Αστυνομικός Διευθυντής Λάρνακας ν. Φλώρη Κίτρου, Υπόθεση αρ. 427/2013, 14/4/2013

(1990)2 ΑΑΔ 203, 225). Η αποδεικτική αξία της ομολογίας καθώς και η δέσμευση των Δικαστηρίων να προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και να περιφρουρούν το κράτος δικαίου, επιβάλλει σε αυτά την υποχρέωση να δέχονται την παρουσίαση ομολογίας μόνο εφ' όσον αποδειχθεί θετικά ότι ο κατηγορούμενος προέβηκε σε αυτήν με ελεύθερη βούληση και εκουσίως (Kokkinos ν. The Police

(1967)2 C.L.R. 217, 220). Έτσι, η θεληματικότητα μίας κατάθεσης και, ιδίως αυτής που περιέχει ομολογία, αποτελεί το κριτήριο για την αποδοχή της ως μαρτυρίας. Θεληματική είναι η κατάθεση η οποία αποτελεί προϊόν της ελεύθερης βούλησης του κατηγορουμένου και όχι το αποτέλεσμα συμπεριφοράς προσώπου, ασκούντος εξουσία εν σχέσει με τις ανακρίσεις ή τη δίωξη, η οποία προεκάλεσε στον κατηγορούμενο είτε φόβο για δυσμενείς επιπτώσεις είτε ελπίδα για αποκόμηση πλεονεκτήματος ή η οποία συνιστά καταπίεσή του. Το βάρος για την απόδειξη της θεληματικότητας μίας κατάθεσης φέρει η κατηγορούσα αρχή και η θεληματικότητα πρέπει να αποδειχθεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Επιπλέον, η κατηγορούσα αρχή βαρύνεται, πριν από την παρουσίαση ορισμένης κατάθεσης, να αποδείξει, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, ότι αυτή λήφθηκε συμφώνως των Δικαστικών Κανόνων. Όμως, το Δικαστήριο διατηρεί διακριτική εξουσία να αποδέχεται, ως μαρτυρικό υλικό, κατάθεση η οποία λήφθηκε κατά παρέκκλισιν των Δικαστικών Κανόνων εφ' όσον η παρέκκλιση αυτή υπήρξε επουσιώδης, δεν επηρέασε τη θεληματικότητα της κατάθεσης και δεν έθεσε τον κατηγορούμενο σε μειονεκτική θέση (Fournides v. Republic

(1986)2 C.L.R. 73, Ονησίλλου ν. Δημοκρατίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 556, Π.Π. κ.α. υ. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας

(2000)2 Α.Α.Δ. 457, 462 επ. Σάκκος ν. Δημοκρατίας

(2000)2 Α.Α.Δ. 510, 521 επ.). Το μέσον για να εξακριβωθεί κατά πόσον συγκεκριμένη κατάθεση είναι θεληματική και, άρα, είναι νομικά αποδεκτή, αποτελεί η διαδικασία της δίκης εντός δίκης («trial within a trial» ή «side trial»). Η διαδικασία αυτή είναι αυτοτελής και ο,τιδήποτε σχετικό πρέπει να αποδεικνύεται κατά το δίκαιο της απόδειξης. «Το Δικαστήριο κρίνει το θέμα της δεκτικότητας σύμφωνα με τη μαρτυρία που προσκομίστηκε. Δεν είναι επιτρεπτό να προσφύγει σε υλικό που αφορά την κύρια δίκη. Ένας λόγος γι' αυτό είναι ότι η κύρια μαρτυρία δεν έχει ακόμη και ούτε είναι θεμιτό να τύχει αξιολόγησης στο στάδιο αυτό. Ένας άλλος είναι ότι οι μαρτυρίες δεν έχουν αποκρυσταλλωθεί ή συμπληρωθεί.» (Αστυνομία ν. Ησαΐα (Μηλάκκη)

(1997)2 Α.Α.Δ. 177, 181). Βεβαίως, αναπόφευκτα η απόδειξη της θεληματικότητας μίας κατάθεσης συνεπάγεται την διατύπωση ευρημάτων. Όμως, η αξιολόγηση της μαρτυρίας η οποία παρουσιάζεται στη δίκη εντός δίκης πρέπει να περιορίζεται στις ανάγκες των εκεί επίδικων θεμάτων. Ιδίως, δεν πρέπει να εξάγονται συμπεράσματα τα οποία δυνατόν να επηρεάσουν δυσμενώς τον κατηγορούμενο στην υπεράσπισή του. Κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας η οποία επαρουσιάσθηκε στη δίκη εντός δίκης πρέπει να διατηρείται ανοικτό το ευρύτερο θέμα της αξιοπιστίας των μαρτύρων και, ιδίως, του κατηγορουμένου (Ioannides v. Police

(1968)2 C.L.R. 169, 181 επ., Petri v. Police

(1968)2 C.L.R. 40, 71 - 72.). Παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Petri v. Police (ανωτέρω), 74: «This Court has time and again warned trial Judges against the danger of excersing their discretion in favour of admitting such statements made in circumstances which apparently place the maker of the statement (a person facing a criminal prosecution) at an unfair disadvantage before a police investigator. .............................. Furthermore, the proper exercise of the Judicial discretion in this respect, would tend to descourage unfair and oppressive abuse of power by over-zealous investigating officers.» Τις κρίσεις αυτές υιοθέτησε το Εφετείο στην απόφαση Ioannides v. The Republic (ανωτέρω), διευκρινίζοντας ότι η άδικη και καταπιεστική χρήση της αστυνομικής εξουσίας (unfair and oppressive use of police power) δύναται να λάβει και τη μορφή παροχής, εκ μέρους των ανακριτών, συμβουλών και υποσχέσεων για βοήθεια και επαναλαμβάνοντας την αρχή ότι η αποδοχή της παρουσίασης μίας ομολογίας ανάγεται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου η οποία ασκείται με γνώμονα τα συμφέροντα της δικαιοσύνης και τη δίκαιη αντιμετώπιση του κατηγορουμένου («... admission is a matter of judicial discretion, exercised in the interests of justice and in fairness to the person in trial...», δείτε στη σελ. 185). Για να αποδείξει την θεληματικότητα της ομολογίας του κατηγορουμένου, η κατηγορούσα αρχή κάλεσε, ως μόνον μάρτυρα, τον προρρηθέντα αστυφύλακα 4758 Α. Πετράκη (Μ.Κ.1 στην κύρια δίκη). 0 κατηγορούμενος υπεστήριξε την ένστασή του καταθέτοντας, ενόρκως, ο ίδιος και καλώντας, ως μάρτυρα, την Δρ. Μαργαρίτα Χρυσοστόμου, Ιατρικό Λειτουργό στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας («το Νοσοκομείο»). Υπάρχει σαφής διάσταση μεταξύ των εκδοχών τις οποίες ο αστυφύλακας 4758 Α. Πετράκη και ο κατηγορούμενος προέβαλαν όσον αφορά στις συνθήκες υπό τις οποίες εξασφαλίσθηκε η γραπτή κατάθεση του τελευταίου (τεκμήριο Ψ). Ας σημειωθεί πώς η γραπτή κατάθεση του κατηγορουμένου (τεκμήριο Ψ) επιμαρτυρεί πώς αυτή ελήφθηκε στις 14.02.2012, μεταξύ της 21:00 και της 21:30, στα γραφεία της Υπηρεσίας Καταπολέμησης Ναρκωτικών («Υ.ΚΑ.Ν.») Λάρνακος. Η κατάθεση είναι καταγεγραμμένη σε δύο σελίδες και κάθε σελίδα φέρει την υπογραφή του κατηγορουμένου. Στο τέλος της κατάθεσης υπάρχει η εξής ιδιόχειρη δήλωση του κατηγορουμένου: «ΜΟΥ ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΗΝ ΠΙΟ ΠΑΝΩ ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΜΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΘΗΚΑ ΟΤΙ ΜΠΟΡΟ ΝΑ ΚΑΜΟ ΟΠΙΕSΔΙΠΟΤΕ Θέλω Αλαγές διόθρωσης Η πρωσθήκες. Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ ΑλιθινΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΑΝΑ ελέφθερα ΚΑΙ ΜΕ Την θέληση ΜΟΥ. ΦΛΩΡΗΣ ΚΙΤΡΟΥ». Κατά την κυρίως εξέτασή του, ο αστυφύλακας 4758 Α. Πετράκη ανέφερε πώς μετά τη σύλληψη του κατηγορουμένου, ως υπόπτου για τη διάπραξη των επίδικων αδικημάτων, και επειδή αυτός παρεπονείτο ότι κακοποιήθηκε από αστυνομικούς που συμμετέσχαν στην επιχείρηση της σύλληψής του, ο ίδιος τον μετέφερε στο Νοσοκομείο για να εξετασθεί. Όμως, ο ίδιος, ο οποίος συμμετέσχε στην επιχείρηση αυτή και ο οποίος βρισκόταν συνεχώς κοντά στον κατηγορούμενο δεν αντελήφθηκε τέτοια κακοποίηση. Κατά την αντεξέτασή του, ο μάρτυρας προσέθεσε πώς ο κατηγορούμενος μετεφέρθηκε στο Νοσοκομείο και για να υποβληθεί σε ακτινολογικό έλεγχο για να εντοπισθούν ναρκωτικά στον οργανισμό του. Σε ερωτήσεις και υποβολές περί κακοποίησης του κατηγορουμένου κατά τη διάρκεια της επιχείρησης σύλληψής του ο αστυφύλακας 4758 Α. Πετράκη απήντησε αρνητικά. Όμως ισχυρίσθηκε πώς «Ο κατηγορούμενος δεν ήταν καθόλου συνεργάσιμος και τον τράβηξαν έξω (από το αυτοκίνητο που οδηγούσε) οι αστυνομικοί και πάνω στην αντίσταση του μπορεί να δημιουργήθηκαν μικροεκδορές». Ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι η παρουσιαζόμενη ως γραπτή κατάθεση του κατηγορουμένου (τεκμήριο Ψ) στην πραγματικότητα συνετάχθηκε από τον ίδιο (δηλ. από τον μάρτυρα), εδόθηκε στον κατηγορούμενο για υπογραφή και αυτός την υπέγραψε αφού έλαβε υποσχέσεις από αστυνομικούς ότι θα τον εβοηθούσαν να απεξαρτηθεί από τα ναρκωτικά. Τέλος, ο αστυφύλακας 4758 Α. Πετράκη εδήλωσε πώς δεν θυμάται για ποιό λόγο ο κατηγορούμενος εκατηγορήθηκε γραπτώς 6 μήνες μετά από τα επίδικα περιστατικά (τον Αύγουστο του 2012) ενώ η γραπτή κατάθεση και η ομολογία του ελήφθηκαν αυθημερόν (στις 14.02.2012). Ο κατηγορούμενος ανέφερε πώς, κατά τον ουσιώδη χρόνο και ενώ οδηγούσε αυτοκίνητο, περιπολικό της αστυνομίας ανέκοψαν την πορεία του. Ο ίδιος ακινητοποίησε το αυτοκίνητο που οδηγούσε και σήκωσε τα χέρια ψηλά. Τότε τον επλησίασαν αστυνομικοί οι οποίοι άνοιξαν την πόρτα του αυτοκινήτου και τον τράβηξαν έξω. Του έβαλαν χειροπέδες και άρχισαν να τον κλωτσούν, να τον γρονθοκοπούν και να τον καλούν να φτύσει τα ναρκωτικά τα οποία, κατά τους ισχυρισμούς τους, είχε καταπιεί προηγουμένως. Η κακοποίσή του διήρκεισε για 15 έως 20 λεπτά. Στη συνέχεια οι αστυνομικοί τον μετέφεραν στο Νοσοκομείο για να υποβληθεί σε ακτινολογικό έλεγχο και σε έλεγχο με υπερηχογράφημα για να εντοπισθούν τα ναρκωτικά. Ευρισκόμενος στο Νοσοκομείο ο ίδιος ανέφερε στο προσωπικό πώς υπέστηκε ξυλοδαρμό και πώς δεν αισθανόταν καλά. Έτυχε περίθαλψης και ακολούθως υπεβλήθηκε σε ακτινολογικό έλεγχο και σε έλεγχο με υπερηχογράφημα. Οι έλεγχοι για τον εντοπισμό ναρκωτικών στον οργανισμό του δεν έδειξαν ο,τιδήποτε. Τέλος, ο κατηγορούμενος ανέφερε πώς όταν ολοκληρώθηκαν η περίθαλψη και οι έλεγχοι στο Νοσοκομείο οι αστυνομικοί τον μετέφεραν στα γραφεία της Υ.ΚΑ.Ν. Λάρνακος. Εκεί οι υπεύθυνοι του υπεσχέθηκαν ότι θα ανελάμβαναν να διευθετήσουν την εισαγωγή του σε μονάδα απεξάρτησης. Του ζήτησαν δε να υπογράψει μια σχετική δήλωση. Το έπραξε και τις αμέσως επόμενες ημέρες εισήχθηκε στη μονάδα αυτή. Ο κατηγορούμενος ανεγνώρισε την ιδιόχειρη δήλωσή του επί του τεκμηρίου Ψ, όμως αρνήθηκε ότι η κατάθεση που αυτό περιέχει είναι δική του. Επέμεινε πώς το μόνον το οποίο του εζητήθηκε να υπογράψει και το μόνο το οποίο ο ίδιος υπέγραψε ήταν έγγραφο σχετικό με την εισαγωγή του στη μονάδα απεξάρτησης καθώς, επίσης, και σχετικό με τροχαία παράβαση που έλαβε χώραν κατά το χρόνο της σύλληψής του. Η Δρ. Μαργαρίτα Χρυσοστόμου, η οποία εξέτασε και περιέθαλψε τον κατηγορούμενο στο Νοσοκομείο το απόγευμα της 14.02.2012, μεταξύ των ωρών 18:07 και 19:00, διεπίστωσε πώς, μεταξύ άλλων, αυτός έφερε πρόσφατες εκδορές στην πλάτη και στο μέτωπο. Ερωτηθείσα κατά πόσον τα τραύματα αυτά μπορούν να προκληθούν κατά την προσπάθεια αστυνομικών να τραβήξουν τον κατηγορούμενο έξω από το αυτοκίνητο, η μάρτυς απήντησε αρνητικά. Εξήγησε πώς το τράβηγμα προσώπου έξω από το αυτοκίνητο και το σύρσιμο του στο δρόμο, προκαλεί συνήθως εγκαύματα, λόγω της τριβής του σώματος με το έδαφος, και όχι εκδορές. Η εξέταση αυτού του μαρτυρικού υλικού, υπό το πρίσμα της προαναφερθείσας νομολογίας, καταδεικνύει ότι η κατηγορούσα αρχή απέτυχε να αποδείξει, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, τη θεληματικότητα της κατάθεσης και της ομολογίας του κατηγορουμένου, ως αυτές καταγράφονται στο τεκμήριο Ψ. Χωρίς να αξιολογείται η αξιοπιστία του αστυφύλακα 4758 Α. Πετράκη, του κατηγορούμενου και της Δρ. Μαργαρίτας Χρυσοστόμου κρίνεται πώς τα όσα αυτοί εδήλωσαν ρίχνουν σκιά στη θεληματικότητα της επίδικης κατάθεσης και ομολογίας. Σημειώνεται, κατ΄ αρχάς, η διαπίστωση της Δρ. Μαργαρίτας Χρυσοστόμου πώς, προσκομισθείς στο Νοσοκομείο, ο κατηγορούμενος έφερε τραύματα το είδος των οποίων δεν συνάδει με τα τραύματα που προκαλούνται σε κάποιον όταν εξαναγκάζεται να βγει από το αυτοκίνητο και σύρεται στο δρόμο. Σημειώνεται, κατά δεύτερον, η αδυναμία του αστυφύλακα 4756 Α. Πετράκη να εξηγήσει γιατί ο κατηγορούμενος κατηγορήθηκε γραπτώς για τα επίδικα αδικήματα 6 μήνες μετά την, κατ΄ ισχυρισμόν, τέλεσή τους και ενώ αυτός είχε ομολογήσει αμέσως. Εν όψει τούτων, προκρίνεται η μη αποδοχή της κατάθεσης του τεκμηρίου Ψ ως κανονικού τεκμηρίου στην κύρια δίκη. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο