Δημοκρατία ν. Γεωργίας Παντελή, Αρ. Υπόθεσης: 3388/13, 3/4/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:KDPAF:2013:3 ΣΤΟ MONIMO KAKOYΡΓΙΟΔΙΚΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Μαλαχτού, Π.Ε.Δ. Μ. Ματθαίου, Α.Ε.Δ. Δ.Ι. Κίτσιου, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 3388/13 Δημοκρατία ν. Γεωργίας Παντελή, από την Ορμήδεια Κατηγορούμενης - - - - - - - - - - - - - - 3.4.2013 Για Κατηγορούσα Αρχή: κ. Στ. Ερωτοκρίτου Κατηγορούμενη παρούσα, γι' αυτήν: κα Ε. Κωνσταντινίδου Α Π Ο Φ Α Σ Η Με το κατηγορητήριο αποδίδεται στην κατηγορούμενη πως στις 18.12.2012 στην Κάτω Πάφο, παράνομα τραυμάτισε και προκάλεσε βαριά σωματική βλάβη στον Νίκο Χάμπιαουρη από την Πάφο. Για τις αποδιδόμενες σε αυτήν πράξεις αντιμετωπίζει τρεις κατηγορίες, αυτή της απόπειρας φόνου, κατά παράβαση του άρθρου 214(α) του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154 (Κατηγορία 1), της πρόκλησης βαριάς σωματικής βλάβης, κατά παράβαση του άρθρου 231, του Κεφ. 154 (Κατηγορία 2) και των πράξεων πους σκοπεύουν την πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης, κατά παράβαση του άρθρου 228(α) του ίδιου νόμου (Κατηγορία 3). Κατά τη διάρκεια της δίκης της και προτού η κατηγορούμενη απαντήσει στις κατηγορίες ηγέρθηκε από πλευράς Υπερασπίσεως ερώτημα κατά πόσο αυτή είναι ανίκανη λόγω ψυχικής διαταραχής να παρακολουθήσει τη διαδικασία (άρθρο 70 του Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155, ως αντικαταστάθηκε από το Νόμο αρ. 89
(1)του 1997). Το Δικαστήριο στην παρουσία της συνηγόρου της κατηγορουμένης επιθεώρησε και εμελέτησε όλες τις καταθέσεις που εβρίσκοντο στη διάθεση της Κατηγορούσης Αρχής επί των οποίων στηρίζονται οι κατηγορίες (Τεκμήριο Α). Διαπιστώσαμε πως από τα γεγονότα που αναφέρονται στις εν λόγω καταθέσεις τα αδικήματα των κατηγοριών εύλογα στοιχειοθετούνται. Διεξήχθηκε, συνεπώς, έρευνα για να εξακριβωθεί κατά πόσον η κατηγορούμενη πάσχει από ψυχική διαταραχή που την καθιστά ανίκανη να παρακολουθήσει τη διαδικασία. Θα πρέπει να διαπιστωθεί κατά πόσον είναι έτσι λόγω ψυχικής διαταραχής που σημαίνει διαταραχή της συμπεριφοράς που οφείλεται σε ψυχική νόσο η οποία είναι ασύμβατη με τον τόπο, το χρόνο και την ηλικία της (βλ. άρθρο 3 του Περί Ψυχιατρικής Νοσηλείας Νόμου του 1997, αρ. 77
(1)του 1997). Όπως ετέθηκε στην υπόθεση Republic v. Costas HjiYanni
(1982)1 J.S.C. 82, στη σελ. 84, στη βάση του ισχύοντος τότε άρθρου 70 (σε δική μας μετάφραση): «Οι ερωτήσεις που πρέπει να απαντηθούν στο στάδιο αυτό περιστρέφονται γύρω από την ικανότητα του κατηγορούμενου να απαντήσει που προϋποθέτει: (α) ικανότητα να δώσει οδηγίες για την υπεράσπιση του και (β) δυνατότητα να παρακολουθήσει την διαδικασία έτσι που να μπορεί να δώσει εκείνες τις περαιτέρω οδηγίες τις συνήθως αναγκαίες προς αντιμετώπιση της υπόθεσης της κατηγορούσας αρχής όπως εξελίσσεται κατά τη δίκη». Η διαδικασία διεξαγωγής της έρευνας δεν προβλέπεται στο Νόμο. Όπως ελέχθηκε στην HjiYanni στη σελ. 83 στη βάση, πάντοτε, του άρθρου ως είχε που ομιλούσε και τότε για διεξαγωγή έρευνας (σε δική μας μετάφραση): «Οι διαδικασίες που σχεδιάστηκαν για να διαπιστωθεί η ικανότητα του κατηγορουμένου να απαντήσει είναι φύσης sui generis και δεν απαιτείται, εξ ανάγκης να ακολουθείται το μοτίβο της δίκης. Λαμβάνουν τέτοια μορφή ως το Δικαστήριο ήθελε κρίνει κατάλληλον για τη διαπίστωση του ζητήματος της ικανότητας. Ο Νόμος παρέχει τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να διεξαγάγει τέτοια έρευνα που κρίνει κατάλληλη». Η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν να κληθούν ως μάρτυρες δύο ιατροί οι οποίοι είχαν πρόσφατα εξετάσει την κατηγορουμένη. Κατάθεσαν ο Δρ. Λάμπρος Σαμαρτζής, Ψυχίατρος στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας και η Δρ. Μαρία Πίττα, Ψυχίατρος Β/Δ, Επιστημονικός Συντονιστής Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Πάφου. Ο Δρ. Σαμαρτζής είχε ετοιμάσει έκθεση/επιστολή ημερ. 13.3.2013 αναφορικά με την κατάσταση της κατηγορουμένης (Τεκμήριο Ι) ενώ η Δρ. Πίττα σχετικές επιστολές ημερ. 21.12.12 και 21.3.13 (Τεκμήριο ΙΙ και ΙΙΙ αντίστοιχα). Στους μάρτυρες υποβλήθηκαν ερωτήσεις από το Δικαστήριο ενώ στη συνέχεια ακολουθήθηκε το σύνηθες μοτίβο της δίκης. Μετά την κατάθεση των δύο μαρτύρων ρωτήθηκε η Υπεράσπιση κατά πόσο επιθυμούσε την προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας προς υποστήριξη της θέσης της και η ίδια δυνατότητα δόθηκε και στην Κατηγορούσα Αρχή χωρίς οιαδήποτε πλευρά να επικαλεστεί περαιτέρω μαρτυρία. Κατά τις αγορεύσεις τους η δικηγόρος της κατηγορουμένης και ο εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής υποστήριξαν την ίδια θέση, ότι δηλαδή η κατηγορουμένη είναι ανίκανη να παρακολουθήσει τη δικαστική διαδικασία. Το γεγονός της ταύτισης θέσεων, της συναίνεσης δηλαδή της Κατηγορούσας Αρχής στην εισήγηση της Υπεράσπισης ότι η κατηγορουμένη είναι ανίκανη να παρακολουθήσει τη διαδικασία, δεν απαλλάττει το Δικαστήριο της υποχρέωσης ενδελεχούς διερεύνησης του ζητήματος και έκδοσης απόφασης. Το αποτέλεσμα της διαδικασίας μπορεί να επηρεάσει τα ατομικά δικαιώματα της κατηγορουμένης (άρθρο 70
(5)του Κεφ. 155) και δεν μπορεί να ρυθμιστεί συναινετικά. Εφόσον το ζήτημα της ανικανότητας της κατηγορουμένης ηγέρθηκε από πλευράς Υπερασπίσεως, αυτή θα πρέπει να ικανοποιήσει το Δικαστήριο επί του ισοζυγίου των πιθανοτήτων για τη θέση που ήγειρε (βλ. R. v. Robertson, 52 Cr. App. R. 690 και HjiYanni, σελ. 83). Ο Δρ. Σαμαρτζής διαπίστωσε ότι η κατηγορούμενη πάσχει από ψυχική διαταραχή με αναφορά στην παραληρητική της ιδέα ότι κάποιος και ιδιαίτερα το θύμα, θέλει να της κάνει κακό. Έχει έμμονες ιδέες τις οποίες αναδεικνύει ως πραγματικά γεγονότα χωρίς προς τούτο να προσποιείται. Ως προς το κατά πόσο ο δικηγόρος της μπορεί να βασιστεί στα όσα η κατηγορούμενη μπορεί να περιγράψει αναφορικά με το επεισόδιο διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί καταστάσεις ψηλού στρες, όπως τη δικαστική διαδικασία κατά την οποία αναμένεται να μπερδευτεί η σκέψη της. Ως προς το κατά πόσο αναμένεται να βελτιωθεί η κατάσταση της, εξήγησε ότι πρόκειται για μια χρόνια κατάσταση η οποία δεν θεραπεύεται τελείως και στην οποία η βαρύτητα της συμπτωματολογίας δεν είναι σταθερή με εξάρσεις και υφέσεις στην ένταση των παραληρητικών ιδεών. Η τυχόν βελτίωση θα εξαρτάται και από τη συνεργασία της κατηγορούμενης η οποία μειώνεται όταν υπάρχει αναφορά στη δικαστική διαδικασία. Τονίζοντας τη χρονιότητα της ψυχικής πάθησης της κατηγορούμενης εξήγησε ότι αυτή δεν την αποτρέπει από το να καταλάβει το θέμα της δικαστικής διαδικασίας καθώς δεν έχει σε μεγάλο βαθμό έκπτωση της νοητικής της λειτουργικότητας. Αντιλαμβάνεται το ρόλο που έχει ο καθένας στη δικαστική διαδικασία. Πρόσθεσε όμως ότι δεν αρκεί κάποιος να παρευρίσκεται παθητικά και να κάθεται στην αίθουσα αλλά πρέπει να μπορεί ενεργητικά να συμμετέχει και να συνεργαστεί με το δικηγόρο του. Ως προς το κατά πόσο θα μπορούσε να δίνει οδηγίες στη δικηγόρο της για την υπεράσπιση της, ο ίδιος δεν μπορούσε να απαντήσει με ένα απλό ναι ή όχι. Αναφέρθηκε όμως στη διαταραχή της σκέψης και λόγου της ως χαρακτηριστική της πάθησης της με χάλαση συνειρμών, δηλαδή έλλειψη αλληλουχίας και εκτροχιασμό, δηλαδή να απαντά άλλη ερώτηση από αυτή την οποία ερωτάται. Διευκρίνισε δε ότι αυτά τα συμπτώματα υπάρχουν καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου αλλά επιδεινώνονται όταν υπάρχει αρκετό άγχος. Τόνισε ότι το έντονο στρες την αγχώνει και μπερδεύει. Παρά την οποιαδήποτε επιφυλακτικότητα η οποία διαπιστώνεται στη μαρτυρία του Δρ. Σαμαρτζή ο οποίος σημειωτέον μόνο δύο φορές εξέτασε την κατηγορούμενη αναδεικνύονται από τη μαρτυρία του τα ίδια στοιχεία όπως αυτά προέκυψαν με περισσότερη σαφήνεια από τη μαρτυρία της Δρ. Πίττα. Αναφέρεται στην επιστολή της ημερομηνίας 21.12.2012 στην κατηγορούμενη ως άτομο με γνωστό ψυχιατρικό ιστορικό που κατά καιρούς παρακολουθείτο από τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας στην Πάφο. Στην επιστολή της ημερ. 21.3.13 παρατηρεί ότι η δικαστική διαδικασία έχει επιτείνει στην κατηγορούμενη το ψυχωσικό της άγχος πυροδοτώντας την παρανοϊκότητα της με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η συνεργασιμότητα της κατά τη διεξαγωγή της δίκης. Προφορικά πρόσθεσε ότι η κατηγορούμενη είναι χρόνια ψυχωσικά άρρωστη με βαθιά αγκιστρωμένο παραλήρημα και έχει παραληρητικές ιδέες διωκτικού περιεχομένου. Δεν είναι ιδιαίτερα συνεργάσιμη με τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής, παίρνει κατά το δοκούν τα φάρμακα της και ότι η συμπεριφορά της επηρεάζεται από απρόβλεπτη παρορμητικότητα. Κατέληξε δε ότι δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί γεγονότα η να εξηγήσει την ενδεχόμενη ανάμειξη της σε ένα σοβαρό αδίκημα ενώ δεν υπάρχει περίπτωση βελτίωσης της κατάστασης της έτσι ώστε σε μελλοντικό στάδιο να είναι σε θέση να παρακολουθήσει τη δικαστική διαδικασία. Είναι για τη γιατρό Πίττα ξεκάθαρο πως η κατηγορούμενη δεν είναι σε θέση να εξηγήσει στη δικηγόρο της τυχόν ανάμειξη της στις περιστάσεις που αφορούν τα αδικήματα των κατηγοριών. Οι αμυντικοί ψυχωσικοί μηχανισμοί που έχει αναπτύξει οδηγούν τη νοητική της λειτουργία στο να επεξεργάζεται τα γεγονότα διαφορετικά από τον τρόπο που έχουν πράγματι διαπραχθεί. Μπορεί να προβάλλει θέσεις στη δικηγόρο της που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα χωρίς πρόθεση να ψευδολογήσει. Προσπαθεί με τη δική της ειλικρίνεια να εξηγήσει αλλά στην ουσία δεν διαφωτίζει αφού δεν απαντά. Χωρίς να προσποιείται υποστηρίζει γεγονότα ως πραγματικά ενώ δεν είναι. Ενόψει της πιο πάνω ιατρικής μαρτυρίας την οποία αποδεχόμαστε ως ειλικρινή και αξιόπιστη είναι το αναπόφευκτο συμπέρασμα μας πως η κατηγορούμενη πάσχει από σοβαράς μορφής ψυχική διαταραχή που την καθιστά ανίκανη να παρακολουθήσει τη δικαστική διαδικασία ή να δώσει οδηγίες προς τη συνήγορο της για την ετοιμασία της Υπερασπίσεως της. Δεν αναμένεται να βελτιωθεί η κατάσταση της ώστε να δύναται να παρακολουθήσει τη δικαστική διαδικασία. Προκύπτει ότι αναβολή της υπόθεσης προς τούτο δεν θα ήταν χρήσιμη. Εκδίδεται συνεπώς διάταγμα στη βάση του άρθρου 70
(1)(α) του Κεφ. 155 και διατάσσεται όπως η κατηγορούμενη κρατηθεί στο Κρατικό Ψυχιατρικό Κέντρο για νοσηλεία όπως ορίζεται στο εδάφιο
(5)του πιο πάνω άρθρου (βλ. άρθρο 10
(1)(στ) και 11
(1)του Ν.77
(1)/97). Σημειώνουμε πως το πιο πάνω συμπέρασμα μας δεν συνεπάγεται είτε την απαλλαγή ή αθώωση της κατηγορούμενης γιατί η έρευνα για το ζήτημα της ανικανότητας της να απαντήσει στις κατηγορίες περιορίζεται στην έρευνα της διανοητικής της κατάστασης κατά το χρόνο της δίκης. Περαιτέρω το συμπέρασμα μας δεν εξυπακούει εύρημα ότι η κατηγορούμενη ήταν διανοητικά ασθενής κατά το χρόνο διάπραξης των υπό κρίση αδικημάτων. (Υπ.) ............... Χ. Μαλαχτός, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ............... Μ. Ματθαίου, Α.Ε.Δ. (Υπ.) ............... Δ. Ι. Κίτσιος, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο