Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν. Α/φοι Δημητρίου & Συνεργάτες Λτδ, Αρ. Υπόθεσης: 437/2010, 19/12/2013

(1)και 4

(2)(α) των περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών του 2002 και των Άρθρων 2, 3, 13, 38, 53

(1), 53

(4)και 54 των περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμων του 1996 έως 2003. Σύμφωνα με τις Λεπτομέρειες Αδικήματος της Πρώτης Κατηγορίας, η Κατηγορουμένη κατηγορείται ότι στις 12/5/2008, ενώ ήταν εργοδότης και ανέλαβε να εκφορτώσει πέντε παλέτα με κεραμίδια στην οικία του Χριστόδουλου Χριστοδούλου, στην οδό Καντάρας αρ.47Δ στο συνοικισμό Καλού Χωριού στη Λάρνακα, παρέλειψε να έχει στη διάθεσή της γραπτή εκτίμηση των κινδύνων που προκύπτουν από τις δραστηριότητές της, με αποτέλεσμα εργοδοτούμενα και άλλα πρόσωπα να εκτίθενται σε κίνδυνο τραυματισμού λόγω του μη έγκαιρου εντοπισμού και εκτίμησης των κινδύνων καθώς και τη μη λήψης των αναγκαίων προληπτικών μέτρων. Η Δεύτερη Κατηγορία αφορά το αδίκημα της παράλειψης παροχής κατάλληλης μεθόδου εργασίας, η οποία να είναι ασφαλής και χωρίς κινδύνους για την υγεία των προσώπων στην εργασία, κατά παράβαση των Άρθρων 2, 3, 13

(2)(α) και 53

(1)των περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμων του 1996 έως

1. Σύμφωνα με τις Λεπτομέρειες Αδικήματος της Δεύτερης Κατηγορίας, η Κατηγορουμένη κατηγορείται πως, στον ίδιο τόπο και χρόνο που αναφέρεται στην Πρώτη Κατηγορία, ενώ ήταν εργοδότης και ασχολείτο με εργασίες εκφόρτωσης και μεταφοράς παλέτων με κεραμίδια, παρέλειψε να εφαρμόσει ασφαλή μέθοδο εργασίας κατά τη διαδικασία εκφόρτωσης των παλέτων αυτών, με αποτέλεσμα ένα παλέτο με κεραμίδια να ανατραπεί, να καταπλακώσει και να τραυματίσει σοβαρά τον εργοδοτούμενό της Λευτέρη Σταύρου. Για την απόδειξη της υπόθεσης της Κατηγορούσας Αρχής κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου συνολικά 3 μάρτυρες, ήτοι ο Κυριάκος Πατέρας (Μ.Κ.1), ο Χριστόδουλος Χριστοδούλου (Μ.Κ.2) και ο Ιωάννης Τριταίος (Μ.Κ.3). Όταν η Κατηγορουμένη κλήθηκε σε απολογία επέλεξε το δικαίωμα της σιωπής και δεν κάλεσε οποιοδήποτε μάρτυρα προς υποστήριξη της υπεράσπισής της. Ως πρώτη μάρτυρας κατηγορίας κλήθηκε, λοιπόν, και κατέθεσε ο κ. Κυριάκος Πατέρας (Μ.Κ.1), ο οποίος στις 12/5/2008 εργαζόταν ως Επιθεωρητής Εργασίας 2ης Τάξης στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας της Επαρχίας Λάρνακας, όπου υπηρετούσε από τον Απρίλιο του
2. Ο Μ.Κ.1 κατέθεσε ως Τεκμήριο «1» την «έκθεση διερεύνησης εργατικού ατυχήματος», την οποία ετοίμασε στις 7/8/2008, σε σχέση με το εργατικό ατύχημα που συνέβηκε στις 12/5/2008 και περί ώρα 15:30 στην οικία (στο εξής «η Οικία») του Χριστόδουλου Χριστοδούλου (στο εξής «ο Ιδιοκτήτης»), στην οδό Καντάρας αρ. 47Δ στο συνοικισμό Καλού Χωριού στη Λάρνακα, συνεπεία του οποίου τραυματίστηκε σοβαρά στα πόδια ο τότε υπάλληλος της Κατηγορουμένης, Γιώργος Χαϊλής. Το ατύχημα διερευνήθηκε αρχικά από Μ.Κ.3, ο οποίος μετέβηκε αυθημερόν στη σκηνή του ατυχήματος για περισυλλογή πληροφοριών. Ο Μ.Κ.1, ο οποίος βρισκόταν με άδεια στις 12/5/2008, πήγε στο χώρο του ατυχήματος στις 16/5/
3. Ο Ιδιοκτήτης που ήταν παρών την ώρα του ατυχήματος εξήγησε στον Μ.Κ.1 πώς έγινε το ατύχημα. Πήρε δε από αυτόν κατάθεση στις 3/6/2008, την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο «2». Παρών την ώρα του δυστυχήματος ήταν, επίσης, ο υπάλληλος της Κατηγορουμένης, Γιώργος Ε. Χαϊλής, από τον οποίο ο Μ.Κ.1 πήρε κατάθεση στις 17/6/2008 (Τεκμήριο «3»). Στις 14/8/2008 πήρε, επίσης, κατάθεση από τον τραυματισθέντα Ελευθέριο Σταύρου (στο εξής «ο Τραυματισθείς»), την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο «4». Πήρε, επίσης, κατάθεση στις 16/7/2008 από τον διευθυντή της Κατηγορουμένης, Κωστάκη Δημητρίου (Τεκμήριο «5»). Κατέθεσε, επίσης, ως Τεκμήρια «6

(1)»-«6

(8)» μαυρόασπρες φωτογραφίες που πήρε ο Μ.Κ.3 όταν πήγε αυθημερόν στη σκηνή του δυστυχήματος και εξήγησε το περιεχόμενό τους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που περισυνέλεξε ο Μ.Κ.1, στις 12/5/2008 οι δύο υπάλληλοι της Κατηγορουμένης, ήτοι ο Χαϊλής και ο Τραυματισθείς, μετέφεραν με ένα φορτηγό όχημα πέντε παλέτα με κεραμίδια στην Οικία. Ο Χαϊλής χειριζόταν τον γερανό που ήταν εγκατεστημένος πάνω στο φορτηγό όχημα, ενώ ο Τραυματισθείς ελευθέρωνε τα παλέτα με τα κεραμίδια από τα σαμπάνια και τις δύο μεταλλικές δοκίδες που χρησιμοποιούσαν για την εκφόρτωση των παλέτων. Αφού εκφόρτωσαν τα τέσσερα παλέτα στο πεζοδρόμιο, άρχισαν τη διαδικασία εκφόρτωσης του τελευταίου παλέτου. Ο Χαϊλής τοποθέτησε το παλέτο πάνω από τα δύο παλέτα που είχαν κάποια σαμπάνια από τις δύο μεταλλικές δοκίδες και όταν ο Χαϊλής ανύψωσε το γερανό προς τα πάνω, το παλέτο με τα κεραμίδια έγειρε προς το μέρος του Τραυματισθέντα, με αποτέλεσμα να τον πλακώσει και να τον τραυματίσει σοβαρά στα πόδια. Στο Τεκμήριο 1 περιγράφονται, μεταξύ άλλων, οι μεταλλικές δοκίδες, τα παλέτα με τα κεραμίδια, το φορτηγό και ο εγκατεστημένος σε αυτό γερανός και τα σαμπάνια. Ο Μ.Κ.1 εξέφρασε την άποψη ότι το ατύχημα συνέβηκε λόγω των λανθασμένων μεθόδων εργασίας και θα μπορούσε να αποφευχθεί. Κατ' αρχάς, η Κατηγορουμένη θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ένα περονοφόρο όχημα (forklift) για την εκφόρτωση ώστε να γίνει η εκφόρτωση με ασφαλισμένο τρόπο. Στην υπό εξέταση περίπτωση χρησιμοποίησαν τις δύο μεταλλικές δοκίδες, τις οποίες πέρασαν μέσα από το ξύλινο παλέτο και στις άκριες των θηλιών των σαμπανιών. Όταν το έμβολο ανυψωθεί προς τα πάνω, τότε ανυψώνονται και τα 4 σαμπάνια, τα οποία θα τεντώσουν και θα ανυψωθεί το παλέτο. Όταν τοποθετηθεί το παλέτο στο δρόμο, για να βγουν οι μεταλλικές δοκίδες από το παλέτο θα πρέπει να αφαιρεθούν οι δύο μπροστινές θηλιές και να πάει κάποιος πίσω για να αφαιρέσει τις άλλες δύο θηλιές και μετά να τραβήξει τις δύο μεταλλικές δοκίδες για να βγουν. Έτσι απελευθερώνεται το παλέτο. Ο τρόπος που χρησιμοποιήθηκε, σύμφωνα με τον Μ.Κ.1, δεν είναι σωστός διότι υπάρχει πιθανότητα η μια θηλιά να μην βγει από την άκρη της δοκίδας. Θα έπρεπε, για παράδειγμα, να υπάρχουν δύο κρίκοι πάνω στη μεταλλική δοκίδα και γάντζος πάνω στις θηλιές όπου θα εφαρμόζονται οι κρίκοι, οπόταν για να αφαιρεθεί η μεταλλική δοκίδα θα πρέπει να αφαιρεθούν οι κρίκοι από τον γάντζο. Αυτός είναι ένας προσωπικός τρόπος που εισηγείται ο Μ.Κ.

1. Μπορεί, επίσης, ο ιδιοκτήτης να αποταθεί σε κάποιον που κάνει γραπτές εκτιμήσεις κινδύνων για να του διασφαλίσει μια σωστή μέθοδο εργασίας για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Στη συνέχεια ο Μ.Κ.1 αναφέρθηκε στην υποχρέωση του εργοδότη να εξασφαλίσει γραπτή εκτίμηση κινδύνων στην εργασία. Στην περίπτωση της Κατηγορουμένης η γραπτή εκτίμηση κινδύνων θα περιλάμβανε ένα ασφαλή τρόπο φόρτωσης και εκφόρτωσης. Όταν επισκέφτηκε τον διευθυντή της Εταιρείας, Κωστάκη Δημητρίου, στις 17/6/2008 στο γραφείο της Κατηγορουμένης στο Αλεθρικό, ο Μ.Κ.1 ρώτησε αυτόν κατά πόσον υπήρχε γραπτή εκτίμηση κινδύνων και ο Μ.Κ.1 δεν ήξερε καν τί ήταν αυτό. Ο Μ.Κ.1 του υπέδειξε ότι ήταν υποχρέωση της Κατηγορουμένης να εξασφαλίσει τούτη. Κατά την εν λόγω επίσκεψη, ο Μ.Κ.1 είδε οπτικά το φορτηγό όχημα και του είπαν ότι η φόρτωση παλετών με κεραμίδια στην κάσα του φορτηγού γίνεται με περονοφόρο όχημα. Ο Μ.Κ.1 κατέθεσε, επίσης, ως Τεκμήριο «7», το έντυπο με τίτλο «Γνωστοποίηση Ατυχήματος» που η Κατηγορουμένη υπέβαλε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Κατά την αντεξέτασή του, ο Μ.Κ.1 ανέφερε κατ' αρχάς ότι είναι ο Μ.Κ.3 που έκανε τις μετρήσεις που καταγράφονται στο Τεκμήριο
2. Σε σχέση με την εισήγηση που είπε κατά την κυρίως εξέτασή του για την τοποθέτηση κρίκων και γάντζων, είπε ότι οι κρίκοι θα εφαρμόζονται πάνω στη μεταλλική δοκίδα, στον κρίκο θα τοποθετείται γάντζος και ο γάντζος θα εφαρμόζεται στη θηλιά. Ο ίδιος δεν εισηγήθηκε ως επιθεωρητής οποτεδήποτε την εν λόγω μέθοδο. Πιθανόν να χρησιμοποιείται και αλλού ο τρόπος εκφόρτωσης της Κατηγορουμένης, αλλά κατά τον Μ.Κ.1 αυτή αποδείχθηκε ότι είναι λανθασμένη μέθοδος εργασίας. Ανέφερε, επίσης, ότι στα λιμάνια, όπου πήγε αρκετές φορές στο παρελθόν και εργαζόταν μάλιστα για κάποιο διάστημα, υπάρχει κρίκος στα σαμπάνια και αναγκάζεται ο χειριστής να αποσυνδέσει τον κρίκο για να αποδεσμεύσει το φορτίο. Μπορεί, όμως, οι κρίκοι να χρησιμοποιούνται για γερανούς και μεγαλύτερα φορτία. Ανέφερε, περαιτέρω, ότι οι έμποροι οικοδομικών υλικών χρησιμοποιούν περονοφόρα οχήματα, χωρίς να αποκλείει να υπάρχουν κάποιοι που χρησιμοποιούν τη μέθοδο της Κατηγορουμένης. Σύμφωνα με τον Μ.Κ.1, ένα περονοφόρο όχημα κινείται με χαμηλή ταχύτητα, αλλά δεν ήξερε πόση είναι αυτή. Αρνήθηκε υποβολή ότι ουδείς χρησιμοποιεί τη μέθοδο του περονοφόρου οχήματος. Ακολούθως, ο Μ.Κ.1 δέχθηκε ότι πληροφορήθηκε ότι τα παλέτα που ξεφορτώνονταν στην υπό κρίση υπόθεση εισήχθηκαν από την Ιταλία, συσκευασμένα σε νάιλον όπως φαίνεται στη φωτογραφία, Τεκμήριο 6.
3. Δέχθηκε, επίσης, ότι υπάρχει κενό στο παλέτο, μέσα από το οποίο περνούν οι δοκίδες. Δέχθηκε, περαιτέρω, πως όταν μπαίνουν οι δοκίδες στο παλέτο, το οποίο έχει πλάτος 80cm, αυτές εξείχαν 20cm από την κάθε πλευρά, ως και ότι η θηλιά του σαμπανιού έμπαινε σε αυτά τα 20cm που εξείχαν. Επίσης, ότι όταν ξεφορτώνονταν το παλέτο με τις δοκίδες πάνω, θα μπορούσε αυτός που εκφόρτωνε να απελευθερώσει τα σαμπάνια τραβώντας τις δοκίδες προς το μέρος του και αφαιρώντας τη δοκίδα από τη θηλιά των σαμπανιών. Είναι με αυτή τη μέθοδο που του είπαν ότι έγινε η εκφόρτωση. Δέχθηκε, επίσης, ότι ο λόγος που ανατράπηκε το πέμπτο και τελευταίο παλέτο ήταν επειδή η μια από τις δύο δοκίδες δεν είχε απελευθερωθεί εντελώς από το σαμπάνι, ως και ότι δεν θα ανατρέπονταν το παλέτο αν ο Τραυματισθείς αφαιρούσε και τις δύο δοκίδες. Δεν είναι, όμως, με αυτή τη μέθοδο που διασφαλίζεται η ασφάλεια στην εκφόρτωση. Ακολούθως, ανέφερε ότι οι φωτογραφίες απεικονίζουν την κατάσταση, όπως αυτή ήταν όταν πήγε ο Μ.Κ.
4. Παρά το ότι στις καταθέσεις υπήρξε αντίφαση σε σχέση με τον τρόπο που ανατράπηκε το πέμπτο παλέτο, ο Μ.Κ.1 δέχθηκε ότι οι φωτογραφίες απεικονίζουν την «τελική θέση». Ο Μ.Κ.1 είδε τέτοιου είδους φορτηγά και σε άλλες εταιρείες και ανέφερε ειδικά κάποια. Στα 15 χρόνια εμπειρίας του, όσες φορές έτυχε να δει, χρησιμοποιούνται μόνο δύο σαμπάνια που καταλήγουν σε 4 θηλιές. Τα δύο σαμπάνια περνούν κάτω από το ξύλινο παλέτο και οι 4 θηλιές κρέμονται πάνω στο γάντζο του γερανού. Όταν ο χειριστής ανυψώσει την πήγα του γερανού προς τα πάνω, τότε τα δύο σαμπάνια τεντώνονται και ανυψώνεται το παλέτο με τα κεραμίδια προς τα πάνω. Με τον τρόπο αυτό γίνεται η φόρτωση και η εκφόρτωση ανάλογα. Η εν λόγω μέθοδος που χρησιμοποιείται από τις άλλες εταιρείες είναι ορθή επειδή δεν απαιτεί δύο άτομα για την εκφόρτωση, εφόσον αυτή γίνεται μόνο από τον οδηγό. Πρώτη φορά συνάντησε να τοποθετούνται 2 μεταλλικοί δοκοί και να τοποθετούνται στις 4 άκριες οι τέσσερις θηλιές του σαμπανιού. Με τη μέθοδο που χρησιμοποιεί η Κατηγορουμένη δεν μπορεί να διασφαλιστεί η ασφάλεια του δεύτερου υπαλλήλου, εφόσον δεν μπορεί να διασφαλιστεί ότι, τραβώντας τις δύο μεταλλικές δοκούς, θα αφαιρεθούν τελείως οι θηλιές από τις 4 άκριες των μεταλλικών δοκών. Τούτο επειδή ο άνθρωπος που θα τραβήξει πιθανόν να νομίσει ότι η θηλιά απελευθερώθηκε, αλλά στην πραγματικότητα να μην, και όταν θα φωνάξει το χειριστή του γερανού να τεντώσει τα σαμπάνια, τότε η θηλιά που θα εξακολουθεί να βρίσκεται στην μια άκρη της μεταλλικής δοκού θα ανατρέψει το μπαλέτο. Σε ερώτηση κατά πόσον επισκέφτηκε να δει την πρακτική άλλων εταιρειών, ο Μ.Κ.1 απάντησε πως δεν χρειάστηκε να κάνει έρευνα επειδή έχει την εμπειρία από τη συγκεκριμένη εταιρεία που κατονόμασε. Σε υποβολή ότι εκτός από την συγκεκριμένη εταιρεία που ανέφερε δεν είδε ξανά εκφόρτωση με σαμπάνια, ο Μ.Κ.1 απάντησε ότι δεν θυμάται πού είδε γιατί δεν έδωσε σημασία. Η εκφόρτωση των σαμπανιών στα εργοτάξια γίνεται με τη διαδικασία των 2 σαμπανιών, χωρίς τη χρήση μεταλλικής δοκού. Τον προβλημάτισε ότι ο Τραυματισθείς είπε στην κατάθεσή του ότι αφαίρεσε και τη δεύτερη δοκό και είπε ότι πιθανόν αυτός να νόμισε ότι είχε απελευθερωθεί η θηλιά ή να μην υπήρχε αρκετός χώρος για να την βγάλει εντελώς γιατί ήταν πολύ κοντά η κάσα του φορτηγού. Η μέθοδος της Κατηγορουμένης δεν διασφαλίζει την ασφάλεια του ατόμου που βρίσκεται κάτω, ενώ με την μέθοδο με τον κρίκο τουλάχιστον θα αναγκαστεί να αφήσει το γάντζο από τον κρίκο. Ανέφερε, επίσης, ότι ο χειριστής θα έπρεπε να έχει καλή οπτική επαφή με το χώρο εκφόρτωσης και όφειλε να βεβαιωθεί ότι και οι 4 θηλιές είχαν απελευθερωθεί από τις 4 άκριες των μεταλλικών δοκών και να ανυψώνει σιγά-σιγά τον γερανό. Αν σήκωνε σιγά-σιγά το μοχλό του γερανού, τότε ο χειριστής θα είχε την ευχέρεια να καταλάβει τί συμβαίνει. Επίσης, ο χειριστής του γερανού θα μπορούσε να είχε ρωτήσει τον Τραυματισθέντα κατά πόσον ήταν σίγουρος ότι απελευθερώθηκαν οι θηλιές από τις άκριες των δοκίδων. Η μέθοδος της Κατηγορουμένης είναι λανθασμένη γιατί χρειάζεται συντονισμός. Ήταν λάθος που χρησιμοποιήθηκε δεύτερο άτομο. Είναι εύκολο κατά τη διάρκεια της εργασίας να αφαιρεθεί κάποιος, προσθέτοντας ότι ο ανθρώπινος παράγοντας ευθύνεται 90% για την πρόκληση ατυχημάτων. Ο Μ.Κ.1 δέχθηκε ότι ο Τραυματισθείς δεν αφαίρεσε ολόκληρη τη δεύτερη δοκίδα. Αν την αφαιρούσε, δεν θα συνέβαινε το ατύχημα. Ήταν ευθύνη του Τραυματισθέντα να τραβήξει την δεύτερη δοκίδα. Ανέφερε, τέλος, ότι και τα πέντε παλέτα είχαν ομοιόμορφη κατασκευή. Κατά την επανεξέτασή του, ο Μ.Κ.1 ανέφερε ότι το περονοφόρο όχημα, που εισηγήθηκε ως η πιο ασφαλής μέθοδος, μπορεί να τοποθετηθεί στην κάσα του φορτηγού και να μεταφερθεί στο χώρο της εκφόρτωσης. Θα μπορούσε, επίσης, η Κατηγορουμένη να συνεννοηθεί με κάποια άλλη εταιρεία, η οποία διέθετε περονοφόρο όχημα κοντά στο χώρο της εκφόρτωσης, για να της στείλει κάποιο δικό της. Ως δεύτερος μάρτυρας για την Κατηγορούσα Αρχή κατέθεσε ο κ. Χριστόδουλος Χριστοδούλου (Μ.Κ.2), ήτοι ο Ιδιοκτήτης της Οικίας, o οποίος κατά τον χρόνο της ένορκης κατάθεσής του δεν εργαζόταν επειδή είχε κάποιο ατύχημα τον Μάρτιο του
5. Στην κατάθεσή του, Τεκμήριο 2, ο Μ.Κ.2 ανέφερε ότι εργάζεται ως επιπλοποιός στην εταιρεία Κυριάκος Δημητρίου Επιπλώσεις Λτδ και ο εργοδότης του είναι ο ιδιοκτήτης της Κατηγορουμένης. Η πρώτη εταιρεία στεγάζεται δίπλα από την δεύτερη. Ο Μ.Κ.2 κατασκεύασε μια πέργολα και παρήγγειλε τα κεραμίδια από την Κατηγορουμένη. Στις 12/5/2008 και περί ώρα 3:30 μ.μ. πήγε στην Οικία το φορτηγό όχημα της Κατηγορουμένης. Πάνω στην κάσα του φορτηγού υπήρχαν πέντε παλέτα με κεραμίδια. Ο οδηγός του φορτηγού ήταν ο Γιώργος Χαϊλής και βοηθός του ήταν ο Τραυματισθείς. Γνώριζε και τους δύο. Ο Χαϊλής στάθμευσε το φορτηγό παραπλεύρως της πρόσοψης της Οικίας. Δίπλα από το πεζοδρόμιο βρίσκεται το εξωτερικό τοιχίο της βεράντας της Οικίας. Ο Μ.Κ.2 καθόταν στη βεράντα λόγω του ότι είχε πρόβλημα με το πόδι του που ήταν σπασμένο. Όταν Χαϊλής και ο Τραυματισθείς κατέβηκαν από το φορτηγό, ο Μ.Κ.2 τους είπε να τοποθετήσουν τα 5 παλέτα πάνω στο πεζοδρόμιο. Στη συνέχεια, ο Χαϊλής ανέβηκε πάνω στην κάσα του φορτηγού και προχώρησε στο σημείο που βρίσκεται το χειριστήριο του γερανού. Πάνω στο φορτηγό υπήρχε εγκατεστημένος ένας γερανός για να μετακινεί τα παλέτα από την κάσα του φορτηγού. Ο Xαϊλής χαμήλωσε τα υδραυλικά έμβολα του γερανού και τα 4 σαμπάνια που ήταν κρεμασμένα πάνω στον γάντζο έφτασαν τα παλέτα. Για να κατεβάσουν τα 5 παλέτα από την κάσα του φορτηγού χρησιμοποίησαν 2 μεταλλικά πασαμάνα. Ο Τραυματισθείς που βρισκόταν πάνω στο πεζοδρόμιο τοποθέτησε το πρώτο πασαμάνο κάτω από τη μια πλευρά του πρώτου παλέτου, ενώ ο Χαϊλής, που βρισκόταν ήδη πάνω στην κάσα του φορτηγού, τοποθέτησε το δεύτερο πασαμάνο κάτω από άλλη πλευρά του πρώτου παλέτου. Ύστερα πέρασαν τα σαμπάνια που ήταν κρεμασμένα από το γάντζο του γερανού στις 4 άκριες των πασαμάνων. Ακολούθως, ο Χαϊλής πήγε στο χειριστήριο του γερανού και άρχισε να χειρίζεται το γερανό, ενώ ο Τραυματισθείς που στεκόταν πάνω στο πεζοδρόμιο καθοδήγησε τον Χαϊλή πού να τοποθετήσει το πρώτο παλέτο και ταυτόχρονα έσπρωχνε το παλέτο για να το τοποθετήσει πάνω στο πεζοδρόμιο. Αφού τοποθέτησαν τα 4 παλέτα το ένα μετά το άλλο, προχώρησαν και στο πέμπτο με την ίδια διαδικασία. Ο Μ.Κ.2 τους είπε να το τοποθετήσουν μέσα στο παρκινγκ εάν δεν υπήρχε χώρος και ο Τραυματισθείς του είπε να το τοποθετήσουν πάνω και ενδιάμεσα στα δύο παλέτα ώστε να είναι εύκολο να ανεβάσει τα κεραμίδια πάνω στην πέργολα. Ο Τραυματισθείς τοποθέτησε το πέμπτο παλέτο ενδιάμεσα των άλλων δύο, το έσπρωξε και βεβαιώθηκε ότι ήταν στερεωμένο. Μετά ο Τραυματισθείς αφαίρεσε τον πρώτο πασαμάνο και τα δύο σαμπάνια απελευθερώθηκαν από τις δύο άκριες των πασαμάνων. Σε λίγο τράβηξε και το δεύτερο πασαμάνο και είπε στο Χαϊλή: «έλα» και αυτός αμέσως μετακίνησε τον μοχλό από το χειριστήριο. Το ένα σαμπάνι, όμως, δεν απελευθερώθηκε και η μια άκριά του πιάστηκε πάνω στην άκρια του πασαμάνου, με αποτέλεσμα να ψηλώσει το παλέτο προς τα πάνω και να γείρει προς την πλευρά που βρισκόταν η κάσα του φορτηγού. Ο Τραυματισθείς βρισκόταν μεταξύ του παλέτου και της κάσας και ψήλωσε τα χέρια του για να αποτρέψει το παλέτο να τον πλακώσει. Το παλέτο, όμως, ήταν βαρετό και τον πλάκωσε στο στήθος, ενώ η ράχη του ακουμπούσε πάνω στην κάσα του φορτηγού. Ο Μ.Κ.2 φώναξε βοήθεια και ήρθαν οι γείτονες, απεγκλώβισαν τον Τραυματισθέντα. Μετά μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Πέραν των όσων καταγράφονται στο Τεκμήριο 2, ο Μ.Κ.2 ανέφερε ότι έβλεπε καθαρά τι γινόταν, εφόσον η βεράντα του είναι 30-40 εκατοστά πιο ψηλά από το πεζοδρόμιο. Όταν έγινε η διαδικασία που περιέγραψε, ο Τραυματισθείς ήταν στο πεζοδρόμιο και ο Χαϊλής πάνω στη θέση που έπρεπε να ήταν στο φορτηγό για να χειρίζεται το γερανό. Ο Τραυματισθείς καθοδηγούσε το Χαϊλή πού να αφήσει το παλέτο. Ο Τραυματισθείς έπιανε τα πασαμάνα, τα περνούσε από το παλέτο και οι δυο μαζί περνούσαν τα σαμπάνια. Ο ένας από μπροστά και ο άλλος από πίσω. Μετά την εκφόρτωση των σαμπανιών, ο Τραυματισθείς τα απελευθέρωνε και έδιδε οδηγία του Χαϊλή να ελευθερώσει τα υδραυλικά. Ο Τραυματισθείς έβγαζε τα πασαμάνα και τα τοποθετούσε στο επόμενο παλέτο που ήταν πάνω στην κάσα του φορτηγού. Όταν ο Τραυματισθείς τοποθέτησε το πέμπτο παλέτο πάνω από τα άλλα δύο, ο Μ.Κ.2 είδε αυτόν που έσεισε το παλέτο με το χέρι για να βεβαιωθεί ότι καθόταν καλά. Εκείνη την ώρα τα σαμπάνια και τα πασαμάνα ήταν πάνω στο παλέτο. Μετά ο Τραυματισθείς είπε στο Χαϊλή να κατεβάσει τα υδραυλικά λίγο κάτω για να απελευθερωθούν καλά τα σαμπάνια. Πήγε από το πίσω μέρος των παλέτων και απελευθέρωσε τα δύο σαμπάνια. Μετά πήγε μπροστά και απελευθέρωσε τα άλλα δύο. Μετά τράβηξε το ένα πασαμάνο και το έβαλε πάνω στο φορτηγό. Μετά πήρε το δεύτερο πασαμάνο, το τράβηξε λίγο χωρίς να αφαιρεθεί τελείως και είπε του Χαϊλή «Έλα πάνω». Ο Χαϊλής έκανε τον μοχλό πάνω και, την ώρα που το έκανε πάνω, το πρώτο σαμπάνι δεν απελευθερώθηκε καλά, πιάστηκε λίγο πάνω στην γωνιά του παλέτου, το οποίο μετά έγειρε. Το δεύτερο σίδερο δεν είχε απελευθερωθεί από το παλέτο και την ώρα που έγερνε το παλέτο ήταν μέσα στο παλέτο. Ήρθαν οι γείτονες, τον απελευθέρωσαν και μετά ήρθε το ασθενοφόρο. Υπεδείχθη στον Μ.Κ.2 η φωτογραφία, Τεκμήριο 6.6., και την αναγνώρισε. Κατά την αντεξέτασή του, ο Μ.Κ.2 ανέφερε κατ' αρχάς ότι δεν ξαναδούλεψε από τον Μάρτιο του 2008 και πληρώνεται από το ταμείο ασθενείας. Είναι στην πορεία που κατάλαβε ότι δεν θα μπορούσε να δουλέψει. Έβλεπε τον Χαϊλή και τον Τραυματισθέντα να πηγαίνουν μαζί να ξεφορτώσουν. Ακολούθως, ανέφερε ότι όταν τα παλέτα ήταν στην κάσα του φορτηγού, αυτά ήταν σε οριζόντια θέση. Την ώρα που τοποθετούνταν τα πασαμάνα και τα σαμπάνια, ο Χαϊλής ήταν πάνω στην κάσα και ο Τραυματισθείς κάτω. Όταν τοποθετούνταν τα παλέτα στο πεζοδρόμιο, ο Τραυματισθείς έβγαζε πρώτα τις θηλιές από τις 4 άκριες των πασαμάνων, μετά τραβούσε τα πασαμάνα και τα τοποθετούσε πάνω στην κάσα για να ξεκινήσει η διαδικασία εκφόρτωσης του επόμενου παλέτου. Σε σχέση με το πέμπτο παλέτο, ο Μ.Κ.2 ανέφερε ότι είδε τον Τραυματισθέντα που πήγε στις 4 πλευρές και απελευθέρωσε τις θηλιές. Τον είδε, επίσης, ότι τοποθέτησε το ένα πασαμάνο που είχε απελευθερώσει στην κάσα του φορτηγού και ότι τράβηξε και το άλλο. Ανέφερε, επίσης, ότι το σωστό είναι αυτό που είπε στην ένορκη κατάθεσή του και όχι στην κατάθεσή του, Τεκμήριο 2, δηλαδή ότι το σαμπάνι πιάστηκε πάνω στο παλέτο μετά που ο Τραυματισθείς είχε απελευθερώσει τη θηλιά του σαμπανιού και όταν κινείτο ο γερανός. Συγκεκριμένα, στην κάτω αριστερή άκρια του παλέτου, όπως καθόταν ο Μ.Κ.
6. Όταν ο Τραυματισθείς φώναξε του Χαϊλή «έλα πάνω», ο πρώτος βρισκόταν ενδιάμεσα της κάσας του φορτηγού και του παλέτου, δηλαδή μέσα στον δρόμο. Ο Χαϊλής ήταν πάνω στο φορτηγό, κοντά στο μοχλό και η απόσταση μεταξύ του Χαϊλή και του Τραυματισθέντα ήταν πέριξ των 2,50m. Ο Χαϊλής στεκόταν πάνω στην κάσα του φορτηγού, η ράχη του ήταν πάνω στα κάγκελα του φορτηγού και έβλεπε τον Τραυματισθέντα και είχε τους μοχλούς στην αριστερή του πλευρά, όπως στεκόταν. Μετά το δυστύχημα, ο Μ.Κ.2 κατέβηκε στο πεζοδρόμιο με τις πατερίτσες. Οι τρεις θηλιές ήταν ελευθερωμένες, αλλά η τέταρτη δεν ήταν. Ο Μ.Κ.2 σημείωσε επί της φωτογραφίας, Τεκμήριο 6.5, την άκρια του παλέτου που πιάστηκε το σαμπάνι. Ανέφερε, τέλος, ότι ο Τραυματισθείς τραυματίστηκε σοβαρά. Κατά την επανεξέτασή του, ο Μ.Κ.2 ανέφερε ότι ακόμη ελπίζει ότι θα καταφέρει να ξαναδουλέψει. Τρίτος και τελευταίος μάρτυρας για την Κατηγορούσα Αρχή ήταν ο κ. Ιωάννης Τριταίος (Μ.Κ.3), Προϊστάμενος στο Επαρχιακό Γραφείο Αμμοχώστου του Τμήμα Επιθεώρησης και Εργασίας από το 2010, αυτός δε εργάζεται στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας από το
7. Ανέφερε τις σπουδές του και την συνεχή εκπαίδευσή του σε θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία. Το 2008 εργαζόταν στο Επαρχιακό Γραφείο Λάρνακας-Αμμοχώστου. Ακολούθως, ανέφερε ότι στις 12/5/2008 και περί ώρα 15:30 δέχθηκε τηλεφώνημα από την Αστυνομική Διεύθυνση Λάρνακας για το επίδικο εργατικό ατύχημα και αμέσως πήρε την φωτογραφική του μηχανή, μετροταινία και το σημειωματάριό του και μετέβη στην Οικία. Η περιοχή του ατυχήματος ενέπιπτε στα καθήκοντα του Μ.Κ.1, αλλά πήγε ο ίδιος εφόσον η Αστυνομία δεν εντόπιζε τον συνάδελφό του. Ο Μ.Κ.1 ανέλαβε την περαιτέρω διερεύνηση της υπόθεσης την επομένη του ατυχήματος. Μόλις μετέβη στη σκηνή, ο Μ.Κ.3 πήρε τις φωτογραφίες, Τεκμήρια 6.1.-6.
8. Ο ίδιος κατέθεσε ως Τεκμήρια «8.1» - «8.8» την έγχρωμη έκδοση των Τεκμηρίων 6.1.-6.
9. Ακολούθως κατέγραψε τα ονόματα των προσώπων που βρήκε στην σκηνή, ήτοι τα πρόσωπα που κατονομάζονται στο Τεκμήριο
10. Ο Μ.Κ.3 προέβη στις μετρήσεις που καταγράφονται στο Τεκμήριο 1, τις οποίες ανέφερε. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη διαδικασία εκφόρτωσης των παλέτων που του είπαν ότι ακολουθείτο. Σύμφωνα με τον Μ.Κ.3, ο πιο ασφαλής τρόπος εκφόρτωσης θα ήταν να κατέβαζαν τα παλέτα με τη βοήθεια περονοφόρου οχήματος. Αυτό είναι το συνηθέστερο μέσο και πιο ασφαλές. Η Κατηγορούμενη θα μπορούσε να μεριμνήσει να έχει στη διάθεσή της κάποιο τηλεσκοπικό περονοφόρο όχημα για να κατεβάζει τα μπαλέτα. Ανέφερε, επίσης, ότι για τη δουλειά αυτή είναι αρκετό ένα άτομο. Διαζευκτικά, θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν δύο σαμπάνια που θα περνούσαν κάτω από το παλέτο και οι 4 άκριες του σαμπανιού θα στερεώνονταν στο γάντζο του ανυψωτικού μηχανήματος. Όταν θα τοποθετούνταν το παλέτο στη θέση του, τότε είτε ο χειριστής του ανυψωτικού μηχανήματος είτε κάποιος άλλος θα απελευθέρωνε τις 4 άκριες των 2 σαμπανιών από το γάντζο του ανυψωτικού μηχανήματος και μετά θα τραβούσε τα σαμπάνια με τα χέρια για να φύγουν από το παλέτο. Ο Μ.Κ.3 είδε πολλές διαδικασίες φόρτωσης και εκφόρτωσης και πρώτη φορά συνάντησε τη μέθοδο που χρησιμοποιούσε η Κατηγορουμένη. Αναφέρθηκε, επίσης, στην νομική υποχρέωση των εργοδοτών να έχουν στη διάθεσή τους σύστημα διαχείρισης θεμάτων ασφάλειας και υγείας, στο οποίο να περιλαμβάνεται και η εκτίμηση των κινδύνων για όλες τις εργασίες ή διεργασίες που εκτελούνται από τους εργοδοτουμένους τους. Για το σκοπό αυτό υπάρχουν εξειδικευμένα άτομα που ετοιμάζουν το εν λόγω σύστημα μετά που ο εργοδότης απευθύνεται σε αυτούς. Ο Μ.Κ.3 αναφέρθηκε, επίσης, στο περιεχόμενο των φωτογραφιών, Τεκμήρια 8.
11. - 8.
12. και, μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι μίλησε στη σκηνή με τον Μ.Κ.2 και τον Χαϊλή και έγραψε στις σημειώσεις του αυτά που του είπε ο Μ.Κ.2, ήτοι ότι την ώρα που ο Τραυματισθείς φώναξε στο Χαϊλή «έλα», δηλαδή να ξεκινήσει την ανύψωση, ένα από τα σαμπάνια πιάστηκε σε μια γωνιά του παλέτου, με αποτέλεσμα να το ανατρέψει. Ο Μ.Κ.3 δεν θυμόταν πού ακριβώς πιάστηκε το σαμπάνι. Με αναφορά στη φωτογραφία 8.1., ο Μ.Κ.3 είπε ότι λογικά το σαμπάνι πρέπει να πιάστηκε στη δεξιά κάτω άκρια του παλέτου, όπως βλέπουμε την εν λόγω φωτογραφία. Σύμφωνα με τον Μ.Κ.3, το ατύχημα θα μπορούσε να αποφευχθεί αν υπήρχε εκτίμηση κινδύνων που θα περιέγραφε την ασφαλή μέθοδο που θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί. Κατά την άποψή του, δύο είναι οι ασφαλείς τρόποι, ήτοι αυτοί που ανέφερε, ενώ η μέθοδος που ακολουθείτο δεν ήταν ασφαλής. Κατά την αντεξέτασή του, ο Μ.Κ.3 ανέφερε κατ' αρχάς ότι την επομένη του ατυχήματος έδωσε τις πληροφορίες που κατέγραψε στον Μ.Κ.
13. Ακολούθως, υποβλήθηκαν στο μάρτυρα διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με τη δεύτερη μέθοδο που εισηγήθηκε και, μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι για να αγκυλωθούν τα σαμπάνια πάνω στο γάντζο του γερανού, πρέπει κάποιος να ανέβει στην κάσα του φορτηγού και ότι ο γάντζος κατεβαίνει όσο χαμηλά τον θέλεις. Ο ίδιος δεν δοκίμασε αυτή τη μέθοδο, αλλά η λογική συνηγορεί υπέρ της θέσης του. Διαφώνησε, επίσης, με τα επιχειρήματα και τις θέσεις που του τέθηκαν υπό την υπεράσπιση, ότι δηλαδή δεν θα μπορούσε κάποιος που έχει μπροστά του το συγκεκριμένο παλέτο να βάλει τη θηλιά του σαμπανιού στο γάντζο. Σε ερώτηση κατά πόσον στην κρινόμενη υπόθεση δεν θα υπήρχε κάποιος κίνδυνος αν το πέμπτο παλέτο τοποθετούνταν στο έδαφος, ο Μ.Κ.3 απάντησε ότι ο κίνδυνος θα ήταν μικρότερος. Σε περίπτωση που το παλέτο τοποθετούνταν στο έδαφος, θα υπήρχε, επίσης, κίνδυνος ανατροπής σε περίπτωση που το σαμπάνι πιανόταν στη γωνιά του παλέτου. Είναι ασφαλές να τοποθετηθεί το ένα παλέτο πάνω στο άλλο, φτάνει αυτό που τοποθετείται από πάνω να εδράζεται καλά. Ανέφερε, επίσης, ότι το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας δεν έχει καταρτίσει κάποιο σχέδιο για τις φορτώσεις και εκφορτώσεις, εφόσον δεν μπορούν να έχουν στη διάθεσή τους σχέδιο για όλες τις εργασίες. Σε ερώτηση πού πήγε να δει τον τρόπο φόρτωσης και εκφόρτωσης, ο Μ.Κ.3 ανέφερε ότι ο ίδιος μένει στο κέντρο της Λάρνακας και όταν πήγε συγκεκριμένη εταιρεία να του παραδώσει είδη οικοδομής, η εκφόρτωση έγινε με περονοφόρο όχημα. Για την υπηρεσία του περονοφόρου οχήματος, ο Μ.Κ.3 πλήρωσε το ποσό των Λ.Κ.60,
14. Ανέφερε, περαιτέρω, πως δεν έκανε έρευνα για να δει πώς φορτώνουν οι άλλοι. Δεν γνωρίζει κατά πόσον χρησιμοποιούν και άλλες εταιρείες τη μέθοδο που χρησιμοποιεί η Κατηγορουμένη. Μέχρι και το 2008, ο Μ.Κ.3 πήγαινε εκτός για σκοπούς επιθεώρησης 15 ώρες την βδομάδα. Στην περιοχή του υπάρχουν όλων των ειδών επιχειρήσεις, αλλά δεν τις είδε όλες. Ο Μ.Κ.3 δεν έκανε κάποια έκθεση για την ασφαλή μέθοδο εργασίας που περιέγραψε, ούτε και έκανε κάποια δοκιμή σε σχέση με αυτή, αλλά είναι οφθαλμοφανές, ως είπε, ότι κάποιος μπορεί να προσεγγίσει το γάντζο του γερανού και να δέσει σε αυτόν τη θηλιά του σαμπανιού, εφόσον όταν θα σταθεροποιείται το παλέτο, το ανυψωτικό μηχάνημα θα ξεκινήσει να κατέρχεται στο σημείο που είναι ο εργάτης για να γαντζώσει τη θηλιά. Σε κάθε περίπτωση, η πιο ασφαλής μέθοδος είναι με τη χρήση περονοφόρου οχήματος. Η δεύτερη μέθοδος που περιέγραψε είναι απλώς πιο ασφαλής από την μέθοδο που χρησιμοποιούσε η Κατηγορουμένη. Έχει δει και τις δύο μεθόδους που εισηγήθηκε να χρησιμοποιούνται από διάφορες εταιρείες. Στο στάδιο των αγορεύσεων οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων επιχειρηματολόγησαν προς υποστήριξη των εκατέρωθεν θέσεών τους. Ο κ. Προδρόμου εισηγήθηκε ότι εκ του αποτελέσματος φαίνεται πως δεν χρησιμοποιήθηκε ασφαλής μέθοδος εργασίας. Εισηγήθηκε όπως το Δικαστήριο αποδεχθεί τη θέση του αυτόπτη μάρτυρα σε σχέση με τις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος, η οποία δεν αμφισβητήθηκε από την υπεράσπιση. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, σε νομολογία και υποστήριξε ότι η πιθανή συντρέχουσα αμέλεια του Τραυματισθέντα δεν αφορά το ζήτημα της διάγνωσης της ποινικής ευθύνης της Κατηγορουμένης στα αδικήματα που της καταλογίζονται, ως και ότι η ευθύνη για τη λειτουργία των μέτρων συμμόρφωσης βαρύνει τον εργοδότη. Από την άλλη, η κα. Ερωτοκρίτου, κατ' αρχάς ανέφερε ότι δεν έχει αμφισβητηθεί το αδίκημα της Πρώτης Κατηγορίας, το οποίο, ως είπε, είναι «technical offence». Δέχεται, επίσης, ότι στην υπό κρίση υπόθεση υπήρξαν αναντίλεκτα γεγονότα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Μ.Κ.2 προέκυψε ότι ήταν επιλογή του Τραυματισθέντα ο τόπος που τελικά τοποθετήθηκε το πέμπτο παλέτο. Εισηγήθηκε, επίσης, ότι υπήρξαν δύο αντιφατικές θέσεις από την Κατηγορούσα Αρχή σε σχέση με την αιτία της ανατροπής. Δηλαδή, ο Μ.Κ.1 εξέλαβε ως δεδομένο ότι ο λόγος της ανατροπής ήταν πως δεν απελευθερώθηκε πλήρως η μεταλλική δοκίδα από το σαμπάνι. Πάνω σε αυτό το δεδομένο στήριξε την εισήγησή του για τη μέθοδο που περιέγραψε με την τοποθέτηση γάντζου και κρίκου. Εισηγήθηκε επίσης ότι με τη μέθοδο που εισηγήθηκε ο Μ.Κ.1 δεν θα αποτρέπονταν η ανατροπή εφόσον στην προκειμένη περίπτωση η θηλιά του σαμπανιού πιάστηκε στην άκρια του παλέτου. Από την άλλη, η Κατηγορούσα Αρχή με τους Μ.Κ.2 και Μ.Κ.3 προώθησε τη θέση ότι τελικά ήταν η θηλιά του σαμπανιού που πιάστηκε στην άκρια του παλέτου και ο Μ.Κ.3 αναφέρθηκε σε μια τελείως διαφορετική μέθοδο από αυτή του Μ.Κ.
15. Ήταν η θέση της κας. Ερωτοκρίτου ότι και οι δύο επιθεωρητές ήταν άσχετοι με τις προδιαγραφές του συστήματος, δεν αποδείχθηκε ποιά ήταν η παράλειψη της Κατηγορουμένης και άρα η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να αποδείξει τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος. Αξιολόγηση - Ευρήματα Έχω παρακολουθήσει με κάθε δυνατή και επιβαλλόμενη προσοχή όλους τους μάρτυρες, τον τρόπο, το ύφος, τη συμπεριφορά, τις αντιδράσεις και γενικά την παρουσία τους στο Δικαστήριο και είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία τους με σκοπό να καταλήξω στα αναγκαία ευρήματα και συμπεράσματα για σκοπούς της παρούσας απόφασης. Κατ' αρχάς θα πρέπει να λεχθεί ότι κατά την εξέλιξη της ακροαματικής διαδικασίας αποτέλεσαν κοινό υπόβαθρο γεγονότων οι συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα το επίδικο ατύχημα, ως αποτέλεσμα του οποίου τραυματίστηκε σοβαρά ο υπάλληλος της Κατηγορουμένης. Μέχρι και την ολοκλήρωση της μαρτυρίας του Μ.Κ.1 και οι δύο πλευρές εκλάμβαναν ως δεδομένο ότι το πέμπτο παλέτο ανατράπηκε επειδή πιάστηκε η θηλιά του σαμπανιού στην μια άκρη της μεταλλικής δοκίδας, την οποία δεν είχε αφαίρεσε ο Τραυματισθείς όταν ο χειριστής του γερανού ξεκίνησε να ανυψώνει τα σαμπάνια. Λέω τούτου εφόσον κατά την αντεξέταση του Μ.Κ.1 η υπεράσπιση δεν αμφισβήτησε με οποιοδήποτε τρόπο την επί του προκειμένου αναφορά αυτού, η οποία ουσιαστικά βασίστηκε στο περιεχόμενο της κατάθεσης του Μ.Κ.2, Τεκμήριο
16. Με την ένορκη κατάθεση του Μ.Κ.2, όμως, την οποία ουσιαστικά υιοθέτησαν και οι δύο πλευρές, διαφάνηκε και αποτέλεσε κοινό τόπο ότι το πέμπτο παλέτο ανατράπηκε επειδή την ώρα που ο χειριστής ανύψωνε τα σαμπάνια με το γερανό, μία από τις τέσσερις θηλιές πιάστηκε στην κάτω άκρη του παλέτου. Δεν συνέβαλε δηλαδή στην πρόκληση του επίδικου δυστυχήματος το ότι ο Τραυματισθείς δεν είχε αφαιρέσει και τη δεύτερη μεταλλική δοκίδα, η οποία είχε περάσει κάτω από το παλέτο. Οι Μ.Κ.1 και Μ.Κ.3 μου έκαναν καλή εντύπωση ως ειλικρινείς και αξιόπιστοι μάρτυρες. Πέραν της επισήμανσης στην οποία προβαίνω ανωτέρω σε σχέση με την αντίληψη που ο Μ.Κ.1 είχε αναφορικά με λόγο ανατροπής του παλέτου, η οποία προφανώς οφείλεται σε αθώα παρερμηνεία των όσων του εξιστόρησε ο Μ.Κ.2, η μαρτυρία και των δύο ως προς τα ουσιώδη της υπόθεσης γεγονότα, τα οποία ουδόλως αμφισβητήθηκαν από την υπεράσπιση, ήταν σύμφωνη, συνεπής, συνήδε με τα τεκμήρια που κατέθεσαν και επιβεβαιώθηκε με τη ένορκη μαρτυρία του Μ.Κ.
17. Σε κάθε περίπτωση, δεν έχω εντοπίσει ο,τιδήποτε είτε στον τρόπο που κατέθεταν είτε σε αυτά που είπαν, από τα οποίο να προκύπτει ότι οποιοσδήποτε από αυτούς θα ήταν διατεθειμένος να παραποιήσει τα γεγονότα. Πέραν, λοιπόν, του ότι δέχομαι τη μαρτυρία τους σε σχέση με τις ενέργειες στις οποίες προέβησαν και τί τους λέχθηκε κατά τη διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος, έχοντας υπόψη τα προσόντα, την εκπαίδευση, τις γνώσεις και την πείρα τους, ως και τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας θεωρείται εμπειρογνώμονας (βλ., μεταξύ άλλων, Evangelou and another v. Ambizas

(1982)1 C.L.R. 41, 57), κρίνω ότι και οι δύο είναι εμπειρογνώμονες στα θέματα που άπτονται και αφορούν την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων σε χώρους εργασίας. Επομένως, η μαρτυρία τους σε σχέση με την άποψη που εξέφρασαν για την μέθοδο εκφόρτωσης που ακολουθούσε η Κατηγορουμένη και τις πιο ασφαλείς μεθόδους που εισηγήθηκαν θα προσεγγιστεί και αξιολογηθεί με βάση τις αρχές που διέπουν την προσέγγιση και την αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων. Βλ. Vassiliko Cement Works v. Stavrou

(1978)1 C.L.R. 389, Νικολάου ν. Σταύρου

(1982)1 Α.Α.Δ 746, Constantinides ν. Mavrogenis

(1983)1 C.L.R. 663, Pouris v. R

(1983)2 C.L.R. 170, Philippou v. Odysseos

(1989)1 C.L.R. 1 και Καουρής ν. Δημητρίου κ.ά.

(2008)1(Β) Α.Α.Δ. 967. Θα επανέλθω επί της γνώμης που εξέφρασαν οι Μ.Κ.1 και Μ.Κ.3 στο στάδιο της παράθεσης της νομικής πτυχής και των συμπερασμάτων κατωτέρω. Επί του παρόντος, θα αρκεστώ να πω ότι δέχομαι τη μαρτυρία εκάστου σε σχέση με τις μεθόδους εκφόρτωσης που ανέφεραν ότι γνωρίζουν είτε μέσω από την εκτέλεση των καθηκόντων τους ως επιθεωρητές είτε από προηγούμενη απασχόληση είτε υπό την προσωπική τους ιδιότητα. Σημειώνω, βεβαίως, ότι δεν μπορώ παρά να αγνοήσω το περιεχόμενο των καταθέσεων του Τραυματισθέντα και του χειριστή του γερανού, Τεκμήρια 3 και 4, τα οποία κατατέθηκαν από το Μ.Κ.1 ως μέρος της διερεύνησής του ατυχήματος. Πέραν του ότι η Κατηγορούσα Αρχή δεν ζήτησε όπως αυτές κατατεθούν για σκοπούς απόδειξης της αλήθειας του περιεχομένου τους, ο Τραυματισθείς και ο χειριστής τους γερανού δεν κατέθεσαν στην ακροαματική διαδικασία και δεν δόθηκε ικανοποιητική εξήγηση για τούτο, ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση να προσδώσει οποιαδήποτε βαρύτητα στην εν λόγω εξ ακοής μαρτυρία. Σε κάθε περίπτωση, από την κατάθεση του Τραυματισθέντα, Τεκμήριο 4, προκύπτει ότι ο τελευταίος απέδωσε την ανατροπή του πέμπτου παλέτου που τον καταπλάκωσε στο ότι ο χειριστής του γερανού χειρίστηκε κατά λάθος με τέτοιο τρόπο τον γερανό που κάποιο έμβολό του κτύπησε το παλέτο, με αποτέλεσμα αυτό να ανατραπεί. Η Κατηγορούσα Αρχή ουδόλως υιοθέτησε την εν λόγω εκδοχή, εξ ου και οι Μ.Κ.1 και Μ.Κ.3 δεν βάσισαν σε αυτή τις εισηγήσεις τους αναφορικά με τη μέθοδο εκφόρτωσης που ακολουθούσε η Κατηγορουμένη. Παρακολουθώντας τον Μ.Κ.2 σχημάτισα την εντύπωση πως είναι αξιόπιστος και ειλικρινής μάρτυρας. Απαντούσε με αμεσότητα, ευθύτητα και πειστικότητα και η εκδοχή του όχι μόνο δεν αμφισβητήθηκε, αλλά αποτέλεσε κοινό τόπο στην παρούσα. Από τα όσα ο Μ.Κ.2 ανέφερε προκύπτει, επίσης, ότι μεταξύ του σημείου που βρισκόταν στη βεράντα στην Οικία και του χώρου όπου λάμβανε χώρα η εκφόρτωση υπήρχε τέτοια εγγύτητα και αυτός βρισκόταν καθισμένος σε τέτοιο σημείο ώστε ήταν σε θέση να δει πολύ καλά και καθαρά τί λάμβανε χώρα κατά την εκφόρτωση των πέντε παλέτων. Σε σχέση με την αντίφαση που υπήρξε μεταξύ της γραπτής κατάθεσής του, Τεκμήριο 2, και της ένορκης κατάθεσής του σε σχέση με το πού πιάστηκε η θηλιά του σαμπανιού, δέχομαι ότι η πραγματικότητα βρίσκεται σε αυτά που κατέθεσε ενόρκως. Η ένορκη εκδοχή του ήταν η ίδια με αυτά που είπε στον Μ.Κ.3 αμέσως μετά το ατύχημα, ως και ο τελευταίος βεβαίωσε. Μικροαντιφάσεις υπήρξαν στην μαρτυρία του, αλλά αυτές δεν ήταν ικανές να κλονίσουν τη γενικότερη καλή εικόνα που σχημάτισα σε σχέση με την αξιοπιστία του. Σημειώνω πως όπου υπάρχει απόκλιση μεταξύ του περιεχομένου του Τεκμηρίου 2 και της διά ζώσης μαρτυρίας του Μ.Κ.2, θα προτιμήσω την τελευταία, όπως εξ άλλου έπραξα αναφορικά με το σημείο που πιάστηκε το σαμπάνι. Με τις διευκρινίσεις και διαφοροποιήσεις στις οποίες προβαίνω ανωτέρω, η μαρτυρία του Μ.Κ.2 γίνεται αποδεκτή. Όπως προανέφερα, η Κατηγορουμένη επέλεξε το δικαίωμα της σιωπής, επιλογή η οποία αποτελεί απόλυτο δικαίωμά της και σε καμία περίπτωση μπορεί η επιλογή αυτή να ληφθεί εναντίον της. Το περιεχόμενο της κατάθεσης του διευθυντή της Κατηγορουμένης, Κωστάκη Δημητρίου, Τεκμήριο 5, θα συνεκτιμηθεί με την μαρτυρία που έχει γίνει ήδη αποδεκτή ώστε το Δικαστήριο να καταλήξει στα ευρήματά του για τους σκοπούς της παρούσας. Υπάρχει σωρεία αποφάσεων σχετικά με τη βαρύτητα, την οποία τα Δικαστήρια μπορεί να αποδώσουν στις καταθέσεις κατηγορουμένων. Βλ., μεταξύ άλλων, Δημοσθένους κ.ά. ν. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 129, Ιωάννου κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 195, Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 109 και Findlay Duncan 73 Crim. App. R.

1. Στην υπόθεση Κωνσταντίνου (ανωτέρω), υιοθετήθηκε η Αγγλική υπόθεση Findlay Duncan (ανωτέρω), στην οποία αποφασίστηκε ότι κάθε μέρος της κατάθεσης λαμβάνεται υπόψη και το Δικαστήριο προβαίνει σε εκτίμηση των ισχυρισμών που προβάλλονται. Μπορεί, όμως, να αποδοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στο μέρος εκείνο της κατάθεσης που συνθέτει παραδοχή σε αδίκημα ή περιέχει δηλώσεις ενάντια στο συμφέρον του κατηγορουμένου. Το βάρος που θα αποδοθεί στα διάφορα μέρη της κατάθεσης κατηγορουμένου αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ως κριτή των γεγονότων της υπόθεσης. Το Δικαστήριο είναι ελεύθερο να αποδώσει μικρότερη σημασία ή ακόμη να απορρίψει άλλα μέρη της κατάθεσης, για τα οποία παρέχεται εξήγηση ή δικαιολογία για εκ πρώτης όψεως εγκληματικές πράξεις. Σύμφωνα, περαιτέρω, με την Αγγλική υπόθεση R v. Stovey [1968] 52 Cr. App. Rep. 334, όταν μια τέτοια κατάθεση παρουσιάζεται από την Κατηγορούσα Αρχή, δεν αποτελεί απόδειξη της αλήθειας του περιεχομένου της, αλλά απόδειξη της αντίδρασης του κατηγορουμένου όταν για πρώτη φορά αντιμετωπίζεται με τα ενοχοποιητικά γεγονότα ως και απόδειξη της συνέπειας του κατηγορουμένου όταν αργότερα καταθέσει ενόρκως στη δίκη και δώσει μαρτυρία στην ίδια γραμμή, όπως η κατάθεσή του. Από το Τεκμήριο 5 σημειώνω ότι η Κατηγορουμένη ασχολείται με υλικά οικοδομής και προσέλαβε στην υπηρεσία της τον Τραυματισθέντα την 1/4/2004 ως επαγγελματία οδηγό βαρέων οχημάτων. Ο Χαϊλής, επίσης υπάλληλος της Κατηγορουμένης, εκπαίδευσε τον Τραυματισθέντα σε σχέση με τη διαδικασία φόρτωσης-εκφόρτωσης των παλέτων με κεραμίδια. Υπό το φως της αξιολόγησης και των παραδεκτών της υπόθεσης γεγονότων, καταλήγω ότι τα πραγματικά γεγονότα εξελίχθηκαν ως εξής: Η Κατηγορουμένη είναι εταιρεία δεόντως εγγεγραμμένη, ασχολείται με υλικά οικοδομής και στεγάζεται στο Αλεθρικό της Επαρχίας Λάρνακας. Η Κατηγορουμένη είχε πωλήσει στον Μ.Κ.2 κεραμίδια για την πέργολα που ο τελευταίος κατασκεύασε στην Οικία που βρίσκεται στον συνοικισμό Καλό Χωριού στη Λάρνακα, τα οποία η Κατηγορουμένη ανέλαβε να παραδώσει στην Οικία στις 12/5/
2. Η Κατηγορουμένη, λοιπόν, ανέθεσε την μεταφορά και παράδοση στην Οικία πέντε εισαγόμενων παλέτων με κεραμίδια, ομοιόμορφης κατασκευής και διαστάσεων, στον υπάλληλό της, Γιώργο Χαϊλή, τον οποίο θα βοηθούσε ο Τραυματισθείς, επίσης υπάλληλος της Κατηγορουμένης. Τα κεραμίδια ήταν γαλλικού τύπου και έκαστο παλέτο είχε διαστάσεις 80 εκατοστά πλάτος, 105 εκατοστά μήκος και 108 εκατοστά ύψος. Το βάρος έκαστου παλέτου μαζί με τα κεραμίδια αυτού, το οποίο ήταν συσκευασμένο με νάιλον, ήταν γύρω στα 800 κιλά. Στο κάτω μέρος έκαστου παλέτου υπήρχε ξύλινη βάση και ξύλινα πατάκια, τα οποία έχουν κάποια απόσταση μεταξύ τους. Τα πέντε παλέτα φορτώθηκαν στο χώρο των εγκαταστάσεων της Κατηγορουμένης στο Αλεθρικό με περονοφόρο όχημα (forklift) στην κάσα φορτηγού οχήματος (στο εξής «το Φορτηγό»), ιδιοκτησίας της Κατηγορουμένης, μάρκας Iveco και αρ. εγγραφής HZP
3. Πάνω στο φορτηγό υπήρχε εγκατεστημένος ένας τηλεσκοπικός γερανός και, όταν τα έμβολά του ήταν τελείως ανοικτά, αυτός είχε τη δυνατότητα να ανυψώσει βάρος μέχρι 1250 κιλά. Όταν τα έμβολά του ήταν τελείως κλειστά, ο γερανός είχε τη δυνατότητα να ανυψώσει βάρος μέχρι 2270 κιλά. Στην άκρη του γερανού υπήρχε ένας γάντζος, στον οποίο βρισκόταν στερεωμένος ένας κρίκος. Πάνω στον κρίκο τοποθετήθηκαν τέσσερα σαμπάνια που κρέμονταν από αυτό, και έκαστο σαμπάνι κατέληγε σε μια θηλιά. Μετά τη φόρτωση των παλέτων στην κάσα του Φορτηγού, νωρίς το απόγευμα της 12/5/2008, ο Χαϊλής οδήγησε το Φορτηγό στην Οικία με συνοδηγό τον Τραυματισθέντα. Όταν έφτασαν στην Οικία, ο Χαϊλής στάθμευσε το Φορτηγό παραπλεύρως της πρόσοψης της Οικίας και συγκεκριμένα στο δρόμο πλησίον του ασφάλτινου πεζοδρομίου, δίπλα από το οποίο βρίσκεται ο εξωτερικός τοίχος της βεράντας. Ο Μ.Κ.2 είπε στον Χαϊλή και τον Τραυματισθέντα να τοποθετήσουν τα πέντε παλέτα πάνω στο πεζοδρόμιο. Ακολούθως, ο Xαϊλής ανέβηκε στην κάσα του Φορτηγού και προχώρησε στο σημείο που βρίσκεται το χειριστήριο του γερανού για να ξεκινήσει η διαδικασία της εκφόρτωσης. Το χειριστήριο βρίσκεται πλησίον του κάγκελου που βρίσκεται στην μπροστινή άκρη της κάσας του Φορτηγού. Ο Xαϊλής, ο οποίος ήταν και ο χειριστής του γερανού, κατέβασε τα έμβολα του γερανού και τα τέσσερα σαμπάνια έφτασαν τα παλέτα. Και τα πέντε παλέτα εκφορτώθηκαν με τον ίδιο τρόπο ως εξής: Όταν τα τέσσερα σαμπάνια έφταναν το παλέτο, ο Τραυματισθείς τοποθετούσε δύο μεταλλικές δοκίδες κάτω από το παλέτο, δηλαδή στα κενά σημεία μεταξύ των ξύλινων πάτων του παλέτου. Έκαστη μεταλλική δοκίδα είχε σχήμα Π, με διαστάσεις 120 εκατοστά μήκος, 6,5 εκατοστά πλάτος, 2,5 εκατοστά ύψος και 0,50 εκατοστά πάχος. Ακολούθως, ο Xαϊλής, ο οποίος βρισκόταν πάνω στην κάσα και ο Τραυματισθείς, ο οποίος βρισκόταν στο δρόμο, περνούσαν τις τέσσερις άκριες/θηλιές των σαμπανιών στις τέσσερις άκριες των μεταλλικών δοκίδων που προέξεχαν. Μετά ο Χαϊλής πήγαινε στο χειριστήριο του γερανού και ξεκινούσε να τον χειρίζεται. Δηλαδή ανύψωνε τα έμβολα του γερανού, τεντώνονταν τα σαμπάνια και ανυψώνονταν το παλέτο με τα κεραμίδια και ο Τραυματισθείς, ο οποίος εξακολουθούσε να βρίσκεται στο έδαφος, τον καθοδηγούσε πού να το τοποθετήσει πάνω στο πεζοδρόμιο. Όταν τοποθετούνταν το παλέτο στο πεζοδρόμιο, ο Τραυματισθείς έβγαζε τις θηλιές των σαμπανιών από τις τέσσερις άκριες των μεταλλικών δοκίδων, μετά τραβούσε τις δοκίδες και τις τοποθετούσε πάνω στην κάσα για να ξεκινήσει η διαδικασία εκφόρτωσης του επόμενου παλέτου. Όταν ο Τραυματισθείς απελευθέρωνε τα σαμπάνια έδιδε οδηγίες στον Χαϊλή να ανυψώσει τα έμβολα του γερανού ώστε να ανυψωθούν τα σαμπάνια και να μεταφερθούν στο επόμενο παλέτο που θα εκφορτώνονταν. Τα σαμπάνια είχαν τη δυνατότητα να ανυψώσουν βάρος μέχρι 4,000 κιλά. Μετά που τα τέσσερα παλέτα τοποθετήθηκαν το ένα μετά το άλλο πάνω στο πεζοδρόμιο με τον πιο πάνω τρόπο, ο Τραυματισθείς εισηγήθηκε όπως το πέμπτο παλέτο τοποθετηθεί πάνω και ενδιάμεσα σε άλλα δύο. Ο Χαϊλής, λοιπόν, χειρίστηκε τον γερανό με τέτοιο τρόπο και καθοδηγούμενος από τον Τραυματισθέντα τοποθέτησε το πέμπτο παλέτο πάνω και ενδιάμεσα άλλων δύο παλέτων που βρίσκονταν ήδη πάνω στο πεζοδρόμιο και ο Τραυματισθείς βεβαιώθηκε ότι αυτό ήταν καλά στερεωμένο. Ακολούθως, ο Τραυματισθείς είπε στον Χαϊλή να κατεβάσει κάτω τα έμβολα του γερανού για να απελευθερωθούν καλά τα σαμπάνια. Ο Τραυματισθείς πήγε από το πίσω μέρος του πέμπτου παλέτου και απελευθέρωσε τις δύο άκριες των σαμπανιών από τις μεταλλικές δοκίδες και ακολούθως πήγε από το μπροστινό μέρος αυτού και απελευθέρωσε τις άλλες δύο άκριες των σαμπανιών από τις μεταλλικές δοκίδες. Στη συνέχεια, τράβηξε την μια μεταλλική δοκίδα και την τοποθέτησε πάνω στην κάσα του Φορτηγού. Μετά τράβηξε το δεύτερη δοκίδα χωρίς να αφαιρεθεί τελείως και είπε στον Χαϊλή «Έλα πάνω». Ο Χαϊλής τότε ανύψωσε τα έμβολα του γερανού και όταν ανυψώνονταν τα σαμπάνια, η θηλιά ενός εξ αυτών πιάστηκε πάνω στην κάτω άκρη του παλέτου - προς την μεριά του τοίχου της βεράντας της Οικίας και την μεριά που βρισκόταν ο Χαϊλής - με αποτέλεσμα να ανατραπεί το πέμπτο παλέτο με τα κεραμίδια και να γύρει προς την πλευρά της κάσας του Φορτηγού. Εκείνη τη στιγμή, ο Τραυματισθείς βρισκόταν στο δρόμο μεταξύ του πεζοδρομίου και της κάσας του Φορτηγού, μπροστά από το πέμπτο παλέτο, με αποτέλεσμα να καταπλακωθεί από το παλέτο παρά την προσπάθεια που είχε κάνει με τα χέρια να αποτρέψει την πτώση του. Το παλέτο πλάκωσε τον Τραυματισθέντα στο στήθος ενώ η ράχη του ακουμπούσε πάνω στην κάσα του Φορτηγού. Ακολούθως, κατέφθασαν στη σκηνή διάφοροι περίοικοι που απελευθέρωσαν τον Τραυματισθέντα, ο οποίος στη συνέχεια μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και Ατυχημάτων του Γενικού Νοσοκομείο Λάρνακας. Από το ατύχημα, ο Τραυματισθείς υπέστη κάταγμα στον αυχένα και τραύματα στον θώρακα. Την ώρα που ο Χαϊλής ανύψωνε το γερανό, αυτός βρισκόταν πάνω στην κάσα του Φορτηγού, η ράχη του ακουμπούσε τα κάγκελα του Φορτηγού, πλησίον των οποίων βρίσκεται το χειριστήριο του γερανού, οι μοχλοί του χειριστηρίου βρίσκονταν στην αριστερή πλευρά του Χαϊλή, ο οποίος έβλεπε τον Τραυματισθέντα. Μετά το δυστύχημα, ο Μ.Κ.1 επισκέφτηκε στα γραφεία της Κατηγορουμένης στο Αλεθρικό τον διευθυντή αυτής, Κωστάκη Δημητρίου, ρώτησε αυτόν κατά πόσον η Κατηγορουμένη διέθετε γραπτή εκτίμηση κινδύνων και ο εν λόγω διευθυντής δεν ήξερε καν τι είναι η γραπτή εκτίμηση κινδύνων. Νομική Πτυχή - Συμπεράσματα Τα αδικήματα για τα οποία κατηγορείται η Κατηγορουμένη θεμελιώνονται στον περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμο του 1996, ως αυτός είχε τροποποιηθεί μέχρι και το Νόμο 99(Ι)/2003 (στο εξής «ο Νόμος»). Κρίνεται, συνεπώς σκόπιμο να γίνει αναφορά σε συγκεκριμένες διατάξεις αυτού. Σύμφωνα με το Άρθρο 2 του Νόμου, «εργοδότης» «σημαίνει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο συνδέεται με σχέση εργασίας με τον εργοδοτούμενο και έχει την ευθύνη για το υποστατικό, την επιχείρηση ή/και την εγκατάσταση και περιλαμβάνει και πρόσωπο που δεν έχει άλλα εργοδοτούμενα πρόσωπα, αλλά διεξάγει οικονομική δραστηριότητα ή διευθύνει την επιχείρησή του με σκοπό κερδοσκοπικό ή μη»∙ «εργοδοτούμενος» σημαίνει «πρόσωπο που εργάζεται με σύμβαση απασχόλησης ή ασκούμενο ή μαθητευόμενο πρόσωπο και περιλαμβάνει πρόσωπα τα οποία, ως τρόφιμοι ιδρυμάτων, εκτελούν εργασία που τους έχουν ανατεθεί και ο όρος «εργοδότηση» θα ερμηνεύεται ανάλογα»∙ «κίνδυνος» σημαίνει «κίνδυνο πρόκλησης σωματικής βλάβης»∙ «παράβαση» «περιλαμβάνει, σε σχέση με οποιαδήποτε διάταξη, την παράλειψη συμμόρφωσης με τη διάταξη αυτή και ο όρος «παραβαίνω» θα ερμηνεύεται ανάλογα»∙ «υγεία» «σε σχέση με την εργασία, υποδηλώνει όχι μόνο την απουσία ασθένειας ή αναπηρίας αλλά περιλαμβάνει και τα φυσικά, πνευματικά και ψυχικά στοιχεία που επηρεάζουν την υγεία και που έχουν άμεση σχέση με την ασφάλεια και την υγιεινή κατά την εργασία»∙ «χώρος εργασίας» «περιλαμβάνει οποιοδήποτε χώρο στον οποίο ευρίσκονται ή είναι δυνατό να ευρίσκονται σε οποιοδήποτε χρόνο, πρόσωπα στην εργασία» Ως διαλαμβάνει το Άρθρο 2Α του Νόμου, αντικειμενικός σκοπός αυτού είναι η εφαρμογή μέτρων για την προαγωγή της ασφάλειας και την υγείας των προσώπων στην εργασία καθώς και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεαστούν από τις δραστηριότητες στην εργασία. Για το σκοπό αυτό, ο Νόμος παρέχει γενικές αρχές σχετικά με την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, την προστασία της ασφάλειας και της υγείας, την εξάλειψη των συντελεστών κινδύνων των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών, την ενημέρωση, τη διαβούλευση, την ισόρροπη συμμετοχή σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου, την κατάρτιση ή εκπαίδευση των εργοδοτουμένων και των εκπροσώπων τους, καθώς και τους κανόνες για την εφαρμογή των γενικών αυτών αρχών. Σύμφωνα με τα εδάφια

(1)και

(2)του Άρθρου 3 του Νόμου, τηρουμένων των διατάξεων των εδαφίων

(4),

(5)και

(6)αυτού - τα οποία αφορούν περιπτώσεις άσχετες με την κρινόμενη - ο Νόμος εφαρμόζεται σε χώρους εργασίας, υποστατικά, επιχειρήσεις, εγκαταστάσεις και σε όλους του δημόσιους ή ιδιωτικούς τομείς δραστηριοτήτων (βιομηχανικές, γεωργικές, εμπορικές, διοικητικές, εκπαιδευτικές, πολιτικές δραστηριότητες και δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών αναψυχής), και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση όπου διεξάγεται επιχείρηση ή άλλη δραστηριότητα για σκοπούς κέρδους. Σύμφωνα, περαιτέρω, με το Άρθρο 13

(1)του Νόμου, κάθε εργοδότης πρέπει να διασφαλίζει την ασφάλεια, υγεία και ευημερία στην εργασία όλων των εργοδοτουμένων του. Ο εργοδότης απαλλάσσεται από την ευθύνη για συμβάντα οφειλόμενα σε ξένες προς αυτόν, ανώμαλες και απρόβλεπτες συνθήκες, ή σε έκτακτα γεγονότα, οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί παρόλη την επιδειχθείσα επιμέλεια. Σύμφωνα με το εδάφιο

(2)του Άρθρου 13, χωρίς επηρεασμό της γενικότητας των υποχρεώσεων του εργοδότη που αναφέρονται στο εδάφιο

(1)ανωτέρω, οι υποχρεώσεις κάθε εργοδότη επεκτείνονται ώστε να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων: «(α) την παροχή και διατήρηση εγκαταστάσεων, συστημάτων και μεθόδων εργασίας τα οποία να είναι ασφαλή και χωρίς κινδύνους για την υγεία, . .» Το εδάφιο

(12)του Άρθρου 13 διαλαμβάνει ότι οι υποχρεώσεις των εργοδοτουμένων στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη. Σύμφωνα, περαιτέρω, με το Άρθρο 53

(1)του Νόμου, οποιοδήποτε πρόσωπο στο οποίο επιβάλλονται υποχρεώσεις με βάση το Νόμο, ή τους Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού, παραλείπει να συμμορφωθεί με αυτές, είναι ένοχο ποινικού αδικήματος και υπόκειται σε πρόστιμο που δεν υπερβαίνει τις δέκα χιλιάδες λίρες (το αντίστοιχο σήμερα σε Ευρώ) ή σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα δύο χρόνια ή και στις δύο αυτές ποινές. Τέλος, το Άρθρο 54 διαλαμβάνει ότι σε οποιεσδήποτε διαδικασίες για αδίκημα που διαπράττεται κατά παράβαση οποιωνδήποτε διατάξεων του Νόμου, το οποίο συνίσταται σε παράλειψη προσώπου να συμμορφωθεί με υποχρέωση ή με απαίτηση για εκτέλεση καθήκοντος, καθόσο η συμμόρφωση αυτή είναι πρακτικώς εφικτή ή είναι ευλόγως εφικτή, αποτελεί ευθύνη του κατηγορουμένου να αποδείξει ότι δεν ήταν πρακτικώς εφικτό ή δεν ήταν ευλόγως εφικτό να πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υποχρέωσης ή της απαίτησης που τέθηκαν σε αυτόν. Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Λατομεία Φαρμακά Λτδ

(2004)2 Α.Α.Δ. 573, 580, τονίστηκε πως η ευθύνη για τη λήψη μέτρων συμμόρφωσης με τις επιταγές ενός Νόμου, ο οποίος ρυθμίζει θέματα ασφάλειας στους τόπους εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τους εργοδότες. Η τυχόν συντρέχουσα αμέλεια εκ μέρος του εργοδοτουμένου δυνατόν να σχετίζεται με τον καταμερισμό ευθύνης σε πολιτική υπόθεση, αλλά δεν επηρεάζει την ποινική ευθύνη του εργοδότη για την παράλειψή του να συμμορφώνεται με τις επιταγές του Νόμου. Βλ. Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Λεμεσού

(1989)2 Α.Α.Δ. 51, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου και Υιού Λτδ κ.ά.

(1995)2 Α.Α.Δ. 290 και Mass Pack Trading Ltd v. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας Πάφου

(1996)2 Α.Α.Δ. 142. Τα αδικήματα που καθιερώνονται από το Νόμο είναι αυστηρής ευθύνης. Από το λεκτικό των σχετικών νομοθετικών διατάξεων προκύπτει πως αυτά συντελούνται με την εκδήλωση της αξιόποινης συμπεριφοράς, χωρίς να απαιτείται η συνδρομή της ένοχης διάνοιας (mens rea) του κατηγορουμένου. Οι σχετικές νομοθετικές διατάξεις δεν αντιστρέφουν το βάρος απόδειξης. Αυτό ακολουθεί τον γενικό κανόνα που ισχύει στις ποινικές υποθέσεις. Το βάρος απόδειξης των γεγονότων που θεμελιώνουν τα συστατικά στοιχεία των αδικημάτων παραμένει στους ώμους της κατηγορούσας αρχής. Τα όσα η επιφύλαξη του Άρθρου 13

(1)καθώς και το Άρθρο 54 προνοούν συνιστούν υπερασπίσεις. Εάν αποδειχθεί η παράβαση, ο κατηγορούμενος δύναται να ισχυριστεί, ανάλογα με την περίπτωση, ότι υπήρξαν ανωμαλίες ή απρόβλεπτες συνθήκες ή έκτακτα περιστατικά, τα οποία τον εμπόδισαν να συμμορφωθεί με τις εκ του νόμου απορρέουσες υποχρεώσεις του ή ότι δεν ήταν πρακτικώς εφικτό και ούτε ευλόγως εφικτό να πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για να εκπληρώσει τις νόμιμες υποχρεώσεις του. Εφόσον, λοιπόν, αποδείξει, επί τη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, τη συνδρομή των σχετικών γεγονότων, τότε αίρεται ο κατ' αρχήν αξιόποινος χαρακτήρας των πράξεων ή παραλείψεών του. Στην υπό κρίση υπόθεση δεν έχει αμφισβητηθεί ότι τυγχάνει εφαρμογής ο Νόμος είτε ότι ο Τραυματισθείς ήταν εργοδοτούμενος και η Κατηγορουμένη εργοδότης. Σε κάθε περίπτωση, ενόψει των ευρημάτων μου και των ερμηνευτικών διατάξεων του Νόμου, αποτελεί αναπόδραστη κατάληξή μου ότι η Κατηγορουμένη ήταν εργοδότης εν τη εννοία του Νόμου, ο Τραυματισθείς εργοδοτούμενός της, ως και ότι κατά τον επίδικο χρόνο και τόπο ο Τραυματισθείς βρισκόταν στο χώρο εργασίας του. Συνεπώς, τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις του Νόμου. Για να στοιχειοθετηθεί, λοιπόν, το αδίκημα της Δεύτερης Κατηγορίας, η οποία αμφισβητήθηκε έντονα από την υπεράσπιση, απαιτείται να αποδειχθεί ότι η Κατηγορουμένη δεν παρείχε κατά τον επίδικο τόπο και χρόνο μέθοδο εργασίας που να ήταν ασφαλής και χωρίς κινδύνους για την υγεία του Τραυματισθέντα. Ας σημειωθεί ότι ο τραυματισμός του εργοδοτουμένου δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος της Δεύτερης Κατηγορίας (ούτε βεβαίως της Πρώτης Κατηγορίας), αλλά η συμπερίληψη του στοιχείου αυτού στις Λεπτομέρειες Αδικήματος δεν θίγει την εγκυρότητα του Κατηγορητηρίου, εφόσον αυτή εξυπηρετεί την ανάγκη όπως ο κατηγορούμενος έχει σαφή γνώση των κατηγοριών που αντιμετωπίζει και των γεγονότων που περιβάλλουν αυτές. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση L.P. Trasnbeton Ltd v. Kώστα Σταύρου κ.ά.

(2009)1 Α.Α.Δ. 304, το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτουμένους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφαλείας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων αλλά και η επίβλεψη που γίνεται είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτουμένους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκη εγγενείς στο όλο εγχείρημα. Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνο παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει πρόσθετα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτουμένους και επίσης κάποιας μορφής εποπτείας και επίβλεψη του συστήματος εργασίας. Ο όρος «πρακτικώς εφικτή» ερμηνεύθηκε στην υπόθεση Βαρνάβας Νικολάου & Υιοί Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 261, ως εξής: «Ο όρος σημαίνει εκείνο που μπορεί να γίνει στην πράξη, ανεξάρτητα από το κατά πόσο αυτό είναι δύσκολο ή άβολο. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό. Παράγοντες όπως πιθανές δυσκολίες ή το ύψος της δαπάνης σε σύγκριση με το μέγεθος του κινδύνου που υπάρχει, οι οποίοι θα αποκτούσαν σημασία αν το ζητούμενο ήταν τι είναι εύκολα πρακτικώς εφικτό που είναι όρος στενότερος, δεν διαδραματίζουν ρόλο. Όμως το πρακτικώς εφικτό δεν εξομοιώνεται με το πρακτικώς αδύνατο. Το κατά πόσο κάποιο μέτρο είναι πρακτικώς εφικτό κρίνεται κάτω υπό το φως των σύγχρονων γνώσεων και εφευρέσεων. Έχει εξηγηθεί πως δεν μπορεί να θεωρηθεί πρακτικώς εφικτό να παίρνονται προφυλάξεις για αντιμετώπιση κινδύνων, η γνώση ύπαρξης των οποίων είναι αδύνατη ή να υιοθετούνται μέτρα που δεν έχουν εφευρεθεί ακόμη και ότι η έννοια του πρακτικώς εφικτό εμπεριέχει κάποιο βαθμό λογικής και κάποια σχέση με την πρακτική.» Χρήσιμη αναφορά γίνεται στην Αγγλική υπόθεση Edwards v. National Coal Board

(1949)1 AII E.R. 743, στη σελίδα 744 της οποίας διαβάζουμε τα ακόλουθα: «In considering whether or not it was 'reasonably practicable to avoid or prevent' a breach of the statute within s. 102

(8), the mine-owner must, before the occurrence of an accident, make a computation in which the quantum of risk by the run by the worker was placed in one scale and the sacrifice of the mine-owner involved in the measures necessary to avert the risk (whether in money, time, or trouble) was placed in the other, and, if there was a gross disproportion between them - the risk being insignificant in relation to the sacrifice - the mine-owner discharged the onus which was on him.» Στην κρινόμενη υπόθεση, ο Τραυματισθείς κατ' αρχάς εκτελούσε τα καθήκοντά του σε σχέση με την εκφόρτωση των παλέτων με τα κεραμίδια, όπως του είχαν ανατεθεί από την Κατηγορουμένη, ως βοηθός του Χαϊλή, από τον οποίον και είχε εκπαιδευθεί σε σχέση με τον συγκεκριμένο τρόπο εκφόρτωσης. Ακριβώς ένεκα της ύπαρξης της ξύλινης βάσης του παλέτου, πάνω στην οποία ήταν στοιβαγμένα τα κεραμίδια, ήταν υπαρκτός και άρα εύλογα προβλεπτός ο κίνδυνος, την ώρα που ο χειριστής ανυψώνει τα σαμπάνια μετά την απελευθέρωσή τους, να πιαστεί η θηλιά του σαμπανιού πάνω σε κάποια από τις τέσσερις κάτω άκριες του παλέτου, με αποτέλεσμα την ανατροπή του τελευταίου και το σοβαρό τραυματισμό του εργοδοτουμένου που βρίσκεται στο έδαφος και βοηθά τον χειριστή του γερανού. Ομολογουμένως, όπως εξ άλλου δέχθηκαν και οι εμπειρογνώμονες της Κατηγορούσας Αρχής, ο κίνδυνος αυτός να ήταν μικρότερος σε περίπτωση που το παλέτο μετά την εκφόρτωση τοποθετούνταν στο έδαφος, αλλά ακόμη και σε αυτή την περίπτωση ο κίνδυνος θα εξακολουθούσε να υπάρχει, εφόσον την ώρα που απελευθερώνεται η θηλιά του σαμπανιού από την μεταλλική δοκίδα, αυτή βρίσκεται στο ύψος και πλησίον της κάτω άκρης του παλέτου. Δεν διαφοροποιεί το ζητούμενο το ότι ήταν εισήγηση του Τραυματισθέντα να τοποθετηθεί το πέμπτο παλέτο ενδιάμεσα των άλλων δύο, εφόσον απλώς αυτός βοηθούσε τον Χαϊλή, ο οποίος ως χειριστής του γερανού είχε τον τελικό λόγο ως προς το πού θα μεταφέρονταν και θα τοποθετούνταν το πέμπτο παλέτο. Ουδόλως, περαιτέρω, διαφοροποιεί το ζητούμενο το ότι είναι ο Τραυματισθείς που είπε στον χειριστή του γερανού ότι μπορούσε να ανυψώσει τα σαμπάνια. Ο Χαϊλής, ο οποίος έβλεπε προς τη μεριά του Τραυματισθέντα και των παλέτων, όφειλε ο ίδιος να βεβαιωθεί ότι θα ήταν ασφαλές να ανυψώσει τα σαμπάνια προτού ανυψώσει τα έμβολα του γερανού. Για να πράξει τούτο, δεν απαιτείτο όπως κάνει τίποτε περισσότερο παρά να βεβαιωθεί ότι οι θηλιές, μετά την απελευθέρωσή τους, ήταν τοποθετημένες σε τέτοια απόσταση μακριά από το παλέτο, ώστε να αποφεύγονταν η ορατή πιθανότητα οποιαδήποτε από αυτές να πιαστεί σε κάποια από τις άκριες των παλέτων. Ο ανθρώπινος παράγοντας, όπως ανέφερε και ο Μ.Κ.1, ευθύνεται κατά 90% στην πρόκληση ατυχημάτων στο χώρο εργασίας και στα περιστατικά της παρούσας δεν χωρεί αμφιβολίας ότι η μέθοδος εκφόρτωσης που χρησιμοποιήθηκε από την Κατηγορουμένη δεν ήταν εύλογα ασφαλής, λαμβανομένων υπόψη των όσων ανέφερα, αλλά και του πολύ μεγάλου βάρους του παλέτου με τα κεραμίδια. Είναι προφανές ότι η πιο σωστή και ασφαλής μέθοδος εκφόρτωσης είναι με τη χρήση τηλεσκοπικού περονοφόρου οχήματος, το οποίο, ενόψει της χαμηλής ταχύτητας με την οποία κινείται, είτε θα μπορούσε να μεταφέρονταν με τα παλέτα στην κάσα του Φορτηγού ή να γίνονταν διευθετήσεις με κάποια άλλη επιχείρηση, η οποία θα διέθετε τούτο σε χώρο πλησίον του τόπου εκφόρτωσης. Κατά την αντεξέταση των Μ.Κ.1 και Μ.Κ.3, οι οποίοι εισηγήθηκαν τη συγκεκριμένη μέθοδο εκφόρτωσης ως την πλέον ασφαλή, η υπεράσπιση δεν έθεσε ο,τιδήποτε υπόψη σε αυτούς, το οποίο θα μπορούσε να αμφισβητήσει την ορθότητα της εν λόγω εισήγησης. Πολύ δε περισσότερο, ουδεμιά μαρτυρία προσκομίστηκε από την υπεράσπιση, η οποία να εισηγείται ότι δεν ήταν εύλογα πρακτικό ή εφικτό να χρησιμοποιήσει περονοφόρο όχημα κατά την εκφόρτωση, όπως μάλιστα χρησιμοποίησε τούτο για την φόρτωση των παλέτων στο Φορτηγό. Όπως εξ άλλου προκύπτει από την μαρτυρία των Μ.Κ.1 και Μ.Κ.3, η οποία έγινε αποδεκτή, το περονοφόρο όχημα χρησιμοποιείται κατά την εκφόρτωση υλικών οικοδομής από εταιρείες που ασχολούνται με την πώληση τούτων. Δέχομαι, επίσης, ότι η δεύτερη μέθοδος που εισηγήθηκε και επεξήγησε επαρκώς ο Μ.Κ.3, για την οποία επίσης μίλησε ακροθιγώς ο Μ.Κ.1, είναι πιο ασφαλής μέθοδος εκφόρτωσης από αυτή που χρησιμοποιούσε η Κατηγορουμένη. Δηλαδή με τη χρήση δύο σαμπανιών, που θα περνούσαν κάτω από το παλέτο, και οι τέσσερις άκριες των οποίων θα στερεώνονταν στο γάντζο του γερανού. Με την εκφόρτωση του παλέτου και την τοποθέτησή του, επί παραδείγματι, στο έδαφος, είτε ο χειριστής του γερανού είτε κάποιο άλλο πρόσωπο θα απελευθέρωνε τις 4 άκριες των δύο σαμπανιών από το γάντζο του γερανού και ακολούθως θα τραβούσε με τα χέρια τα σαμπάνια για να φύγουν από το παλέτο. Αυτή η μέθοδος εκφόρτωσης, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως στις οικοδομές, σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Κ.3, διασφαλίζει την απομάκρυνση των σαμπανιών από το γάντζο του γερανού και από τα παλέτα, την στιγμή που τα έμβολα του γερανού μετακινούνται μετά την τελική τοποθέτηση των παλέτων. Είναι ακριβώς η παραμονή ανεξέλεγκτων των σαμπανιών πάνω στο γάντζο του γερανού, την ώρα που αυτός ανυψώνεται, που πρέπει να αποφεύγεται ώστε να αποκλείεται ο προβλεπτός κίνδυνος να πιαστούν οπουδήποτε οι θηλιές αυτών, και δη πάνω στις άκριες του παλέτου, με αποτέλεσμα την ανατροπή του. Παρά την έντονη αμφισβήτηση που έτυχε η συγκεκριμένη εισήγηση κατά την αντεξέταση του Μ.Κ.3, δεν συμφωνώ με την υπεράσπιση ότι το μέγεθος του παλέτου θα αποτελούσε εμπόδιο στη διαδικασία αγκύλωσης των σαμπανιών πάνω στο γάντζο, εφόσον ο γερανός μπορεί να κατέβει όσο χαμηλά χρειαστεί για να γίνει τούτο. Περαιτέρω, η λογική συνηγορεί υπέρ του ότι η μέθοδος αυτή δεν εγκυμονεί τους κινδύνους που η υπεράσπιση εισηγήθηκε σε σχέση με την σταθερότητα του παλέτου. Σε κάθε περίπτωση, εάν ευσταθούσε η συγκεκριμένη εισήγηση της υπεράσπισης, τότε θα υπήρχαν εξ ίσου κίνδυνοι σε σχέση με τη σταθερότητα του παλέτου και με τη μέθοδο εκφόρτωσης που χρησιμοποιούσε η Κατηγορουμένη. Σημειώνω, βεβαίως, ότι δεν μπορώ παρά να αγνοήσω την τρίτη μέθοδο που εισηγήθηκε ο Μ.Κ.1, εφόσον αυτή στηρίχθηκε στην λανθασμένη αντίληψη ότι η θηλιά του σαμπανιού πιάστηκε στην άκρη της μεταλλικής δοκίδας που δεν είχε αφαιρέσει πλήρως ο Τραυματισθείς. Υπό το φως των ανωτέρω, αποτελεί αναπόδραστη κατάληξή μου ότι η Κατηγορούσα Αρχή πέτυχε να αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας όλα τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της Δεύτερης Κατηγορίας και ότι η Κατηγορουμένη απέτυχε να αποδείξει, στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, τη συνδρομή είτε της υπεράσπισης που δημιουργεί η πρώτη επιφύλαξη του Άρθρου 13

(1)είτε της υπεράσπισης που δημιουργεί το Άρθρο 54 του Νόμου. Συνεπώς, η Κατηγορουμένη κρίνεται ένοχη στην Δεύτερη Κατηγορία. Η Πρώτη Κατηγορία βασίζεται στους Καν. 2, 3, 4

(1)και 4

(2)(α) των περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών του 2002, Κ.Δ.Π. 173/2002 (στο εξής «οι Κανονισμοί»). Σύμφωνα με τις ερμηνευτικές διατάξεις του Καν. 2 των Κανονισμών «εκτίμηση» σημαίνει «την εκτίμηση που γίνεται και αναθεωρείται, όπου τούτο είναι αναγκαίο, από τον εργοδότη ή από αυτοεργοδοτούμενο πρόσωπο, σύμφωνα με τις πρόνοιες του Κανονισμού 4 των παρόντων Κανονισμών.» Περαιτέρω, ως διαλαμβάνει ο Καν. 3 των Κανονισμών, αυτοί εφαρμόζονται σε χώρους εργασίας, υποστατικά, επιχειρήσεις, εγκαταστάσεις και σε τομείς δραστηριοτήτων που εφαρμόζεται ο Νόμος και οι Κανονισμοί που εκδίδονται δυνάμει αυτού. Σύμφωνα με τον Καν. 4

(1): «

(1)Ο εργοδότης οφείλει, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων του υποστατικού, της επιχείρησης ή/και της εγκατάστασής του- (α) Να εκτιμά τους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων του, μεταξύ άλλων, κατά την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας, των χρησιμοποιούμενων χημικών ουσιών ή παρασκευασμάτων, κατά τη διαρρύθμιση ή και καταλληλότητα των χώρων εργασίας». Ακολούθως, σύμφωνα με τον Καν.

(2)(α): «

(2)Ο εργοδότης οφείλει- (α)Να έχει στη διάθεσή του μια γραπτή εκτίμηση- (

1. i)Των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων του, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των κινδύνων που αφορούν ομάδες εργοδοτουμένων που εκτίθενται σε ιδιαίτερους κινδύνους∙ και (
2. ii)των κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία προσώπων που δεν εργοδοτούνται από αυτόν και οι οποίοι δημιουργούνται από ή σε σχέση με τον τρόπο που διεξάγει τις δραστηριότητές του ή διευθύνει την επιχείρησή του.» Χρήζει, επίσης, αναφοράς ότι, σύμφωνα με τους Κανονισμούς, η γραπτή εκτίμηση για την οποία γίνεται αναφορά στην παράγραφο

(2)του Καν. 4, πρέπει, όταν ζητηθεί, να τίθεται από τον εργοδότη στην διάθεση του Επιθεωρητή. Υπό το φως των ευρημάτων και καταλήξεων που προβαίνω ανωτέρω, για την απόδειξη του αδικήματος της Πρώτης Κατηγορίας απαιτείται να αποδειχθεί ότι κατά τον επίδικο χρόνο η Κατηγορουμένη δεν είχε στη διάθεσή της γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εκφόρτωση των παλέτων με κεραμίδια κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων της. Η υπεράσπιση δεν έχει αμφισβητήσει με οποιοδήποτε τρόπο την αναφορά του Μ.Κ.1 ότι η Κατηγορούμενη δεν διέθετε τέτοια γραπτή εκτίμηση. Τουναντίον, εφόσον ο Μ.Κ.1 ζήτησε από την Κατηγορουμένη να τον εφοδιάσει με αυτή, χωρίς ανταπόκριση, το βάρος εναποτίθεται στους ώμους της τελευταίας να αποδείξει, στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ότι πράγματι διέθετε τούτη. Κρίνω ότι κατ' αναλογία ισχύει η αρχή που εφαρμόζεται για αδικήματα, όπως για παράδειγμα της οδήγησης χωρίς ασφάλεια ή άδεια κυκλοφορίας, όπου αντιστρέφεται το βάρος απόδειξης, εφόσον ο κατηγορούμενος έχει ιδιάζουσα γνώση περί των γεγονότων που σχετίζονται με την ύπαρξη του απαιτούμενου εγγράφου, πιστοποιητικού ή εγγράφου. Βλ., μεταξύ άλλων, Ζυπίτης v. Αστυνομίας

(2003)2 Α.Α.Δ. 220). Δεν έχει, όμως, παρουσιαστεί τέτοια μαρτυρία από την υπεράσπιση. Συνεπώς, αποτελεί αναπόδραστη κατάληξή μου ότι ο Κατηγορούσα Αρχή απέδειξε πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας όλα τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της Πρώτης Κατηγορίας. Καταληκτικά, η Κατηγορουμένη κρίνεται ένοχη στην Πρώτη Κατηγορία. (Υπ.) ............. Μ. Μηλιώτου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο