πλήρη αδυναμία στην προσοχή και συγκέντρωση, διαταραχή στο χώρο, χρόνο, πλαίσιο, βιογραφικό, διαταραγμένη βούληση καθώς και συναίσθημα με έντονη επιθετικότητα. Η κατάσταση του κρίθηκε σοβαρή και ότι έχρηζε ενδονοσοκομειακής νοσηλείας η οποία δυστυχώς δεν υπήρχε αντίστοιχή δομή στην Κύπρο και συνεστήθη μετάβαση του στην Ελλάδα για νοσηλεία με συνοδεία νοσηλευτή (όπως και έγινε βλ. Τεκμ. Β

(1). Τ.Β

(8)Ιατρική ενημέρωση ημερομηνίας 28/3/2013 του Υπουργείου Υγείας, Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας του Τμήματος Φυλακών, του Δρ. Καριόλου, Ψυχιάτρου. Επιβεβαιώνεται ότι ο Κατηγορούμενος τέθηκε υπό ψυχιατρική παρακολούθηση, φαρμακευτική θεραπεία καθώς και ψυχιατρική νοσηλευτική παρακολούθηση από τις 28/11/2012 καθώς και σε διάφορες άλλες ημερομηνίες. Η παρουσία του στις συναντήσεις ήταν αποτέλεσμα δικής του συνειδητής συγκατάθεσης και κατά βάση ήταν και είναι συνεπής στην λήψη της φαρμακευτικής του αγωγής. Παρουσίασε βελτίωση της αρχικής ψυχικής του κατάστασης. Σημειώνεται ότι παρουσιάστηκε ενώπιον μας σχετική επιστημονική βιβλιογραφία για την διπολική διαταραχή (βλ. Τεκ. Β (9-12)). Η εξαιρετική σοβαρότητα του αδικήματος της ανθρωποκτονίας είναι δεδομένη. Αυτή η σοβαρότητα αντικατοπτρίζεται τόσο μέσα από την ανώτατη ποινή που προνοεί ο Νόμος, αυτή δηλαδή της ισόβιας φυλάκισης, όσο και από την ίδια τη φύση του αδικήματος που εμπεριέχει το στοιχείο της αφαίρεσης ανθρώπινης ζωής. Όπως ορθά λέχθηκε και στην υπόθεση Ονησίλλου ν. Δημοκρατίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 551: «Η ανθρώπινη ζωή αποτελεί ύψιστο αγαθό και η αφαίρεση της μέγιστο έγκλημα. Η δέσμευση στην προστασία της ανθρώπινης ζωής επιβάλλει ανάλογο καθήκον για την περιφρούρηση της γεγονός που αντανακλάται στην τιμωρία που επιβάλλεται για εγκληματικές πράξεις που επιφέρουν την απώλεια ανθρώπινης ζωής. Γι' αυτό το λόγο προσδίδεται αποτρεπτικός χαρακτήρας στην τιμωρία φονικής πράξης». Θεωρώντας ότι η αφαίρεση ζωής δεν αποτελεί απλά μια έκφραση αντικοινωνικής συμπεριφοράς αλλά πράξη καταστροφική για το κοινωνικό σύνολο, τα Δικαστήρια επιβάλλουν αυστηρές ποινές, εκτός στις περιπτώσεις που συντρέχουν ειδικές περιστάσεις. Σκοπός είναι βέβαια η προστασία της κοινωνίας και η διασφάλιση της αποτροπής διάπραξης τέτοιου είδους εγκλημάτων. Οι ποινές που επιβάλλονται γι' αυτή τη διάπραξη αδικημάτων από ψυχικά διαταραγμένα άτομα ποικίλουν με δυνατότητα επιβολής και της ποινής των ισοβίων δεσμών. Η επιμέτρηση βέβαια της ποινής γίνεται με βάση τα περιστατικά της υπόθεσης και κριτήρια είναι ο βαθμός ευθύνης του κατηγορουμένου και πόσο επικίνδυνος είναι ή μπορεί να είναι μελλοντικά στη κοινωνία. Πρώτιστο καθήκον των Δικαστηρίων σε τέτοιες υποθέσεις είναι η προστασία του κοινωνικού συνόλου έναντι επικίνδυνων, καθ' έξιν ή ψυχολογικά μη υγειών εγκληματιών. Στην υπόθεση Pernell, Ford, Fowler ν. Δημοκρατίας

(1998)2 ΑΑΔ 417 αναφέρθηκε ότι όπου η ανθρωποκτονία είναι το αποτέλεσμα ηθελημένης παράνομης πράξης, δικαιολογείται η επιβολή πολύχρονης φυλάκισης, μη αποκλειομένης της ποινής των ισοβίων δεσμών, όπως προκύπτει από τις Christos Stylianou Koliandris v. Δημοκρατίας

(1965)2 C.L.R. 72, Georgios Avraam Mouzouris v. Δημοκρατίας

(1986)2 C.L.R. 25. Το Ανώτατο Δικαστήριο, στην υπόθεση Pernell αντικατέστησε ποινή ισόβιας κάθειρξης σε αυτή της ποινής φυλάκισης 25 ετών σε κάθε ένα των καταδικασθέντων για το έγκλημα της ανθρωποκτονίας. Στην υπόθεση Σάββα ν. Δημοκρατίας

(1992)2 ΑΑΔ σελ. 231 αναφέρθησαν τα ακόλουθα: «Η ιερότητα της ζωής και η προστασία της αποτελούν την πρώτη σε ιεράρχηση μέριμνα της κάθε πολιτισμένης κοινωνίας. Η αφαίρεσή της με εγκληματική πρόθεση αποτελεί κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες σοβαρό έγκλημα. Στον καθορισμό της εγκληματικότητας του δράστη λαμβάνονται σοβαρά υπόψη ο σχεδιασμός και ο βαθμός αδιαφορίας για την ανθρώπινη ύπαρξη». Μεταφέρουμε εδώ ενδεικτικά ποινές που επεβλήθησαν σε παρόμοιας φύσεως υποθέσεις. Στην Aristidou v. The Republic

(1967)2 C.L.R. 43, ο κατηγορούμενος καταδικάστηκε για κατηγορία φόνου εκ προμελέτης. Το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση και καταδίκασε τον κατηγορούμενο σε κατηγορία ανθρωποκτονίας. Συνεπεία της εγκληματικής πράξης του κατηγορούμενου απώλεσαν τη ζωή τους δύο πρόσωπα και το Εφετείο επέβαλε στον κατηγορούμενο ποινή φυλάκισης 25 ετών. Στην Τσιάκκα ν. Αστυνομίας

(1997)2 Α.Α.Δ. σελ. 349, ο κατηγορούμενος ο οποίος βρέθηκε ένοχος στην κατηγορία ανθρωποκτονίας εισήλθε στην οικία του θύματος παράνομα κατά την απουσία του συζύγου της, προχώρησε στο υπνοδωμάτιο του θύματος με επιθετικές διαθέσεις αρνούμενος να αποστεί από τους σκοπούς του και τις προτροπές της ανυπεράσπιστης γυναίκας. Απόσπασε μαχαίρι που κρατούσε η γυναίκα για εκφοβισμό του και εν συνεχεία την έπληξε με αυτό που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο της. Ο κατηγορούμενος ηλικίας 20 ετών καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 15 ετών που επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο. Περαιτέρω, στη κρινόμενη περίπτωση το Δικαστήριο πρέπει να εξισορροπήσει, εκτός των άλλων στοιχείων, δύο εκ πρώτης όψεως αντιφατικούς παράγοντες. Αφενός μεν την προβαλλόμενη μειωμένη ευθύνη του κατηγορούμενου ενόψει της ψυχιατρικής του κατάστασης και αφετέρου το βαθμό επικινδυνότητας του. Είναι ανάγκη να στραφούμε στην ψυχιατρική εκτίμηση της κατάστασης του κατηγορούμενου όπως διαφαίνεται από τα ιατρικά πιστοποιητικά που κατατέθηκαν από την υπεράσπιση. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για άτομο με διαταραγμένο ψυχισμό - ψυχωτική διαταραχή ως προσδιορίζεται στα εν λόγω πιστοποιητικά γι' αυτό και είναι έντονος ο προβληματισμός μας για τους δύο πυλώνες που πρέπει το Δικαστήριο να διαφυλάξει στο έργο του, για προστασία του κοινωνικού συνόλου και για εξατομίκευση της ποινής στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του δράστη. Στρεφόμαστε για καθοδήγηση στη σχετική νομολογία σε σχέση με άτομα με διαταραγμένο ψυχισμό ή και σοβαρότερες ψυχωτικές διαταραχές. Στην υπόθεση Λεμή ν. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 340 ο δράστης με ψυχιατρικό ιστορικό σκότωσε την μητέρα του. Έπασχε κατά την τέλεση του εγκλήματος από αρνητισμό, σύγχυση στις σκέψεις του, συναισθηματική απάθεια, ιδέες καταδίωξης παρανοϊκού τύπου. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικυρώνοντας την ποινή των 8 χρόνων φυλάκισης που επέβαλε το Κακουργιοδικείο ανάφερε τα εξής: «Τα ευρήματα του Κακουργιοδικείου, τα οποία είναι πλήρως δικαιολογημένα από την ενώπιον του μαρτυρία, είναι πως, (α) ο βαθμός ευθύνης του εφεσείοντα κατά το χρόνο διάπραξης του εγκλήματος ήταν πάρα πολύ μειωμένος αλλά όχι αμελητέος ή μηδαμινός, (β) παρά την αισθητή καλυτέρευση της κατάστασης του εφεσείοντα, είναι αναγκαίο όπως ο εφεσείων συνεχίσει να βρίσκεται υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση και θεραπεία, και (γ) απορρίπτοντας την εισήγηση πως ο εφεσείων έπαυσε να είναι επικίνδυνος, δέχεται πως ο χρόνος που χρειάζεται για να μην είναι επικίνδυνος στην κοινωνία είναι απρόβλεπτος σε άτομα που πάσχουν από ψυχιατρικές διαταραχές, όπως ο εφεσείων. Είμαστε της γνώμης πως το Κακουργιοδικείο κατά την επιμέτρηση της ποινής έλαβε υπόψη του στο πλαίσιο της Κυπριακής Νομοθεσίας, όλα εκείνα τα συστατικά στοιχεία τα οποία έπρεπε να εκτιμήσει, όπως αναφέρονται πιο πάνω, δηλαδή, το βαθμό ευθύνης του εφεσείοντα κατά τη διάπραξη του αδικήματος, το πόσο επικίνδυνος είναι εις το κοινό, το πότε προβλέπεται να παύσει να είναι επικίνδυνος, την προστασία του κοινού, τη φύση του αδικήματος και τη σοβαρότητα του, και επέβαλε την ποινή φυλάκισης των 8 χρόνων». Στην υπόθεση Πεπέκκου ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 203/10, ημερ. 22/2/12 το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε ποινή 9 χρόνων φυλάκισης για ανθρωποκτονία από τον εφεσείοντα ενός τουρίστα - ποδηλάτη που απλώς βρέθηκε μπροστά του και ο ίδιος ο οποίος έπασχε από ψυχικά προβλήματα «πίστεψε» ότι ήταν κατάσκοπος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, παραθέτοντας μέρος της απόφασης του Κακουργιοδικείου, επικροτεί πλήρως τα συμπεράσματα αλλά και την επιβληθείσα ποινή ως εξής: «Στην παρούσα υπόθεση, τα γεγονότα καταδεικνύουν ότι ο κατηγορούμενος επέφερε το θάνατο του ποδηλάτη συνεπεία της σύγκρουσης του οχήματος του με το ποδήλατο που οδηγούσε αμέριμνο το θύμα. Ο κατηγορούμενος διαμόρφωσε την πρόθεση να κτυπήσει το εν λόγω πρόσωπο ορμώμενος από την απέχθεια του έναντι του θύματος στη βάση της ιδιότητας που ο ίδιος του απέδωσε, πρόθεση την οποία υλοποίησε. Ασφαλώς η ιδιότητα του κατασκόπου που ο κατηγορούμενος απέδωσε στο θύμα ήταν μέρος του παραληρήματος του, αποτέλεσμα της ψυχικής του κατάστασης. Αυτό όμως δεν εξουδετερώνει την φύση της πράξης του κατηγορουμένου, που είναι βάναυση και αποτρόπαια, εφόσον είχε ως αποτέλεσμα την αφαίρεση μιας ανθρώπινης ζωής με βίαιο και απαράδεκτο τρόπο. Είναι πράγματι λυπηρό που ένας νεαρός άνδρας, η προοπτική του οποίου φαινόταν να προδιαγράφεται ευοίωνη από την όλη του δραστηριότητα όπως έχει εκτεθεί από το συνήγορο υπεράσπισης, οδηγήθηκε σε τέτοια εγκληματική συμπεριφορά υπό το κράτος της ψυχικής του κατάστασης, η οποία παρέμεινε ανεξέλεγκτη λόγω της αυτόβουλης του παράλειψης να λαμβάνει τη φαρμακευτική αγωγή που του είχε χορηγηθεί. Είναι επίσης λυπηρό που δεν έγινε κατορθωτή η εκτέλεση του εντάλματος σύλληψης για υποχρεωτική ψυχιατρική εξέταση του κατηγορούμενου, που ενδεχομένως να απέτρεπε τα γεγονότα, όμως αυτό δεν μπορεί να έχει ουσιαστική επίδραση στην ποινή που θα πρέπει να επιβληθεί». Και το Ανώτατο Δικαστήριο καταλήγει ως εξής: «Δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι με τις ενέργειες του εφεσείοντα ένας συνάνθρωπος μας έχασε τη ζωή του με αυτό τον απαράδεκτο τρόπο, έστω και αν υπήρξε ψυχική πάθηση όπως, περιγράφεται πιο πάνω, θεωρούμε ότι η επιβληθείσα ποινή με κανένα τρόπο δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως υπερβολική και θεωρούμε ότι το Κακουργιοδικείο έλαβε επαρκώς υπόψη τη ψυχική κατάσταση στην οποία βρισκόταν ο εφεσείων και ανέλυσε σε έκταση τις προσωπικές του συνθήκες συνεκτιμώντας τις κατά την επιβολή της ποινής. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω η έφεση και για την ποινή απορρίπτεται». Στην υπόθεση Παναγή ν. Δημοκρατίας

(1997)2 Α.Α.Δ. 445 επικυρώθηκε επιβολή ποινής φυλάκισης 12 χρόνων στον εφεσείοντα, άτομο με παρανοϊκή σχιζοφρένεια, τρόφιμος Ψυχιατρείου Αθαλάσσας για στραγγαλισμούς άλλων δύο τροφίμων. Γίνονται σχόλια και ως προς την προηγούμενη υπόθεση Λεμή ως εξής: «Ήταν ο βασικός ισχυρισμός του κ. Σταματάρη πως η υπόθεση Λεμή (ανωτέρω) στην οποία για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας, επικυρώθηκε ποινή φυλάκισης οκτώ ετών, παρέχει το μέτρο και δεν εδικαιολογείτο παρέκκλιση. Η ποινή στην πιο πάνω υπόθεση, όπως άλλωστε σε κάθε υπόθεση, επιμετρήθηκε με αναφορά στα περιστατικά της και, όπως παρατηρήθηκε, "με βάση αυτά τα κριτήρια (το βαθμό ευθύνης του εφεσείοντα και το πόσο επικίνδυνος μπορεί να είναι στην κοινωνία και για πόση χρονική περίοδο), μπορούν να επιβληθούν ποινές από Διάταγμα Κηδεμονίας μέχρι ισοβίων δεσμών". Και το Κακουργιοδικείο παρέπεμψε και σε σειρά άλλων υποθέσεων στις οποίες, επίσης για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας, που διαπράχθηκε από ψυχικά διαταραγμένους ανθρώπους, επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης από 10 ετών μέχρι 20 ετών. (Βλ. Pantelis v. Republic

(1969)2 C.L.R. 92, Kyprianou v. Republic

(1971)2 C.L.R. 158, Kentas v. Republic

(1971)2 C.L.R. 305). Αναφορά μπορεί να γίνει και στην υπόθεση Kyriacos Philippou v. Republic

(1983)2 C.L.R. 245 στην οποία επικυρώθηκε ποινή φυλάκισης 15 ετών παρά το γεγονός ότι ο εφεσείων έπασχε διανοητικά. Αφού λήφθηκε υπόψη πως το έγκλημα διαπράχθηκε εν ψυχρώ, με σχέδιο. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε ότι ορθά αναγνωρίστηκε πως ο εφεσείων είχε μειωμένη ευθύνη και συνυπολογίστηκε πως δε βαρυνόταν με προηγούμενες καταδίκες και πως, τελικά, ομολόγησε την ενοχή του. Είναι όμως ιδιαίτερα επικίνδυνος και χρειάζεται ψυχιατρική βοήθεια για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα. Το Κακουργιοδικείο καθοδηγήθηκε ορθά ως προς τις αρχές που έστρεψε την προσοχή του προς κάθε σχετικό παράγοντα». Στην υπόθεση Νικολάου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 309, ο δράστης ήταν βαριά ψυχικά διαταραγμένο άτομο που έπασχε, κατά την τέλεση του εγκλήματος, από ενεργό ψυχοπαθολογία ψυχωσικού τύπου. Είχε παραληρητικές ιδέες, ακουστικές ψευδαισθήσεις και ήταν άτομο άκρως επικίνδυνο το οποίο έχρηζε άμεσης εισαγωγής στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας. Το θύμα ήταν ένα 11χρονο παιδί που απλώς έτυχε να βρεθεί μπροστά στον δράστη στην αποβάθρα του παλαιού λιμανιού Λεμεσού. Η ποινή φυλάκισης 14 ετών επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο. Καταγράφουμε επίσης ως σημαντική την υπόθεση Pantelis v. The Republic

(1969)2 C.L.R. 92 στην οποία το Ανώτατο Δικαστήριο επικυρώνοντας τον υψηλό δείκτη επικινδυνότητας του δράστη που έπασχε από παράνοια και σκότωσε άνευ λόγου ένα άτομο που το συνέδεσε με το θέμα απιστίας της γυναίκας του αντικατέστησε την ποινή ισόβιας κάθειρξης που επέβαλε το Κακουργιοδικείο σε 20 χρόνια φυλάκιση σημειώνοντας και τα ακόλουθα: «All we can say now, is that the appellant is a dangerous person; in view of his conviction (which cannot now by disturbed) a dangerous criminal. Dangerous to himself; dangerous to his family, especially his wife; and dangerous to the community, as this case shows. Unfortunate as that may be, he must be treated accordingly. And in view of all the possibilities arising in his case, the appropriate sentence to fit the crime and the criminal before us is, we think, twenty years imprisonment). Εκεί που παρατηρείται μεγάλη άνοδος των ποινών σε σχέση με αδικήματα ανθρωποκτονίας με δράστες διαταραγμένα άτομα είναι στην υπόθεση Αρέστη ν. Δημοκρατίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 613. Στην υπόθεση αυτή ο εφεσείων είχε παραδεχθεί ενοχή σε δύο κατηγορίες ανθρωποκτονίας και σε μια κατηγορία για απόπειρα ανθρωποκτονίας, επικυρώθηκε από το Εφετείο συντρέχουσα ποινή φυλάκισης 28 ετών που είχε επιβληθεί για κάθε κατηγορία ανθρωποκτονίας ενώ μειώθηκε από τα 18 χρόνια στα 8 χρόνια η ποινή για το αδίκημα της απόπειρας ανθρωποκτονίας. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο είχε λάβει υπόψη του τις ψυχωτικές διαταραχές παραληρηματικού τύπου του κατηγορούμενου, το γεγονός ότι χωρίς κανένα λόγο, αιτία ή κίνητρο πυροβόλησε τα δύο θύματα καθώς και το ότι μέχρι την ημέρα της καταδίκης του δεν εξέφρασε μετάνοια. Έλαβε επίσης υπόψη του στο καθορισμό του ύψους της ποινής το γεγονός που εξάγεται από τις ιατρικές βεβαιώσεις αλλά και τις συνθήκες διάπραξης των αδικημάτων ότι ο κατηγορούμενος ήταν πρόσωπο επικίνδυνο λόγω των ψυχωτικών προβλημάτων από τα οποία υποφέρει. Το Εφετείο θεωρώντας ορθή την κρίση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου και επισημαίνοντας ότι ο εφεσείων πριν τη διάπραξη των αδικημάτων δεν είχε ζητήσει ψυχιατρική βοήθεια ούτε και αντιλαμβάνετο την ψυχική του διαταραχή ανέφερε τα εξής: «Σε περιπτώσεις επιβολής ποινής σε άτομα που έχουν διαταραγμένη προσωπικότητα, τα Δικαστήρια ακολουθώντας τις αρχές που διατυπώθηκαν στην αγγλική υπόθεση R. v. Chambers

(1983)Crim. L.R. 688, προσπαθούν να καθορίσουν το βαθμό ευθύνης του αδικοπραγούντος, το πόσο επικίνδυνος μπορεί να είναι στην κοινωνία και για πόση χρονική περίοδο μπορεί να είναι επικίνδυνος. Με βάση τα κριτήρια αυτά το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να διαμορφώσει την ποινή του, επιβάλλοντας από διάταγμα κηδεμονίας μέχρι διά βίου φυλάκιση. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές έχουν υιοθετηθεί και από τη δική μας νομολογία (βλ. Λεμής ν. Δημοκρατία

(1989)2 Α.Α.Δ. 340).» Χρήσιμη κατεύθυνση δίνει και το ακόλουθο απόσπασμα στην σελ. 622 από την ίδια υπόθεση που αφορά προηγούμενες ποινές σε υποθέσεις που αφορούν δράστες με διαταραγμένη προσωπικότητα: «Όλες οι υποθέσεις στις οποίες έκανε αναφορά ο συνήγορος του Εφεσείοντος, έχουν τη δική τους ιδιαιτερότητα και δεν είναι καθόλου εύκολη η σύγκριση. Στην υπόθεση Λεμής ν. Δημοκρατίας, ανωτέρω, στην οποία ο κατηγορούμενος σκότωσε τη μητέρα του, διαπιστώθηκε «αισθητή καλυτέρευση της κατάστασης του», γεγονός που φαίνεται να επέδρασε ουσιωδώς στον καθορισμό του ύψους της ποινής. Ούτε οι υποθέσεις Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Αυξεντίου, ανωτέρω και Ford κ.α. ν. Δημοκρατίας, ανωτέρω, κατά την άποψή μας είναι συγκρίσιμες, αφού εκεί οι κατηγορούμενοι δεν αντιμετώπιζαν ψυχολογικά προβλήματα και επομένως δεν υπήρχαν τα ίδια διλήμματα όπως εδώ. Εν πάση περιπτώσει, στη Ford, το Εφετείο ανέφερε ότι στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται επιτακτική ανάγκη για προστασία της κοινωνίας, όπως στην παρούσα, τότε το δικαστήριο δικαιολογείται να κινηθεί προς το ανώτατο όριο ποινής που είναι η διά βίου φυλάκιση. Στην προκειμένη περίπτωση το Κακουργιοδικείο, αφού συνυπολόγισε τα πιο πάνω κριτήρια ευθύνης και επικινδυνότητας σε συνάρτηση με τα υπόλοιπα ελαφρυντικά, τα οποία όμως είχαν μειωμένη σημασία ενόψει της σοβαρότητας των αδικημάτων, καθόρισε το ύψος της ποινής στα 28 χρόνια για την κάθε κατηγορία ανθρωποκτονίας. Η ποινή που επιβλήθηκε φαίνεται να είναι από τις αυστηρότερες που έχουν επιβληθεί. Ενδεχομένως εμείς να επιλέγαμε ελαφρώς μικρότερη ποινή φυλάκισης για τις δύο κατηγορίες ανθρωποκτονίας. Όμως υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης και ιδιαίτερα της διαπιστωθείσας επικινδυνότητας του Εφεσείοντος, η ποινή δεν μπορεί να θεωρηθεί ως έκδηλα υπερβολική. Ο Εφεσείων με τον τρόπο που εκτέλεσε εν ψυχρώ δύο συνανθρώπους του, επιδεικνύοντας παντελή αδιαφορία για τη ζωή τους, λόγω των ψυχολογικών διαταραχών που αντιμετώπιζε, είναι άτομο ιδιαίτερα επικίνδυνο με αποτέλεσμα ο εγκλεισμός του στη φυλακή για μεγάλο χρονικό διάστημα να είναι απαραίτητος για την προστασία της κοινωνίας». Το Ανώτατο Δικαστήριο στη πιο πάνω υπόθεση εξέφρασε την αγωνία του για την ανεπάρκεια των μέσων που παρέχονται στην αντιμετώπιση δραστών με ψυχιατρικά προβλήματα ως εξής: «Προτού εγκαταλείψουμε το θέμα, θα θέλαμε να σημειώσουμε ότι τα δικαστήρια επανειλημμένως διαπίστωσαν την ανεπάρκεια της νομοθεσίας ως προς τα μέσα που παρέχονται στο δικαστήριο για το χειρισμό ατόμων με ψυχικά προβλήματα. Ως αποτέλεσμα της έλλειψης αυτής, τα δικαστήρια αρκούνται να λαμβάνουν υπόψη τις ψυχικές διαταραχές ατόμων ψυχικά ασθενών ως παράγοντα στην επιμέτρηση της ποινής ενώ θα μπορούσαν να είχαν, όπως έχουν τα δικαστήρια άλλων χωρών, την ευχέρεια να εκδώσουν διάταγμα κράτησης σε νοσοκομείο. Το 1989 το Εφετείο στην υπόθεση Λεμής ν. Δημοκρατίας, ανωτέρω, ανέφερε τα εξής:- «Πριν καταλήξουμε, θέλουμε να επισημάνουμε ότι η μεταχείριση παραβατών με ψυχολογικά προβλήματα ή διαταραγμένη προσωπικότητα, πρέπει και στην Κύπρο να απασχολήσει τις αρχές προς το σκοπό διεύρυνσης των μέσων τα οποία παρέχονται στο Ποινικό Δικαστήριο για την τιμωρία και αναμόρφωση των παραβατών.» Δυστυχώς, σημειώνουμε, ότι η κατάσταση παραμένει ουσιαστικά η ίδια μέχρι και σήμερα. Στρεφόμενοι στα γεγονότα της παρούσης υπόθεσης παρατηρούμε ότι είναι επιβαρυντικά για τον κατηγορούμενο, ο οποίος δεν αρκέστηκε σε μια λογομαχία που ο ίδιος άρχισε και μια συμπλοκή που ο ίδιος είχε δεσπόζοντα ρόλο στην έναρξη και συνέχιση της. Μετά από τους διαπληκτισμούς με το θύμα και την πρώτη συμπλοκή, πήγε προς το σπίτι του με την απειλή ότι θα έφερνε κυνηγετικό να τους σκοτώσει όλους. Και επέστρεψε έξω από την κατοικία του θύματος σ' ένα λεπτό μεταφέροντας ένα στρατιωτικού τύπου μαχαίρι με λεπίδα 20 εκ. Ακολούθως ήρθε σε αντιπαράθεση με την μητέρα του θύματος η οποία φώναζε και τoν έσπρωχνε για να φύγει. Ο κατηγορούμενος αντιδρώντας την κτύπησε στο στήθος και βρίζοντας προκάλεσε το θύμα να την προστατέψει οπότε και το θύμα τον κτύπησε με γροθιά στο πρόσωπο. Αμέσως ο κατηγορούμενος κτύπησε το θύμα με το μαχαίρι που κρατούσε στο δεξί του χέρι και το κάρφωσε στην αριστερή πλάγια θωρακική χώρα μεταξύ 5ης και 6ης πλευράς. Το θύμα έπεσε αναίσθητο και ο κατηγορούμενος τράβηξε το μαχαίρι από το σώμα του και τράπηκε σε φυγή με το αυτοκίνητο του. Χωρίς σοβαρή αιτία ο κατηγορούμενος αφαίρεσε μια ανθρώπινη ζωή, ενός νεαρού ατόμου, ο οποίος μάλιστα ήταν και φίλος του. ΄Αφησε μια λογομαχία και μια συμπλοκή να πάρουν την διάσταση της ανθρωποκτονίας, από δίκη του υπαιτιότητα. Δεν συμφωνούμε με τον ευπαίδευτο συνήγορο υπεράσπισης ότι τα περιστατικά της υπόθεσης αυτής στοιχειοθετούν πρόκληση, αν και μπορούμε να δεχθούμε τον υποκειμενικό τρόπο που ο κατηγορούμενος εισέπραξε τα γεγονότα στα πλαίσια του άρρωστου ψυχισμού του. Ο ευπαίδευτος συνήγορος υπεράσπισης επιχείρησε να επιρρίψει ουσιαστικά ευθύνη στην πλευρά του θύματος και της μητέρας του θύματος ή του φίλου του θύματος αλλά και όλων των παρευρισκομένων στο ότι δεν έπραξαν διαφορετικά από ότι έπραξαν ουσιαστικά εισηγούμενος ότι όφειλαν να τον καθησυχάσουν με τον τρόπο τους έτσι ώστε να αποφύγουν την επιθετική του συμπεριφορά. Ο κ. Χαραλάμπους εισηγήθηκε ακόμη ότι θα μπορούσαν να τον αποφύγουν μπαίνοντας στην κατοικία τους και καλώντας την αστυνομία. Στη βάση των γεγονότων που εξελίχθηκαν δεν μπορούμε να συμμεριστούμε την άποψη του ευπαίδευτου συνήγορου υπεράσπισης αποδίδοντας ουσιαστικά όπως εισηγείται συντρέχουσα ευθύνη σε όλους τους παρευρισκομένους για τον τρόπο δράσης του κατηγορούμενου. Θα ήταν υπερβολικό να αποδώσουμε τέτοια υποχρέωση σε οποιοδήποτε ως προς τον τρόπο χειρισμού ενός ατόμου που έπασχε ψυχιατρικά. Το θέμα παραμένει να κριθεί στα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης όπως εξελίχθηκαν την επίδικη ημερομηνία. Δεν θα ήταν λογικό να δώσουμε ιδιαίτερη βαρύτητα στη γνώση και το εύρος της γνώσης των εμπλεκομένων ή παρευρισκομένων για την υφή, το περιεχόμενο και την φύση των ψυχιατρικών προβλημάτων του κατηγορούμενου καθώς και στην γνώση πώς να μεταχειριστούν «ένα μαινόμενο ταύρο» όπως περιγράφηκε ο κατηγορούμενος στο σκηνικό των δρώμενων. Η παράλειψη εν πάση περιπτώσει των ατόμων που αναφέρθηκαν να τον καθησυχάσουν υπό καμιά νομική αρχή δεν συνιστά πρόκληση. Αλλά και το κυριότερο δεν μπορούμε να δεχθούμε ότι η γροθιά εκ μέρους του θύματος στην αλυσίδα των γεγονότων που προηγήθηκαν συνιστούσε πρόκληση. Η ενέργεια δεν μπορεί να απομονωθεί. Ακριβώς πρέπει να έχουμε υπόψη όλη την αλληλουχία των γεγονότων από την στιγμή της εμφάνισης του κατηγορουμένου στο σκηνικό που έλαβε χώρα στις 19.11.12 όταν αρχίζει να ρωτά επίμονα το θύμα και τον φίλο του γιατί βρίσκονταν σε ένα χώρο που δεν ήταν καν δικός του και είχαν κάθε δικαίωμα να ευρίσκονται. Προκύπτει σαφώς ότι η λογομαχία είχε ως αιτία τον κατηγορούμενο. Η συμπλοκή δε που ακολούθησε δεν μπορεί να απομονωθεί από τις πρώτες ενέργειες του κατηγορούμενου. Περαιτέρω αφού η πρώτη συμπλοκή έλαβε τέλος ο κατηγορούμενος απομακρύνθηκε μόνο για το σκοπό της επανεμφάνισης του φέροντας πλέον το επίδικο μαχαίρι. Το κομβικό σημείο των γεγονότων είναι η αποχώρηση και η επάνοδος του με μαχαίρι. Δεν αγνοούμε βέβαια ότι ακολουθεί πρώτα έντονη συζήτηση μεταξύ του κατηγορουμένου και άλλων παρευρισκομένων ειδικότερα δε της μητέρας του θύματος η οποία άρχισε να τον σπρώχνει και να τον καλεί να φύγει από το μέρος, ενέργεια που λογικά εκλαμβάνεται ως μέρος αποφυγής περαιτέρω διαπληκτισμών. Αντ' αυτού ο κατηγορούμενος αντέδρασε σπρώχνοντας την και κτυπώντας την στο στήθος. Στη βάση αυτού δε του γεγονότος κάλεσε το θύμα με βρισιά μάλιστα να προστατεύσει την μητέρα του. Τότε ήταν που το θύμα γρονθοκόπησε τον κατηγορούμενο. Με κανένα λοιπόν τρόπο δεν μπορεί η γροθιά να θεωρηθεί πρόκληση. Ακολουθεί το θανάσιμο κτύπημα του κατηγορούμενου με το μαχαίρι στο θύμα. Όπως έχουμε όμως ήδη πει παρότι δεν θεωρούμε προκλητική την ενέργεια του θύματος ή της μητέρας του θύματος μπορούμε να αντιληφθούμε ότι ο προβληματικός ψυχισμός του κατηγορούμενου όπως περιγράφεται στα ιατρικά πιστοποιητικά επέδρασε με τρόπο ώστε να περιοριστεί η δυνατότητα αυτοελέγχου. Ως απόρροια αυτής της διαπίστωσης είναι επιτρεπτό το συμπέρασμα του μειωμένου βαθμού ευθύνης του κατηγορούμενου, ως έχει εξηγηθεί στη πιο πάνω νομολογία, αφού η διπολική διαταραχή 1 από την οποία έπασχε ο κατηγορούμενος έχει ως κυρίαρχα στοιχεία τα επεισόδια μανίας με μη ικανοποιητικό έλεγχο του ατόμου το οποίο πολλές φορές παρουσιάζει επικίνδυνη παρορμητικότητα, επιθετικότητα και έλλειψη αναστολών (βλ. ιδιαίτερα το Τεκμήριο Β

(4)). Παράλληλα, έχει αρνητική σημασία και το τονίζουμε ότι ο κατηγορούμενος παραλείπει τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής και θεραπείας όπως διαπιστώνεται από τους γιατρούς του σε διάφορες φάσεις της ζωής του αλλά και κατά τον ουσιώδη για τα αδικήματα χρόνο. Η σημασία του γεγονότος αυτού τονίζεται στην υπόθεση Πεπέκκου ν. Δημοκρατίας ως άνω, όπου παρατηρείται ότι ο κατηγορούμενος οδηγήθηκε σε εγκληματική συμπεριφορά υπό το κράτος ψυχικής κατάστασης η οποία παρέμεινε ανεξέλεγκτη λόγω της αυτόβουλης του παράλειψης να λαμβάνει την φαρμακευτική αγωγή που του είχε χορηγηθεί (βλ. απόσπασμα στην σελ. 17 της απόφασης μας). Στη βάση αυτών των διαπιστώσεων ερχόμαστε να εξετάσουμε τον δεύτερο βασικό πυλώνα που είναι σχετικός αναφορικά με την επιβολή ποινής σε άτομα με άρρωστο ψυχισμό δηλαδή την επικινδυνότητα του δράστη όπως επίσης εξηγείται στην προαναφερθείσα νομολογία. Αυτό το έργο είναι ιδιαίτερα δύσκολο αφού είναι a priori μη απόλυτα προβλέψιμη η εξέλιξη της κατάστασης της υγείας ενός τέτοιου ατόμου όμως εξίσου είναι ένα έργο αναγκαίο όσον αφορά την προστασία του κοινωνικού συνόλου (βλ. όπως το θέμα καθορίστηκε και αναλύθηκε στη κλασσική αγγλική υπόθεση R. v. Chambers ως πιο πάνω). Ως προς την εξέταση της επικινδυνότητας του δράστη, κρίνουμε ως την λιγότερο ριψοκίνδυνη πορεία, να το πράξουμε επανεξετάζοντας και επαναξιολογώντας την ίδια την ιατρική του κατάσταση, την αφετηρία και εξέλιξη της από την παιδική του ηλικία μέχρι σήμερα πάντα έχοντας κατά νου και τα περιστατικά της κρινόμενης υπόθεσης. Κάνοντας λοιπόν μια ιστορική και στο περιεχόμενο της αναδρομή στην ιατρική απεικόνιση της κατάστασης του κατηγορουμένου, παρατηρούμε ότι η παλινδρόμηση της θεραπευτικής του αγωγής ενόψει της παράλειψης του να ακολουθεί τις ιατρικές συμβουλές είναι δυστυχώς στοιχείο σύνηθες και επανερχόμενο. Στοιχείο που μας ανησυχεί ιδιαίτερα και μας προβληματίζει. Στη συντριπτική πλειονότητα των θεραπόντων ιατρών γίνεται ακριβώς επισήμανση αυτής της συχνής διακοπής της αγωγής του «με καταστροφικές συνέπειες». Αν και υπήρξε αποδέκτης κάθε βοήθειας από το κράτος αφού και μέχρι δύο φορές εστάλη για πολυήμερες θεραπείες σε ειδικό νοσηλευτήριο στην Αθήνα και κατά διαστήματα στην Κύπρο, φαίνεται να αποτελεί επαναλαμβανόμενο γεγονός η αυτόβουλη διακοπή της θεραπείας του. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που ο γιατρός Γαλατόπουλος παρατηρεί ότι δηλαδή ο κατηγορούμενος δεν ήταν καθόλου συνεπής με τα φάρμακα του. Το ίδιο παρατηρεί και ο γιατρός Νικολαϊδης κατά τα έτη 2003-2006 (βλ. Τ.Β

(4)και

(6)) αλλά και μεταγενέστερα (τα έτη 2010 και 2011) όπως διαπιστώνεται από άλλους γιατρούς (βλ. Τ.Β

(5)και αλλού). Στη τελευταία ψυχιατρική εκτίμηση που διαθέτουμε του ψυχιάτρου Καριόλου των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας στο Τμήμα Φυλακών, ημερ. 28/3/13 ο γιατρός παρατηρεί βελτίωση σε σχέση με την αρχική ψυχική του κατάσταση καθώς και την οικειοθελή συνεργασία του στην οποία η υπεράσπιση έδωσε βαρύτητα. Παρατηρούμε βέβαια ότι ο γιατρός αναίτια, κατά την κρίση μας, δεν προχωρεί σε μια κατά το δυνατόν εκτίμηση επικινδυνότητας του, ένα έργο που αφήνεται στα χέρια μας στη βάση του υπάρχοντος υλικού, αφού δεν υπάρχει διαθέσιμος ειδικός δικανικός πραγματογνώμων για να προβεί σ' αυτό το έργο (όπως εισηγείται ο γιατρός Καριόλου). Άλλωστε στη κρινόμενη περίπτωση η ίδια η πορεία του κατηγορούμενου αποτυπώνεται επαρκώς στα ιατρικά πιστοποιητικά ώστε να έχουμε στη πράξη τη δυνατότητα να προβούμε στη σχετική αξιολόγηση. Για την αμέσως πιο σχετικά πρόσφατη του εικόνα ως προς το συμβάν διαπιστώνουμε ότι κατά το Φεβράρη του έτους 2011 νοσηλεύεται με διάταγμα υποχρεωτικής νοσηλείας «λόγω αναφερόμενης επιθετικής συμπεριφοράς, ευερεθιστότητας και παρανοειδούς ετοιμότητας». Δίδονται οδηγίες για συνέχιση της παρακολούθησης του κάτι που δεν φαίνεται να γίνεται μετά, τουλάχιστον σε συστηματική βάση, όπως προκύπτει καθ' ολοκληρία από τα ιατρικά πιστοποιητικά. Μπορούμε να δούμε κάποια βελτίωση της υγείας του λόγω της συνέπειας στη λήψη φαρμάκων - μόνον τώρα - μετά το συμβάν, στα πλαίσια της κράτησης του. Αυτό το λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη. Όμως θεωρούμε ότι δεν εξουδετερώνει την επικινδυνότητα που εκ των γεγονότων της υπόθεσης αλλά και του ιστορικού επιθετικότητας του η οποία προκύπτει ανάγλυφα, από τις εν λόγω ιατρικές εκθέσεις, χωρίς βέβαια να φθάνει στα όρια της ακραίας επικινδυνότητας ως ορίσθηκε στην υπόθεση Αρέστη ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω). Είναι υποχρέωση μας, στην αντίληψη που έχουμε για προστασία του κοινωνικού συνόλου, να κατατάξουμε την επικινδυνότητα του για τους λόγους που εξηγήσαμε σε κλίμακα τέτοια που να απαιτείται βάθος χρόνου για να καταστεί πιο ελέγξιμη. Το πρώτο ενθαρρυντικό βήμα προς απάμβλυνση του προβλήματος είναι η ίδια η συναίσθηση ενοχής διά της παραδοχής και έκφρασης συγνώμης στο κοινωνικό σύνολο και στην οικογένεια του θύματος, παράγοντας που αν έλειπε θα είμαστε πιο αυστηροί. Βέβαια δεν μπορούμε να μην σχολιάσουμε ότι ο αποδέκτης αυτής της συγνώμης, ένα παιδί 23 χρόνων, δεν μπορεί να την δεκτεί γιατί ακριβώς έχασε την ζωή του από την ολέθρια πράξη του κατηγορούμενου. Καταλήγουμε να πούμε ότι μας ανησυχεί ιδιαίτερα η περίπτωση του κατηγορούμενου ως προς την ανάγκη προστασίας του κοινωνικού συνόλου, ένα στοιχείο που στο μυαλό μας έχει δεσπόζουσα σημασία ως καθοριστικό της ποινής που δέον να επιβληθεί. Έχοντας κατά νου πάντα την σοβαρότητα του αδικήματος διά της διάπραξης του οποίου χάνεται μια ανθρώπινη ζωή ενός νεαρού μάλιστα ατόμου, τα όσα αναλύσαμε πιο πάνω και τους λοιπούς παράγοντες που μας ετέθηκαν από την υπεράσπιση, υπό το πρίσμα των αρχών και των αυθεντιών που μας καθοδήγησαν, θεωρούμε ορθή και επιβάλουμε την κάτωθι ποινή: Στη πρώτη κατηγορία 15 χρόνια φυλάκιση. Στη δεύτερη κατηγορία δεν επιβάλλεται ποινή ως εκ του ότι περιέχεται στα γεγονότα της πρώτης κατηγορίας. Νοείται βεβαίως ότι η πιο πάνω επιβληθείσα ποινή φυλάκισης μειώνεται κατά το χρονικό διάστημα που ο κατηγορούμενος συνελήφθηκε και τελεί από κράτηση, δηλαδή από τις 20.11.12. Τα τεκμήρια κατάσχονται και να καταστραφούν. (Υπ.) .............. Τ. Ψαρά-Μιλτιάδου, Π.Ε.Δ. (Υπ.) .............. Ν. Γερολέμου, Α.Ε.Δ. (Υπ.) .............. Στ. Τσιβιτανίδου-Κίζη, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής .../ΚΦ Criminal/Assize Court/Sentence Αναφορά - Ανθρωποκτονία cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο