Iacovou Brothers (Concrete) Ltd ν. Acticon Constructions & Development Ltd τελούσα υπό εκκαθάριση δυνάμει διατάγματος ημερ. 28.09.2012 κ.α., Υπόθε

(1)και

(2)του Ποινικού Κώδικα (Κεφ. 154, ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια) Το κατηγορητήριο κατεχωρίστηκε στις 08.09.2011 και περιλαμβάνει δύο

(2)κατηγορίες. Όπως καταγράφεται στις λεπτομέρειες των αδικημάτων, επίδικη είναι η επιταγή υπ΄ αριθμόν 10577830, ημερ. 29.04.2011, για το ποσόν των €2.000, την οποίαν εξέδωσαν οι κατηγορούμενοι επί του οργανισμού «Τράπεζα Πειραιώς» με δικαιούχους τους παραπονουμένους. Παρουσιασθείσα στην τράπεζα, η επιταγή δεν επληρώθηκε γιατί ο λογαριασμός των εκδοτών ήταν κλειστός και/ή γιατί ο λογαριασμός αυτός είχε παγοποιηθεί (1η κατηγορία). Επιπλέον, παρουσιασθείσα στην τράπεζα, η επιταγή δεν επληρώθηκε γιατί αυτή έφερε «υπογραφή () που διαφέρει από το δείγμα που είχε δοθεί στην εν λόγω τράπεζα ή/και άλλως πώς» (2η κατηγορία). Οι κατηγορούμενοι αρ. 1 δεν εμφανίζονται στη διαδικασία, ο δε κατηγορούμενος αρ. 2 αρνείται ενοχή. Πριν από την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας η πλευρά του κατηγορουμένου αρ. 2 ήγειρε ζήτημα κατάχρησης διαδικασίας επικαλουμένη την εκκρεμότητα, ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, άλλων τριών

(3)παρομοίων ποινικών υποθέσεων. Πρόκειται για την ποινική υπόθεση αρ. 15943/2011 (Ε.Δ. Λάρνακας) ΙACOVOU BROTHERS (CONCETE) LTD v.

1. ACTICON CONSTRUCTION & DEVELOPMENT LTD, τελούσα υπό εκκαθάριση δυνάμει διατάγματος ημερ. 28.09.2012
2. Σάββα Σαββίδη, την υπόθεση αρ. 15944/2011 (Ε.Δ. Λάρνακας) ΙACOVOU BROTHERS (CONCETE) LTD v.
3. ACTICON CONSTRUCTION & DEVELOPMENT LTD τελούσα υπό εκκαθάριση δυνάμει διατάγματος ημερ. 28.09.2012
4. Σάββα Σαββίδη και την υπόθεση αρ. 15954/2011 (Ε.Δ. Λάρνακας) ΙACOVOU BROTHERS (CONCETE) LTD v.
5. ACTICON CONSTRUCTION & DEVELOPMENT LTD τελούσα υπό εκκαθάριση δυνάμει διατάγματος ημερ. 28.09.2012
6. Σάββα Σαββίδη. Λαμβάνεται δικαστική γνώση των τριών

(3)αυτών υποθέσεων και παρατηρείται πώς, πράγματι, αυτές κατεχωρίστηκαν την ίδια ημέρα (στις 08.09.2011) και συντρέχει ταυτότητα διαδίκων, αδικημάτων και αριθμού κατηγοριών. Συντρέχει, επίσης, ομοιότητα στον τρόπο τέλεσης των αδικημάτων καθώς και ομοιότητα άλλων λεπτομερειών (ταυτότητα εκδότη των επιταγών, ταυτότητα τραπεζικού οργανισμού επί του οποίου οι επιταγές εξεδόθηκαν). Στην υπόθεση αρ. 15943/2011 (Ε.Δ. Λάρνακας), επίδικη είναι η επιταγή υπ΄ αριθμόν 10577831, για το ποσόν των €2.000, στην υπόθεση αρ. 15944/2011 (Ε.Δ. Λάρνακας) επίδικη είναι η επιταγή υπ΄ αριθμόν 10577829, για το ποσόν των €2.000, και στην υπόθεση αρ. 15954/2011 (Ε.Δ. Λάρνακας) επίδικη είναι η επιταγή υπ΄ αριθμόν 10577770, για το ποσόν των €1.198,90. Κρίνεται αναγκαία η παρουσίαση του κρίσιμου νομικού πλαισίου: Διαπράττει το διαγραφόμενο από το άρθρο 305 Α

(1)του Κεφ. 154 αδίκημα όποιος (α) εκδίδει επιταγή, (β) η οποία, κατά την ημερομηνία που καθίσταται πληρωτέα ή αργότερα, παρουσιάζεται στην τράπεζα επί της οποίας εξεδόθηκε, (γ) δεν εξοφλείται λόγω έλλειψης διαθεσίμων κεφαλαίων του εκδότη της ή λόγω του ότι ο τραπεζικός λογαριασμός του εκδότη της είναι κλειστός κατά το χρόνο παρουσίασής της και (δ) παραμένει απλήρωτη για περίοδο δεκαπέντε ημερών από την παρουσίασή της (Ιωάννου ν. Σαμουρίδης

(2000)2 Α.Α.Δ. 299). Συστατικά στοιχεία του αδικήματος που διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 είναι: (α) η έκδοση επιταγής πριν ή κατά την ημερομηνία που αυτή κατέστη πληρωτέα, και (β) η καθ΄ οιονδήποτε τρόπο ανάκληση, από την έκδοσή της, της εξόφλησής της (Eurofreight Logistics Ltd v. Γεωργίου

(2006)2 Α.Α.Δ. 29, και Philippa Estates Ltd v. Ρούσου

(2006)2 Α.Α.Δ. 142). Το άρθρο 305Α

(2)του Κεφ. 154 καθιερώνει την αρχή του ανακλητού της επιταγής για εύλογη αιτία. Η ποινική ευθύνη του εκδότη επιταγής για την ανάκληση της εξόφλησής της αίρεται εφ΄ όσον αυτός επικαλεστεί και αποδείξει την ύπαρξη εύλογης αιτίας για τις ενέργειές του. Ειδικότερα, σε τέτοια περίπτωση, ο εκδότης της επιταγής θα πρέπει να αποδείξει ότι ο ίδιος ειλικρινά πίστευε ότι εδικαιούτο να ανακαλέσει την εξόφληση της επιταγής και ότι η πεποίθησή του αυτή υπήρξε εύλογη υπό τις περιστάσεις. Το επίπεδο απόδειξης της εύλογης αιτίας, όπως, άλλωστε, και το επίπεδο απόδειξης κάθε υπεράσπισης, είναι εκείνο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων (N.C. Diamonds Co Ltd v. Γεωργίου

(2001)2 Α.Α.Δ. 763). Η επιφύλαξη του 305Α

(2)του Κεφ. 154 ορίζει ότι την υπεράσπιση της ανάκλησης της εξόφλησης επιταγής για εύλογη αιτία δύναται να την επικαλεστεί ο εκδότης της μόνον εφ΄ όσον, κατά ή πριν από την παρουσίαση της επιταγής για εξόφληση, αυτός παρέθεσε γραπτώς στην τράπεζα επί της οποίας η επιταγή εξεδόθηκε τον λόγο ή τους λόγους για τους οποίους δόθηκε η εντολή για την ανάκληση της εξόφλησής της. Το εδ.

(3)του άρθρου 305Α του Κεφ. 154 διευκολύνει την απόδειξη του ισχυρισμού ότι συγκεκριμένη επιταγή δεν τιμήθηκε καθώς και της αιτίας για το γεγονός αυτό (έλλειψη διαθεσίμων κεφαλαίων ή κλείσιμο του λογαριασμού ή ανάκληση της επιταγής) καθιερώνοντας μαχητό τεκμήριο για την αλήθεια του περιεχομένου της σχετικής σφραγίδας που τίθεται επί της επιταγής όταν αυτή παρουσιάζεται για εξόφληση. Βεβαίως, το γεγονός ότι ορισμένη επιταγή δεν τιμήθηκε καθώς και ο λόγος για κάτι τέτοιο μπορούν πάντοτε να αποδειχθούν με οιανδήποτε αποδεκτή μαρτυρία (Ιωάννου ν. Ναναίμο Λτδ κ.ά

(2005)2 Α.Α.Δ. 555, 560-1). Όπως προκύπτει από τον νομοθετικό ορισμό του, το αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής (λόγω έλλειψης διαθέσιμων κεφαλαίων ή λόγω κλεισίματος του λογαριασμού ή λόγω ανάκλησης της επιταγής) είναι αδίκημα βασικής πρόθεσης. Δεν περιλαμβάνεται στον ορισμό του ρητή αναφορά σε ειδική πρόθεση. Απλώς υποδηλώνεται ότι η πρόθεση (mens rea) πρέπει, κατ΄ αρχήν, να συνοδεύει κάθε πτυχή της αξιόποινης συμπεριφοράς (actus reus). Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις όπου ο δράστης γνωρίζει πως η πράξη του είναι ηθικώς μεμπτή. Πρόθεση του δράση να επιφέρει αυτό που η πράξη του επάγεται συντρέχει (α) όταν αυτός επιθυμεί κάτι τέτοιο, ανεξαρτήτως εάν το προβλέπει ή όχι ως πιθανόν και (β) όταν αυτός προβλέπει ότι κάτι τέτοιο πιθανόν να συμβεί, είτε το επιθυμεί είτε όχι. Στις περιπτώσεις αδικημάτων βασικής πρόθεσης, ό,τι απαιτείται να αποδειχθεί είναι να έχει κατά νουν ο δράστης τι θα επιφέρει με τις πράξεις του ή τουλάχιστον την πιθανότητα των επιπτώσεων (Halsbury's, Law of England, fourth edition, reissue, vol. 11

(1), σελ. 18 επ., Ακκελίδου ν. Αστυνομίας

(2005)2 Α.Α.Δ. 249, 270 επ. και Αθανασίου ν. Αστυνομίας

(2006)2 Α.Α.Δ. 367, 371-2). Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά στο αδίκημα το οποίο διαγράφεται από το άρθρο 305Α

(1)του Κεφ. 154 σημειώνεται ότι κρίσιμος χρόνος για να κριθεί η συνδρομή της ένοχης πρόθεσης είναι και ο χρόνος υπογραφής / έκδοσης της επιταγής (δείτε, για ανάλογη εφαρμογή, την απόφαση Παυλόπουλος ν. Skopy Shoe Factory Ltd

(2003)2 Α.Α.Δ. 261, 266 επ. και την απόφαση στην Ποινική Έφεση αρ. 150/2009 Militos Trading v. Limited v. Αθηνάς Μαλέκκου, ημερ 15.10.20012). Η συνδρομή των στοιχείων που συνιστούν την υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος προκύπτει, ως εξυπακουομένη, επί τη βάσει των γεγονότων. Στη συνήθη πορεία των πραγμάτων δεν αναμένεται άμεση απόδειξη της πρόθεσης. Τα γεγονότα παρέχουν, συχνά, έρεισμα για τα συμπεράσματα ως προς την πρόθεση. Όμως, δεν υπάρχει αμάχητο τεκμήριο για την πρόθεση κάποιου να προκαλέσει τα φυσιολογικά αποτελέσματα των πράξεών του. Είναι απαραίτητη η δικαστική κρίση, η οποία, επί τη βάσει της μαρτυρίας, θα καταλήξει κατά πόσον έτσι σκεφτόταν ο συγκεκριμένος δράστης. Το πώς θα σκεφτόταν ένας λογικός άνθρωπος εάν βρισκόταν στη θέση του δράστη είναι αδιάφορο (Ακκελίδου ν. Αστυνομίας (ανωτέρω), 271). Δια της αγόρευσής του ο ευπαίδευτος συνήγορος του κατηγορουμένου αρ. 2 συνοψίζει τη θέση του περί κατάχρησης της διαδικασίας ως εξής: «Η καταχώρηση τεσσάρων ποινικών υποθέσεων για αδικήματα των οποίων τα γεγονότα και η μαρτυρία ήτο στα χέρια της κατηγορούσας αρχής την ημέρα καταχώρησης των θεωρώ ότι είναι καταχρηστική. Είναι καταχρηστική καθότι είναι ηλίου φαεινότερο ότι η κατηγορούσα αρχή επιδιώκει την είσπραξη εξόδων τέσσερις φορές. Αποτέλεσμα αυτού είναι η καταπίεση του κατηγορουμένου μέσω των διαδικασιών. Το Σεβαστό Δικαστήριο θα πρέπει να διερωτηθεί, θα εκδικαστούν τέσσερις διαφορετικές υποθέσεις στις οποίες θα παρουσιαστούν οι ίδιοι μάρτυρες, οι ίδιοι παραπονούμενοι, από τις ίδιες τράπεζες; Θεωρώ ότι τα ανωτέρω αποτελούν ξεκάθαρη κατάχρηση της διαδικασίας και θα πρέπει το Σεβαστό Δικαστήριο να επιληφθεί του θέματος». Αντίθετες θέσεις εξέφρασε η ευπαίδευτη συνήγορος των παραπονουμένων. Μελετήθηκε το ζήτημα υπό το πρίσμα και των όσων ανέφεραν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων αγορεύοντας. Σημειώνεται, κατ΄ αρχάς, η ύπαρξη σύμφυτης εξουσίας του Δικαστηρίου να παρεμποδίζει, να περιστέλλει, να απορρίπτει ή να αναστέλλει διαδικασία η οποία εξελίσσεται ενώπιόν του και η οποία είναι καταχραστική (Παπόρη ν. Maskin Fabriken «SIO» Α/S

(1996)1 (Β) Α.Α.Δ. 1037). Παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Διευθυντής των Φυλακών ν. Παρέλλα Τζεννάρο

(1995)1 Α.Α.Δ. 217, 222: «Η δικαιοδοσία για την παρεμπόδιση, περιστολή, απόρριψη ή αναστολή διαδικασίας που συνιστά κατάχρηση των δικαιοδοσιών του Δικαστηρίου εκπηγάζει από την ίδια τη φύση της δικαστικής λειτουργίας που έχει ως λόγο το δίκαιο και μέσο τους μηχανισμούς που προάγουν την κατίσχυσή του. Γι΄ αυτό, η δικαιοδοσία για τη χρήση πρόσφορων μέσων για την παρεμπόδιση κατάχρησης των δικαιοδοσιών είναι σύμφυτη, ενυπάρχει σε κάθε Δικαστήριο, απόρροια της κυριαρχίας των Δικαστηρίων στους μηχανισμούς για την απονομή της δικαιοσύνης. Τα μέσα για την αποτροπή της κατάχρησης της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου, δε συναρτούνται με οποιοδήποτε συγκεκριμένο διάταγμα ή διατάγματα, μπορεί να προσλάβουν οποιαδήποτε μορφή που επιβάλλει η ανάγκη στη συγκεκριμένη περίπτωση για την περιφρούρηση του σκοπού για τον οποίο παρέχονται οι δικαιοδοσίες του Δικαστηρίου». Ως καταχρηστική χαρακτηρίζεται η δικαστική διαδικασία όταν δι΄ αυτής επιδιώκεται σκοπός όμοιος με σκοπόν ο οποίος επιδιώκεται διαμέσου της παράλληλης προώθησης άλλου ένδικου μέσου (Beogradskα DD

(1996)1 Α.Α.Δ. 911). Ως καταχρηστική χαρακτηρίζεται και η δικαστική διαδικασία όταν πραγματικός της σκοπός είναι η εξόντωση ή η καταπίεση του αντιδίκου (Χαραλαμπίδης ν. Κωμοδρόμου

(2002)2 Α.Α.Δ. 522). Η δικαστική εξουσία για παρεμπόδιση, περιστολή, απόρριψη ή αναστολή διαδικασίας εξ αιτίας του καταχρηστικού της χαρακτήρα ασκείται με φειδώ και μόνον εφ΄ όσον η διαδικασία είναι προδήλως καταχρηστική. Η σχετική απόφαση πρέπει να λαμβάνεται κατόπιν συνεκτίμησης αφ΄ ενός του συνταγματικού δικαιώματος κάθε προσώπου να προσφεύγει απρόσκοπτα στη δικαιοσύνη και αφ΄ ετέρου της ευθύνης του Δικαστηρίου να περιφρουρεί και να διασφαλίζει την ορθή και αποτελεσματική λειτουργία του (απόφαση στην Ποινική Έφεση αρ. 90/2011 Μεταφορές Γερόλεμος Ν. Γερολέμου Λτδ ν. Αδελφοί Σ. Πεκρής (Γενικές Επιχειρήσεις) Λτδ κ.ά. ημερ. 11.09.2013). Στις περιπτώσεις όπου επίδικα είναι τα αδικήματα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής, κάθε μία ακάλυπτη επιταγή θεμελιώνει ένα διακεκριμένο αδίκημα. Συνεπώς, η καταχώριση ξεχωριστών υποθέσεων για κάθε μία από σειρά ακάλυπτων επιταγών του ίδιου εκδότη δεν συνιστά, εκ προοιμίου και άνευ άλλου τινός, κατάχρηση διαδικασίας (N.C.P. Diamonds Co. Ltd v. Ιωαννίδη κ.α.

(2003)2 Α.Α.Δ. 162). Τα συστατικά στοιχεία των επίδικων αδικημάτων και η ποικιλία των υπερασπίσεων που δύνανται να προβληθούν, ως αυτά σκιαγραφούνται πιο πάνω, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο ποινικές δίκες που αφορούν σε σειρά ακάλυπτων επιταγών του ίδιου εκδότη να ακολουθήσουν διαφορετική πορεία εκδίκασης. Συνεπώς, ευρισκόμενοι σε στάδιο πριν από την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και πριν από την παρουσίαση οιασδήποτε μαρτυρίας το ζήτημα της κατάχρησης της διαδικασίας είναι ανεπίδεκτο δικαστικής κρίσης. Συναφώς αναφέρεται πώς η κρίση περί καταχρηστικής διαδικασίας δεν διαμορφώνεται επί τη βάσει υποθέσεων και εικασιών. Τέτοια κρίση διαμορφώνεται επί τη βάσει μαρτυρίας η οποία καταδεικνύει, στις περιπτώσεις ως οι προκείμενες, πώς οι παραπονούμενοι προτίθενται να παρουσιάσουν όμοια μαρτυρία, οι δε κατηγορούμενοι προτίθενται να προωθήσουν κοινές υπερασπίσεις [απόφαση Μεταφορές Γερόλεμος Ν. Γερολέμου Λτδ ν. Αδελφοί Σ. Πεκρής (Γενικές Επιχειρήσεις) Λτδ κ.ά. (ανωτέρω)]. Για τους πιο πάνω λόγους, στο παρόν στάδιο, η ένσταση περί κατάχρησης διαδικασίας απορρίπτεται. (Υπ.) ..................................... Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο